{"id":97,"date":"2026-06-14T08:37:35","date_gmt":"2026-06-14T08:37:35","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=97"},"modified":"2026-06-14T08:53:51","modified_gmt":"2026-06-14T08:53:51","slug":"ozel-hayat-ve-kisisel-veriler-madde-20","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/ozel-hayat-ve-kisisel-veriler-madde-20\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda \u00d6zel Hayat ve Ki\u015fisel Veriler (Madde 20)"},"content":{"rendered":"<article><strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, modern \u00e7a\u011fda insan haysiyetinin, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ve devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda mahremiyet g\u00fcvencesinin en hassas alanlar\u0131ndan biridir. Eskiden \u00f6zel hayat daha \u00e7ok ev, aile, haberle\u015fme ve ki\u015fisel alan \u00fczerinden tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Bug\u00fcn ise insan\u0131n dijital izi, verisi, \u00e7evrim i\u00e7i davran\u0131\u015flar\u0131, kamu kurumlar\u0131yla ili\u015fkisi, yapay zek\u00e2 sistemleriyle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 ve siber g\u00fcvenlik i\u00e7inde korunmas\u0131 da ayn\u0131 meselenin par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelmi\u015ftir. <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 20, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde kavrar. Bu madde, yaln\u0131zca \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini de\u011fil; ki\u015fisel verileri, kamu verisini, dijital kamu altyap\u0131s\u0131n\u0131, siber g\u00fcvenli\u011fi, yapay zek\u00e2y\u0131 ve otomatik karar sistemlerini de anayasal g\u00fcvence alan\u0131na ta\u015f\u0131r. B\u00f6ylece <strong>\u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, yaln\u0131zca bireyin sakl\u0131 alan\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00e7a\u011fda\u015f devletin hukukla, a\u00e7\u0131klanabilirlikle ve insan denetimiyle y\u00f6netmesi gereken yeni anayasal s\u0131n\u0131r h\u00e2line gelir.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 20 \u2013 \u00d6zel Hayat, Ki\u015fisel Veriler, Kamu Verisi, Dijital G\u00fcvenlik ve Yapay Zek\u00e2<\/strong><br \/>\nHerkes \u00f6zel ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahiptir; bu alanlar\u0131n gizlili\u011fi ihlal edilemez. Mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7un \u00f6nlenmesi veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 sebepleriyle, kanuna uygun h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a kimse aranamaz ve e\u015fyas\u0131na el konulamaz.<\/p>\n<p>Gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2llerde yetkili merciin yaz\u0131l\u0131 emri derh\u00e2l h\u00e2kim onay\u0131na sunulur; h\u00e2kim s\u00fcresinde karar vermezse tedbir kalkar.<\/p>\n<p>Herkes ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131, verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmeyi, eri\u015fimi, d\u00fczeltmeyi ve silinmeyi isteme hakk\u0131na sahiptir. Ki\u015fisel veriler yaln\u0131z belirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7larla, kanundaki h\u00e2llerde veya a\u00e7\u0131k r\u0131zayla i\u015flenebilir; keyf\u00ee kullan\u0131m ve genel g\u00f6zetim rejimi kurulamaz.<\/p>\n<p>Kamu verisi; ki\u015fisel veriler, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kanuni gizlilik korunarak a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir, analiz edilebilir, birlikte i\u015fler ve kamu politikas\u0131 denetimine elveri\u015fli y\u00f6netilir. B\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi ve performans g\u00f6stergeleri ilk y\u0131ldan itibaren a\u00e7\u0131k veri d\u00fczenine al\u0131n\u0131r. Kamu politikalar\u0131 ve yapay zek\u00e2 sistemleri etki analizi ve denetlenebilir kay\u0131t d\u00fczenine tabidir.