{"id":464,"date":"2026-06-21T10:59:32","date_gmt":"2026-06-21T10:59:32","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=464"},"modified":"2026-06-21T10:59:32","modified_gmt":"2026-06-21T10:59:32","slug":"ilk-uygulama-donemi-gecici-madde-10","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/ilk-uygulama-donemi-gecici-madde-10\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda \u0130lk Uygulama D\u00f6nemi (Ge\u00e7ici Madde 10)"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130lk uygulama d\u00f6nemi<\/strong>, yeni bir anayasal d\u00fczenin yaln\u0131z y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle de\u011fil; mevcut i\u015flemlerin korunmas\u0131, ayk\u0131r\u0131 uygulamalar\u0131n uyarlanmas\u0131, g\u00fcvenlik hizmetlerinin denetimli bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, kamu hizmeti kalitesinin y\u00fckseltilmesi, a\u00e7\u0131k veri d\u00fczeninin kurulmas\u0131 ve stratejik kapasitenin \u00f6l\u00e7\u00fclebilir h\u00e2le getirilmesiyle ger\u00e7ek anlamda hayata ge\u00e7ti\u011fi kritik ge\u00e7i\u015f zaman\u0131d\u0131r. Bir anayasa kabul edildi\u011finde devlet bir anda s\u0131f\u0131rdan ba\u015flamaz. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f idari i\u015flemler, s\u00f6zle\u015fmeler, atamalar, ruhsatlar, izinler, g\u00fcvenlik d\u00fczenleri, kamu hizmetleri, mali kay\u0131tlar, kurumsal veri altyap\u0131lar\u0131 ve yerel uygulamalar vard\u0131r. Bu yap\u0131lar\u0131n tamam\u0131n\u0131 bir anda yok saymak hukuk g\u00fcvenli\u011fini bozar; hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik yapmadan aynen s\u00fcrd\u00fcrmek ise yeni Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zedeler.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Ge\u00e7ici Madde 10, bu karma\u015f\u0131k ge\u00e7i\u015f alan\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenler. Madde, mevcut i\u015flemlerin Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini kabul eder. Ancak ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan i\u015flemlerin makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilmesini \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Siyasi partilerin yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan faaliyetleri devam eder; y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapal\u0131 olmas\u0131 ise ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r. G\u00fcvenlik, kolluk, istihbarat, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, afet ve zorunlu hizmetler kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; fakat bu hizmetler se\u00e7im, yarg\u0131, medya, sivil toplum veya anayasal kurumlar \u00fczerinde bask\u0131 arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 10\u2019un as\u0131l \u00f6nemi, yeni Anayasan\u0131n ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131n\u0131 \u00f6ncelikli uygulama d\u00f6nemi olarak tan\u0131mlamas\u0131d\u0131r. Kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, ihale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k veri, plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, stratejik kapasite, kamu personeli liyakati ve yolsuzlukla m\u00fccadele bu d\u00f6nemin ana ba\u015fl\u0131klar\u0131d\u0131r. Fakat bu \u00f6ncelikler Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 erteleme veya haklar\u0131 daraltma gerek\u00e7esi yap\u0131lamaz. Madde b\u00f6ylece ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini hem ger\u00e7ek\u00e7i hem de denetlenebilir bir uygulama program\u0131na ba\u011flar.<\/p>\n<h2>Ge\u00e7ici madde metni: Mevcut i\u015flemler, g\u00fcvenlik s\u00fcreklili\u011fi ve ilk uygulama d\u00f6nemi<\/h2>\n<blockquote><p><strong>Ge\u00e7ici Madde 10 \u2013 Mevcut \u0130\u015flemler, Siyasi Partiler, G\u00fcvenlik S\u00fcreklili\u011fi ve \u0130lk Uygulama D\u00f6nemi<\/strong><\/p>\n<p>Bu Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f idari i\u015flemler, s\u00f6zle\u015fmeler, atamalar, ruhsatlar ve izinler; hukuk g\u00fcvenli\u011fi, kazan\u0131lm\u0131\u015f hak, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve haklar\u0131n korunmas\u0131 g\u00f6zetilerek, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>Ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan mevcut i\u015flemler, yetkili idari veya yarg\u0131sal mercilerce makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilir. S\u00fcre\u00e7, hizmetleri durdurma, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 keyf\u00ee ortadan kald\u0131rma veya yeni Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 geciktirme arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Siyasi partiler, yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapal\u0131 olmas\u0131 ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r; bu ge\u00e7i\u015f partilerin yasama, temsil, ele\u015ftiri ve yerel karar organlar\u0131 alan\u0131ndaki i\u015flevlerini zay\u0131flatmaz.<\/p>\n<p>G\u00fcvenlik, kolluk, istihbarat, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, afet ve zorunlu hizmetler ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu hizmetler haklara, sivil otoriteye, tarafs\u0131zl\u0131\u011fa, liyakate, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe, yarg\u0131 ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimine ba\u011fl\u0131d\u0131r; se\u00e7im, yarg\u0131, medya, sivil toplum veya anayasal kurumlar \u00fczerinde bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi g\u00fcvenlik faaliyetleri se\u00e7im s\u00fcreci ve anayasal kurumlar \u00fczerinde fiil\u00ee bask\u0131 do\u011furacak bi\u00e7imde yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lamaz; zorunlu gizlilik sakl\u0131 kalmak \u00fczere T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine d\u00fczenli ve denetlenebilir raporlama yap\u0131l\u0131r, yarg\u0131 yolu kapat\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Yeni anayasal d\u00fczenin ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131nda kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, ihale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k veri, plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, stratejik kapasite, kamu personeli liyakati ve yolsuzlukla m\u00fccadele \u00f6ncelikli uygulama alanlar\u0131d\u0131r; gecikme Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 erteleme sonucu do\u011furamaz.<\/p>\n<p>Kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rlerde ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde mill\u00ee kapasite haritas\u0131 haz\u0131rlan\u0131r; uygulama rekabeti, liyakati, mali disiplini, fikr\u00ee m\u00fclkiyeti ve Say\u0131\u015ftay denetimini zedeleyemez.<\/p>\n<p>Afet, salg\u0131n, enerji, su, g\u0131da, siber g\u00fcvenlik, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi ve finansal istikrar alanlar\u0131nda ilk y\u0131l i\u00e7inde risk kayd\u0131, g\u00f6rev zinciri, tatbikat ve kamuya a\u00e7\u0131klanabilir haz\u0131rl\u0131k raporu olu\u015fturulur.<\/p>\n<p>\u0130lk \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde yarg\u0131da makul s\u00fcre, gerek\u00e7eli karar kalitesi, dijital dosya y\u00f6netimi, i\u00e7tihat uyumu ve mahkemeye eri\u015fim; kamu y\u00f6netiminde hizmet s\u00fcresi, vatanda\u015f memnuniyeti, maliyet, hata oran\u0131 ve \u015fik\u00e2yet \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6ncelikli iyile\u015ftirme alanlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk y\u0131l i\u00e7inde b\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi, performans g\u00f6stergesi, malvarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131 a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir ve denetlenebilir d\u00fczene al\u0131n\u0131r; ki\u015fisel veriler, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve me\u015fru gizlilik korunur.<\/p>\n<p>Bu \u00f6ncelikler, haklar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc, yarg\u0131 yolunu, yerel iradeyi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fini, mali disiplini, Say\u0131\u015ftay denetimini ve kamu hizmetlerinin s\u00fcreklili\u011fini zay\u0131flatacak bi\u00e7imde uygulanamaz.<\/p>\n<p>Ge\u00e7i\u015f i\u015flemleri gerek\u00e7eli, kay\u0131tl\u0131 ve denetlenebilir olur. Ge\u00e7i\u015f gerek\u00e7esi; adayl\u0131k, liyakat, yarg\u0131, se\u00e7im, b\u00fct\u00e7e, denetim, haklar ve anayasal kurum g\u00fcvencelerini erteleme, daraltma veya etkisiz k\u0131lma sebebi yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>\u0130lk uygulama d\u00f6neminde se\u00e7im verisi, liyakat havuz kay\u0131tlar\u0131, yarg\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc, Say\u0131\u015ftay denetim kapasitesi, Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 veri altyap\u0131s\u0131, y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131 g\u00f6rev haritas\u0131, yerel hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve kamu hizmeti g\u00f6stergeleri i\u00e7in koordineli uygulama program\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Program; haklar\u0131, se\u00e7imleri, yarg\u0131y\u0131, b\u00fct\u00e7eyi veya kamu hizmetlerini erteleme gerek\u00e7esi yap\u0131lamaz.