{"id":58,"date":"2026-06-13T08:29:06","date_gmt":"2026-06-13T08:29:06","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=58"},"modified":"2026-06-13T08:29:06","modified_gmt":"2026-06-13T08:29:06","slug":"yargi-yetkisi-madde-9","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/yargi-yetkisi-madde-9\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda Yarg\u0131 Yetkisi (Madde 9)"},"content":{"rendered":"<article><strong>Yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, bir devletin adalet duygusunu somutla\u015ft\u0131ran, hukuk d\u00fczenini g\u00fcvenceye alan ve vatanda\u015f\u0131n devlete kar\u015f\u0131 g\u00fcvenini ayakta tutan en hassas anayasal alanlardan biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc devletin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir; o g\u00fcc\u00fcn hukukla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131, hak arayan insan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda tarafs\u0131z bir mahkeme bulabilmesi ve hi\u00e7bir makam\u0131n yarg\u0131ya emir verememesi gerekir. <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 9, tam da bu nedenle yarg\u0131y\u0131 T\u00fcrk Milleti ad\u0131na kullan\u0131lan ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z bir yetki olarak tan\u0131mlar. Burada <strong>yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, yaln\u0131zca mahkemelerin karar verme g\u00f6revi de\u011fildir; adaletin, e\u015fitli\u011fin, hukuki denetimin ve etkili yarg\u0131sal koruman\u0131n anayasal g\u00fcvencesidir. Bir \u00fclkede mahkemeler ger\u00e7ekten ba\u011f\u0131ms\u0131zsa vatanda\u015f kendisini yaln\u0131z hissetmez; hakk\u0131n\u0131 ararken kar\u015f\u0131s\u0131nda karanl\u0131k bir duvar de\u011fil, hukukla ayd\u0131nlanan bir kap\u0131 g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 9 \u2013 Yarg\u0131 Yetkisi<\/strong><br \/>\nYarg\u0131 yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemelerce kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, yarg\u0131 g\u00f6revinin d\u0131\u015f emir, talimat ve bask\u0131dan uzak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesidir. Tarafs\u0131zl\u0131k, yarg\u0131 g\u00f6revinin ki\u015fisel veya kurumsal e\u011filim g\u00f6zetilmeden yerine getirilmesidir.<\/p>\n<p>Mahkemeler g\u00f6revlerini Anayasaya, hukuka, adalete, e\u015fitli\u011fe ve adil yarg\u0131lanma ilkesine uygun olarak yerine getirir.<\/p>\n<p>Yarg\u0131 organlar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r; mahkemelere emir, talimat, tavsiye veya telkinde bulunulamaz.<\/p>\n<p>Yarg\u0131 faaliyetleri hukuki denetime a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>Yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131 ve i\u015fleyi\u015fi, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve etkili yarg\u0131sal korumay\u0131 zedeleyecek bi\u00e7imde d\u00fczenlenemez.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Adaletin Kap\u0131s\u0131 Ba\u011f\u0131ms\u0131z Mahkemelerle A\u00e7\u0131l\u0131r<\/h2>\n<p><strong>Yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, Madde 9\u2019da T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemelerce kullan\u0131lan bir g\u00f6rev olarak d\u00fczenlenir. Bu ifade, mahkemelerin herhangi bir ki\u015fi, kurum, makam veya \u00e7\u0131kar alan\u0131 ad\u0131na de\u011fil; millet ad\u0131na ve hukuk i\u00e7inde karar verdi\u011fini g\u00f6sterir. Yarg\u0131n\u0131n ger\u00e7ek anlamda yarg\u0131 olabilmesi i\u00e7in karar veren mahkemenin d\u0131\u015f etkilerden uzak olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkeme, vatanda\u015f\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvencelerinden biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan bazen devlete kar\u015f\u0131, bazen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kuruma kar\u015f\u0131, bazen de toplumda etkili bir ki\u015fiye kar\u015f\u0131 hakk\u0131n\u0131 aramak zorunda kalabilir. B\u00f6yle anlarda <strong>yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, adaletin so\u011fuk bir kavram de\u011fil, insan\u0131n hayat\u0131na dokunan s\u0131cak ve koruyucu bir g\u00fcvence oldu\u011funu g\u00f6sterir. Hukuk devleti, mahkeme kap\u0131s\u0131n\u0131n herkese ayn\u0131 ciddiyetle a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde ba\u015flar.