<\/p>\n<p>Devlet dijital kamu altyap\u0131s\u0131n\u0131, kritik bilgi sistemlerini, veri egemenli\u011fini ve siber g\u00fcvenli\u011fi mill\u00ee egemenlik, hukuk devleti, temel haklar ve kamu yarar\u0131yla korur; bu altyap\u0131 denetimsiz yabanc\u0131 veya \u00f6zel tekellere ba\u011f\u0131ml\u0131 b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Kamu hizmetlerinde yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemleri; insan denetimi, a\u00e7\u0131klanabilirlik, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131, veri g\u00fcvenli\u011fi, itiraz ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim sa\u011flanmadan kullan\u0131lamaz. Hi\u00e7 kimse denetlenemeyen otomatik kararla temel hak, hizmet veya yarg\u0131 yoluna eri\u015fimde dezavantajl\u0131 duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n<p>Dijital ara\u00e7lar, se\u00e7im iradesini, yarg\u0131y\u0131, haber alma hakk\u0131n\u0131, ki\u015fisel verileri veya kamuoyunu manip\u00fcle etmek i\u00e7in kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Ki\u015fisel veri, kamu verisi, dijital kamu altyap\u0131s\u0131, siber g\u00fcvenlik, yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemlerine ili\u015fkin usuller; insan denetimi, a\u00e7\u0131klanabilirlik, itiraz, veri g\u00fcvenli\u011fi, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131 ve yarg\u0131 yolu korunarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Mahremiyet, \u0130nsan Onurunun Sessiz Alan\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, insan\u0131n yaln\u0131z kalabilme, ailesiyle g\u00fcven i\u00e7inde ya\u015fayabilme ve ki\u015fisel alan\u0131n\u0131 d\u0131\u015f m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 koruyabilme hakk\u0131yla ba\u015flar. Madde 20, herkesin \u00f6zel ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahip oldu\u011funu belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, insan\u0131n sadece kamusal hayatta de\u011fil, kendi mahrem d\u00fcnyas\u0131nda da hukuk taraf\u0131ndan korunmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>\u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi, devletin veya ba\u015fka bir g\u00fcc\u00fcn ki\u015finin hayat\u0131na s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imde bakamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Arama ve el koyma gibi a\u011f\u0131r m\u00fcdahaleler ancak mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7un \u00f6nlenmesi veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 gibi sebeplerle ve kanuna uygun h\u00e2kim karar\u0131yla yap\u0131labilir. Bu g\u00fcvence, <strong>\u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong> alan\u0131n\u0131 keyf\u00ee m\u00fcdahalelerden korur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir insan\u0131n evi, ailesi, ki\u015fisel e\u015fyas\u0131 ve mahrem alan\u0131, devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn rastgele girebilece\u011fi s\u0131radan bir yer de\u011fildir.<\/p>\n<h2>H\u00e2kim Onay\u0131 Mahremiyetin Hukuk Kap\u0131s\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong> alan\u0131nda en \u00f6nemli g\u00fcvencelerden biri, h\u00e2kim karar\u0131n\u0131n merkez\u00ee rol\u00fcd\u00fcr. Madde 20, kanuna uygun h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a kimsenin aranamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve e\u015fyas\u0131na el konulamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade eder. Gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2llerde bile yetkili merciin yaz\u0131l\u0131 emri derh\u00e2l h\u00e2kim onay\u0131na sunulur. H\u00e2kim s\u00fcresinde karar vermezse tedbir kalkar.<\/p>\n<p>Bu d\u00fczenleme, acil durumlarda devletin tamamen hareketsiz kalmas\u0131n\u0131 istemez; fakat acil yetkiyi de denetimsiz b\u0131rakmaz. H\u00e2kim onay\u0131, \u00f6zel hayata m\u00fcdahalenin hukuk i\u00e7inde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Devlet, \u201cgecikme var\u201d diyerek s\u00fcresiz ve belirsiz m\u00fcdahale alan\u0131 olu\u015fturamaz. B\u00f6ylece <strong><em>\u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/em><\/strong>, yaln\u0131zca genel bir mahremiyet ilkesiyle de\u011fil, somut yarg\u0131sal denetim mekanizmas\u0131yla korunur.<\/p>\n<h2>Ki\u015fisel Veri, Ki\u015finin Dijital G\u00f6lgesidir<\/h2>\n<p><strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, dijital \u00e7a\u011fda birbirinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u0130nsanlar\u0131n kimlik bilgileri, adresleri, sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131, mali bilgileri, e\u011fitim verileri, konum bilgileri, \u00e7evrim i\u00e7i hareketleri ve kamu hizmetleriyle kurdu\u011fu ili\u015fkiler art\u0131k b\u00fcy\u00fck veri sistemleri i\u00e7inde i\u015flenmektedir. Madde 20, herkesin ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131, verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmeyi, eri\u015fimi, d\u00fczeltmeyi ve silinmeyi isteme hakk\u0131na sahip oldu\u011funu belirtir.