{"id":436,"date":"2026-06-21T09:14:36","date_gmt":"2026-06-21T09:14:36","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=436"},"modified":"2026-06-21T09:18:57","modified_gmt":"2026-06-21T09:18:57","slug":"anayasal-sureklilik-gecici-madde-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/anayasal-sureklilik-gecici-madde-1\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Anayasal S\u00fcreklilik (Ge\u00e7ici Madde 1)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Anayasal s\u00fcreklilik<\/strong>, yeni bir anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011finde devlet d\u00fczeninin bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015fmeden, fakat eski anayasal yetki yap\u0131s\u0131n\u0131 da s\u00fcrd\u00fcrmeden yeni hukuk d\u00fczenine ge\u00e7mesini sa\u011flayan temel ge\u00e7i\u015f ilkesidir. Bir anayasa yaln\u0131z kabul edildi\u011fi g\u00fcn de\u011fil, eski d\u00fczenle ili\u015fkisini nas\u0131l kesti\u011fi ve yeni d\u00fczenin ilk anda nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 belirledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ek hukuk g\u00fcc\u00fcne kavu\u015fur. Bu nedenle ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmler, anayasan\u0131n kenar\u0131nda duran teknik notlar de\u011fildir; eski d\u00fczenden yeni d\u00fczene ge\u00e7i\u015fin g\u00fcvenli, d\u00fczenli ve hukuka ba\u011fl\u0131 bi\u00e7imde yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan anayasal k\u00f6pr\u00fclerdir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Ge\u00e7ici Madde 1, bu ge\u00e7i\u015fin ba\u015flang\u0131\u00e7 h\u00fckm\u00fcd\u00fcr. Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle \u00f6nceki Anayasa ve yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 anayasal h\u00fck\u00fcmler y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Ancak devletin ve kamu hizmetlerinin durmamas\u0131 i\u00e7in, mevcut kanun ve i\u015flemler Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulanmaya devam eder. Bu ifade, hem kopu\u015fu hem s\u00fcreklili\u011fi birlikte d\u00fczenler: Eski anayasal yetki d\u00fczeni sona erer; fakat hukuki bo\u015fluk do\u011fmamas\u0131 i\u00e7in Anayasaya uygun mevcut d\u00fczenlemeler ge\u00e7ici olarak i\u015flerli\u011fini korur.<\/p>\n<h2>Ge\u00e7ici madde metni: Eski d\u00fczenin sona ermesi ve yeni d\u00fczenin do\u011frudan uygulanmas\u0131<\/h2>\n<blockquote><p><strong>Ge\u00e7ici Madde 1 \u2013 Y\u00fcr\u00fcrl\u00fck, Anayasal S\u00fcreklilik ve Eski D\u00fczenin Sona Ermesi<\/strong><\/p>\n<p>Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle, \u00f6nceki Anayasa ve Anayasaya ayk\u0131r\u0131 anayasal h\u00fck\u00fcmler y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar; s\u00fcreklilik i\u00e7in gerekli mevcut kanun ve i\u015flemler, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulan\u0131r. Ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde hi\u00e7bir organ, makam veya kurum eski anayasal yetki d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrme, yeni Anayasay\u0131 erteleme, etkisiz k\u0131lma veya dolanma yetkisine sahip de\u011fildir.<\/p>\n<p>Ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde bu Anayasa do\u011frudan uygulan\u0131r; uyu\u015fmazl\u0131klar \u00f6ncelikle haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat, s\u00fcreklilik ve Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc esaslar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Eski Anayasa ne zaman sona erer?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 1\u2019e g\u00f6re yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle \u00f6nceki Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Bu a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcm, iki anayasal d\u00fczenin ayn\u0131 anda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kalmas\u0131n\u0131 engeller. E\u011fer eski Anayasa ile yeni Anayasa aras\u0131nda belirsiz bir birlikte varl\u0131k kabul edilirse, hangi kurumun hangi yetkiyi kullanaca\u011f\u0131, hangi hak g\u00fcvencesinin uygulanaca\u011f\u0131 ve hangi anayasal usul\u00fcn ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 h\u00e2le gelir.<\/p>\n<p>Bu nedenle madde, anayasal ge\u00e7i\u015fin ilk kural\u0131n\u0131 net bi\u00e7imde koyar: Yeni Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011finde eski anayasal d\u00fczen sona erer. Eski d\u00fczenden kalan hi\u00e7bir organ, makam veya kurum, eski anayasal yetki d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrme iddias\u0131nda bulunamaz. B\u00f6ylece anayasal ge\u00e7i\u015f, eski yetki al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n devam ettirildi\u011fi bulan\u0131k bir d\u00f6neme d\u00f6n\u00fc\u015fmez.