{"id":91,"date":"2026-06-14T08:14:04","date_gmt":"2026-06-14T08:14:04","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=91"},"modified":"2026-06-14T08:14:04","modified_gmt":"2026-06-14T08:14:04","slug":"zorla-calistirma-yasagi-madde-18","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/zorla-calistirma-yasagi-madde-18\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda Zorla \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma Yasa\u011f\u0131 (Madde 18)"},"content":{"rendered":"<article><strong>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, insan\u0131n eme\u011fini, bedenini ve zaman\u0131n\u0131 kendi iradesi d\u0131\u015f\u0131nda bir g\u00fcc\u00fcn emrine b\u0131rakmama hakk\u0131n\u0131 koruyan temel anayasal g\u00fcvencelerden biridir. Bir hukuk d\u00fczeninde insan, yaln\u0131zca \u00fcretim yapan bir ara\u00e7 de\u011fildir; onuru, iradesi, eme\u011fi ve ki\u015fili\u011fiyle korunmas\u0131 gereken bir varl\u0131kt\u0131r. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 18, hi\u00e7 kimsenin zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve angaryan\u0131n yasak oldu\u011funu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koyar. Ancak madde, hayat\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc ve zorunlu durumlar\u0131n\u0131 da g\u00f6rmezden gelmez. H\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l hizmetleri ve zorunlu vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devleri; ancak kanunla a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmek, zorunlu, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve kamu yarar\u0131na uygun olmak \u015fart\u0131yla zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma say\u0131lmaz. B\u00f6ylece <strong>zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, hem bireyin eme\u011fini korur hem de kamu yarar\u0131 i\u00e7in getirilebilecek istisnalar\u0131 s\u0131k\u0131 hukuk s\u0131n\u0131rlar\u0131na ba\u011flar.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 18 \u2013 Zorla \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma Yasa\u011f\u0131<\/strong><br \/>\nHi\u00e7 kimse zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz; angarya yasakt\u0131r. Kanunla a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmek, zorunlu, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve kamu yarar\u0131na uygun olmak \u015fart\u0131yla; h\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l hizmetleri ve zorunlu vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devleri zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma say\u0131lmaz.<\/p>\n<p>Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler keyf\u00ee, s\u0131n\u0131rs\u0131z veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde uygulanamaz; haklar\u0131 ihlal edemez<\/p><\/blockquote>\n<h2>\u0130nsan\u0131n Eme\u011fi Devletin veya Ba\u015fkas\u0131n\u0131n M\u00fclk\u00fc De\u011fildir<\/h2>\n<p><strong>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, insan eme\u011finin ki\u015fiye ait oldu\u011funu ve hi\u00e7bir ki\u015fi ya da kurumun bu eme\u011fi keyf\u00ee bi\u00e7imde kullanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. Bir insan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, ancak \u00f6zg\u00fcr iradesine, hukuki g\u00fcvenceye ve insan onuruna uygun \u015fartlara dayanmal\u0131d\u0131r. Madde 18\u2019in \u201cHi\u00e7 kimse zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz; angarya yasakt\u0131r.\u201d h\u00fckm\u00fc, bu temel anlay\u0131\u015f\u0131 son derece a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koyar.<\/p>\n<p>Angarya, ki\u015finin eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z, zorlay\u0131c\u0131 veya haks\u0131z bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir d\u00fczen, insan\u0131 birey olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p bir ara\u00e7 h\u00e2line getirir. Oysa hukuk devleti, insan\u0131 ara\u00e7salla\u015ft\u0131rmaz; eme\u011fi, iradeyi ve ki\u015fili\u011fi korur. <a href=\"https:\/\/www.ilo.org\/global\/topics\/forced-labour\/lang--en\/index.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n \u00f6nlenmesine ili\u015fkin uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma standartlar\u0131<\/a>, bu yasa\u011f\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f hukuk d\u00fczenlerinde neden vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu nedenle <strong>zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131n de\u011fil, insan onurunun temel g\u00fcvencesidir.<\/p>\n<h2>Angarya Yasa\u011f\u0131 Sadece Ekonomik Bir Mesele De\u011fildir<\/h2>\n<p><strong>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, \u00e7o\u011fu zaman yaln\u0131zca \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131yla ilgili bir kural gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Oysa bu ilke, insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle do\u011frudan ilgilidir. Ki\u015finin istemedi\u011fi bir i\u015fi bask\u0131, tehdit, zorunluluk g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc veya kamu g\u00fcc\u00fcyle yapmaya mecbur b\u0131rak\u0131lmas\u0131, yaln\u0131zca emek hakk\u0131n\u0131 de\u011fil, ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de zedeler.