<\/p>\n<p>Bu haklar, bireyin kendi verisi \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirir. Ki\u015fisel veriler yaln\u0131z belirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7larla, kanundaki h\u00e2llerde veya a\u00e7\u0131k r\u0131zayla i\u015flenebilir. <a href=\"https:\/\/www.kvkk.gov.tr\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">KVKK<\/a>, T\u00fcrkiye\u2019de ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 alan\u0131nda temel kurumsal kaynaklardan biridir. Madde 20\u2019nin as\u0131l fark\u0131 ise bu korumay\u0131 daha geni\u015f bir anayasal \u00e7er\u00e7eveye ta\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r. Keyf\u00ee kullan\u0131m ve genel g\u00f6zetim rejimi kurulamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc <strong>\u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, vatanda\u015f\u0131n g\u00f6r\u00fcnmez mahremiyet alan\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Bilgilendirilme hakk\u0131<\/strong>, ki\u015finin verisinin nas\u0131l i\u015flendi\u011fini \u00f6\u011frenmesini sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>Eri\u015fim hakk\u0131<\/strong>, ki\u015fiyi kendi verisine yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmaz.<\/li>\n<li><strong>D\u00fczeltme hakk\u0131<\/strong>, yanl\u0131\u015f verinin hayat\u0131 bozmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/li>\n<li><strong>Silinme hakk\u0131<\/strong>, verinin s\u00fcresiz g\u00f6lgeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Kamu Verisi A\u00e7\u0131k Olmal\u0131, Ki\u015fisel Veri Korunmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong> korunurken, kamu verisinin de toplum ad\u0131na denetlenebilir olmas\u0131 gerekir. Madde 20, kamu verisinin ki\u015fisel veriler, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kanuni gizlilik korunarak a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir, analiz edilebilir, birlikte i\u015fler ve kamu politikas\u0131 denetimine elveri\u015fli y\u00f6netilece\u011fini belirtir. Bu ifade, devletin \u015feffafl\u0131k ile mahremiyet aras\u0131nda ak\u0131ll\u0131 bir denge kurmas\u0131n\u0131 ister.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi ve performans g\u00f6stergelerinin ilk y\u0131ldan itibaren a\u00e7\u0131k veri d\u00fczenine al\u0131nmas\u0131 son derece dikkat \u00e7ekici bir yeniliktir. <a href=\"https:\/\/data.europa.eu\/en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">A\u00e7\u0131k veri<\/a>, vatanda\u015f\u0131n devleti izlemesini, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n kamu politikalar\u0131n\u0131 analiz etmesini ve idarenin hesap verebilir h\u00e2le gelmesini sa\u011flar. Ancak bu a\u00e7\u0131kl\u0131k, ki\u015fisel verilerin if\u015fas\u0131 anlam\u0131na gelmez. <strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong> korunurken, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da karanl\u0131kta b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<h2>Yapay Zek\u00e2, \u0130nsan Denetimi Olmadan Kamu G\u00fcc\u00fc Kullanamaz<\/h2>\n<p><strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemleriyle birlikte yeni bir boyut kazan\u0131r. Madde 20, kamu hizmetlerinde yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemlerinin; insan denetimi, a\u00e7\u0131klanabilirlik, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131, veri g\u00fcvenli\u011fi, itiraz ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim sa\u011flanmadan kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00e7a\u011fda\u015f anayasa d\u00fc\u015f\u00fcncesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a ileri bir g\u00fcvencedir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc yapay zek\u00e2 sistemleri, kamu hizmetlerinde h\u0131z ve verimlilik sa\u011flayabilir; fakat denetlenmezse insan hayat\u0131n\u0131 so\u011fuk ve anla\u015f\u0131lmaz algoritmalara teslim edebilir. Hi\u00e7 kimse denetlenemeyen otomatik kararla temel hak, hizmet veya yarg\u0131 yoluna eri\u015fimde dezavantajl\u0131 duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclemez. <a href=\"https:\/\/digital-strategy.ec.europa.eu\/en\/policies\/regulatory-framework-ai\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Yapay