<\/p>\n<h2>Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve Tarafs\u0131zl\u0131k Birbirini Tamamlar<\/h2>\n<p><strong>Yarg\u0131 yetkisi<\/strong> a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve tarafs\u0131zl\u0131k birbirinden ayr\u0131lamaz. Madde 9, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131 g\u00f6revinin d\u0131\u015f emir, talimat ve bask\u0131dan uzak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi olarak tan\u0131mlar. Tarafs\u0131zl\u0131k ise yarg\u0131 g\u00f6revinin ki\u015fisel veya kurumsal e\u011filim g\u00f6zetilmeden yerine getirilmesidir. Bu iki kavram birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, mahkemenin hem d\u0131\u015f bask\u0131dan hem de i\u00e7 \u00f6nyarg\u0131dan uzak olmas\u0131 gerekti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bir mahkeme d\u0131\u015far\u0131dan talimat alm\u0131yorsa ama karar verirken ki\u015fisel e\u011filimlerle hareket ediyorsa adalet zedelenir. Ayn\u0131 \u015fekilde tarafs\u0131z g\u00f6r\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015fsa bile d\u0131\u015f bask\u0131 alt\u0131nda karar veriyorsa yine ger\u00e7ek yarg\u0131dan s\u00f6z edilemez. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/www.unodc.org\/documents\/ji\/training\/bangaloreprinciples.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">yarg\u0131 eti\u011fi ve tarafs\u0131z h\u00e2kimlik ilkeleri \u00fczerine Bangalore \u0130lkeleri<\/a>, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n yarg\u0131 d\u00fczeni i\u00e7in neden vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu anlatan \u00f6nemli bir kaynakt\u0131r. <strong><em>Yarg\u0131 yetkisi<\/em><\/strong>, ancak bu iki temel \u00fczerinde g\u00fcven verir.<\/p>\n<h2>Mahkemelerin \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fc Hukuk, Adalet ve E\u015fitliktir<\/h2>\n<p><strong>Yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, yaln\u0131zca karar verme g\u00fcc\u00fc de\u011fildir; karar verirken hangi de\u011ferlere ba\u011fl\u0131 kal\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 da i\u00e7erir. Madde 9\u2019a g\u00f6re mahkemeler g\u00f6revlerini Anayasaya, hukuka, adalete, e\u015fitli\u011fe ve adil yarg\u0131lanma ilkesine uygun olarak yerine getirir. Bu say\u0131m, yarg\u0131n\u0131n mekanik bir kanun uygulama alan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; insan onurunu, hakkaniyeti ve e\u015fitli\u011fi g\u00f6zeten y\u00fcksek bir sorumluluk oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Adalet, yaln\u0131zca mahkeme karar\u0131n\u0131n sonunda ortaya \u00e7\u0131kan bir kelime de\u011fildir. Dava s\u00fcrecinin ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar hissedilmesi gereken bir g\u00fcvendir. Taraflar\u0131n dinlenmesi, delillerin de\u011ferlendirilmesi, gerek\u00e7eli karar verilmesi ve herkesin hukuk \u00f6n\u00fcnde e\u015fit g\u00f6r\u00fclmesi bu g\u00fcvenin par\u00e7alar\u0131d\u0131r. <a href=\"https:\/\/www.echr.coe.int\/documents\/d\/echr\/guide_art_6_tur\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi rehberi<\/a>, bu konuda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hukuk\u00ee \u00e7er\u00e7eve sunar. B\u00f6ylece <strong>yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, vatanda\u015f i\u00e7in soyut de\u011fil, ya\u015fanabilir bir g\u00fcvenceye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/strong>, mahkemeyi d\u0131\u015f bask\u0131dan korur.