{"id":445,"date":"2026-06-21T09:42:55","date_gmt":"2026-06-21T09:42:55","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=445"},"modified":"2026-06-21T09:42:55","modified_gmt":"2026-06-21T09:42:55","slug":"yurutmenin-devri-gecici-madde-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/yurutmenin-devri-gecici-madde-4\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Y\u00fcr\u00fctmenin Devri (Ge\u00e7ici Madde 4)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Y\u00fcr\u00fctmenin devri<\/strong>, yeni bir anayasal d\u00fczene ge\u00e7ilirken devletin zorunlu i\u015flerinin kesintiye u\u011framadan s\u00fcrmesini, fakat eski y\u00fcr\u00fctme yetkisinin yeni Anayasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Ba\u015fbakanl\u0131k sistemini geciktirecek veya g\u00f6lgeleyecek bi\u00e7imde devam etmemesini sa\u011flayan temel ge\u00e7i\u015f meselesidir. Bir anayasa de\u011fi\u015fti\u011finde, en hassas alanlardan biri y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcr\u00fctme; g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil, kamu hizmetleri, te\u015fkilat yap\u0131s\u0131, atamalar ve g\u00fcnl\u00fck devlet i\u015fleyi\u015fi \u00fczerinde do\u011frudan etkilidir. Bu nedenle ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde y\u00fcr\u00fctmenin tamamen durmas\u0131 da, eski yetki d\u00fczeninin s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imde s\u00fcrmesi de ciddi sak\u0131ncalar do\u011furur.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Ge\u00e7ici Madde 4, y\u00fcr\u00fctmenin devri konusunda bu iki riski birlikte \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Madde, ilk Ba\u015fbakan ve Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imlerinin 56, 58 ve 104. madde g\u00fcvencelerine tabi oldu\u011funu belirterek ba\u015flar. B\u00f6ylece ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinin en ba\u015f\u0131nda adayl\u0131k, kura, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi ve Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu denetimi gibi temel g\u00fcvenceler korunur. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar mevcut y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 yaln\u0131z s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu temel hizmet i\u015flemleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6rev yapar. Bu s\u0131n\u0131r, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminin eski y\u00fcr\u00fctmeye a\u00e7\u0131k \u00e7ek vermedi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Ge\u00e7ici madde metni: Y\u00fcr\u00fctmenin devri ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7i\u015f<\/h2>\n<blockquote><p><strong>Ge\u00e7ici Madde 4 \u2013 Y\u00fcr\u00fctmenin Devri ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na Ge\u00e7i\u015f<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lk Ba\u015fbakan ve Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri 56, 58 ve 104. madde g\u00fcvencelerine tabidir. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar mevcut y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 yaln\u0131z s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu temel hizmet i\u015flemleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6rev yapar.<\/p>\n<p>Bu Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinden ilk Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131na kadar y\u00fcr\u00fctmenin zorunlu s\u00fcreklilik i\u015fleri, mevcut anayasal d\u00fczende y\u00fcr\u00fctme yetkisini fiilen kullanan makam taraf\u0131ndan, yaln\u0131z bu Anayasan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, ge\u00e7ici ve s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu makam\u0131 i\u015fgal eden ki\u015finin ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 veya Ba\u015fbakan se\u00e7iminde adayl\u0131\u011f\u0131 kesinle\u015firse ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisi kendili\u011finden ask\u0131ya al\u0131n\u0131r ve kanunda \u00f6nceden belirlenen sabit s\u0131raya g\u00f6re tarafs\u0131z makama ge\u00e7er.<\/p>\n<p>Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131; kal\u0131c\u0131 te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi, uzun vadeli ba\u011flay\u0131c\u0131 i\u015flem, yeni mali y\u00fck, atama dalgas\u0131 veya Ba\u015fbakana ait asli y\u00fcr\u00fctme yetkisini kal\u0131c\u0131 yahut geni\u015fletici sonu\u00e7 do\u011furacak bi\u00e7imde kullanamaz. Bu d\u00f6nemde ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 politika tasarrufu yap\u0131lamaz; ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi s\u00fcresi ilk se\u00e7imlerin tamamlanma s\u00fcresini a\u015famaz.<\/p>\n<p>\u0130lk Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131yla y\u00fcr\u00fctme yetki ve sorumlulu\u011fu kendili\u011finden ve eksiksiz Ba\u015fbakana ge\u00e7er. Te\u015fkilatlar azami alt\u0131 (6) ay i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctme ve idare h\u00fck\u00fcmlerine uygun h\u00e2le getirilir; teknik uyumun tamamlanamam\u0131\u015f olmas\u0131, te\u015fkilatlar\u0131n yeni Anayasaya ba\u011fl\u0131 g\u00f6rev yapmas\u0131n\u0131 engellemez.<\/p>\n<p>Se\u00e7im tamamlan\u0131ncaya kadar Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131 yaln\u0131z temsil, kay\u0131t, protokol ve zorunlu s\u00fcreklilik g\u00f6revleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. D\u00fczenleme, g\u00f6reve ba\u015flayan ilk Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n temsil\u00ee anayasal konumuna uygun yap\u0131l\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi neden gereklidir?<\/h2>\n<p>Yeni Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011finde ilk Ba\u015fbakan hen\u00fcz se\u00e7ilmemi\u015f olabilir. Bu arada g\u00fcvenlik, afet y\u00f6netimi, b\u00fct\u00e7e i\u015flemleri, d\u0131\u015f temsil, temel kamu hizmetleri ve zorunlu idari i\u015fler devam etmek zorundad\u0131r. Devletin g\u00fcnl\u00fck i\u015fleyi\u015fi, yeni y\u00fcr\u00fctme makam\u0131 g\u00f6reve ba\u015flayana kadar tamamen duramaz. Ge\u00e7ici Madde 4 bu nedenle ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi kavram\u0131n\u0131 kabul eder.