zek\u00e2 d\u00fczenlemeleri<\/a>, d\u00fcnyada bu alandaki hukuk\u00ee aray\u0131\u015flar\u0131n giderek g\u00fc\u00e7lendi\u011fini g\u00f6sterir. Madde 20 ise bu aray\u0131\u015f\u0131 insan merkezli bir anayasal zemine ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<h2>Dijital Egemenlik, Mill\u00ee Egemenli\u011fin Yeni Cephesidir<\/h2>\n<p><strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, yaln\u0131zca bireyin mahremiyetiyle ilgili de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda devletin dijital egemenli\u011fiyle de ilgilidir. Madde 20, devletin dijital kamu altyap\u0131s\u0131n\u0131, kritik bilgi sistemlerini, veri egemenli\u011fini ve siber g\u00fcvenli\u011fi mill\u00ee egemenlik, hukuk devleti, temel haklar ve kamu yarar\u0131yla koruyaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, dijital \u00e7a\u011fda devlet ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaln\u0131zca s\u0131n\u0131rlarla de\u011fil, veri ve altyap\u0131yla da ilgili oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Kamu hizmetleri, kritik bilgi sistemleri ve vatanda\u015f verileri denetimsiz yabanc\u0131 veya \u00f6zel tekellere ba\u011f\u0131ml\u0131 b\u0131rak\u0131lamaz. Aksi h\u00e2lde devletin karar alma kapasitesi, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve veri g\u00fcvenli\u011fi risk alt\u0131na girebilir. <a href=\"https:\/\/www.ncsc.gov.uk\/section\/advice-guidance\/all-topics\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Siber g\u00fcvenlik<\/a>, art\u0131k yaln\u0131zca teknik bir konu de\u011fil; kamu d\u00fczeni, temel haklar ve mill\u00ee egemenlik meselesidir. Bu nedenle <strong><em>\u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/em><\/strong>, dijital kamu altyap\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n<h2>Dijital Manip\u00fclasyon Anayasal D\u00fczeni Zedeler<\/h2>\n<p><strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, dijital ara\u00e7lar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde do\u011frudan zarar g\u00f6rebilir. Madde 20, dijital ara\u00e7lar\u0131n se\u00e7im iradesini, yarg\u0131y\u0131, haber alma hakk\u0131n\u0131, ki\u015fisel verileri veya kamuoyunu manip\u00fcle etmek i\u00e7in kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, dijital \u00e7a\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck tehlikelerinden birine kar\u015f\u0131 anayasal bir uyar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn bilgi ak\u0131\u015f\u0131, algoritmalar, sosyal medya, veri analizi ve otomatik sistemler kamuoyunu derinden etkileyebilir. Se\u00e7im iradesi manip\u00fcle edilirse millet egemenli\u011fi zarar g\u00f6r\u00fcr. Yarg\u0131 dijital bask\u0131 alt\u0131na al\u0131n\u0131rsa adalet duygusu zedelenir. Haber alma hakk\u0131 bozulursa toplum ger\u00e7e\u011fe ula\u015famaz. Bu y\u00fczden <strong>\u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, yaln\u0131zca ki\u015fisel mahremiyet meselesi de\u011fil; demokratik d\u00fczenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyi\u015fiyle do\u011frudan ilgili bir anayasal aland\u0131r.<\/p>\n<h2>Son De\u011ferlendirme<\/h2>\n<p><strong>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde klasik mahremiyet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u015farak dijital \u00e7a\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn hassas alanlar\u0131n\u0131 kapsayan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal g\u00fcvenceye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Madde 20, \u00f6zel ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fini korur; arama ve el koyma gibi m\u00fcdahaleleri h\u00e2kim karar\u0131na ba\u011flar; ki\u015fisel verilerin belirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7larla i\u015flenmesini \u015fart ko\u015far. Keyf\u00ee veri kullan\u0131m\u0131 ve genel g\u00f6zetim rejimi yasaklan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu maddenin as\u0131l g\u00fcc\u00fc, \u00f6zel hayat\u0131, kamu verisini, siber g\u00fcvenli\u011fi ve yapay zek\u00e2y\u0131 ayn\u0131 anayasal bak\u0131\u015f i\u00e7inde birle\u015ftirmesidir. Kamu verisi a\u00e7\u0131k ve denetlenebilir y\u00f6netilirken, ki\u015fisel veriler ve mill\u00ee g\u00fcvenlik korunur. Yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemleri insan denetimi, a\u00e7\u0131klanabilirlik, itiraz, veri g\u00fcvenli\u011fi, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim olmadan kullan\u0131lamaz. Dijital ara\u00e7lar se\u00e7im iradesini, yarg\u0131y\u0131, haber alma hakk\u0131n\u0131 veya kamuoyunu manip\u00fcle etmek i\u00e7in kullan\u0131lamaz. B\u00f6ylece <strong>\u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler<\/strong>, bireyin mahremiyetini, devletin dijital egemenli\u011fini ve toplumun demokratik g\u00fcvenli\u011fini ayn\u0131 anda koruyan \u00e7a\u011fda\u015f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal ilke h\u00e2line gelir.