<\/li>\n<li><strong>Tarafs\u0131zl\u0131k<\/strong>, karar\u0131n \u00f6nyarg\u0131s\u0131z verilmesini sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>E\u015fitlik<\/strong>, herkesin ayn\u0131 hukuk \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcyle de\u011ferlendirilmesini ister.<\/li>\n<li><strong>Adil yarg\u0131lanma<\/strong>, s\u00fcrecin ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar g\u00fcven verir.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Mahkemeye Emir Verilemeyen \u00dclkede Hukuk Nefes Al\u0131r<\/h2>\n<p><strong>Yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, mahkemelere emir, talimat, tavsiye veya telkinde bulunulamamas\u0131yla ger\u00e7ek anlam\u0131na kavu\u015fur. Madde 9\u2019un bu h\u00fckm\u00fc, yaln\u0131zca kaba m\u00fcdahaleleri de\u011fil, daha yumu\u015fak g\u00f6r\u00fcnen y\u00f6nlendirme giri\u015fimlerini de d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yarg\u0131 \u00fczerindeki bask\u0131 her zaman a\u00e7\u0131k bir emir \u015feklinde gelmez; bazen tavsiye, beklenti, ima veya kurumsal e\u011filim bi\u00e7iminde de ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n<p>Bu nedenle maddenin dili bilin\u00e7li olarak geni\u015f tutulmu\u015ftur. Mahkemeye yaln\u0131zca emir de\u011fil, talimat, tavsiye veya telkin de y\u00f6neltilemez. Bu ayr\u0131nt\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcnse de hukuk devleti a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok de\u011ferlidir. <strong>Yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, ancak karar veren h\u00e2kimin yaln\u0131zca dosyaya, hukuka ve vicdani kanaatine ba\u011fl\u0131 kalabildi\u011fi yerde sahici olur. B\u00f6yle bir d\u00fczende g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131n sesi de\u011fil, hakl\u0131 olan\u0131n delili \u00f6nem kazan\u0131r.<\/p>\n<h2>Yarg\u0131 da Hukuki Denetime A\u00e7\u0131k Olmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>Yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in denetimsiz de\u011fildir. Madde 9, yarg\u0131 faaliyetlerinin hukuki denetime a\u00e7\u0131k oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00e7ok \u00f6nemli bir denge kurar. Bir yandan mahkemeler d\u0131\u015f bask\u0131dan korunur; di\u011fer yandan yarg\u0131sal i\u015flemlerin hukuk i\u00e7inde denetlenebilmesi sa\u011flan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, hatas\u0131zl\u0131k anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n<p>Hukuki denetim, vatanda\u015f\u0131n adalet aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. \u0130tiraz, istinaf, temyiz ve anayasal ba\u015fvuru yollar\u0131 gibi mekanizmalar, yarg\u0131 s\u00fcrecinde yap\u0131lan hatalar\u0131n d\u00fczeltilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. <a href=\"https:\/\/www.coe.int\/en\/web\/cepej\/access-to-justice\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">etkili yarg\u0131sal koruma ve adalete eri\u015fim \u00fczerine Avrupa Konseyi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/a>, bu denetim yollar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca teknik de\u011fil, insan hayat\u0131n\u0131 do\u011frudan ilgilendiren g\u00fcvenceler oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu y\u00f6n\u00fcyle <strong><em>yarg\u0131 yetkisi<\/em><\/strong>, hem ba\u011f\u0131ms\u0131z hem de hukuk i\u00e7inde hesap verebilir olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Yarg\u0131 Te\u015fkilat\u0131 Adaleti Zay\u0131flatacak \u015eekilde Kurulamaz<\/h2>\n<p><strong>Yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, yaln\u0131zca mahkeme kararlar\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fiyle korunmaz; yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131n\u0131n nas\u0131l kuruldu\u011fu ve nas\u0131l i\u015fledi\u011fiyle de korunur. Madde 9, yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131 ve i\u015fleyi\u015finin mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve etkili yarg\u0131sal korumay\u0131 zedeleyecek bi\u00e7imde d\u00fczenlenemeyece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte teknik olan kurumsal d\u00fczenlemelerin adalet \u00fczerinde nas\u0131l b\u00fcy\u00fck etkiler do\u011furabilece\u011fini fark eder.