<\/p>\n<p>Ancak burada kabul edilen y\u00fcr\u00fctme yetkisi ola\u011fan, tam ve geni\u015f bir y\u00fcr\u00fctme yetkisi de\u011fildir. Mevcut anayasal d\u00fczende y\u00fcr\u00fctme yetkisini fiilen kullanan makam, yaln\u0131z bu Anayasan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, ge\u00e7ici ve s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak zorunlu s\u00fcreklilik i\u015flerini y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Bu ifade, eski y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n yeni Anayasan\u0131n \u00fczerinde veya d\u0131\u015f\u0131nda hareket edemeyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Yani ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi, devletin durmamas\u0131 i\u00e7in vard\u0131r; eski y\u00fcr\u00fctme modelinin devam etmesi i\u00e7in de\u011fil. S\u00fcreklilik sa\u011flan\u0131r, fakat yeni Anayasan\u0131n Ba\u015fbakanl\u0131k esasl\u0131 y\u00fcr\u00fctme d\u00fczeni g\u00f6lgelenmez.<\/p>\n<h2>Yetki alan\u0131 neden dar tutulmu\u015ftur?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 4, ilk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar mevcut y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n yaln\u0131z belirli i\u015flemleri yapabilece\u011fini d\u00fczenler. Bunlar s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu temel hizmet i\u015flemleridir. Bu say\u0131m bilin\u00e7li olarak dar tutulmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geni\u015f kullan\u0131lmas\u0131, yeni se\u00e7ilecek Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6rev alan\u0131n\u0131 ve millet iradesiyle kurulacak yeni y\u00fcr\u00fctme d\u00fczenini zay\u0131flatabilir.<\/p>\n<p>Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi g\u00fcnl\u00fck devlet i\u015flerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr; fakat yeni d\u00f6nemin esasl\u0131 politikalar\u0131n\u0131 belirleyemez. Kamu hizmeti kesilmesin diye i\u015flem yapar; ancak yeni anayasal sisteme y\u00f6n verecek kal\u0131c\u0131 kararlar alamaz. Afet, g\u00fcvenlik ve d\u0131\u015f temsil gibi acil veya s\u00fcreklilik gerektiren alanlarda g\u00f6rev \u00fcstlenir; fakat ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 politika tasarrufu yapamaz.<\/p>\n<p>Bu s\u0131n\u0131r, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde tarafs\u0131z kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Eski d\u00fczenin makamlar\u0131, yeni d\u00fczenin se\u00e7ilecek y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 yerine ge\u00e7emez.<\/p>\n<h2>Adayl\u0131k kesinle\u015firse neden yetki ask\u0131ya al\u0131n\u0131r?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 4\u2019\u00fcn en \u00f6nemli g\u00fcvenlik h\u00fck\u00fcmlerinden biri, mevcut y\u00fcr\u00fctme yetkisini fiilen kullanan makam\u0131 i\u015fgal eden ki\u015finin ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 veya Ba\u015fbakan se\u00e7iminde adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kesinle\u015fmesi h\u00e2linde ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisinin kendili\u011finden ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bu durumda yetki, kanunda \u00f6nceden belirlenen sabit s\u0131raya g\u00f6re tarafs\u0131z makama ge\u00e7er.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm, ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemindeki en b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 riskini \u00f6nler. Y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanan ki\u015fi ayn\u0131 zamanda ilk se\u00e7imlerde aday olursa, kamu kaynaklar\u0131, idari imk\u00e2nlar, g\u00fcvenlik kararlar\u0131, d\u0131\u015f temsil, kamu ileti\u015fimi, atamalar veya devlet protokol\u00fc se\u00e7im rekabetini etkileyebilir. Bu risk, yaln\u0131z fiil\u00ee k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m ihtimaliyle de\u011fil, se\u00e7im adaletine duyulan g\u00fcvenle de ilgilidir.<\/p>\n<p>Madde bu nedenle adayl\u0131k kesinle\u015fti\u011fi anda ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisini kendili\u011finden ask\u0131ya al\u0131r. Ayr\u0131ca yetkinin kime ge\u00e7ece\u011fi ki\u015fiye, olaya veya ge\u00e7ici \u00e7o\u011funlu\u011fa g\u00f6re belirlenmez; kanunda \u00f6nceden belirlenen sabit s\u0131raya g\u00f6re tarafs\u0131z makama ge\u00e7er. B\u00f6ylece ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi se\u00e7im yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getirilemez.<\/p>\n<h2>Kal\u0131c\u0131 te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi neden yasakt\u0131r?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131 kal\u0131c\u0131 te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi yapamaz. Bu yasak, yeni Ba\u015fbakan\u0131n anayasal y\u00fcr\u00fctme sorumlulu\u011funu korumak i\u00e7in gereklidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc te\u015fkilat yap\u0131s\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin uzun vadeli i\u015fleyi\u015fini belirler. Kurumlar\u0131n kurulmas\u0131, kald\u0131r\u0131lmas\u0131, birle\u015ftirilmesi, yetki haritas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi veya personel yap\u0131s\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi yeni y\u00fcr\u00fctmenin alan\u0131na girer.<\/p>\n<p>Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemindeki makam, zorunlu hizmet s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamal\u0131d\u0131r; fakat yeni Ba\u015fbakan\u0131n devralaca\u011f\u0131 idari yap\u0131y\u0131 kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde bi\u00e7imlendirmemelidir. Aksi h\u00e2lde se\u00e7imle gelecek Ba\u015fbakan, kendisinden \u00f6nceki ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesinin olu\u015fturdu\u011fu te\u015fkilat d\u00fczenine mahk\u00fbm olabilir.<\/p>\n<p>Bu nedenle Ge\u00e7ici Madde 4, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesini bak\u0131m ve s\u00fcreklilik makam\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Devlet \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; fakat yeni d\u00f6nemin kurumsal mimarisi ge\u00e7i\u015f makam\u0131 taraf\u0131ndan kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde kurulmaz.