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, modern \u00e7a\u011fda insan haysiyetinin, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ve devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda mahremiyet g\u00fcvencesinin en hassas alanlar\u0131ndan biridir. Eskiden \u00f6zel hayat daha \u00e7ok ev, aile, haberle\u015fme ve ki\u015fisel alan \u00fczerinden tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Bug\u00fcn ise insan\u0131n dijital izi, verisi, \u00e7evrim i\u00e7i davran\u0131\u015flar\u0131, kamu kurumlar\u0131yla ili\u015fkisi, yapay zek\u00e2 sistemleriyle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 ve siber g\u00fcvenlik i\u00e7inde korunmas\u0131 da ayn\u0131 meselenin par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelmi\u015ftir. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 20, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde kavrar. Bu madde, yaln\u0131zca \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini de\u011fil; ki\u015fisel verileri, kamu verisini, dijital kamu altyap\u0131s\u0131n\u0131, siber g\u00fcvenli\u011fi, yapay zek\u00e2y\u0131 ve otomatik karar sistemlerini de anayasal g\u00fcvence alan\u0131na ta\u015f\u0131r. B\u00f6ylece \u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, yaln\u0131zca bireyin sakl\u0131 alan\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00e7a\u011fda\u015f devletin hukukla, a\u00e7\u0131klanabilirlikle ve insan denetimiyle y\u00f6netmesi gereken yeni anayasal s\u0131n\u0131r h\u00e2line gelir. Madde 20 \u2013 \u00d6zel Hayat, Ki\u015fisel Veriler, Kamu Verisi, Dijital G\u00fcvenlik ve Yapay Zek\u00e2 Herkes \u00f6zel ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahiptir; bu alanlar\u0131n gizlili\u011fi ihlal edilemez. Mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7un \u00f6nlenmesi veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 sebepleriyle, kanuna uygun h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a kimse aranamaz ve e\u015fyas\u0131na el konulamaz. Gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2llerde yetkili merciin yaz\u0131l\u0131 emri derh\u00e2l h\u00e2kim onay\u0131na sunulur; h\u00e2kim s\u00fcresinde karar vermezse tedbir kalkar. Herkes ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131, verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmeyi, eri\u015fimi, d\u00fczeltmeyi ve silinmeyi isteme hakk\u0131na sahiptir. Ki\u015fisel veriler yaln\u0131z belirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7larla, kanundaki h\u00e2llerde veya a\u00e7\u0131k r\u0131zayla i\u015flenebilir; keyf\u00ee kullan\u0131m ve genel g\u00f6zetim rejimi kurulamaz. Kamu verisi; ki\u015fisel veriler, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kanuni gizlilik korunarak a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir, analiz edilebilir, birlikte i\u015fler ve kamu politikas\u0131 denetimine elveri\u015fli y\u00f6netilir. B\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi ve performans g\u00f6stergeleri ilk y\u0131ldan itibaren a\u00e7\u0131k veri d\u00fczenine al\u0131n\u0131r. Kamu politikalar\u0131 ve yapay zek\u00e2 sistemleri etki analizi ve denetlenebilir kay\u0131t d\u00fczenine tabidir. Devlet dijital kamu altyap\u0131s\u0131n\u0131, kritik bilgi sistemlerini, veri egemenli\u011fini ve siber g\u00fcvenli\u011fi mill\u00ee egemenlik, hukuk devleti, temel haklar ve kamu yarar\u0131yla korur; bu altyap\u0131 denetimsiz yabanc\u0131 veya \u00f6zel tekellere ba\u011f\u0131ml\u0131 b\u0131rak\u0131lamaz. Kamu hizmetlerinde yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemleri; insan denetimi, a\u00e7\u0131klanabilirlik, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131, veri