<\/p>\n<p>Mahkemelerin i\u015f y\u00fck\u00fc, h\u00e2kimlerin g\u00fcvenceleri, atama ve g\u00f6rev d\u00fczeni, uzmanla\u015fma, duru\u015fma imk\u00e2nlar\u0131 ve kararlar\u0131n uygulanabilirli\u011fi; hepsi yarg\u0131sal koruman\u0131n niteli\u011fini etkiler. E\u011fer sistem vatanda\u015f\u0131n hakk\u0131n\u0131 zaman\u0131nda ve etkili bi\u00e7imde koruyam\u0131yorsa, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerindeki haklar zay\u0131flar. Bu nedenle <strong>yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, iyi kurulmu\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve vatanda\u015fa ger\u00e7ek koruma sa\u011flayan bir te\u015fkilatla anlam kazan\u0131r.<\/p>\n<h2>Son De\u011ferlendirme<\/h2>\n<p><strong>Yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde adaletin, hukuk g\u00fcvenli\u011finin ve vatanda\u015f\u0131n devlete duydu\u011fu g\u00fcvenin temel dayanaklar\u0131ndan biri olarak d\u00fczenlenir. Madde 9, bu yetkinin T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemelerce kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade eder. Bu h\u00fck\u00fcm, mahkemeleri herhangi bir makam\u0131n g\u00f6lgesinden \u00e7\u0131kar\u0131r ve do\u011frudan hukuk d\u00fczeninin merkezine yerle\u015ftirir.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131zca genel bir ilke olarak b\u0131rakmamas\u0131d\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve tarafs\u0131zl\u0131k tan\u0131mlan\u0131r; mahkemelerin Anayasaya, hukuka, adalete, e\u015fitli\u011fe ve adil yarg\u0131lanma ilkesine uygun hareket etmesi gerekti\u011fi belirtilir; mahkemelere emir, talimat, tavsiye veya telkin y\u00f6neltilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 zamanda yarg\u0131 faaliyetlerinin hukuki denetime a\u00e7\u0131k olmas\u0131 ve yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131n\u0131n etkili yarg\u0131sal korumay\u0131 zedelemeyecek bi\u00e7imde kurulmas\u0131 \u015fart ko\u015fulur. B\u00f6ylece <strong>yarg\u0131 yetkisi<\/strong>, yaln\u0131zca karar veren bir mekanizma de\u011fil; insan\u0131n hakk\u0131n\u0131, onurunu ve adalet aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 koruyan anayasal bir g\u00fcvence h\u00e2line gelir.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yarg\u0131 yetkisi, bir devletin adalet duygusunu somutla\u015ft\u0131ran, hukuk d\u00fczenini g\u00fcvenceye alan ve vatanda\u015f\u0131n devlete kar\u015f\u0131 g\u00fcvenini ayakta tutan en hassas anayasal alanlardan biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc devletin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir; o g\u00fcc\u00fcn hukukla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131, hak arayan insan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda tarafs\u0131z bir mahkeme bulabilmesi ve hi\u00e7bir makam\u0131n yarg\u0131ya emir verememesi gerekir. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 9, tam da bu nedenle yarg\u0131y\u0131 T\u00fcrk Milleti ad\u0131na kullan\u0131lan ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z bir yetki olarak tan\u0131mlar. Burada yarg\u0131 yetkisi, yaln\u0131zca mahkemelerin karar verme g\u00f6revi de\u011fildir; adaletin, e\u015fitli\u011fin, hukuki denetimin ve etkili yarg\u0131sal koruman\u0131n anayasal g\u00fcvencesidir. Bir \u00fclkede mahkemeler ger\u00e7ekten ba\u011f\u0131ms\u0131zsa vatanda\u015f kendisini yaln\u0131z hissetmez; hakk\u0131n\u0131 ararken kar\u015f\u0131s\u0131nda karanl\u0131k bir duvar de\u011fil, hukukla ayd\u0131nlanan bir kap\u0131 g\u00f6r\u00fcr. Madde 9 \u2013 Yarg\u0131 Yetkisi Yarg\u0131 yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemelerce kullan\u0131l\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, yarg\u0131 g\u00f6revinin d\u0131\u015f emir, talimat ve bask\u0131dan uzak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesidir. Tarafs\u0131zl\u0131k, yarg\u0131 g\u00f6revinin ki\u015fisel veya kurumsal e\u011filim g\u00f6zetilmeden yerine getirilmesidir. Mahkemeler g\u00f6revlerini Anayasaya, hukuka, adalete, e\u015fitli\u011fe ve adil yarg\u0131lanma ilkesine uygun olarak yerine getirir. Yarg\u0131 organlar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r; mahkemelere emir, talimat, tavsiye veya telkinde bulunulamaz. Yarg\u0131 faaliyetleri hukuki denetime a\u00e7\u0131kt\u0131r. Yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131 ve i\u015fleyi\u015fi, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve etkili yarg\u0131sal korumay\u0131 zedeleyecek bi\u00e7imde d\u00fczenlenemez. Adaletin Kap\u0131s\u0131 Ba\u011f\u0131ms\u0131z Mahkemelerle A\u00e7\u0131l\u0131r Yarg\u0131 yetkisi, Madde 9\u2019da T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemelerce kullan\u0131lan bir g\u00f6rev olarak d\u00fczenlenir. Bu ifade, mahkemelerin herhangi bir ki\u015fi, kurum, makam veya \u00e7\u0131kar alan\u0131 ad\u0131na de\u011fil; millet ad\u0131na ve hukuk i\u00e7inde karar verdi\u011fini g\u00f6sterir. Yarg\u0131n\u0131n ger\u00e7ek anlamda yarg\u0131 olabilmesi i\u00e7in karar veren mahkemenin d\u0131\u015f etkilerden uzak olmas\u0131 gerekir. Ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkeme, vatanda\u015f\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvencelerinden biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan bazen devlete kar\u015f\u0131, bazen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kuruma kar\u015f\u0131, bazen de toplumda etkili bir ki\u015fiye kar\u015f\u0131 hakk\u0131n\u0131 aramak zorunda kalabilir. B\u00f6yle anlarda yarg\u0131 yetkisi, adaletin so\u011fuk bir kavram de\u011fil, insan\u0131n hayat\u0131na dokunan s\u0131cak ve koruyucu bir g\u00fcvence oldu\u011funu g\u00f6sterir. Hukuk devleti, mahkeme kap\u0131s\u0131n\u0131n herkese ayn\u0131 ciddiyetle a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde ba\u015flar. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve Tarafs\u0131zl\u0131k Birbirini Tamamlar Yarg\u0131 yetkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve tarafs\u0131zl\u0131k birbirinden ayr\u0131lamaz. Madde 9, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131 g\u00f6revinin d\u0131\u015f emir, talimat ve bask\u0131dan uzak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi olarak tan\u0131mlar. Tarafs\u0131zl\u0131k ise yarg\u0131 g\u00f6revinin ki\u015fisel veya kurumsal e\u011filim g\u00f6zetilmeden yerine getirilmesidir. Bu iki kavram birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, mahkemenin hem d\u0131\u015f bask\u0131dan hem de i\u00e7 \u00f6nyarg\u0131dan uzak olmas\u0131 gerekti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r. Bir mahkeme d\u0131\u015far\u0131dan talimat alm\u0131yorsa ama karar verirken ki\u015fisel e\u011filimlerle hareket ediyorsa adalet zedelenir. Ayn\u0131 \u015fekilde tarafs\u0131z g\u00f6r\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015fsa bile d\u0131\u015f bask\u0131 alt\u0131nda karar veriyorsa yine ger\u00e7ek yarg\u0131dan s\u00f6z edilemez. Bu nedenle yarg\u0131 eti\u011fi ve tarafs\u0131z h\u00e2kimlik ilkeleri \u00fczerine Bangalore \u0130lkeleri, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n yarg\u0131 d\u00fczeni i\u00e7in neden vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu anlatan \u00f6nemli bir kaynakt\u0131r. Yarg\u0131 yetkisi, ancak