<\/p>\n<h2>Atama dalgas\u0131 ve yeni mali y\u00fck yasa\u011f\u0131<\/h2>\n<p>Madde, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131n\u0131n atama dalgas\u0131 veya yeni mali y\u00fck do\u011furacak i\u015flemler yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 da d\u00fczenler. Bu iki yasak, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminin kamu kaynaklar\u0131 ve personel rejimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n<p>Atama dalgas\u0131, yeni Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flamadan \u00f6nce kamu y\u00f6netiminde geni\u015f \u00e7apl\u0131 kadrola\u015fma yap\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelebilir. B\u00f6yle bir durum yeni y\u00fcr\u00fctmenin liyakat esasl\u0131 kadro kurma ve te\u015fkilat y\u00f6netme yetkisini zay\u0131flat\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde yeni mali y\u00fckler, se\u00e7ilecek Ba\u015fbakan\u0131n ve yeni TBMM\u2019nin b\u00fct\u00e7e tercihlerini daraltabilir. Uzun vadeli s\u00f6zle\u015fmeler, y\u00fcksek tutarl\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, bor\u00e7lanma veya kal\u0131c\u0131 harcama kararlar\u0131 ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde al\u0131n\u0131rsa yeni y\u00f6netim fiilen ba\u011flanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p>Bu nedenle ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi, zorunlu ve s\u00fcreklilik gerektiren mali i\u015flemler d\u0131\u015f\u0131nda yeni mali y\u00fck olu\u015fturamaz. Kamu kaynaklar\u0131, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde yeni iktidar alan\u0131 kurma veya gelecek y\u00f6netimi ba\u011flama arac\u0131 yap\u0131lamaz.<\/p>\n<h2>Ba\u015fbakana ait asli yetki devral\u0131namaz<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 4, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131n\u0131n Ba\u015fbakana ait asli y\u00fcr\u00fctme yetkisini kal\u0131c\u0131 yahut geni\u015fletici sonu\u00e7 do\u011furacak bi\u00e7imde kullanamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, yeni anayasal sistemin merkezinde yer alan Ba\u015fbakanl\u0131k makam\u0131n\u0131 korur. Ba\u015fbakan, bu Anayasada y\u00fcr\u00fctmenin icrai sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yan as\u0131l makamd\u0131r.<\/p>\n<p>Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yaln\u0131z zorunlu s\u00fcreklilik i\u015fleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re, Ba\u015fbakan\u0131n asli yetki alan\u0131na giren politika belirleme, te\u015fkilat\u0131 kal\u0131c\u0131 d\u00fczenleme, uzun vadeli planlar\u0131 y\u00f6nlendirme, geni\u015f atama yapma veya y\u00fcr\u00fctme program\u0131n\u0131 \u015fekillendirme yetkilerini \u00fcstlenemez. Bu yetkiler se\u00e7imle gelecek Ba\u015fbakana aittir.<\/p>\n<p>Bu s\u0131n\u0131r, y\u00fcr\u00fctmenin devrini ger\u00e7ek k\u0131lar. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda bo\u015f bir makam de\u011fil, kendisine ait anayasal yetki ve sorumlulu\u011fu eksiksiz devralmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>\u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ne olur?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 4\u2019e g\u00f6re ilk Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131yla y\u00fcr\u00fctme yetki ve sorumlulu\u011fu kendili\u011finden ve eksiksiz Ba\u015fbakana ge\u00e7er. Bu c\u00fcmle, devir an\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k ve tart\u0131\u015fmas\u0131z h\u00e2le getirir. Ek bir onay, eski makam\u0131n r\u0131zas\u0131, idari protokol veya teknik uyumun tamamlanmas\u0131 beklenmez.<\/p>\n<p>\u201cKendili\u011finden\u201d ifadesi, devir i\u00e7in ayr\u0131ca bir i\u015flem yap\u0131lmas\u0131na gerek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. \u201cEksiksiz\u201d ifadesi ise eski y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n art\u0131k herhangi bir asli y\u00fcr\u00fctme yetkisi sakl\u0131 tutamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anda ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi sona erer ve y\u00fcr\u00fctmenin anayasal sorumlulu\u011fu Ba\u015fbakana ge\u00e7er.<\/p>\n<p>Bu kural, yeni anayasal d\u00fczenin fiilen ba\u015flamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir. Devir an\u0131 belirsiz b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, eski ve yeni y\u00fcr\u00fctme aras\u0131nda yetki \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 do\u011fabilir. Madde bunu \u00f6nler.<\/p>\n<h2>Te\u015fkilatlar\u0131n alt\u0131 ayl\u0131k uyumu<\/h2>\n<p>\u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131ktan sonra te\u015fkilatlar azami alt\u0131 ay i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctme ve idare h\u00fck\u00fcmlerine uygun h\u00e2le getirilir. Bu s\u00fcre, yeni y\u00fcr\u00fctme d\u00fczeninin idari yap\u0131ya yans\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in makul bir ge\u00e7i\u015f takvimi olu\u015fturur. Te\u015fkilatlar g\u00f6rev haritas\u0131, yetki devri, personel ge\u00e7i\u015fi, b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, veri sistemleri ve hizmet s\u00fcreklili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan yeni Anayasaya uyarlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak teknik uyumun tamamlanamam\u0131\u015f olmas\u0131, te\u015fkilatlar\u0131n yeni Anayasaya ba\u011fl\u0131 g\u00f6rev yapmas\u0131n\u0131 engellemez. Bu h\u00fck\u00fcm \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc idari uyum s\u00fcreci zaman alabilir; fakat bu s\u00fcre\u00e7 eski kurallara ba\u011fl\u0131 kalma gerek\u00e7esi olamaz. Te\u015fkilatlar teknik d\u00fczenlemeleri tamamlamam\u0131\u015f olsalar bile yeni Anayasan\u0131n hak, liyakat, tarafs\u0131zl\u0131k, kamu hizmeti kalitesi ve denetlenebilirlik ilkelerine uygun hareket etmek zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece madde, hem ger\u00e7ek\u00e7i bir uyum s\u00fcresi verir hem de teknik gecikmenin anayasal ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ertelemesini engeller.