g\u00fcvenli\u011fi, itiraz ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim sa\u011flanmadan kullan\u0131lamaz. Hi\u00e7 kimse denetlenemeyen otomatik kararla temel hak, hizmet veya yarg\u0131 yoluna eri\u015fimde dezavantajl\u0131 duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclemez. Dijital ara\u00e7lar, se\u00e7im iradesini, yarg\u0131y\u0131, haber alma hakk\u0131n\u0131, ki\u015fisel verileri veya kamuoyunu manip\u00fcle etmek i\u00e7in kullan\u0131lamaz. Ki\u015fisel veri, kamu verisi, dijital kamu altyap\u0131s\u0131, siber g\u00fcvenlik, yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemlerine ili\u015fkin usuller; insan denetimi, a\u00e7\u0131klanabilirlik, itiraz, veri g\u00fcvenli\u011fi, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131 ve yarg\u0131 yolu korunarak kanunla d\u00fczenlenir. Mahremiyet, \u0130nsan Onurunun Sessiz Alan\u0131d\u0131r \u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, insan\u0131n yaln\u0131z kalabilme, ailesiyle g\u00fcven i\u00e7inde ya\u015fayabilme ve ki\u015fisel alan\u0131n\u0131 d\u0131\u015f m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 koruyabilme hakk\u0131yla ba\u015flar. Madde 20, herkesin \u00f6zel ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahip oldu\u011funu belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, insan\u0131n sadece kamusal hayatta de\u011fil, kendi mahrem d\u00fcnyas\u0131nda da hukuk taraf\u0131ndan korunmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterir. \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi, devletin veya ba\u015fka bir g\u00fcc\u00fcn ki\u015finin hayat\u0131na s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imde bakamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Arama ve el koyma gibi a\u011f\u0131r m\u00fcdahaleler ancak mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7un \u00f6nlenmesi veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 gibi sebeplerle ve kanuna uygun h\u00e2kim karar\u0131yla yap\u0131labilir. Bu g\u00fcvence, \u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler alan\u0131n\u0131 keyf\u00ee m\u00fcdahalelerden korur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir insan\u0131n evi, ailesi, ki\u015fisel e\u015fyas\u0131 ve mahrem alan\u0131, devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn rastgele girebilece\u011fi s\u0131radan bir yer de\u011fildir. H\u00e2kim Onay\u0131 Mahremiyetin Hukuk Kap\u0131s\u0131d\u0131r \u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler alan\u0131nda en \u00f6nemli g\u00fcvencelerden biri, h\u00e2kim karar\u0131n\u0131n merkez\u00ee rol\u00fcd\u00fcr. Madde 20, kanuna uygun h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a kimsenin aranamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve e\u015fyas\u0131na el konulamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade eder. Gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2llerde bile yetkili merciin yaz\u0131l\u0131 emri derh\u00e2l h\u00e2kim onay\u0131na sunulur. H\u00e2kim s\u00fcresinde karar vermezse tedbir kalkar. Bu d\u00fczenleme, acil durumlarda devletin tamamen hareketsiz kalmas\u0131n\u0131 istemez; fakat acil yetkiyi de denetimsiz b\u0131rakmaz. H\u00e2kim onay\u0131, \u00f6zel hayata m\u00fcdahalenin hukuk i\u00e7inde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Devlet, \u201cgecikme var\u201d diyerek s\u00fcresiz ve belirsiz m\u00fcdahale alan\u0131 olu\u015fturamaz. B\u00f6ylece \u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, yaln\u0131zca genel bir mahremiyet ilkesiyle de\u011fil, somut yarg\u0131sal denetim mekanizmas\u0131yla korunur. Ki\u015fisel Veri, Ki\u015finin Dijital G\u00f6lgesidir \u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, dijital \u00e7a\u011fda birbirinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u0130nsanlar\u0131n kimlik bilgileri, adresleri, sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131, mali bilgileri, e\u011fitim verileri, konum bilgileri, \u00e7evrim i\u00e7i hareketleri ve kamu hizmetleriyle kurdu\u011fu ili\u015fkiler art\u0131k b\u00fcy\u00fck veri sistemleri i\u00e7inde i\u015flenmektedir. Madde 20, herkesin ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131, verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmeyi, eri\u015fimi, d\u00fczeltmeyi ve