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Mevcut i\u015flemler neden tamamen yok say\u0131lmaz?<\/h2>\n<p>Yeni Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f idari i\u015flemler, s\u00f6zle\u015fmeler, atamalar, ruhsatlar ve izinler vard\u0131r. Bunlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 bir anda h\u00fck\u00fcms\u00fcz saymak hukuk g\u00fcvenli\u011fiyle ba\u011fda\u015fmaz. Vatanda\u015flar ruhsat alm\u0131\u015f, s\u00f6zle\u015fme imzalam\u0131\u015f, g\u00f6rev \u00fcstlenmi\u015f, hizmet sunmu\u015f veya kamu idaresiyle hukuki ili\u015fki kurmu\u015f olabilir. Devletin kendi \u00f6nceki i\u015flemlerini hi\u00e7bir ayr\u0131m yapmadan yok saymas\u0131, bireylerin ve kurumlar\u0131n hukuki g\u00fcvenini sarsar.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 10 bu nedenle mevcut i\u015flemlerin hukuk g\u00fcvenli\u011fi, kazan\u0131lm\u0131\u015f hak, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve haklar\u0131n korunmas\u0131 g\u00f6zetilerek, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini belirtir. Bu c\u00fcmledeki en \u00f6nemli s\u0131n\u0131r \u201cAnayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde\u201d ifadesidir. Yani eski i\u015flem s\u0131rf eski d\u00fczende yap\u0131lm\u0131\u015f diye otomatik olarak korunmaz; yeni Anayasan\u0131n temel hak, yarg\u0131 yolu, liyakat, kamu kayna\u011f\u0131, \u015feffafl\u0131k ve denetlenebilirlik ilkelerine ayk\u0131r\u0131ysa uyarlanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde ne hukuki kaos ne de eski d\u00fczenin s\u0131n\u0131rs\u0131z devam\u0131 sonucunu do\u011furur. Esas olan, mevcut i\u015flemleri hak ve hizmet s\u00fcreklili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan korumak; fakat yeni Anayasaya a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 olanlar\u0131 makul s\u00fcrede hukuk i\u00e7ine \u00e7ekmektir.<\/p>\n<h2>Ayk\u0131r\u0131 i\u015flemler nas\u0131l uyarlanmal\u0131d\u0131r?<\/h2>\n<p>Maddeye g\u00f6re ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan mevcut i\u015flemler, yetkili idari veya yarg\u0131sal mercilerce makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilir. Bu h\u00fck\u00fcm, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l giderilece\u011fini g\u00f6sterir. Ayk\u0131r\u0131 i\u015flem varsa iki u\u00e7tan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Birinci u\u00e7, i\u015flemi hi\u00e7 denetlemeden s\u00fcrd\u00fcrmektir. \u0130kinci u\u00e7, i\u015flemi keyf\u00ee bi\u00e7imde ortadan kald\u0131r\u0131p hizmeti durdurmak veya kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 yok saymakt\u0131r.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 10 bu iki ucu reddeder. Ayk\u0131r\u0131l\u0131k giderilir; fakat s\u00fcre\u00e7 hizmetleri durdurma, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 keyf\u00ee ortadan kald\u0131rma veya yeni Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 geciktirme arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz. Yani uyarlama i\u015flemi hem yeni Anayasaya sad\u0131k olacak hem de hukuk g\u00fcvenli\u011fini koruyacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu d\u00fczenleme \u00f6zellikle ruhsatlar, izinler, atamalar, devam eden s\u00f6zle\u015fmeler, kamu hizmeti devirleri, idari yapt\u0131r\u0131mlar ve mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Her i\u015flem somut niteli\u011fine g\u00f6re incelenir; a\u00e7\u0131k ayk\u0131r\u0131l\u0131k varsa giderilir; fakat uyarlama s\u00fcreci cezaland\u0131rma veya belirsizlik \u00fcretme arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmez.<\/p>\n<h2>Siyasi partilerin i\u015flevi nas\u0131l korunur?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 10, siyasi partilerin yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131 parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapat\u0131rken, siyasi partileri t\u00fcm\u00fcyle etkisizle\u015ftirmedi\u011fini g\u00f6sterir. Partiler yasama, temsil, ele\u015ftiri, kamuoyu olu\u015fturma, yerel karar organlar\u0131 ve kamu politikas\u0131 \u00f6nerme alanlar\u0131nda i\u015flevlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>Y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapal\u0131 olmas\u0131, ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r. Bu ge\u00e7i\u015f, partilerin me\u015fru faaliyetlerini ortadan kald\u0131rmaz. Partiler milletvekilli\u011fi, yerel karar organlar\u0131, kamusal ele\u015ftiri ve toplumsal temsil alan\u0131nda faaliyet g\u00f6sterebilir. Yasaklanan \u015fey, y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n do\u011frudan parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu ayr\u0131m \u00f6nemlidir. Yeni Anayasa partileri yok sayan de\u011fil, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fc parti hiyerar\u015fisinden ay\u0131ran bir model kurar. Ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde de partilerin me\u015fru i\u015flevleri korunur; ancak yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fctmeye ili\u015fkin tarafs\u0131zl\u0131k kural\u0131 ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulanmaya ba\u015flar.<\/p>\n<h2>G\u00fcvenlik s\u00fcreklili\u011fi neden zorunludur?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde g\u00fcvenlik, kolluk, istihbarat, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, afet ve zorunlu hizmetler kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fclmek zorundad\u0131r. Yeni anayasal d\u00fczen kuruluyor diye s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni, siber savunma, afet m\u00fcdahalesi veya zorunlu hizmetler duramaz. Devletin temel g\u00fcvenlik ve kriz y\u00f6netimi kapasitesi ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde de devam etmelidir.<\/p>\n<p>Ancak Ge\u00e7ici Madde 10 bu s\u00fcreklili\u011fi s\u0131n\u0131rs\u0131z yetkiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmez. Bu hizmetler haklara, sivil otoriteye, tarafs\u0131zl\u0131\u011fa, liyakate, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe, yarg\u0131 ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimine ba\u011fl\u0131d\u0131r. G\u00fcvenlik hizmetinin kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131n se\u00e7im, yarg\u0131, medya, sivil toplum veya anayasal kurumlar \u00fczerinde bask\u0131 kurabilece\u011fi anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n<p>OECD\u2019nin <a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/en\/topics\/sub-issues\/sustainable-and-resilient-infrastructure\/risk-governance.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">risk y\u00f6neti\u015fimine ili\u015fkin de\u011ferlendirmesi<\/a>, h\u00fck\u00fcmetlerin salg\u0131n, do\u011fal afet, siber sald\u0131r\u0131 ve ter\u00f6r gibi karma\u015f\u0131k krizleri y\u00f6netme sorumlulu\u011funa dikkat \u00e7eker. Ge\u00e7ici Madde 10 da g\u00fcvenlik ve kriz hizmetlerinin s\u00fcrmesini kabul eder; fakat bunlar\u0131 hukuk devleti denetimiyle s\u0131n\u0131rlar.<\/p>\n<h2>G\u00fcvenlik faaliyetleri se\u00e7im ve kurumlar \u00fczerinde bask\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015femez<\/h2>\n<p>Madde, ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi g\u00fcvenlik faaliyetlerinin se\u00e7im s\u00fcreci ve anayasal kurumlar \u00fczerinde fiil\u00ee bask\u0131 do\u011furacak bi\u00e7imde yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, g\u00fcvenlik s\u00fcreklili\u011fi ile demokratik ge\u00e7i\u015f aras\u0131ndaki en hassas dengeyi kurar. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemlerinde g\u00fcvenlik gerek\u00e7esi, se\u00e7im takvimini, adayl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerini, medya ortam\u0131n\u0131, sivil toplum faaliyetlerini veya yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkilemek i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 10 bu ihtimali \u00f6nlemek i\u00e7in iki g\u00fcvence getirir. Birincisi, g\u00fcvenlik faaliyetleri haklara, tarafs\u0131zl\u0131\u011fa, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe ve denetime ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130kincisi, zorunlu gizlilik sakl\u0131 kalmak \u00fczere T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine d\u00fczenli ve denetlenebilir raporlama yap\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca yarg\u0131 yolu kapat\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131 zay\u0131flatmaz; onlar\u0131 anayasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde tutar. Ger\u00e7ek g\u00fcvenlik, denetimsiz g\u00fc\u00e7le de\u011fil, me\u015fru, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve hesap verebilir kamu g\u00fcc\u00fcyle sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n<h2>\u0130lk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131n uygulama \u00f6ncelikleri<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 10, yeni anayasal d\u00fczenin ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131nda baz\u0131 alanlar\u0131 \u00f6ncelikli uygulama alan\u0131 olarak belirler. Bunlar kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, ihale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k veri, plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, stratejik kapasite, kamu personeli liyakati ve yolsuzlukla m\u00fccadeledir. Bu say\u0131m, yeni Anayasan\u0131n ilk uygulama d\u00f6neminde hangi alanlarda somut sonu\u00e7 \u00fcretmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Kamu hizmeti kalitesi, vatanda\u015f\u0131n yeni d\u00fczeni g\u00fcnl\u00fck hayatta hissetmesini sa\u011flar. Se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, demokratik me\u015fruiyetin temelidir. Yarg\u0131ya eri\u015fim, hak arama yollar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. \u0130hale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, kamu kayna\u011f\u0131 ve yerel d\u00fczen \u00fczerinde yolsuzluk riskini azalt\u0131r. A\u00e7\u0131k veri, denetlenebilirli\u011fi art\u0131r\u0131r. Plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, harcamalar\u0131n hedeflerle ili\u015fkilendirilmesini sa\u011flar. Kamu personeli liyakati, devlet kapasitesini y\u00fckseltir.<\/p>\n<p>Ancak madde gecikmenin Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 erteleme sonucu do\u011furamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtir. \u00d6ncelikli alanlar\u0131n geli\u015ftirilmesi gerekir; fakat \u201cuygulama program\u0131 hen\u00fcz tamamlanmad\u0131\u201d denilerek haklar, se\u00e7imler, yarg\u0131 veya kamu hizmetleri beklemeye al\u0131namaz.<\/p>\n<h2>Kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rlerde mill\u00ee kapasite haritas\u0131<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 10, kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rlerde ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde mill\u00ee kapasite haritas\u0131 haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bu harita, devletin hangi alanlarda ne kadar insan kayna\u011f\u0131na, teknolojik altyap\u0131ya, \u00fcretim kapasitesine, d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa, fikr\u00ee m\u00fclkiyet birikimine, finansman g\u00fcc\u00fcne ve kriz dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131na sahip oldu\u011funu \u00f6l\u00e7meye yarar.<\/p>\n<p>Kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rler; siber g\u00fcvenlik, savunma, enerji, su, g\u0131da, yapay zek\u00e2, veri altyap\u0131s\u0131, haberle\u015fme, sa\u011fl\u0131k teknolojileri, finansal altyap\u0131 ve kritik ham madde gibi alanlar\u0131 kapsayabilir. Bu alanlarda ger\u00e7ek kapasite bilinmeden uzun vadeli politika \u00fcretilemez.<\/p>\n<p>Ancak madde, mill\u00ee kapasite haritas\u0131n\u0131n rekabeti, liyakati, mali disiplini, fikr\u00ee m\u00fclkiyeti ve Say\u0131\u015ftay denetimini zedeleyemeyece\u011fini belirtir. Yani stratejik sekt\u00f6r gerek\u00e7esiyle denetimsiz kaynak aktar\u0131m\u0131, kapal\u0131 ayr\u0131cal\u0131k, liyakatsiz atama veya fikr\u00ee m\u00fclkiyet ihlali yap\u0131lamaz.<\/p>\n<h2>Risk kayd\u0131 ve g\u00f6rev zinciri neden ilk y\u0131l i\u00e7inde kurulmal\u0131d\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde, afet, salg\u0131n, enerji, su, g\u0131da, siber g\u00fcvenlik, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi ve finansal istikrar alanlar\u0131nda ilk y\u0131l i\u00e7inde risk kayd\u0131, g\u00f6rev zinciri, tatbikat ve kamuya a\u00e7\u0131klanabilir haz\u0131rl\u0131k raporu olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bu h\u00fck\u00fcm, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde krizlere haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n ertelenemeyece\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Risk kayd\u0131, hangi risklerin var oldu\u011funu ve bunlar\u0131n ne \u00f6l\u00e7\u00fcde tehdit olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6sterir. G\u00f6rev zinciri, kriz an\u0131nda hangi kurumun ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 belirler. Tatbikat, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerindeki planlar\u0131n ger\u00e7ek hayatta \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 test eder. Kamuya a\u00e7\u0131klanabilir haz\u0131rl\u0131k raporu ise hem \u015feffafl\u0131k sa\u011flar hem de vatanda\u015f\u0131n kriz haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 konusunda bilgi sahibi olmas\u0131na katk\u0131 verir.<\/p>\n<p>Bu d\u00fczenleme, g\u00fcvenlik ve kriz y\u00f6netimini gizli ve kapal\u0131 alan olmaktan tamamen \u00e7\u0131karmaz; zorunlu gizlilik korunur. Ancak kamuya a\u00e7\u0131klanabilir \u00f6l\u00e7\u00fcde haz\u0131rl\u0131k bilgisi verilmesini ister. B\u00f6ylece kriz y\u00f6netimi hem etkili hem denetlenebilir h\u00e2le gelir.<\/p>\n<h2>Yarg\u0131da ve kamu y\u00f6netiminde ilk \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k iyile\u015ftirme alanlar\u0131<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 10, ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde yarg\u0131da makul s\u00fcre, gerek\u00e7eli karar kalitesi, dijital dosya y\u00f6netimi, i\u00e7tihat uyumu ve mahkemeye eri\u015fimi \u00f6ncelikli iyile\u015ftirme alanlar\u0131 olarak belirler. Bu liste, yarg\u0131 reformunu soyut ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k vurgusundan \u00e7\u0131kar\u0131p vatanda\u015f\u0131n dava s\u00fcreciyle do\u011frudan ilgili somut ba\u015fl\u0131klara ba\u011flar.<\/p>\n<p>Makul s\u00fcre, davalar\u0131n gereksiz yere uzamamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Gerek\u00e7eli karar kalitesi, kararlar\u0131n anla\u015f\u0131labilir ve denetlenebilir olmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. Dijital dosya y\u00f6netimi, eri\u015fimi ve h\u0131zlanmay\u0131 destekler. \u0130\u00e7tihat uyumu, benzer olaylarda benzer karar verilmesini sa\u011flar. Mahkemeye eri\u015fim ise hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn temelidir.<\/p>\n<p>Kamu y\u00f6netiminde ise hizmet s\u00fcresi, vatanda\u015f memnuniyeti, maliyet, hata oran\u0131 ve \u015fik\u00e2yet \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6ncelikli alanlard\u0131r. Bu tercih, kamu hizmeti kalitesini \u00f6l\u00e7\u00fclebilir h\u00e2le getirir. Vatanda\u015f yaln\u0131z hizmet al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131na de\u011fil, hizmetin ne kadar s\u00fcrede, hangi kalitede, hangi maliyetle ve hangi hata oran\u0131yla sunuldu\u011funa g\u00f6re devlet kapasitesini de\u011ferlendirir.<\/p>\n<h2>A\u00e7\u0131k kay\u0131t d\u00fczeni ve gizlilik dengesi<\/h2>\n<p>Madde, ilk y\u0131l i\u00e7inde b\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi, performans g\u00f6stergesi, malvarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir ve denetlenebilir d\u00fczene al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bu h\u00fck\u00fcm, yolsuzlukla m\u00fccadele ve kamu kayna\u011f\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131, bir \u015firketin veya ekonomik yap\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki ger\u00e7ek kontrol ve menfaat sahiplerinin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu kay\u0131tlar \u00f6zellikle ihale, kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi, imar, stratejik sekt\u00f6r ve kamu kayna\u011f\u0131 kullan\u0131m\u0131 alanlar\u0131nda \u00f6nemlidir. OECD\u2019nin <a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/en\/publications\/2024\/07\/beneficial-ownership-and-tax-transparency-implementation-and-remaining-challenges_616488db.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131<\/a>, bu alan\u0131n vergi ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yasa d\u0131\u015f\u0131 finansal ak\u0131\u015flarla m\u00fccadelede kritik rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir.<\/p>\n<p>Ancak a\u00e7\u0131kl\u0131k s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Ki\u015fisel veriler, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve me\u015fru gizlilik korunur. Madde bu noktada \u015feffafl\u0131k ile mahremiyet ve g\u00fcvenlik aras\u0131nda denge kurar. Ama\u00e7, kamu yarar\u0131n\u0131 ilgilendiren kay\u0131tlar\u0131 denetlenebilir h\u00e2le getirmek; ki\u015fisel hayat\u0131 veya ger\u00e7ek g\u00fcvenlik s\u0131rlar\u0131n\u0131 gereksiz bi\u00e7imde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak de\u011fildir.<\/p>\n<h2>Say\u0131\u015ftay denetimi ve hesap verebilirlik<\/h2>\n<p>\u0130lk uygulama d\u00f6neminde kamu kaynaklar\u0131, ge\u00e7i\u015f harcamalar\u0131, stratejik sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131mlar\u0131, ihale ve imar s\u00fcre\u00e7leri ile performans g\u00f6stergeleri Say\u0131\u015ftay denetimiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Madde a\u00e7\u0131k\u00e7a mali disiplini ve Say\u0131\u015ftay denetimini zay\u0131flatacak uygulamalara izin vermez. Bu, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde \u201cacele uygulama\u201d gerek\u00e7esiyle denetimden ka\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n<p>INTOSAI\u2019nin <a href=\"https:\/\/www.intosai.org\/fileadmin\/downloads\/documents\/open_access\/ISSAI_100_to_400\/issai_100\/ISSAI_100_EN.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kamu sekt\u00f6r\u00fc denetiminin temel ilkelerine ili\u015fkin standard\u0131<\/a>, kamu sekt\u00f6r\u00fc denetiminin hesap verebilirlik ve \u015feffafl\u0131\u011fa katk\u0131s\u0131n\u0131 vurgular. Ge\u00e7ici Madde 10\u2019un Say\u0131\u015ftay denetimine yapt\u0131\u011f\u0131 vurgu da kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n ilk uygulama d\u00f6neminde kapal\u0131, belirsiz veya denetimsiz kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, yeni Anayasan\u0131n mali ve idari omurgas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. Kamu kayna\u011f\u0131 yaln\u0131z harcanmaz; gerek\u00e7elendirilir, kaydedilir, denetlenir ve sonu\u00e7lar\u0131 kamu hizmeti kalitesiyle ili\u015fkilendirilir.<\/p>\n<h2>Koordineli uygulama program\u0131 neden gereklidir?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 10\u2019un son f\u0131kras\u0131, ilk uygulama d\u00f6neminde se\u00e7im verisi, liyakat havuz kay\u0131tlar\u0131, yarg\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc, Say\u0131\u015ftay denetim kapasitesi, Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 veri altyap\u0131s\u0131, y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131 g\u00f6rev haritas\u0131, yerel hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve kamu hizmeti g\u00f6stergeleri i\u00e7in koordineli uygulama program\u0131 haz\u0131rlanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler.<\/p>\n<p>Bu program, ge\u00e7i\u015fin par\u00e7a par\u00e7a ve birbirinden kopuk y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini \u00f6nler. Se\u00e7im verisi a\u00e7\u0131k de\u011filse se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi zay\u0131flar. Liyakat havuz kay\u0131tlar\u0131 d\u00fczenli de\u011filse atama ve se\u00e7im s\u00fcre\u00e7leri tart\u0131\u015fmal\u0131 olur. Yarg\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc bilinmezse makul s\u00fcre hedefi ger\u00e7ek\u00e7i kurulamaz. Say\u0131\u015ftay denetim kapasitesi \u00f6l\u00e7\u00fclmezse mali denetim k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kal\u0131r. Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 veri altyap\u0131s\u0131 kurulmazsa plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131 zay\u0131flar. Yerel hizmet s\u00fcreklili\u011fi izlenmezse vatanda\u015f do\u011frudan etkilenir.<\/p>\n<p>Ancak madde program\u0131n haklar\u0131, se\u00e7imleri, yarg\u0131y\u0131, b\u00fct\u00e7eyi veya kamu hizmetlerini erteleme gerek\u00e7esi yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yler. Program uygulamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7indir; Anayasay\u0131 bekletmek i\u00e7in de\u011fildir.<\/p>\n<h2>Ge\u00e7ici Madde 10\u2019un ilk uygulama d\u00f6nemi haritas\u0131<\/h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Ge\u00e7i\u015f Alan\u0131<\/th>\n<th>Ge\u00e7ici Madde 10\u2019daki Kural<\/th>\n<th>Korunan De\u011fer<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Mevcut i\u015flemler<\/td>\n<td>Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.<\/td>\n<td>Hukuk g\u00fcvenli\u011fi ve hizmet s\u00fcreklili\u011fi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ayk\u0131r\u0131 i\u015flemler<\/td>\n<td>Makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilir.<\/td>\n<td>Yeni Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Siyasi partiler<\/td>\n<td>Me\u015fru faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr; y\u00fcr\u00fctme adayl\u0131\u011f\u0131 yasa\u011f\u0131 ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r.<\/td>\n<td>Temsil, ele\u015ftiri ve yasama i\u015flevi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>G\u00fcvenlik hizmetleri<\/td>\n<td>Kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; haklara, sivil otoriteye, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe ve denetime ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/td>\n<td>G\u00fcvenlik ve hukuk devleti dengesi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130lk \u00fc\u00e7 y\u0131l<\/td>\n<td>Kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, a\u00e7\u0131k veri ve liyakat \u00f6nceliklidir.<\/td>\n<td>Yeni d\u00fczenin somut uygulanmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kritik sekt\u00f6rler<\/td>\n<td>Mill\u00ee kapasite haritas\u0131 haz\u0131rlan\u0131r.<\/td>\n<td>Stratejik devlet kapasitesi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kriz alanlar\u0131<\/td>\n<td>Risk kayd\u0131, g\u00f6rev zinciri, tatbikat ve haz\u0131rl\u0131k raporu olu\u015fturulur.<\/td>\n<td>Afet ve g\u00fcvenlik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>A\u00e7\u0131k kay\u0131tlar<\/td>\n<td>B\u00fct\u00e7e, ihale, imar, malvarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131 denetlenebilir d\u00fczene al\u0131n\u0131r.<\/td>\n<td>Yolsuzlukla m\u00fccadele ve \u015feffafl\u0131k<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Koordineli program<\/td>\n<td>Se\u00e7im verisi, liyakat havuzlar\u0131, yarg\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc, Say\u0131\u015ftay kapasitesi ve kamu hizmeti g\u00f6stergeleri birlikte planlan\u0131r.<\/td>\n<td>Ge\u00e7i\u015fin b\u00fct\u00fcnc\u00fcl y\u00f6netimi<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2>Sonu\u00e7: \u0130lk uygulama d\u00f6nemi, yeni Anayasan\u0131n ger\u00e7ek hayata ge\u00e7ti\u011fi d\u00f6nemdir<\/h2>\n<p>\u0130lk uygulama d\u00f6nemi, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde yeni anayasal d\u00fczenin k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmamas\u0131 i\u00e7in mevcut i\u015flemlerin, siyasi partilerin, g\u00fcvenlik hizmetlerinin, kamu hizmeti kalitesinin, a\u00e7\u0131k veri d\u00fczeninin, stratejik kapasitenin ve denetlenebilir ge\u00e7i\u015f program\u0131n\u0131n birlikte y\u00f6netildi\u011fi temel ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemidir. Ge\u00e7ici Madde 10, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f idari i\u015flemler, s\u00f6zle\u015fmeler, atamalar, ruhsatlar ve izinlerin hukuk g\u00fcvenli\u011fi, kazan\u0131lm\u0131\u015f hak, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve haklar\u0131n korunmas\u0131 g\u00f6zetilerek, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini d\u00fczenler.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, s\u00fcreklilik ile anayasal uyumu birlikte kurmas\u0131d\u0131r. Ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan mevcut i\u015flemler makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilir; fakat bu s\u00fcre\u00e7 hizmetleri durdurma, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 keyf\u00ee ortadan kald\u0131rma veya yeni Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 geciktirme arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz. Siyasi partiler yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapal\u0131 olmas\u0131 ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r; bu ge\u00e7i\u015f partilerin yasama, temsil, ele\u015ftiri ve yerel karar organlar\u0131 alan\u0131ndaki i\u015flevlerini zay\u0131flatmaz.