<\/p>\n<h2>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 4, se\u00e7im tamamlan\u0131ncaya kadar Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131n\u0131n yaln\u0131z temsil, kay\u0131t, protokol ve zorunlu s\u00fcreklilik g\u00f6revleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, yeni Anayasada Cumhurba\u015fkan\u0131na verilen temsil\u00ee konumla uyumludur. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131, icrai y\u00fcr\u00fctme merkezi gibi hareket edemez.<\/p>\n<p>Ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kurumsal olarak tamamen ortadan kalkmaz; fakat i\u015flevi temsil, kay\u0131t, protokol ve zorunlu s\u00fcreklilikle s\u0131n\u0131rlan\u0131r. Bu s\u0131n\u0131r, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131n\u0131n eski y\u00fcr\u00fctme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesini veya Ba\u015fbakanl\u0131k sisteminin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesini engeller.<\/p>\n<p>Madde ayr\u0131ca d\u00fczenlemenin, g\u00f6reve ba\u015flayan ilk Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n temsil\u00ee anayasal konumuna uygun yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131, yeni Anayasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tarafs\u0131z ve temsil\u00ee devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 modeline uyarlan\u0131r.<\/p>\n<h2>Ge\u00e7ici Madde 4\u2019\u00fcn devir haritas\u0131<\/h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Ge\u00e7i\u015f Alan\u0131<\/th>\n<th>Ge\u00e7ici Madde 4\u2019teki Kural<\/th>\n<th>Korunan De\u011fer<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u0130lk se\u00e7imler<\/td>\n<td>Ba\u015fbakan ve Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri 56, 58 ve 104. madde g\u00fcvencelerine tabidir.<\/td>\n<td>Adayl\u0131k e\u015fitli\u011fi ve se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi<\/td>\n<td>Yaln\u0131z s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu hizmet i\u015fleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/td>\n<td>Devlet i\u015fleyi\u015finin kesintisizli\u011fi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Adayl\u0131k kesinle\u015fmesi<\/td>\n<td>Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisi ask\u0131ya al\u0131n\u0131r ve tarafs\u0131z makama ge\u00e7er.<\/td>\n<td>Se\u00e7im adaleti ve tarafs\u0131zl\u0131k<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kal\u0131c\u0131 i\u015flemler<\/td>\n<td>Te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi, uzun vadeli i\u015flem, yeni mali y\u00fck ve atama dalgas\u0131 yap\u0131lamaz.<\/td>\n<td>Yeni Ba\u015fbakan\u0131n yetki alan\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Yetki devri<\/td>\n<td>\u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131nca y\u00fcr\u00fctme yetki ve sorumlulu\u011fu eksiksiz ge\u00e7er.<\/td>\n<td>Yeni anayasal y\u00fcr\u00fctme d\u00fczeni<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Te\u015fkilat uyumu<\/td>\n<td>Alt\u0131 ay i\u00e7inde yeni y\u00fcr\u00fctme ve idare h\u00fck\u00fcmlerine uygun h\u00e2le getirilir.<\/td>\n<td>Kurumsal uyum ve s\u00fcreklilik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131s\u0131<\/td>\n<td>Temsil, kay\u0131t, protokol ve zorunlu s\u00fcreklilikle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/td>\n<td>Temsil\u00ee Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 modeli<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2>Sonu\u00e7: Y\u00fcr\u00fctmenin devri, eski yetkinin s\u00fcrmesi de\u011fil yeni sorumlulu\u011fun ba\u015flamas\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p>Y\u00fcr\u00fctmenin devri, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde eski y\u00fcr\u00fctme yetki d\u00fczeninin s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imde devam etmesini \u00f6nleyen, fakat devletin zorunlu i\u015flerinin de kesintiye u\u011framamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel ge\u00e7i\u015f mekanizmas\u0131d\u0131r. Ge\u00e7ici Madde 4, ilk Ba\u015fbakan ve Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imlerinin 56, 58 ve 104. madde g\u00fcvencelerine tabi oldu\u011funu belirtir. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar mevcut y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 yaln\u0131z s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu temel hizmet i\u015flemleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6rev yapar.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131n\u0131n se\u00e7im tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye almas\u0131d\u0131r. Mevcut anayasal d\u00fczende y\u00fcr\u00fctme yetkisini fiilen kullanan makam\u0131 i\u015fgal eden ki\u015finin ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 veya Ba\u015fbakan se\u00e7iminde adayl\u0131\u011f\u0131 kesinle\u015firse, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisi kendili\u011finden ask\u0131ya al\u0131n\u0131r ve kanunda \u00f6nceden belirlenen sabit s\u0131raya g\u00f6re tarafs\u0131z makama ge\u00e7er. B\u00f6ylece y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc, ilk se\u00e7imlerde adayl\u0131k \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc veya kamu imk\u00e2n\u0131 avantaj\u0131 olu\u015fturacak bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Ge\u00e7ici Madde 4, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesinin kal\u0131c\u0131 te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi, uzun vadeli ba\u011flay\u0131c\u0131 i\u015flem, yeni mali y\u00fck, atama dalgas\u0131 veya Ba\u015fbakana ait asli y\u00fcr\u00fctme yetkisini kal\u0131c\u0131 yahut geni\u015fletici sonu\u00e7 do\u011furacak bi\u00e7imde kullanmas\u0131n\u0131 yasaklar. \u0130lk Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131yla y\u00fcr\u00fctme yetki ve sorumlulu\u011fu kendili\u011finden ve eksiksiz Ba\u015fbakana ge\u00e7er. Te\u015fkilatlar alt\u0131 ay i\u00e7inde yeni y\u00fcr\u00fctme ve idare