silinmeyi isteme hakk\u0131na sahip oldu\u011funu belirtir. Bu haklar, bireyin kendi verisi \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirir. Ki\u015fisel veriler yaln\u0131z belirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7larla, kanundaki h\u00e2llerde veya a\u00e7\u0131k r\u0131zayla i\u015flenebilir. KVKK, T\u00fcrkiye\u2019de ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 alan\u0131nda temel kurumsal kaynaklardan biridir. Madde 20\u2019nin as\u0131l fark\u0131 ise bu korumay\u0131 daha geni\u015f bir anayasal \u00e7er\u00e7eveye ta\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r. Keyf\u00ee kullan\u0131m ve genel g\u00f6zetim rejimi kurulamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, vatanda\u015f\u0131n g\u00f6r\u00fcnmez mahremiyet alan\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bilgilendirilme hakk\u0131, ki\u015finin verisinin nas\u0131l i\u015flendi\u011fini \u00f6\u011frenmesini sa\u011flar. Eri\u015fim hakk\u0131, ki\u015fiyi kendi verisine yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmaz. D\u00fczeltme hakk\u0131, yanl\u0131\u015f verinin hayat\u0131 bozmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Silinme hakk\u0131, verinin s\u00fcresiz g\u00f6lgeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller. Kamu Verisi A\u00e7\u0131k Olmal\u0131, Ki\u015fisel Veri Korunmal\u0131d\u0131r \u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler korunurken, kamu verisinin de toplum ad\u0131na denetlenebilir olmas\u0131 gerekir. Madde 20, kamu verisinin ki\u015fisel veriler, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kanuni gizlilik korunarak a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir, analiz edilebilir, birlikte i\u015fler ve kamu politikas\u0131 denetimine elveri\u015fli y\u00f6netilece\u011fini belirtir. Bu ifade, devletin \u015feffafl\u0131k ile mahremiyet aras\u0131nda ak\u0131ll\u0131 bir denge kurmas\u0131n\u0131 ister. B\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi ve performans g\u00f6stergelerinin ilk y\u0131ldan itibaren a\u00e7\u0131k veri d\u00fczenine al\u0131nmas\u0131 son derece dikkat \u00e7ekici bir yeniliktir. A\u00e7\u0131k veri, vatanda\u015f\u0131n devleti izlemesini, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n kamu politikalar\u0131n\u0131 analiz etmesini ve idarenin hesap verebilir h\u00e2le gelmesini sa\u011flar. Ancak bu a\u00e7\u0131kl\u0131k, ki\u015fisel verilerin if\u015fas\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler korunurken, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da karanl\u0131kta b\u0131rak\u0131lamaz. Yapay Zek\u00e2, \u0130nsan Denetimi Olmadan Kamu G\u00fcc\u00fc Kullanamaz \u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemleriyle birlikte yeni bir boyut kazan\u0131r. Madde 20, kamu hizmetlerinde yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemlerinin; insan denetimi, a\u00e7\u0131klanabilirlik, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131, veri g\u00fcvenli\u011fi, itiraz ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim sa\u011flanmadan kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00e7a\u011fda\u015f anayasa d\u00fc\u015f\u00fcncesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a ileri bir g\u00fcvencedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapay zek\u00e2 sistemleri, kamu hizmetlerinde h\u0131z ve verimlilik sa\u011flayabilir; fakat denetlenmezse insan hayat\u0131n\u0131 so\u011fuk ve anla\u015f\u0131lmaz algoritmalara teslim edebilir. Hi\u00e7 kimse denetlenemeyen otomatik kararla temel hak, hizmet veya yarg\u0131 yoluna eri\u015fimde dezavantajl\u0131 duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclemez. Yapay zek\u00e2 d\u00fczenlemeleri, d\u00fcnyada bu alandaki hukuk\u00ee aray\u0131\u015flar\u0131n giderek g\u00fc\u00e7lendi\u011fini g\u00f6sterir. Madde 20 ise bu aray\u0131\u015f\u0131 insan merkezli bir anayasal zemine ta\u015f\u0131r. Dijital Egemenlik, Mill\u00ee Egemenli\u011fin Yeni Cephesidir \u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, yaln\u0131zca bireyin mahremiyetiyle ilgili de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda devletin dijital egemenli\u011fiyle de ilgilidir. Madde 20, devletin dijital kamu altyap\u0131s\u0131n\u0131, kritik bilgi sistemlerini, veri egemenli\u011fini ve siber g\u00fcvenli\u011fi