bu iki temel \u00fczerinde g\u00fcven verir. Mahkemelerin \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fc Hukuk, Adalet ve E\u015fitliktir Yarg\u0131 yetkisi, yaln\u0131zca karar verme g\u00fcc\u00fc de\u011fildir; karar verirken hangi de\u011ferlere ba\u011fl\u0131 kal\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 da i\u00e7erir. Madde 9\u2019a g\u00f6re mahkemeler g\u00f6revlerini Anayasaya, hukuka, adalete, e\u015fitli\u011fe ve adil yarg\u0131lanma ilkesine uygun olarak yerine getirir. Bu say\u0131m, yarg\u0131n\u0131n mekanik bir kanun uygulama alan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; insan onurunu, hakkaniyeti ve e\u015fitli\u011fi g\u00f6zeten y\u00fcksek bir sorumluluk oldu\u011funu g\u00f6sterir. Adalet, yaln\u0131zca mahkeme karar\u0131n\u0131n sonunda ortaya \u00e7\u0131kan bir kelime de\u011fildir. Dava s\u00fcrecinin ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar hissedilmesi gereken bir g\u00fcvendir. Taraflar\u0131n dinlenmesi, delillerin de\u011ferlendirilmesi, gerek\u00e7eli karar verilmesi ve herkesin hukuk \u00f6n\u00fcnde e\u015fit g\u00f6r\u00fclmesi bu g\u00fcvenin par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi rehberi, bu konuda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hukuk\u00ee \u00e7er\u00e7eve sunar. B\u00f6ylece yarg\u0131 yetkisi, vatanda\u015f i\u00e7in soyut de\u011fil, ya\u015fanabilir bir g\u00fcvenceye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, mahkemeyi d\u0131\u015f bask\u0131dan korur. Tarafs\u0131zl\u0131k, karar\u0131n \u00f6nyarg\u0131s\u0131z verilmesini sa\u011flar. E\u015fitlik, herkesin ayn\u0131 hukuk \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcyle de\u011ferlendirilmesini ister. Adil yarg\u0131lanma, s\u00fcrecin ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar g\u00fcven verir. Mahkemeye Emir Verilemeyen \u00dclkede Hukuk Nefes Al\u0131r Yarg\u0131 yetkisi, mahkemelere emir, talimat, tavsiye veya telkinde bulunulamamas\u0131yla ger\u00e7ek anlam\u0131na kavu\u015fur. Madde 9\u2019un bu h\u00fckm\u00fc, yaln\u0131zca kaba m\u00fcdahaleleri de\u011fil, daha yumu\u015fak g\u00f6r\u00fcnen y\u00f6nlendirme giri\u015fimlerini de d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yarg\u0131 \u00fczerindeki bask\u0131 her zaman a\u00e7\u0131k bir emir \u015feklinde gelmez; bazen tavsiye, beklenti, ima veya kurumsal e\u011filim bi\u00e7iminde de ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu nedenle maddenin dili bilin\u00e7li olarak geni\u015f tutulmu\u015ftur. Mahkemeye yaln\u0131zca emir de\u011fil, talimat, tavsiye veya telkin de y\u00f6neltilemez. Bu ayr\u0131nt\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcnse de hukuk devleti a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok de\u011ferlidir. Yarg\u0131 yetkisi, ancak karar veren h\u00e2kimin yaln\u0131zca dosyaya, hukuka ve vicdani kanaatine ba\u011fl\u0131 kalabildi\u011fi yerde sahici olur. B\u00f6yle bir d\u00fczende g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131n sesi de\u011fil, hakl\u0131 olan\u0131n delili \u00f6nem kazan\u0131r. Yarg\u0131 da Hukuki Denetime A\u00e7\u0131k Olmal\u0131d\u0131r Yarg\u0131 yetkisi, ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in denetimsiz de\u011fildir. Madde 9, yarg\u0131 faaliyetlerinin hukuki denetime a\u00e7\u0131k oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00e7ok \u00f6nemli bir denge kurar. Bir yandan mahkemeler d\u0131\u015f bask\u0131dan korunur; di\u011fer yandan yarg\u0131sal i\u015flemlerin hukuk i\u00e7inde denetlenebilmesi sa\u011flan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, hatas\u0131zl\u0131k anlam\u0131na gelmez. Hukuki denetim, vatanda\u015f\u0131n adalet aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. \u0130tiraz, istinaf, temyiz ve anayasal ba\u015fvuru yollar\u0131 gibi mekanizmalar, yarg\u0131 