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Ge\u00e7ici Madde 10, g\u00fcvenlik, kolluk, istihbarat, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, afet ve zorunlu hizmetlerin kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini kabul eder; fakat bu hizmetleri haklara, sivil otoriteye, tarafs\u0131zl\u0131\u011fa, liyakate, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe, yarg\u0131 ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimine ba\u011flar. \u0130lk \u00fc\u00e7 y\u0131lda kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, ihale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k veri, plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, stratejik kapasite, kamu personeli liyakati ve yolsuzlukla m\u00fccadele \u00f6ncelikli uygulama alanlar\u0131d\u0131r. \u0130lk y\u0131l i\u00e7inde b\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi, performans g\u00f6stergesi, malvarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131 a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir ve denetlenebilir d\u00fczene al\u0131n\u0131r. Bu nedenle ilk uygulama d\u00f6nemi, bu ge\u00e7ici madde i\u00e7inde <strong>hukuk g\u00fcvenli\u011fi, mevcut i\u015flemlerin uyarlanmas\u0131, siyasi partilerin me\u015fru i\u015flevi, g\u00fcvenlik s\u00fcreklili\u011fi, a\u00e7\u0131k veri, stratejik kapasite, risk kayd\u0131, Say\u0131\u015ftay denetimi, yolsuzlukla m\u00fccadele ve kamu hizmeti kalitesi<\/strong> aras\u0131nda kurulmu\u015f temel anayasal ge\u00e7i\u015f program\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130lk uygulama d\u00f6nemi, yeni bir anayasal d\u00fczenin yaln\u0131z y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle de\u011fil; mevcut i\u015flemlerin korunmas\u0131, ayk\u0131r\u0131 uygulamalar\u0131n uyarlanmas\u0131, g\u00fcvenlik hizmetlerinin denetimli bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, kamu hizmeti kalitesinin y\u00fckseltilmesi, a\u00e7\u0131k veri d\u00fczeninin kurulmas\u0131 ve stratejik kapasitenin \u00f6l\u00e7\u00fclebilir h\u00e2le getirilmesiyle ger\u00e7ek anlamda hayata ge\u00e7ti\u011fi kritik ge\u00e7i\u015f zaman\u0131d\u0131r. Bir anayasa kabul edildi\u011finde devlet bir anda s\u0131f\u0131rdan ba\u015flamaz. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f idari i\u015flemler, s\u00f6zle\u015fmeler, atamalar, ruhsatlar, izinler, g\u00fcvenlik d\u00fczenleri, kamu hizmetleri, mali kay\u0131tlar, kurumsal veri altyap\u0131lar\u0131 ve yerel uygulamalar vard\u0131r. Bu yap\u0131lar\u0131n tamam\u0131n\u0131 bir anda yok saymak hukuk g\u00fcvenli\u011fini bozar; hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik yapmadan aynen s\u00fcrd\u00fcrmek ise yeni Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zedeler. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Ge\u00e7ici Madde 10, bu karma\u015f\u0131k ge\u00e7i\u015f alan\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenler. Madde, mevcut i\u015flemlerin Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini kabul eder. Ancak ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan i\u015flemlerin makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilmesini \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Siyasi partilerin yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan faaliyetleri devam eder; y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapal\u0131 olmas\u0131 ise ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r. G\u00fcvenlik, kolluk, istihbarat, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, afet ve zorunlu hizmetler kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; fakat bu hizmetler se\u00e7im, yarg\u0131, medya, sivil toplum veya anayasal kurumlar \u00fczerinde bask\u0131 arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez. Ge\u00e7ici Madde 10\u2019un as\u0131l \u00f6nemi, yeni Anayasan\u0131n ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131n\u0131 \u00f6ncelikli uygulama d\u00f6nemi olarak tan\u0131mlamas\u0131d\u0131r. Kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, ihale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k veri, plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, stratejik kapasite, kamu personeli liyakati ve yolsuzlukla m\u00fccadele bu d\u00f6nemin ana ba\u015fl\u0131klar\u0131d\u0131r. Fakat bu \u00f6ncelikler Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 erteleme veya haklar\u0131 daraltma gerek\u00e7esi yap\u0131lamaz. Madde b\u00f6ylece ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini hem ger\u00e7ek\u00e7i hem de denetlenebilir bir uygulama program\u0131na ba\u011flar. Ge\u00e7ici madde metni: Mevcut i\u015flemler, g\u00fcvenlik s\u00fcreklili\u011fi ve ilk uygulama d\u00f6nemi Ge\u00e7ici Madde 10 \u2013 Mevcut \u0130\u015flemler, Siyasi Partiler, G\u00fcvenlik S\u00fcreklili\u011fi ve \u0130lk Uygulama D\u00f6nemi Bu Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f idari i\u015flemler, s\u00f6zle\u015fmeler, atamalar, ruhsatlar ve izinler; hukuk g\u00fcvenli\u011fi, kazan\u0131lm\u0131\u015f hak, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve haklar\u0131n korunmas\u0131 g\u00f6zetilerek, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan mevcut i\u015flemler, yetkili idari veya yarg\u0131sal mercilerce makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilir. S\u00fcre\u00e7, hizmetleri durdurma, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 keyf\u00ee ortadan kald\u0131rma veya yeni Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 geciktirme arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz. Siyasi partiler, yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapal\u0131 olmas\u0131 ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r; bu ge\u00e7i\u015f partilerin yasama, temsil, ele\u015ftiri ve yerel karar organlar\u0131 alan\u0131ndaki i\u015flevlerini zay\u0131flatmaz. G\u00fcvenlik, kolluk, istihbarat, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, afet ve zorunlu hizmetler ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu hizmetler haklara, sivil otoriteye, tarafs\u0131zl\u0131\u011fa, liyakate, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe, yarg\u0131 ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimine ba\u011fl\u0131d\u0131r; se\u00e7im, yarg\u0131, medya, sivil toplum veya anayasal kurumlar \u00fczerinde bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz. Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi g\u00fcvenlik faaliyetleri se\u00e7im s\u00fcreci ve anayasal kurumlar \u00fczerinde fiil\u00ee bask\u0131 do\u011furacak bi\u00e7imde yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lamaz; zorunlu gizlilik sakl\u0131 kalmak \u00fczere T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine d\u00fczenli ve denetlenebilir raporlama yap\u0131l\u0131r, yarg\u0131 yolu kapat\u0131lamaz. Yeni anayasal d\u00fczenin ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131nda kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, ihale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k veri, plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, stratejik kapasite, kamu personeli liyakati ve yolsuzlukla m\u00fccadele \u00f6ncelikli uygulama alanlar\u0131d\u0131r; gecikme Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 erteleme sonucu do\u011furamaz. Kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rlerde ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde mill\u00ee kapasite haritas\u0131 haz\u0131rlan\u0131r; uygulama rekabeti, liyakati, mali disiplini, fikr\u00ee m\u00fclkiyeti ve Say\u0131\u015ftay denetimini zedeleyemez. Afet, salg\u0131n, enerji, su, g\u0131da, siber g\u00fcvenlik, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi ve finansal istikrar alanlar\u0131nda ilk y\u0131l i\u00e7inde risk kayd\u0131, g\u00f6rev zinciri, tatbikat ve kamuya a\u00e7\u0131klanabilir haz\u0131rl\u0131k raporu olu\u015fturulur. \u0130lk \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde yarg\u0131da makul s\u00fcre, gerek\u00e7eli karar kalitesi, dijital dosya y\u00f6netimi, i\u00e7tihat uyumu ve mahkemeye eri\u015fim; kamu y\u00f6netiminde hizmet s\u00fcresi, vatanda\u015f memnuniyeti, maliyet, hata oran\u0131 ve \u015fik\u00e2yet \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6ncelikli iyile\u015ftirme alanlar\u0131d\u0131r. \u0130lk y\u0131l i\u00e7inde b\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi, performans g\u00f6stergesi, malvarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131 a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir ve denetlenebilir d\u00fczene al\u0131n\u0131r; ki\u015fisel veriler, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve me\u015fru gizlilik korunur. Bu \u00f6ncelikler, haklar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc, yarg\u0131 yolunu, yerel iradeyi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fini, mali disiplini, Say\u0131\u015ftay denetimini ve kamu hizmetlerinin s\u00fcreklili\u011fini zay\u0131flatacak bi\u00e7imde uygulanamaz. Ge\u00e7i\u015f i\u015flemleri gerek\u00e7eli, kay\u0131tl\u0131 ve denetlenebilir olur. Ge\u00e7i\u015f gerek\u00e7esi; adayl\u0131k, liyakat, yarg\u0131, se\u00e7im, b\u00fct\u00e7e, denetim, haklar