mill\u00ee egemenlik, hukuk devleti, temel haklar ve kamu yarar\u0131yla koruyaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, dijital \u00e7a\u011fda devlet ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaln\u0131zca s\u0131n\u0131rlarla de\u011fil, veri ve altyap\u0131yla da ilgili oldu\u011funu g\u00f6sterir. Kamu hizmetleri, kritik bilgi sistemleri ve vatanda\u015f verileri denetimsiz yabanc\u0131 veya \u00f6zel tekellere ba\u011f\u0131ml\u0131 b\u0131rak\u0131lamaz. Aksi h\u00e2lde devletin karar alma kapasitesi, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve veri g\u00fcvenli\u011fi risk alt\u0131na girebilir. Siber g\u00fcvenlik, art\u0131k yaln\u0131zca teknik bir konu de\u011fil; kamu d\u00fczeni, temel haklar ve mill\u00ee egemenlik meselesidir. Bu nedenle \u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, dijital kamu altyap\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Dijital Manip\u00fclasyon Anayasal D\u00fczeni Zedeler \u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, dijital ara\u00e7lar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde do\u011frudan zarar g\u00f6rebilir. Madde 20, dijital ara\u00e7lar\u0131n se\u00e7im iradesini, yarg\u0131y\u0131, haber alma hakk\u0131n\u0131, ki\u015fisel verileri veya kamuoyunu manip\u00fcle etmek i\u00e7in kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, dijital \u00e7a\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck tehlikelerinden birine kar\u015f\u0131 anayasal bir uyar\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn bilgi ak\u0131\u015f\u0131, algoritmalar, sosyal medya, veri analizi ve otomatik sistemler kamuoyunu derinden etkileyebilir. Se\u00e7im iradesi manip\u00fcle edilirse millet egemenli\u011fi zarar g\u00f6r\u00fcr. Yarg\u0131 dijital bask\u0131 alt\u0131na al\u0131n\u0131rsa adalet duygusu zedelenir. Haber alma hakk\u0131 bozulursa toplum ger\u00e7e\u011fe ula\u015famaz. Bu y\u00fczden \u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, yaln\u0131zca ki\u015fisel mahremiyet meselesi de\u011fil; demokratik d\u00fczenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyi\u015fiyle do\u011frudan ilgili bir anayasal aland\u0131r. Son De\u011ferlendirme \u00d6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde klasik mahremiyet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u015farak dijital \u00e7a\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn hassas alanlar\u0131n\u0131 kapsayan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal g\u00fcvenceye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Madde 20, \u00f6zel ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fini korur; arama ve el koyma gibi m\u00fcdahaleleri h\u00e2kim karar\u0131na ba\u011flar; ki\u015fisel verilerin belirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7larla i\u015flenmesini \u015fart ko\u015far. Keyf\u00ee veri kullan\u0131m\u0131 ve genel g\u00f6zetim rejimi yasaklan\u0131r. Bu maddenin as\u0131l g\u00fcc\u00fc, \u00f6zel hayat\u0131, kamu verisini, siber g\u00fcvenli\u011fi ve yapay zek\u00e2y\u0131 ayn\u0131 anayasal bak\u0131\u015f i\u00e7inde birle\u015ftirmesidir. Kamu verisi a\u00e7\u0131k ve denetlenebilir y\u00f6netilirken, ki\u015fisel veriler ve mill\u00ee g\u00fcvenlik korunur. Yapay zek\u00e2 ve otomatik karar sistemleri insan denetimi, a\u00e7\u0131klanabilirlik, itiraz, veri g\u00fcvenli\u011fi, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim olmadan kullan\u0131lamaz. Dijital ara\u00e7lar se\u00e7im iradesini, yarg\u0131y\u0131, haber alma hakk\u0131n\u0131 veya kamuoyunu manip\u00fcle etmek i\u00e7in kullan\u0131lamaz. B\u00f6ylece \u00f6zel hayat ve ki\u015fisel veriler, bireyin mahremiyetini, devletin dijital egemenli\u011fini ve toplumun demokratik g\u00fcvenli\u011fini ayn\u0131 anda koruyan \u00e7a\u011fda\u015f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal ilke h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":98,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-97","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haklar-ozgurlukler-ve-vatandaslik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":100,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97\/revisions\/100"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/98"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}