<\/p>\n<h2>Mevcut kanunlar tamamen yok mu olur?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 1, eski Anayasan\u0131n sona ermesini mevcut b\u00fct\u00fcn kanun ve i\u015flemlerin ayn\u0131 anda ortadan kalkmas\u0131 anlam\u0131na getirmez. Devletin i\u015flemeye devam etmesi i\u00e7in y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki bir\u00e7ok kanun, idari i\u015flem, kamu hizmeti d\u00fczeni ve kurumsal uygulama belirli s\u00fcreyle gerekli olabilir. Bu nedenle madde, s\u00fcreklilik i\u00e7in gerekli mevcut kanun ve i\u015flemlerin Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m hukuk g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan zorunludur. Yeni Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi anda b\u00fct\u00fcn alt d\u00fczenlemeler tamamen h\u00fck\u00fcms\u00fcz say\u0131lsayd\u0131, kamu hizmetleri, mahkemeler, idari i\u015flemler, b\u00fct\u00e7e s\u00fcre\u00e7leri, personel rejimi, sosyal haklar, s\u00f6zle\u015fmeler ve kamu d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan ciddi bo\u015fluklar do\u011fabilirdi. Ge\u00e7ici Madde 1 bu bo\u015flu\u011fu \u00f6nler.<\/p>\n<p>Ancak mevcut kanun ve i\u015flemlerin uygulanmas\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. \u00d6l\u00e7\u00fc \u015fudur: Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmamak. Bir kanun veya i\u015flem yeni Anayasan\u0131n hak, kurum, yetki, usul veya g\u00fcvence d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131ysa art\u0131k eski al\u0131\u015fkanl\u0131k gerek\u00e7esiyle uygulanamaz.<\/p>\n<h2>Ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci erteleme yetkisi de\u011fildir<\/h2>\n<p>Ge\u00e7i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin en b\u00fcy\u00fck riski, eski d\u00fczenin \u201cuyum\u201d, \u201chaz\u0131rl\u0131k\u201d, \u201cteknik eksiklik\u201d veya \u201cge\u00e7i\u015f ihtiyac\u0131\u201d gerek\u00e7esiyle fiilen uzat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ge\u00e7ici Madde 1 bu riski do\u011frudan kapat\u0131r. Hi\u00e7bir organ, makam veya kurum eski anayasal yetki d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrme, yeni Anayasay\u0131 erteleme, etkisiz k\u0131lma veya dolanma yetkisine sahip de\u011fildir.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm, ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmleri eski d\u00fczenin s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r. Ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci, yeni Anayasay\u0131 ask\u0131ya alma d\u00f6nemi de\u011fildir. Tam tersine, yeni Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lan s\u0131n\u0131rl\u0131 ve d\u00fczenli bir uyum d\u00f6nemidir. Eski kurumlar ve mevcut i\u015flemler yaln\u0131z s\u00fcreklilik i\u00e7in, yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ve yeni anayasal d\u00fczenin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda varl\u0131k g\u00f6sterebilir.<\/p>\n<p>Venedik Komisyonu\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.venice.coe.int\/webforms\/documents\/default.aspx?pdffile=CDL-AD%282025%29002-e\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">hukuk devleti kontrol listesi<\/a>, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, kanunilik, yetki k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve denge-denetim gibi ilkeleri hukuk devletinin temel \u00f6l\u00e7\u00fctleri aras\u0131nda de\u011ferlendirir. Ge\u00e7ici Madde 1\u2019in ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini a\u00e7\u0131k kurala ba\u011flamas\u0131 da bu hukuk g\u00fcvenli\u011fi ihtiyac\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelir.<\/p>\n<h2>Ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde hangi metin uygulan\u0131r?