ve anayasal kurum g\u00fcvencelerini erteleme, daraltma veya etkisiz k\u0131lma sebebi yap\u0131lamaz. \u0130lk uygulama d\u00f6neminde se\u00e7im verisi, liyakat havuz kay\u0131tlar\u0131, yarg\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc, Say\u0131\u015ftay denetim kapasitesi, Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 veri altyap\u0131s\u0131, y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131 g\u00f6rev haritas\u0131, yerel hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve kamu hizmeti g\u00f6stergeleri i\u00e7in koordineli uygulama program\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Program; haklar\u0131, se\u00e7imleri, yarg\u0131y\u0131, b\u00fct\u00e7eyi veya kamu hizmetlerini erteleme gerek\u00e7esi yap\u0131lamaz. Mevcut i\u015flemler neden tamamen yok say\u0131lmaz? Yeni Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f idari i\u015flemler, s\u00f6zle\u015fmeler, atamalar, ruhsatlar ve izinler vard\u0131r. Bunlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 bir anda h\u00fck\u00fcms\u00fcz saymak hukuk g\u00fcvenli\u011fiyle ba\u011fda\u015fmaz. Vatanda\u015flar ruhsat alm\u0131\u015f, s\u00f6zle\u015fme imzalam\u0131\u015f, g\u00f6rev \u00fcstlenmi\u015f, hizmet sunmu\u015f veya kamu idaresiyle hukuki ili\u015fki kurmu\u015f olabilir. Devletin kendi \u00f6nceki i\u015flemlerini hi\u00e7bir ayr\u0131m yapmadan yok saymas\u0131, bireylerin ve kurumlar\u0131n hukuki g\u00fcvenini sarsar. Ge\u00e7ici Madde 10 bu nedenle mevcut i\u015flemlerin hukuk g\u00fcvenli\u011fi, kazan\u0131lm\u0131\u015f hak, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve haklar\u0131n korunmas\u0131 g\u00f6zetilerek, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini belirtir. Bu c\u00fcmledeki en \u00f6nemli s\u0131n\u0131r \u201cAnayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde\u201d ifadesidir. Yani eski i\u015flem s\u0131rf eski d\u00fczende yap\u0131lm\u0131\u015f diye otomatik olarak korunmaz; yeni Anayasan\u0131n temel hak, yarg\u0131 yolu, liyakat, kamu kayna\u011f\u0131, \u015feffafl\u0131k ve denetlenebilirlik ilkelerine ayk\u0131r\u0131ysa uyarlanmas\u0131 gerekir. Bu yakla\u015f\u0131m, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde ne hukuki kaos ne de eski d\u00fczenin s\u0131n\u0131rs\u0131z devam\u0131 sonucunu do\u011furur. Esas olan, mevcut i\u015flemleri hak ve hizmet s\u00fcreklili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan korumak; fakat yeni Anayasaya a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 olanlar\u0131 makul s\u00fcrede hukuk i\u00e7ine \u00e7ekmektir. Ayk\u0131r\u0131 i\u015flemler nas\u0131l uyarlanmal\u0131d\u0131r? Maddeye g\u00f6re ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan mevcut i\u015flemler, yetkili idari veya yarg\u0131sal mercilerce makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilir. Bu h\u00fck\u00fcm, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l giderilece\u011fini g\u00f6sterir. Ayk\u0131r\u0131 i\u015flem varsa iki u\u00e7tan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Birinci u\u00e7, i\u015flemi hi\u00e7 denetlemeden s\u00fcrd\u00fcrmektir. \u0130kinci u\u00e7, i\u015flemi keyf\u00ee bi\u00e7imde ortadan kald\u0131r\u0131p hizmeti durdurmak veya kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 yok saymakt\u0131r. Ge\u00e7ici Madde 10 bu iki ucu reddeder. Ayk\u0131r\u0131l\u0131k giderilir; fakat s\u00fcre\u00e7 hizmetleri durdurma, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 keyf\u00ee ortadan kald\u0131rma veya yeni Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 geciktirme arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz. Yani uyarlama i\u015flemi hem yeni Anayasaya sad\u0131k olacak hem de hukuk g\u00fcvenli\u011fini koruyacakt\u0131r. Bu d\u00fczenleme \u00f6zellikle ruhsatlar, izinler, atamalar, devam eden s\u00f6zle\u015fmeler, kamu hizmeti devirleri, idari yapt\u0131r\u0131mlar ve mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Her i\u015flem somut niteli\u011fine g\u00f6re incelenir; a\u00e7\u0131k ayk\u0131r\u0131l\u0131k varsa giderilir; fakat uyarlama s\u00fcreci cezaland\u0131rma veya belirsizlik \u00fcretme arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmez. Siyasi partilerin i\u015flevi nas\u0131l korunur? Ge\u00e7ici Madde 10, siyasi partilerin yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131 parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapat\u0131rken, siyasi partileri t\u00fcm\u00fcyle etkisizle\u015ftirmedi\u011fini g\u00f6sterir. Partiler yasama, temsil, ele\u015ftiri, kamuoyu olu\u015fturma, yerel karar organlar\u0131 ve kamu politikas\u0131 \u00f6nerme alanlar\u0131nda i\u015flevlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapal\u0131 olmas\u0131, ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r. Bu ge\u00e7i\u015f, partilerin me\u015fru faaliyetlerini ortadan kald\u0131rmaz. Partiler milletvekilli\u011fi, yerel karar organlar\u0131, kamusal ele\u015ftiri ve toplumsal temsil alan\u0131nda faaliyet g\u00f6sterebilir. Yasaklanan \u015fey, y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n do\u011frudan parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmas\u0131d\u0131r. Bu ayr\u0131m \u00f6nemlidir. Yeni Anayasa partileri yok sayan de\u011fil, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fc parti hiyerar\u015fisinden ay\u0131ran bir model kurar. Ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde de partilerin me\u015fru i\u015flevleri korunur; ancak yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fctmeye ili\u015fkin tarafs\u0131zl\u0131k kural\u0131 ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulanmaya ba\u015flar. G\u00fcvenlik s\u00fcreklili\u011fi neden zorunludur? Ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde g\u00fcvenlik, kolluk, istihbarat, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, afet ve zorunlu hizmetler kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fclmek zorundad\u0131r. Yeni anayasal d\u00fczen kuruluyor diye s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni, siber savunma, afet m\u00fcdahalesi veya zorunlu hizmetler duramaz. Devletin temel g\u00fcvenlik ve kriz y\u00f6netimi kapasitesi ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde de devam etmelidir. Ancak Ge\u00e7ici Madde 10 bu s\u00fcreklili\u011fi s\u0131n\u0131rs\u0131z yetkiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmez. Bu hizmetler haklara, sivil otoriteye, tarafs\u0131zl\u0131\u011fa, liyakate, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe, yarg\u0131 ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimine ba\u011fl\u0131d\u0131r. G\u00fcvenlik hizmetinin kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131n se\u00e7im, yarg\u0131, medya, sivil toplum veya anayasal kurumlar \u00fczerinde bask\u0131 kurabilece\u011fi anlam\u0131na gelmez. OECD\u2019nin risk y\u00f6neti\u015fimine ili\u015fkin de\u011ferlendirmesi, h\u00fck\u00fcmetlerin salg\u0131n, do\u011fal afet, siber sald\u0131r\u0131 ve ter\u00f6r gibi karma\u015f\u0131k krizleri y\u00f6netme sorumlulu\u011funa dikkat \u00e7eker. Ge\u00e7ici Madde 10 da g\u00fcvenlik ve kriz hizmetlerinin s\u00fcrmesini kabul eder; fakat bunlar\u0131 hukuk devleti denetimiyle s\u0131n\u0131rlar. G\u00fcvenlik faaliyetleri se\u00e7im ve kurumlar \u00fczerinde bask\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015femez Madde, ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi g\u00fcvenlik faaliyetlerinin se\u00e7im s\u00fcreci ve anayasal kurumlar \u00fczerinde fiil\u00ee bask\u0131 do\u011furacak bi\u00e7imde yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, g\u00fcvenlik s\u00fcreklili\u011fi ile demokratik ge\u00e7i\u015f aras\u0131ndaki en hassas dengeyi kurar. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemlerinde g\u00fcvenlik gerek\u00e7esi, se\u00e7im takvimini, adayl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerini, medya ortam\u0131n\u0131, sivil toplum faaliyetlerini veya yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkilemek i\u00e7in kullan\u0131labilir. Ge\u00e7ici Madde 10 bu ihtimali \u00f6nlemek i\u00e7in iki g\u00fcvence getirir. Birincisi, g\u00fcvenlik faaliyetleri haklara, tarafs\u0131zl\u0131\u011fa, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe ve denetime ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130kincisi, zorunlu gizlilik sakl\u0131 kalmak \u00fczere T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine d\u00fczenli ve denetlenebilir raporlama yap\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca yarg\u0131 yolu kapat\u0131lamaz. Bu yakla\u015f\u0131m, g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131 zay\u0131flatmaz; onlar\u0131 anayasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde tutar. Ger\u00e7ek g\u00fcvenlik, denetimsiz g\u00fc\u00e7le de\u011fil, me\u015fru, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve hesap verebilir kamu g\u00fcc\u00fcyle sa\u011flan\u0131r. \u0130lk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131n uygulama \u00f6ncelikleri Ge\u00e7ici Madde 10, yeni anayasal d\u00fczenin ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131nda baz\u0131 alanlar\u0131 \u00f6ncelikli uygulama alan\u0131 olarak belirler. Bunlar kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, ihale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k veri, plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, stratejik kapasite, kamu personeli liyakati ve yolsuzlukla m\u00fccadeledir. Bu say\u0131m, yeni Anayasan\u0131n ilk uygulama d\u00f6neminde hangi alanlarda somut sonu\u00e7 \u00fcretmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir. Kamu hizmeti kalitesi, vatanda\u015f\u0131n yeni d\u00fczeni g\u00fcnl\u00fck hayatta hissetmesini sa\u011flar. Se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, demokratik me\u015fruiyetin temelidir. Yarg\u0131ya eri\u015fim, hak arama yollar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. \u0130hale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, kamu kayna\u011f\u0131 ve yerel d\u00fczen \u00fczerinde yolsuzluk riskini azalt\u0131r. A\u00e7\u0131k veri, denetlenebilirli\u011fi art\u0131r\u0131r. Plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, harcamalar\u0131n hedeflerle ili\u015fkilendirilmesini sa\u011flar. Kamu personeli liyakati, devlet kapasitesini y\u00fckseltir. Ancak madde gecikmenin Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 erteleme sonucu do\u011furamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtir. \u00d6ncelikli alanlar\u0131n geli\u015ftirilmesi gerekir; fakat \u201cuygulama program\u0131 hen\u00fcz tamamlanmad\u0131\u201d denilerek haklar, se\u00e7imler, yarg\u0131 veya kamu hizmetleri beklemeye al\u0131namaz. Kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rlerde mill\u00ee kapasite haritas\u0131 Ge\u00e7ici Madde 10, kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rlerde ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde mill\u00ee kapasite haritas\u0131 haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bu harita, devletin hangi alanlarda ne kadar insan kayna\u011f\u0131na, teknolojik altyap\u0131ya, \u00fcretim kapasitesine, d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa, fikr\u00ee m\u00fclkiyet birikimine, finansman g\u00fcc\u00fcne ve kriz dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131na sahip oldu\u011funu \u00f6l\u00e7meye yarar. Kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rler; siber g\u00fcvenlik, savunma, enerji, su, g\u0131da, yapay zek\u00e2, veri altyap\u0131s\u0131, haberle\u015fme, sa\u011fl\u0131k teknolojileri, finansal altyap\u0131 ve kritik ham madde gibi alanlar\u0131 kapsayabilir. Bu alanlarda ger\u00e7ek kapasite bilinmeden uzun vadeli politika \u00fcretilemez. Ancak madde, mill\u00ee kapasite haritas\u0131n\u0131n rekabeti, liyakati, mali disiplini, fikr\u00ee m\u00fclkiyeti ve Say\u0131\u015ftay denetimini zedeleyemeyece\u011fini belirtir. Yani stratejik sekt\u00f6r gerek\u00e7esiyle denetimsiz kaynak aktar\u0131m\u0131, kapal\u0131 ayr\u0131cal\u0131k, liyakatsiz atama veya fikr\u00ee m\u00fclkiyet ihlali yap\u0131lamaz. Risk kayd\u0131 ve g\u00f6rev zinciri neden ilk y\u0131l i\u00e7inde kurulmal\u0131d\u0131r? Madde, afet, salg\u0131n, enerji, su, g\u0131da, siber g\u00fcvenlik, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi ve finansal istikrar alanlar\u0131nda ilk y\u0131l i\u00e7inde risk kayd\u0131, g\u00f6rev zinciri, tatbikat ve kamuya a\u00e7\u0131klanabilir haz\u0131rl\u0131k raporu olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bu h\u00fck\u00fcm, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde krizlere haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n ertelenemeyece\u011fini g\u00f6sterir. Risk kayd\u0131, hangi risklerin var oldu\u011funu ve bunlar\u0131n ne \u00f6l\u00e7\u00fcde tehdit olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6sterir. G\u00f6rev zinciri, kriz an\u0131nda hangi kurumun ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 belirler. Tatbikat, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerindeki planlar\u0131n ger\u00e7ek hayatta \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 test eder. Kamuya a\u00e7\u0131klanabilir haz\u0131rl\u0131k raporu ise hem \u015feffafl\u0131k sa\u011flar hem de vatanda\u015f\u0131n kriz haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 konusunda bilgi sahibi olmas\u0131na katk\u0131 verir. Bu d\u00fczenleme, g\u00fcvenlik ve kriz y\u00f6netimini gizli ve kapal\u0131 alan olmaktan tamamen \u00e7\u0131karmaz; zorunlu gizlilik korunur. Ancak kamuya a\u00e7\u0131klanabilir \u00f6l\u00e7\u00fcde haz\u0131rl\u0131k bilgisi verilmesini ister. B\u00f6ylece kriz y\u00f6netimi hem etkili hem denetlenebilir h\u00e2le gelir. Yarg\u0131da ve kamu y\u00f6netiminde ilk \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k iyile\u015ftirme alanlar\u0131 Ge\u00e7ici Madde 10, ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde yarg\u0131da makul s\u00fcre, gerek\u00e7eli karar kalitesi, dijital dosya y\u00f6netimi, i\u00e7tihat uyumu ve mahkemeye eri\u015fimi \u00f6ncelikli iyile\u015ftirme alanlar\u0131 olarak belirler. Bu liste, yarg\u0131 reformunu soyut ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k vurgusundan \u00e7\u0131kar\u0131p vatanda\u015f\u0131n dava s\u00fcreciyle do\u011frudan ilgili somut ba\u015fl\u0131klara ba\u011flar. Makul s\u00fcre, davalar\u0131n gereksiz yere uzamamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Gerek\u00e7eli karar kalitesi, kararlar\u0131n anla\u015f\u0131labilir ve denetlenebilir olmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. Dijital dosya y\u00f6netimi, eri\u015fimi ve h\u0131zlanmay\u0131 destekler. \u0130\u00e7tihat uyumu, benzer olaylarda benzer karar verilmesini sa\u011flar. Mahkemeye eri\u015fim ise hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn temelidir. Kamu y\u00f6netiminde ise hizmet s\u00fcresi, vatanda\u015f memnuniyeti, maliyet, hata oran\u0131 ve \u015fik\u00e2yet \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6ncelikli alanlard\u0131r. Bu tercih, kamu hizmeti kalitesini \u00f6l\u00e7\u00fclebilir h\u00e2le getirir. Vatanda\u015f yaln\u0131z hizmet al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131na de\u011fil, hizmetin ne kadar s\u00fcrede, hangi kalitede, hangi maliyetle ve hangi hata oran\u0131yla sunuldu\u011funa g\u00f6re devlet kapasitesini de\u011ferlendirir. A\u00e7\u0131k kay\u0131t d\u00fczeni ve gizlilik dengesi Madde, ilk y\u0131l i\u00e7inde b\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi, performans g\u00f6stergesi, malvarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir ve denetlenebilir d\u00fczene al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bu h\u00fck\u00fcm, yolsuzlukla m\u00fccadele ve kamu kayna\u011f\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. Ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131, bir \u015firketin veya ekonomik yap\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki ger\u00e7ek kontrol ve menfaat sahiplerinin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu kay\u0131tlar \u00f6zellikle ihale, kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi, imar, stratejik sekt\u00f6r ve kamu kayna\u011f\u0131 kullan\u0131m\u0131 alanlar\u0131nda \u00f6nemlidir. OECD\u2019nin ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, bu alan\u0131n vergi ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yasa d\u0131\u015f\u0131 finansal ak\u0131\u015flarla m\u00fccadelede kritik rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Ancak a\u00e7\u0131kl\u0131k s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Ki\u015fisel veriler, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve me\u015fru gizlilik korunur. Madde bu noktada \u015feffafl\u0131k ile mahremiyet ve g\u00fcvenlik aras\u0131nda denge kurar. Ama\u00e7, kamu yarar\u0131n\u0131 ilgilendiren kay\u0131tlar\u0131 denetlenebilir h\u00e2le getirmek; ki\u015fisel hayat\u0131 veya ger\u00e7ek g\u00fcvenlik s\u0131rlar\u0131n\u0131 gereksiz bi\u00e7imde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak de\u011fildir. Say\u0131\u015ftay denetimi ve hesap verebilirlik \u0130lk uygulama d\u00f6neminde kamu kaynaklar\u0131, ge\u00e7i\u015f harcamalar\u0131, stratejik sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131mlar\u0131, ihale