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden angarya yasa\u011f\u0131, devletin ve toplumun insana bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 da belirler. \u0130nsan, yaln\u0131zca i\u015f g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorsa hukuk d\u00fczeni zay\u0131flar. \u0130nsan, onuru ve iradesi olan bir varl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorsa adalet g\u00fc\u00e7lenir. <strong><em>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/em><\/strong>, bu noktada \u00e7ok sade ama \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir mesaj verir: Hi\u00e7 kimsenin eme\u011fi, r\u0131zas\u0131 ve hukuki g\u00fcvencesi olmadan kullan\u0131lamaz. Bu ilke, \u00f6zg\u00fcr toplumun sessiz ama sa\u011flam temel ta\u015flar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<h2>\u0130stisnalar Ancak S\u0131k\u0131 \u015eartlarla M\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/h2>\n<p><strong>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, baz\u0131 zorunlu kamu hizmetlerinin tamamen imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le gelmesi anlam\u0131na gelmez. Madde 18, h\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l hizmetleri ve zorunlu vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devlerinin belirli \u015fartlarla zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma say\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Ancak bu alanlar s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Kanunla a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmeli, zorunlu olmal\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc kalmal\u0131 ve kamu yarar\u0131na uygun bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu \u015fartlar, istisnalar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. \u00d6rne\u011fin ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir afet d\u00f6neminde toplumun temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in baz\u0131 ge\u00e7ici y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirilebilir. Fakat bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler belirsiz, a\u011f\u0131r, s\u00fcresiz veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde uygulanamaz. <a href=\"https:\/\/www.coe.int\/en\/web\/compass\/slavery-and-forced-labour\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131 ile kamu yarar\u0131 istisnalar\u0131 aras\u0131ndaki insan haklar\u0131 dengesi<\/a>, bu ayr\u0131m\u0131n neden dikkatle kurulmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. B\u00f6ylece <strong>zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, kamu yarar\u0131 ile birey hakk\u0131 aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir anayasal denge kurar.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Kanunilik<\/strong>, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn a\u00e7\u0131k hukuki dayana\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/li>\n<li><strong>Zorunluluk<\/strong>, uygulaman\u0131n ger\u00e7ek bir ihtiya\u00e7tan do\u011fmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/li>\n<li><strong>\u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck<\/strong>, ki\u015fiye a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck bindirilmesini engeller.<\/li>\n<li><strong>Kamu yarar\u0131<\/strong>, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn me\u015fru amac\u0131n\u0131 belirler.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Keyf\u00ee ve S\u0131n\u0131rs\u0131z Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck Hukukla Ba\u011fda\u015fmaz<\/h2>\n<p><strong>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, istisnalar\u0131n keyf\u00ee, s\u0131n\u0131rs\u0131z veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde uygulanamayaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00f6zellikle kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ki\u015filere kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirdi\u011fi durumlarda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kanunda yer alsa bile uygulama bi\u00e7imi keyf\u00eele\u015firse hak ihlali do\u011fabilir.<\/p>\n<p>Devlet, bir ki\u015fiye veya gruba di\u011ferlerinden daha a\u011f\u0131r, belirsiz veya ayr\u0131mc\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getiremez. Ayn\u0131 \u015fekilde, ge\u00e7ici olmas\u0131 gereken bir kamu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrekli h\u00e2le getirilemez. Bu durum, hukuki g\u00fcvenli\u011fi ve insan onurunu zedeler. <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/instruments-mechanisms\/instruments\/international-covenant-civil-and-political-rights\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ve zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya kar\u015f\u0131 medeni hak g\u00fcvenceleri<\/a>, devletin bu alandaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini hat\u0131rlatan \u00f6nemli bir \u00e7er\u00e7eve sunar. <strong><em>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/em><\/strong>, bu nedenle yaln\u0131zca yasa\u011f\u0131 de\u011fil, istisnalar\u0131n uygulanma bi\u00e7imini de denetler.