h\u00fck\u00fcmlerine uygun h\u00e2le getirilir; teknik uyumun gecikmesi yeni Anayasaya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 engellemez. Bu nedenle y\u00fcr\u00fctmenin devri, bu ge\u00e7ici madde i\u00e7inde <strong>zorunlu s\u00fcreklilik, se\u00e7im tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, Ba\u015fbakan\u0131n asli yetkisi, te\u015fkilat uyumu ve temsil\u00ee Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7i\u015f<\/strong> aras\u0131nda kurulmu\u015f temel anayasal ge\u00e7i\u015f g\u00fcvencesidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Y\u00fcr\u00fctmenin devri, yeni bir anayasal d\u00fczene ge\u00e7ilirken devletin zorunlu i\u015flerinin kesintiye u\u011framadan s\u00fcrmesini, fakat eski y\u00fcr\u00fctme yetkisinin yeni Anayasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Ba\u015fbakanl\u0131k sistemini geciktirecek veya g\u00f6lgeleyecek bi\u00e7imde devam etmemesini sa\u011flayan temel ge\u00e7i\u015f meselesidir. Bir anayasa de\u011fi\u015fti\u011finde, en hassas alanlardan biri y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcr\u00fctme; g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil, kamu hizmetleri, te\u015fkilat yap\u0131s\u0131, atamalar ve g\u00fcnl\u00fck devlet i\u015fleyi\u015fi \u00fczerinde do\u011frudan etkilidir. Bu nedenle ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde y\u00fcr\u00fctmenin tamamen durmas\u0131 da, eski yetki d\u00fczeninin s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imde s\u00fcrmesi de ciddi sak\u0131ncalar do\u011furur. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Ge\u00e7ici Madde 4, y\u00fcr\u00fctmenin devri konusunda bu iki riski birlikte \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Madde, ilk Ba\u015fbakan ve Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imlerinin 56, 58 ve 104. madde g\u00fcvencelerine tabi oldu\u011funu belirterek ba\u015flar. B\u00f6ylece ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinin en ba\u015f\u0131nda adayl\u0131k, kura, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi ve Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu denetimi gibi temel g\u00fcvenceler korunur. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar mevcut y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 yaln\u0131z s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu temel hizmet i\u015flemleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6rev yapar. Bu s\u0131n\u0131r, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminin eski y\u00fcr\u00fctmeye a\u00e7\u0131k \u00e7ek vermedi\u011fini g\u00f6sterir. Ge\u00e7ici madde metni: Y\u00fcr\u00fctmenin devri ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7i\u015f Ge\u00e7ici Madde 4 \u2013 Y\u00fcr\u00fctmenin Devri ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na Ge\u00e7i\u015f \u0130lk Ba\u015fbakan ve Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri 56, 58 ve 104. madde g\u00fcvencelerine tabidir. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar mevcut y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 yaln\u0131z s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu temel hizmet i\u015flemleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6rev yapar. Bu Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinden ilk Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131na kadar y\u00fcr\u00fctmenin zorunlu s\u00fcreklilik i\u015fleri, mevcut anayasal d\u00fczende y\u00fcr\u00fctme yetkisini fiilen kullanan makam taraf\u0131ndan, yaln\u0131z bu Anayasan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, ge\u00e7ici ve s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu makam\u0131 i\u015fgal eden ki\u015finin ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 veya Ba\u015fbakan se\u00e7iminde adayl\u0131\u011f\u0131 kesinle\u015firse ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisi kendili\u011finden ask\u0131ya al\u0131n\u0131r ve kanunda \u00f6nceden belirlenen sabit s\u0131raya g\u00f6re tarafs\u0131z makama ge\u00e7er. Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131; kal\u0131c\u0131 te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi, uzun vadeli ba\u011flay\u0131c\u0131 i\u015flem, yeni mali y\u00fck, atama dalgas\u0131 veya Ba\u015fbakana ait asli y\u00fcr\u00fctme yetkisini kal\u0131c\u0131 yahut geni\u015fletici sonu\u00e7 do\u011furacak bi\u00e7imde kullanamaz. Bu d\u00f6nemde ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 politika tasarrufu yap\u0131lamaz; ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi s\u00fcresi ilk se\u00e7imlerin tamamlanma s\u00fcresini a\u015famaz. \u0130lk Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131yla y\u00fcr\u00fctme yetki ve sorumlulu\u011fu kendili\u011finden ve eksiksiz Ba\u015fbakana ge\u00e7er. Te\u015fkilatlar azami alt\u0131 (6) ay i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctme ve idare h\u00fck\u00fcmlerine uygun h\u00e2le getirilir; teknik uyumun tamamlanamam\u0131\u015f olmas\u0131, te\u015fkilatlar\u0131n yeni Anayasaya ba\u011fl\u0131 g\u00f6rev yapmas\u0131n\u0131 engellemez. Se\u00e7im tamamlan\u0131ncaya kadar Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131 yaln\u0131z temsil, kay\u0131t, protokol ve zorunlu s\u00fcreklilik g\u00f6revleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. D\u00fczenleme, g\u00f6reve ba\u015flayan ilk Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n temsil\u00ee anayasal konumuna uygun yap\u0131l\u0131r. Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi neden gereklidir? Yeni Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011finde ilk Ba\u015fbakan hen\u00fcz se\u00e7ilmemi\u015f olabilir. Bu arada g\u00fcvenlik, afet y\u00f6netimi, b\u00fct\u00e7e i\u015flemleri, d\u0131\u015f temsil, temel kamu hizmetleri ve zorunlu idari i\u015fler devam etmek zorundad\u0131r. Devletin g\u00fcnl\u00fck i\u015fleyi\u015fi, yeni y\u00fcr\u00fctme makam\u0131 g\u00f6reve ba\u015flayana kadar tamamen duramaz. Ge\u00e7ici Madde 4 bu nedenle ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi kavram\u0131n\u0131 kabul eder. Ancak burada kabul edilen y\u00fcr\u00fctme yetkisi ola\u011fan, tam ve geni\u015f bir y\u00fcr\u00fctme yetkisi de\u011fildir. Mevcut anayasal d\u00fczende y\u00fcr\u00fctme yetkisini fiilen kullanan makam, yaln\u0131z bu Anayasan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, ge\u00e7ici ve s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak zorunlu s\u00fcreklilik i\u015flerini y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Bu ifade, eski y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n yeni Anayasan\u0131n \u00fczerinde veya d\u0131\u015f\u0131nda hareket edemeyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. Yani ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi, devletin durmamas\u0131 i\u00e7in vard\u0131r; eski y\u00fcr\u00fctme modelinin devam etmesi i\u00e7in de\u011fil. S\u00fcreklilik sa\u011flan\u0131r, fakat yeni Anayasan\u0131n Ba\u015fbakanl\u0131k esasl\u0131 y\u00fcr\u00fctme d\u00fczeni g\u00f6lgelenmez. Yetki alan\u0131 neden dar tutulmu\u015ftur? Ge\u00e7ici Madde 4, ilk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar mevcut y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131n yaln\u0131z belirli i\u015flemleri yapabilece\u011fini d\u00fczenler. Bunlar s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu temel hizmet i\u015flemleridir. Bu say\u0131m bilin\u00e7li olarak dar tutulmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geni\u015f kullan\u0131lmas\u0131, yeni se\u00e7ilecek Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6rev alan\u0131n\u0131 ve millet iradesiyle kurulacak yeni y\u00fcr\u00fctme d\u00fczenini zay\u0131flatabilir. Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi g\u00fcnl\u00fck devlet i\u015flerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr; fakat yeni d\u00f6nemin esasl\u0131 politikalar\u0131n\u0131 belirleyemez. Kamu hizmeti kesilmesin diye i\u015flem yapar; ancak yeni anayasal sisteme y\u00f6n verecek kal\u0131c\u0131 kararlar alamaz. Afet, g\u00fcvenlik ve d\u0131\u015f temsil gibi acil veya s\u00fcreklilik gerektiren alanlarda g\u00f6rev \u00fcstlenir; fakat ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 politika tasarrufu yapamaz. Bu s\u0131n\u0131r, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde tarafs\u0131z kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Eski d\u00fczenin makamlar\u0131, yeni d\u00fczenin se\u00e7ilecek y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 yerine ge\u00e7emez. Adayl\u0131k kesinle\u015firse neden yetki ask\u0131ya al\u0131n\u0131r? Ge\u00e7ici Madde 4\u2019\u00fcn en \u00f6nemli g\u00fcvenlik h\u00fck\u00fcmlerinden biri, mevcut y\u00fcr\u00fctme yetkisini fiilen kullanan makam\u0131 i\u015fgal eden ki\u015finin ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 veya Ba\u015fbakan se\u00e7iminde adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kesinle\u015fmesi h\u00e2linde ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisinin kendili\u011finden ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bu durumda yetki, kanunda \u00f6nceden belirlenen sabit s\u0131raya g\u00f6re tarafs\u0131z makama ge\u00e7er. Bu h\u00fck\u00fcm, ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemindeki en b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 riskini \u00f6nler. Y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanan ki\u015fi ayn\u0131 zamanda ilk se\u00e7imlerde aday olursa, kamu kaynaklar\u0131, idari imk\u00e2nlar, g\u00fcvenlik kararlar\u0131, d\u0131\u015f temsil, kamu ileti\u015fimi, atamalar veya devlet protokol\u00fc se\u00e7im rekabetini etkileyebilir. Bu risk, yaln\u0131z fiil\u00ee k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m ihtimaliyle de\u011fil, se\u00e7im adaletine duyulan g\u00fcvenle de ilgilidir. Madde bu nedenle adayl\u0131k kesinle\u015fti\u011fi anda ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisini kendili\u011finden ask\u0131ya al\u0131r. Ayr\u0131ca yetkinin kime ge\u00e7ece\u011fi ki\u015fiye, olaya veya ge\u00e7ici \u00e7o\u011funlu\u011fa g\u00f6re belirlenmez; kanunda \u00f6nceden belirlenen sabit s\u0131raya g\u00f6re tarafs\u0131z makama ge\u00e7er. B\u00f6ylece ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi se\u00e7im yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getirilemez. Kal\u0131c\u0131 te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi neden yasakt\u0131r? Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131 kal\u0131c\u0131 te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi yapamaz. Bu yasak, yeni Ba\u015fbakan\u0131n anayasal y\u00fcr\u00fctme sorumlulu\u011funu korumak i\u00e7in gereklidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc te\u015fkilat yap\u0131s\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin uzun vadeli i\u015fleyi\u015fini belirler. Kurumlar\u0131n kurulmas\u0131, kald\u0131r\u0131lmas\u0131, birle\u015ftirilmesi, yetki haritas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi veya personel yap\u0131s\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi yeni y\u00fcr\u00fctmenin alan\u0131na girer. Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemindeki makam, zorunlu hizmet s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamal\u0131d\u0131r; fakat yeni Ba\u015fbakan\u0131n devralaca\u011f\u0131 idari yap\u0131y\u0131 kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde bi\u00e7imlendirmemelidir. Aksi h\u00e2lde se\u00e7imle gelecek Ba\u015fbakan, kendisinden \u00f6nceki ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesinin olu\u015fturdu\u011fu te\u015fkilat d\u00fczenine mahk\u00fbm olabilir. Bu nedenle Ge\u00e7ici Madde 4, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesini bak\u0131m ve s\u00fcreklilik makam\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Devlet \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; fakat yeni d\u00f6nemin kurumsal mimarisi ge\u00e7i\u015f makam\u0131 taraf\u0131ndan kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde kurulmaz. Atama dalgas\u0131 ve yeni mali y\u00fck