ve imar s\u00fcre\u00e7leri ile performans g\u00f6stergeleri Say\u0131\u015ftay denetimiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Madde a\u00e7\u0131k\u00e7a mali disiplini ve Say\u0131\u015ftay denetimini zay\u0131flatacak uygulamalara izin vermez. Bu, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde \u201cacele uygulama\u201d gerek\u00e7esiyle denetimden ka\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. INTOSAI\u2019nin kamu sekt\u00f6r\u00fc denetiminin temel ilkelerine ili\u015fkin standard\u0131, kamu sekt\u00f6r\u00fc denetiminin hesap verebilirlik ve \u015feffafl\u0131\u011fa katk\u0131s\u0131n\u0131 vurgular. Ge\u00e7ici Madde 10\u2019un Say\u0131\u015ftay denetimine yapt\u0131\u011f\u0131 vurgu da kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n ilk uygulama d\u00f6neminde kapal\u0131, belirsiz veya denetimsiz kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller. Bu yakla\u015f\u0131m, yeni Anayasan\u0131n mali ve idari omurgas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. Kamu kayna\u011f\u0131 yaln\u0131z harcanmaz; gerek\u00e7elendirilir, kaydedilir, denetlenir ve sonu\u00e7lar\u0131 kamu hizmeti kalitesiyle ili\u015fkilendirilir. Koordineli uygulama program\u0131 neden gereklidir? Ge\u00e7ici Madde 10\u2019un son f\u0131kras\u0131, ilk uygulama d\u00f6neminde se\u00e7im verisi, liyakat havuz kay\u0131tlar\u0131, yarg\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc, Say\u0131\u015ftay denetim kapasitesi, Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 veri altyap\u0131s\u0131, y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131 g\u00f6rev haritas\u0131, yerel hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve kamu hizmeti g\u00f6stergeleri i\u00e7in koordineli uygulama program\u0131 haz\u0131rlanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu program, ge\u00e7i\u015fin par\u00e7a par\u00e7a ve birbirinden kopuk y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini \u00f6nler. Se\u00e7im verisi a\u00e7\u0131k de\u011filse se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi zay\u0131flar. Liyakat havuz kay\u0131tlar\u0131 d\u00fczenli de\u011filse atama ve se\u00e7im s\u00fcre\u00e7leri tart\u0131\u015fmal\u0131 olur. Yarg\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc bilinmezse makul s\u00fcre hedefi ger\u00e7ek\u00e7i kurulamaz. Say\u0131\u015ftay denetim kapasitesi \u00f6l\u00e7\u00fclmezse mali denetim k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kal\u0131r. Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 veri altyap\u0131s\u0131 kurulmazsa plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131 zay\u0131flar. Yerel hizmet s\u00fcreklili\u011fi izlenmezse vatanda\u015f do\u011frudan etkilenir. Ancak madde program\u0131n haklar\u0131, se\u00e7imleri, yarg\u0131y\u0131, b\u00fct\u00e7eyi veya kamu hizmetlerini erteleme gerek\u00e7esi yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yler. Program uygulamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7indir; Anayasay\u0131 bekletmek i\u00e7in de\u011fildir. Ge\u00e7ici Madde 10\u2019un ilk uygulama d\u00f6nemi haritas\u0131 Ge\u00e7i\u015f Alan\u0131 Ge\u00e7ici Madde 10\u2019daki Kural Korunan De\u011fer Mevcut i\u015flemler Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Hukuk g\u00fcvenli\u011fi ve hizmet s\u00fcreklili\u011fi Ayk\u0131r\u0131 i\u015flemler Makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilir. Yeni Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Siyasi partiler Me\u015fru faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr; y\u00fcr\u00fctme adayl\u0131\u011f\u0131 yasa\u011f\u0131 ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r. Temsil, ele\u015ftiri ve yasama i\u015flevi G\u00fcvenlik hizmetleri Kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; haklara, sivil otoriteye, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe ve denetime ba\u011fl\u0131d\u0131r. G\u00fcvenlik ve hukuk devleti dengesi \u0130lk \u00fc\u00e7 y\u0131l Kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, a\u00e7\u0131k veri ve liyakat \u00f6nceliklidir. Yeni d\u00fczenin somut uygulanmas\u0131 Kritik sekt\u00f6rler Mill\u00ee kapasite haritas\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Stratejik devlet kapasitesi Kriz alanlar\u0131 Risk kayd\u0131, g\u00f6rev zinciri, tatbikat ve haz\u0131rl\u0131k raporu olu\u015fturulur. Afet ve g\u00fcvenlik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 A\u00e7\u0131k kay\u0131tlar B\u00fct\u00e7e, ihale, imar, malvarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131 denetlenebilir d\u00fczene al\u0131n\u0131r. Yolsuzlukla m\u00fccadele ve \u015feffafl\u0131k Koordineli program Se\u00e7im verisi, liyakat havuzlar\u0131, yarg\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc, Say\u0131\u015ftay kapasitesi ve kamu hizmeti g\u00f6stergeleri birlikte planlan\u0131r. Ge\u00e7i\u015fin b\u00fct\u00fcnc\u00fcl y\u00f6netimi Sonu\u00e7: \u0130lk uygulama d\u00f6nemi, yeni Anayasan\u0131n ger\u00e7ek hayata ge\u00e7ti\u011fi d\u00f6nemdir \u0130lk uygulama d\u00f6nemi, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde yeni anayasal d\u00fczenin k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmamas\u0131 i\u00e7in mevcut i\u015flemlerin, siyasi partilerin, g\u00fcvenlik hizmetlerinin, kamu hizmeti kalitesinin, a\u00e7\u0131k veri d\u00fczeninin, stratejik kapasitenin ve denetlenebilir ge\u00e7i\u015f program\u0131n\u0131n birlikte y\u00f6netildi\u011fi temel ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemidir. Ge\u00e7ici Madde 10, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f idari i\u015flemler, s\u00f6zle\u015fmeler, atamalar, ruhsatlar ve izinlerin hukuk g\u00fcvenli\u011fi, kazan\u0131lm\u0131\u015f hak, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve haklar\u0131n korunmas\u0131 g\u00f6zetilerek, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini d\u00fczenler. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, s\u00fcreklilik ile anayasal uyumu birlikte kurmas\u0131d\u0131r. Ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan mevcut i\u015flemler makul s\u00fcrede Anayasaya uygun h\u00e2le getirilir; fakat bu s\u00fcre\u00e7 hizmetleri durdurma, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 keyf\u00ee ortadan kald\u0131rma veya yeni Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 geciktirme arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz. Siyasi partiler yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Y\u00fcr\u00fctme ve yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na kapal\u0131 olmas\u0131 ilk ilgili se\u00e7im takvimiyle uygulan\u0131r; bu ge\u00e7i\u015f partilerin yasama, temsil, ele\u015ftiri ve yerel karar organlar\u0131 alan\u0131ndaki i\u015flevlerini zay\u0131flatmaz. Sonu\u00e7 olarak Ge\u00e7ici Madde 10, g\u00fcvenlik, kolluk, istihbarat, s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi, siber g\u00fcvenlik, afet ve zorunlu hizmetlerin kesintisiz y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini kabul eder; fakat bu hizmetleri haklara, sivil otoriteye, tarafs\u0131zl\u0131\u011fa, liyakate, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011fe, yarg\u0131 ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimine ba\u011flar. \u0130lk \u00fc\u00e7 y\u0131lda kamu hizmeti kalitesi, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, yarg\u0131ya eri\u015fim, ihale ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k veri, plan-b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, stratejik kapasite, kamu personeli liyakati ve yolsuzlukla m\u00fccadele \u00f6ncelikli uygulama alanlar\u0131d\u0131r. \u0130lk y\u0131l i\u00e7inde b\u00fct\u00e7e, ihale, imar, afet, kamu hizmeti, plan hedefi, performans g\u00f6stergesi, malvarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 kay\u0131tlar\u0131 a\u00e7\u0131k, do\u011frulanabilir ve denetlenebilir d\u00fczene al\u0131n\u0131r. Bu nedenle ilk uygulama d\u00f6nemi, bu ge\u00e7ici madde i\u00e7inde hukuk g\u00fcvenli\u011fi, mevcut i\u015flemlerin uyarlanmas\u0131, siyasi partilerin me\u015fru i\u015flevi, g\u00fcvenlik s\u00fcreklili\u011fi, a\u00e7\u0131k veri, stratejik kapasite, risk kayd\u0131, Say\u0131\u015ftay denetimi, yolsuzlukla m\u00fccadele ve kamu hizmeti kalitesi aras\u0131nda kurulmu\u015f temel anayasal ge\u00e7i\u015f program\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":465,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gecis-hukumleri-ve-sistem-uygulamasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":466,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/464\/revisions\/466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}