<\/p>\n<h2>Haklar\u0131 \u0130hlal Eden Hi\u00e7bir Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck Me\u015fru Say\u0131lamaz<\/h2>\n<p><strong>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, son c\u00fcmlede \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir g\u00fcvenceyle tamamlan\u0131r: Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler haklar\u0131 ihlal edemez. Bu ifade, kamu yarar\u0131 gerek\u00e7esiyle getirilen g\u00f6revlerin bile insan haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterir. Devlet, ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6nemlerde veya zorunlu hizmetlerde dahi ki\u015fiyi insan onuruna ayk\u0131r\u0131 ko\u015fullara s\u00fcr\u00fckleyemez.<\/p>\n<p>Bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck ki\u015finin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00fcvenli\u011fini, temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya insan onurunu ciddi bi\u00e7imde zedeliyorsa art\u0131k me\u015fru bir kamu g\u00f6revi olarak g\u00f6r\u00fclemez. Bu nedenle istisnalar dar yorumlanmal\u0131 ve denetlenebilir olmal\u0131d\u0131r. <a href=\"https:\/\/www.ilo.org\/declaration\/lang--en\/index.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00c7al\u0131\u015fma hayat\u0131nda temel hak ve ilkelerin korunmas\u0131na ili\u015fkin uluslararas\u0131 yakla\u015f\u0131m<\/a>, eme\u011fin hukuki g\u00fcvenceye ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131n toplum d\u00fczeni i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6sterir. <strong>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, b\u00f6ylece hem bireyin eme\u011fini hem de insan olma de\u011ferini korur.<\/p>\n<h2>Son De\u011ferlendirme<\/h2>\n<p><strong>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde insan onurunu ve eme\u011fin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyan temel bir anayasal ilkedir. Madde 18, hi\u00e7 kimsenin zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve angaryan\u0131n yasak oldu\u011funu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, insan\u0131n eme\u011fini devletin, \u00f6zel ki\u015filerin veya kapal\u0131 \u00e7\u0131kar alanlar\u0131n\u0131n keyf\u00ee kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 korur.<\/p>\n<p>Bu maddenin dengeli taraf\u0131, baz\u0131 zorunlu kamu hizmetlerini tamamen d\u0131\u015flamadan onlar\u0131 s\u0131k\u0131 \u015fartlara ba\u011flamas\u0131d\u0131r. H\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l hizmetleri ve zorunlu vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devleri; ancak kanunla a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmek, zorunlu, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve kamu yarar\u0131na uygun olmak \u015fart\u0131yla zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma say\u0131lmaz. Fakat bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler keyf\u00ee, s\u0131n\u0131rs\u0131z veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde uygulanamaz ve haklar\u0131 ihlal edemez. B\u00f6ylece <strong>zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/strong>, hem ki\u015finin eme\u011fini ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyan hem de zorunlu kamu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 hukuk i\u00e7inde s\u0131n\u0131rlayan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal g\u00fcvence h\u00e2line gelir.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, insan\u0131n eme\u011fini, bedenini ve zaman\u0131n\u0131 kendi iradesi d\u0131\u015f\u0131nda bir g\u00fcc\u00fcn emrine b\u0131rakmama hakk\u0131n\u0131 koruyan temel anayasal g\u00fcvencelerden biridir. Bir hukuk d\u00fczeninde insan, yaln\u0131zca \u00fcretim yapan bir ara\u00e7 de\u011fildir; onuru, iradesi, eme\u011fi ve ki\u015fili\u011fiyle korunmas\u0131 gereken bir varl\u0131kt\u0131r. Bu nedenle Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 18, hi\u00e7 kimsenin zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve angaryan\u0131n yasak oldu\u011funu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koyar. Ancak madde, hayat\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc ve zorunlu durumlar\u0131n\u0131 da g\u00f6rmezden gelmez. H\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l hizmetleri ve zorunlu vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devleri; ancak kanunla a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmek, zorunlu, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve kamu yarar\u0131na uygun olmak \u015fart\u0131yla zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma say\u0131lmaz. B\u00f6ylece zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, hem bireyin eme\u011fini korur hem de kamu yarar\u0131 i\u00e7in getirilebilecek istisnalar\u0131 s\u0131k\u0131 hukuk s\u0131n\u0131rlar\u0131na ba\u011flar. Madde 18 \u2013 Zorla \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma Yasa\u011f\u0131 Hi\u00e7 kimse zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz; angarya yasakt\u0131r. Kanunla a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmek, zorunlu, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve kamu yarar\u0131na uygun olmak \u015fart\u0131yla; h\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l hizmetleri ve zorunlu vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devleri zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma say\u0131lmaz. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler keyf\u00ee, s\u0131n\u0131rs\u0131z veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde uygulanamaz; haklar\u0131 ihlal edemez \u0130nsan\u0131n Eme\u011fi Devletin veya Ba\u015fkas\u0131n\u0131n M\u00fclk\u00fc De\u011fildir Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, insan eme\u011finin ki\u015fiye ait oldu\u011funu ve hi\u00e7bir ki\u015fi ya da kurumun bu eme\u011fi keyf\u00ee bi\u00e7imde kullanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. Bir insan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, ancak \u00f6zg\u00fcr iradesine, hukuki g\u00fcvenceye ve insan onuruna uygun \u015fartlara dayanmal\u0131d\u0131r. Madde 18\u2019in \u201cHi\u00e7 kimse zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz; angarya yasakt\u0131r.\u201d h\u00fckm\u00fc, bu temel anlay\u0131\u015f\u0131 son derece a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koyar. Angarya, ki\u015finin eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z, zorlay\u0131c\u0131 veya haks\u0131z bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir d\u00fczen, insan\u0131 birey olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p bir ara\u00e7 h\u00e2line getirir. Oysa hukuk devleti, insan\u0131 ara\u00e7salla\u015ft\u0131rmaz; eme\u011fi, iradeyi ve ki\u015fili\u011fi korur. Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n \u00f6nlenmesine ili\u015fkin uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma standartlar\u0131, bu yasa\u011f\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f hukuk d\u00fczenlerinde neden vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu nedenle zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131n de\u011fil, insan onurunun temel g\u00fcvencesidir. Angarya Yasa\u011f\u0131 Sadece Ekonomik Bir Mesele De\u011fildir Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, \u00e7o\u011fu zaman yaln\u0131zca \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131yla ilgili bir kural gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Oysa bu ilke, insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle do\u011frudan ilgilidir. Ki\u015finin istemedi\u011fi bir i\u015fi bask\u0131, tehdit, zorunluluk g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc veya kamu g\u00fcc\u00fcyle yapmaya mecbur b\u0131rak\u0131lmas\u0131, yaln\u0131zca emek hakk\u0131n\u0131 de\u011fil, ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de zedeler. Bu y\u00fczden angarya yasa\u011f\u0131, devletin ve toplumun insana bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 da belirler. \u0130nsan, yaln\u0131zca i\u015f g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorsa hukuk d\u00fczeni zay\u0131flar. \u0130nsan, onuru ve iradesi olan bir varl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorsa adalet g\u00fc\u00e7lenir. Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, bu noktada \u00e7ok sade ama \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir mesaj verir: Hi\u00e7 kimsenin eme\u011fi, r\u0131zas\u0131 ve hukuki g\u00fcvencesi olmadan kullan\u0131lamaz. Bu ilke, \u00f6zg\u00fcr toplumun sessiz ama sa\u011flam temel ta\u015flar\u0131ndan biridir. \u0130stisnalar Ancak S\u0131k\u0131 \u015eartlarla M\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, baz\u0131 zorunlu kamu hizmetlerinin tamamen imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le gelmesi anlam\u0131na gelmez. Madde 18, h\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l hizmetleri ve zorunlu vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devlerinin belirli \u015fartlarla zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma say\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Ancak bu alanlar s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Kanunla a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmeli, zorunlu olmal\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc kalmal\u0131 ve kamu yarar\u0131na uygun bulunmal\u0131d\u0131r. Bu \u015fartlar, istisnalar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. \u00d6rne\u011fin ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir afet d\u00f6neminde toplumun temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in baz\u0131 ge\u00e7ici y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirilebilir. Fakat bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler belirsiz, a\u011f\u0131r, s\u00fcresiz veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde uygulanamaz. Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131 ile kamu yarar\u0131 istisnalar\u0131 aras\u0131ndaki insan haklar\u0131 dengesi, bu ayr\u0131m\u0131n neden dikkatle kurulmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. B\u00f6ylece zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, kamu yarar\u0131 ile birey hakk\u0131 aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir anayasal denge kurar. Kanunilik, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn a\u00e7\u0131k hukuki dayana\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Zorunluluk, uygulaman\u0131n ger\u00e7ek bir ihtiya\u00e7tan do\u011fmas\u0131n\u0131 gerektirir. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck, ki\u015fiye a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck bindirilmesini engeller. Kamu yarar\u0131, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn me\u015fru amac\u0131n\u0131 belirler. Keyf\u00ee ve S\u0131n\u0131rs\u0131z Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck Hukukla Ba\u011fda\u015fmaz Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, istisnalar\u0131n keyf\u00ee, s\u0131n\u0131rs\u0131z veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde uygulanamayaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00f6zellikle kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ki\u015filere kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirdi\u011fi durumlarda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kanunda yer alsa bile uygulama bi\u00e7imi keyf\u00eele\u015firse hak ihlali do\u011fabilir. Devlet, bir ki\u015fiye veya gruba di\u011ferlerinden daha a\u011f\u0131r, belirsiz veya ayr\u0131mc\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getiremez. Ayn\u0131 \u015fekilde, ge\u00e7ici olmas\u0131 gereken bir kamu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrekli h\u00e2le getirilemez. Bu durum, hukuki g\u00fcvenli\u011fi ve insan onurunu zedeler. Ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ve zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya kar\u015f\u0131 medeni hak g\u00fcvenceleri, devletin bu alandaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini hat\u0131rlatan \u00f6nemli bir \u00e7er\u00e7eve sunar. Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, bu nedenle yaln\u0131zca yasa\u011f\u0131 de\u011fil, istisnalar\u0131n uygulanma bi\u00e7imini de denetler. Haklar\u0131 \u0130hlal Eden Hi\u00e7bir Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck Me\u015fru Say\u0131lamaz Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, son c\u00fcmlede \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir g\u00fcvenceyle tamamlan\u0131r: Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler haklar\u0131 ihlal edemez. Bu ifade, kamu yarar\u0131 gerek\u00e7esiyle getirilen g\u00f6revlerin bile insan haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterir. Devlet, ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6nemlerde veya zorunlu hizmetlerde dahi ki\u015fiyi insan onuruna ayk\u0131r\u0131 ko\u015fullara s\u00fcr\u00fckleyemez. Bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck ki\u015finin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00fcvenli\u011fini, temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya insan onurunu ciddi bi\u00e7imde zedeliyorsa art\u0131k me\u015fru bir kamu g\u00f6revi olarak g\u00f6r\u00fclemez. Bu nedenle istisnalar dar yorumlanmal\u0131 ve denetlenebilir olmal\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma hayat\u0131nda temel hak ve ilkelerin korunmas\u0131na ili\u015fkin uluslararas\u0131 yakla\u015f\u0131m, eme\u011fin hukuki g\u00fcvenceye ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131n toplum d\u00fczeni i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6sterir. Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, b\u00f6ylece hem bireyin eme\u011fini hem de insan olma de\u011ferini korur. Son De\u011ferlendirme Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde insan onurunu ve eme\u011fin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyan temel bir anayasal ilkedir. Madde 18, hi\u00e7 kimsenin zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve angaryan\u0131n yasak oldu\u011funu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, insan\u0131n eme\u011fini devletin, \u00f6zel ki\u015filerin veya kapal\u0131 \u00e7\u0131kar alanlar\u0131n\u0131n keyf\u00ee kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 korur. Bu maddenin dengeli taraf\u0131, baz\u0131 zorunlu kamu hizmetlerini tamamen d\u0131\u015flamadan onlar\u0131 s\u0131k\u0131 \u015fartlara ba\u011flamas\u0131d\u0131r. H\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l hizmetleri ve zorunlu vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devleri; ancak kanunla a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmek, zorunlu, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve kamu yarar\u0131na uygun olmak \u015fart\u0131yla zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma say\u0131lmaz. Fakat bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler keyf\u00ee, s\u0131n\u0131rs\u0131z veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde uygulanamaz ve haklar\u0131 ihlal edemez. B\u00f6ylece zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131, hem ki\u015finin eme\u011fini ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyan hem de zorunlu kamu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 hukuk i\u00e7inde s\u0131n\u0131rlayan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal g\u00fcvence h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":92,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-91","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haklar-ozgurlukler-ve-vatandaslik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions\/93"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=91"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}