s\u00fcrecinde yap\u0131lan hatalar\u0131n d\u00fczeltilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. etkili yarg\u0131sal koruma ve adalete eri\u015fim \u00fczerine Avrupa Konseyi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, bu denetim yollar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca teknik de\u011fil, insan hayat\u0131n\u0131 do\u011frudan ilgilendiren g\u00fcvenceler oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bu y\u00f6n\u00fcyle yarg\u0131 yetkisi, hem ba\u011f\u0131ms\u0131z hem de hukuk i\u00e7inde hesap verebilir olmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131 Te\u015fkilat\u0131 Adaleti Zay\u0131flatacak \u015eekilde Kurulamaz Yarg\u0131 yetkisi, yaln\u0131zca mahkeme kararlar\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fiyle korunmaz; yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131n\u0131n nas\u0131l kuruldu\u011fu ve nas\u0131l i\u015fledi\u011fiyle de korunur. Madde 9, yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131 ve i\u015fleyi\u015finin mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve etkili yarg\u0131sal korumay\u0131 zedeleyecek bi\u00e7imde d\u00fczenlenemeyece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte teknik olan kurumsal d\u00fczenlemelerin adalet \u00fczerinde nas\u0131l b\u00fcy\u00fck etkiler do\u011furabilece\u011fini fark eder. Mahkemelerin i\u015f y\u00fck\u00fc, h\u00e2kimlerin g\u00fcvenceleri, atama ve g\u00f6rev d\u00fczeni, uzmanla\u015fma, duru\u015fma imk\u00e2nlar\u0131 ve kararlar\u0131n uygulanabilirli\u011fi; hepsi yarg\u0131sal koruman\u0131n niteli\u011fini etkiler. E\u011fer sistem vatanda\u015f\u0131n hakk\u0131n\u0131 zaman\u0131nda ve etkili bi\u00e7imde koruyam\u0131yorsa, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerindeki haklar zay\u0131flar. Bu nedenle yarg\u0131 yetkisi, iyi kurulmu\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve vatanda\u015fa ger\u00e7ek koruma sa\u011flayan bir te\u015fkilatla anlam kazan\u0131r. Son De\u011ferlendirme Yarg\u0131 yetkisi, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde adaletin, hukuk g\u00fcvenli\u011finin ve vatanda\u015f\u0131n devlete duydu\u011fu g\u00fcvenin temel dayanaklar\u0131ndan biri olarak d\u00fczenlenir. Madde 9, bu yetkinin T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemelerce kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade eder. Bu h\u00fck\u00fcm, mahkemeleri herhangi bir makam\u0131n g\u00f6lgesinden \u00e7\u0131kar\u0131r ve do\u011frudan hukuk d\u00fczeninin merkezine yerle\u015ftirir. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131zca genel bir ilke olarak b\u0131rakmamas\u0131d\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve tarafs\u0131zl\u0131k tan\u0131mlan\u0131r; mahkemelerin Anayasaya, hukuka, adalete, e\u015fitli\u011fe ve adil yarg\u0131lanma ilkesine uygun hareket etmesi gerekti\u011fi belirtilir; mahkemelere emir, talimat, tavsiye veya telkin y\u00f6neltilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 zamanda yarg\u0131 faaliyetlerinin hukuki denetime a\u00e7\u0131k olmas\u0131 ve yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131n\u0131n etkili yarg\u0131sal korumay\u0131 zedelemeyecek bi\u00e7imde kurulmas\u0131 \u015fart ko\u015fulur. B\u00f6ylece yarg\u0131 yetkisi, yaln\u0131zca karar veren bir mekanizma de\u011fil; insan\u0131n hakk\u0131n\u0131, onurunu ve adalet aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 koruyan anayasal bir g\u00fcvence h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":59,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-58","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel-esaslar-ve-devlet-felsefesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58\/revisions\/60"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/59"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}