yasa\u011f\u0131 Madde, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131n\u0131n atama dalgas\u0131 veya yeni mali y\u00fck do\u011furacak i\u015flemler yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 da d\u00fczenler. Bu iki yasak, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminin kamu kaynaklar\u0131 ve personel rejimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Atama dalgas\u0131, yeni Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flamadan \u00f6nce kamu y\u00f6netiminde geni\u015f \u00e7apl\u0131 kadrola\u015fma yap\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelebilir. B\u00f6yle bir durum yeni y\u00fcr\u00fctmenin liyakat esasl\u0131 kadro kurma ve te\u015fkilat y\u00f6netme yetkisini zay\u0131flat\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde yeni mali y\u00fckler, se\u00e7ilecek Ba\u015fbakan\u0131n ve yeni TBMM\u2019nin b\u00fct\u00e7e tercihlerini daraltabilir. Uzun vadeli s\u00f6zle\u015fmeler, y\u00fcksek tutarl\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, bor\u00e7lanma veya kal\u0131c\u0131 harcama kararlar\u0131 ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde al\u0131n\u0131rsa yeni y\u00f6netim fiilen ba\u011flanm\u0131\u015f olur. Bu nedenle ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi, zorunlu ve s\u00fcreklilik gerektiren mali i\u015flemler d\u0131\u015f\u0131nda yeni mali y\u00fck olu\u015fturamaz. Kamu kaynaklar\u0131, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde yeni iktidar alan\u0131 kurma veya gelecek y\u00f6netimi ba\u011flama arac\u0131 yap\u0131lamaz. Ba\u015fbakana ait asli yetki devral\u0131namaz Ge\u00e7ici Madde 4, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131n\u0131n Ba\u015fbakana ait asli y\u00fcr\u00fctme yetkisini kal\u0131c\u0131 yahut geni\u015fletici sonu\u00e7 do\u011furacak bi\u00e7imde kullanamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, yeni anayasal sistemin merkezinde yer alan Ba\u015fbakanl\u0131k makam\u0131n\u0131 korur. Ba\u015fbakan, bu Anayasada y\u00fcr\u00fctmenin icrai sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yan as\u0131l makamd\u0131r. Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yaln\u0131z zorunlu s\u00fcreklilik i\u015fleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re, Ba\u015fbakan\u0131n asli yetki alan\u0131na giren politika belirleme, te\u015fkilat\u0131 kal\u0131c\u0131 d\u00fczenleme, uzun vadeli planlar\u0131 y\u00f6nlendirme, geni\u015f atama yapma veya y\u00fcr\u00fctme program\u0131n\u0131 \u015fekillendirme yetkilerini \u00fcstlenemez. Bu yetkiler se\u00e7imle gelecek Ba\u015fbakana aittir. Bu s\u0131n\u0131r, y\u00fcr\u00fctmenin devrini ger\u00e7ek k\u0131lar. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda bo\u015f bir makam de\u011fil, kendisine ait anayasal yetki ve sorumlulu\u011fu eksiksiz devralmal\u0131d\u0131r. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ne olur? Ge\u00e7ici Madde 4\u2019e g\u00f6re ilk Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131yla y\u00fcr\u00fctme yetki ve sorumlulu\u011fu kendili\u011finden ve eksiksiz Ba\u015fbakana ge\u00e7er. Bu c\u00fcmle, devir an\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k ve tart\u0131\u015fmas\u0131z h\u00e2le getirir. Ek bir onay, eski makam\u0131n r\u0131zas\u0131, idari protokol veya teknik uyumun tamamlanmas\u0131 beklenmez. \u201cKendili\u011finden\u201d ifadesi, devir i\u00e7in ayr\u0131ca bir i\u015flem yap\u0131lmas\u0131na gerek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. \u201cEksiksiz\u201d ifadesi ise eski y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n art\u0131k herhangi bir asli y\u00fcr\u00fctme yetkisi sakl\u0131 tutamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anda ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi sona erer ve y\u00fcr\u00fctmenin anayasal sorumlulu\u011fu Ba\u015fbakana ge\u00e7er. Bu kural, yeni anayasal d\u00fczenin fiilen ba\u015flamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir. Devir an\u0131 belirsiz b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, eski ve yeni y\u00fcr\u00fctme aras\u0131nda yetki \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 do\u011fabilir. Madde bunu \u00f6nler. Te\u015fkilatlar\u0131n alt\u0131 ayl\u0131k uyumu \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131ktan sonra te\u015fkilatlar azami alt\u0131 ay i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctme ve idare h\u00fck\u00fcmlerine uygun h\u00e2le getirilir. Bu s\u00fcre, yeni y\u00fcr\u00fctme d\u00fczeninin idari yap\u0131ya yans\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in makul bir ge\u00e7i\u015f takvimi olu\u015fturur. Te\u015fkilatlar g\u00f6rev haritas\u0131, yetki devri, personel ge\u00e7i\u015fi, b\u00fct\u00e7e ba\u011flant\u0131s\u0131, veri sistemleri ve hizmet s\u00fcreklili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan yeni Anayasaya uyarlanmal\u0131d\u0131r. Ancak teknik uyumun tamamlanamam\u0131\u015f olmas\u0131, te\u015fkilatlar\u0131n yeni Anayasaya ba\u011fl\u0131 g\u00f6rev yapmas\u0131n\u0131 engellemez. Bu h\u00fck\u00fcm \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc idari uyum s\u00fcreci zaman alabilir; fakat bu s\u00fcre\u00e7 eski kurallara ba\u011fl\u0131 kalma gerek\u00e7esi olamaz. Te\u015fkilatlar teknik d\u00fczenlemeleri tamamlamam\u0131\u015f olsalar bile yeni Anayasan\u0131n hak, liyakat, tarafs\u0131zl\u0131k, kamu hizmeti kalitesi ve denetlenebilirlik ilkelerine uygun hareket etmek zorundad\u0131r. B\u00f6ylece madde, hem ger\u00e7ek\u00e7i bir uyum s\u00fcresi verir hem de teknik gecikmenin anayasal ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ertelemesini engeller. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 Ge\u00e7ici Madde 4, se\u00e7im tamamlan\u0131ncaya kadar Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131n\u0131n yaln\u0131z temsil, kay\u0131t, protokol ve zorunlu s\u00fcreklilik g\u00f6revleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, yeni Anayasada Cumhurba\u015fkan\u0131na verilen temsil\u00ee konumla uyumludur. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131, icrai y\u00fcr\u00fctme merkezi gibi hareket edemez. Ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kurumsal olarak tamamen ortadan kalkmaz; fakat i\u015flevi temsil, kay\u0131t, protokol ve zorunlu s\u00fcreklilikle s\u0131n\u0131rlan\u0131r. Bu s\u0131n\u0131r, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131n\u0131n eski y\u00fcr\u00fctme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesini veya Ba\u015fbakanl\u0131k sisteminin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesini engeller. Madde ayr\u0131ca d\u00fczenlemenin, g\u00f6reve ba\u015flayan ilk Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n temsil\u00ee anayasal konumuna uygun yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idari yap\u0131s\u0131, yeni Anayasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tarafs\u0131z ve temsil\u00ee devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 modeline uyarlan\u0131r. Ge\u00e7ici Madde 4\u2019\u00fcn devir haritas\u0131 Ge\u00e7i\u015f Alan\u0131 Ge\u00e7ici Madde 4\u2019teki Kural Korunan De\u011fer \u0130lk se\u00e7imler Ba\u015fbakan ve Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri 56, 58 ve 104. madde g\u00fcvencelerine tabidir. Adayl\u0131k e\u015fitli\u011fi ve se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi Yaln\u0131z s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu hizmet i\u015fleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Devlet i\u015fleyi\u015finin kesintisizli\u011fi Adayl\u0131k kesinle\u015fmesi Ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisi ask\u0131ya al\u0131n\u0131r ve tarafs\u0131z makama ge\u00e7er. Se\u00e7im adaleti ve tarafs\u0131zl\u0131k Kal\u0131c\u0131 i\u015flemler Te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi, uzun vadeli i\u015flem, yeni mali y\u00fck ve atama dalgas\u0131 yap\u0131lamaz. Yeni Ba\u015fbakan\u0131n yetki alan\u0131 Yetki devri \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131nca y\u00fcr\u00fctme yetki ve sorumlulu\u011fu eksiksiz ge\u00e7er. Yeni anayasal y\u00fcr\u00fctme d\u00fczeni Te\u015fkilat uyumu Alt\u0131 ay i\u00e7inde yeni y\u00fcr\u00fctme ve idare h\u00fck\u00fcmlerine uygun h\u00e2le getirilir. Kurumsal uyum ve s\u00fcreklilik Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131s\u0131 Temsil, kay\u0131t, protokol ve zorunlu s\u00fcreklilikle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Temsil\u00ee Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 modeli Sonu\u00e7: Y\u00fcr\u00fctmenin devri, eski yetkinin s\u00fcrmesi de\u011fil yeni sorumlulu\u011fun ba\u015flamas\u0131d\u0131r Y\u00fcr\u00fctmenin devri, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde eski y\u00fcr\u00fctme yetki d\u00fczeninin s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imde devam etmesini \u00f6nleyen, fakat devletin zorunlu i\u015flerinin de kesintiye u\u011framamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel ge\u00e7i\u015f mekanizmas\u0131d\u0131r. Ge\u00e7ici Madde 4, ilk Ba\u015fbakan ve Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imlerinin 56, 58 ve 104. madde g\u00fcvencelerine tabi oldu\u011funu belirtir. \u0130lk Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar mevcut y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 yaln\u0131z s\u00fcreklilik, g\u00fcvenlik, b\u00fct\u00e7e, afet, d\u0131\u015f temsil ve zorunlu temel hizmet i\u015flemleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6rev yapar. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi makam\u0131n\u0131n se\u00e7im tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye almas\u0131d\u0131r. Mevcut anayasal d\u00fczende y\u00fcr\u00fctme yetkisini fiilen kullanan makam\u0131 i\u015fgal eden ki\u015finin ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 veya Ba\u015fbakan se\u00e7iminde adayl\u0131\u011f\u0131 kesinle\u015firse, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesi yetkisi kendili\u011finden ask\u0131ya al\u0131n\u0131r ve kanunda \u00f6nceden belirlenen sabit s\u0131raya g\u00f6re tarafs\u0131z makama ge\u00e7er. B\u00f6ylece y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc, ilk se\u00e7imlerde adayl\u0131k \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc veya kamu imk\u00e2n\u0131 avantaj\u0131 olu\u015fturacak bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz. Sonu\u00e7 olarak Ge\u00e7ici Madde 4, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesinin kal\u0131c\u0131 te\u015fkilat de\u011fi\u015fikli\u011fi, uzun vadeli ba\u011flay\u0131c\u0131 i\u015flem, yeni mali y\u00fck, atama dalgas\u0131 veya Ba\u015fbakana ait asli y\u00fcr\u00fctme yetkisini kal\u0131c\u0131 yahut geni\u015fletici sonu\u00e7 do\u011furacak bi\u00e7imde kullanmas\u0131n\u0131 yasaklar. \u0130lk Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131yla y\u00fcr\u00fctme yetki ve sorumlulu\u011fu kendili\u011finden ve eksiksiz Ba\u015fbakana ge\u00e7er. Te\u015fkilatlar alt\u0131 ay i\u00e7inde yeni y\u00fcr\u00fctme ve idare h\u00fck\u00fcmlerine uygun h\u00e2le getirilir; teknik uyumun gecikmesi yeni Anayasaya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 engellemez. Bu nedenle y\u00fcr\u00fctmenin devri, bu ge\u00e7ici madde i\u00e7inde zorunlu s\u00fcreklilik, se\u00e7im tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7i\u015f-y\u00fcr\u00fctmesinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, Ba\u015fbakan\u0131n asli yetkisi, te\u015fkilat uyumu ve temsil\u00ee Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7i\u015f aras\u0131nda kurulmu\u015f temel anayasal ge\u00e7i\u015f g\u00fcvencesidir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":446,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-445","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gecis-hukumleri-ve-sistem-uygulamasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=445"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":447,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445\/revisions\/447"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}