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 1\u2019in ikinci f\u0131kras\u0131, en kritik uygulama kural\u0131n\u0131 getirir: Ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde bu Anayasa do\u011frudan uygulan\u0131r. Bu ifade, yeni Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde de tart\u0131\u015fmas\u0131z h\u00e2le getirir. Yani eski bir kanun, eski bir kurum uygulamas\u0131 veya \u00f6nceki anayasal d\u00fczenden kalan bir yetki anlay\u0131\u015f\u0131 yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131ysa, uyu\u015fmazl\u0131k yeni Anayasa esas al\u0131narak \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu do\u011frudan uygulama kural\u0131 \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemlerinde \u201cuyum kanunu \u00e7\u0131kmad\u0131\u201d, \u201cteknik haz\u0131rl\u0131k tamamlanmad\u0131\u201d, \u201ceski uygulama devam ediyor\u201d veya \u201ckurum yap\u0131s\u0131 hen\u00fcz de\u011fi\u015fmedi\u201d gibi gerek\u00e7elerle yeni anayasal h\u00fck\u00fcmler geciktirilebilir. Ge\u00e7ici Madde 1 bu gerek\u00e7eleri s\u0131n\u0131rl\u0131 tutar. Yeni Anayasa, ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde do\u011frudan uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm, \u00f6zellikle temel haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat ve anayasal kurum g\u00fcvenceleri bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Yeni Anayasa a\u00e7\u0131k bir g\u00fcvence getiriyorsa, eski d\u00fczenin aksi y\u00f6ndeki uygulamas\u0131 ge\u00e7i\u015f gerek\u00e7esiyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n<h2>Uyu\u015fmazl\u0131klar hangi esaslarla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr?<\/h2>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 1, ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemindeki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00f6ncelikle haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat, s\u00fcreklilik ve Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc esaslar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini d\u00fczenler. Bu say\u0131m, ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinin yorum pusulas\u0131d\u0131r. Her belirsizlikte temel soru \u015fu olmal\u0131d\u0131r: Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm haklar\u0131 korur? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fini zay\u0131flatmaz? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm liyakat esas\u0131n\u0131 ya\u015fat\u0131r? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm kamu hizmeti s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flar? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne uygundur?<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde keyf\u00ee yorumlar\u0131 azalt\u0131r. Eski d\u00fczenle yeni d\u00fczen aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7\u00f6z\u00fcm eski yetki al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na g\u00f6re de\u011fil, yeni Anayasan\u0131n temel g\u00fcvence de\u011ferlerine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci, anayasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc belirsizle\u015ftiren de\u011fil, yeni anayasal d\u00fczeni g\u00fcvenceye alan bir d\u00f6nem h\u00e2line gelir.<\/p>\n<p>International IDEA\u2019n\u0131n <a href=\"https:\/\/www.idea.int\/theme\/constitution-building\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">anayasal y\u00f6neti\u015fim ve hukuk devleti \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda<\/a> anayasal de\u011fi\u015fimin demokratik ge\u00e7i\u015f, demokratik peki\u015fme ve iyi y\u00f6neti\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan merkezi bir role sahip oldu\u011fu belirtilir. Ge\u00e7ici Madde 1 de anayasal de\u011fi\u015fimin yaln\u0131z metin kabul\u00fcnden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; uygulamaya ge\u00e7i\u015fin hukuk g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7inde y\u00f6netilmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Ge\u00e7ici Madde 1\u2019in k\u0131sa g\u00fcvence haritas\u0131<\/h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Ge\u00e7i\u015f Alan\u0131<\/th>\n<th>Ge\u00e7ici Madde 1\u2019deki \u00c7\u00f6z\u00fcm<\/th>\n<th>Korunan De\u011fer<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Eski Anayasa<\/td>\n<td>Yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar.<\/td>\n<td>Anayasal belirlilik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Mevcut kanun ve i\u015flemler<\/td>\n<td>Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulan\u0131r.<\/td>\n<td>Hukuki s\u00fcreklilik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Eski yetki d\u00fczeni<\/td>\n<td>Hi\u00e7bir organ taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez.<\/td>\n<td>Yeni anayasal d\u00fczenin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ge\u00e7i\u015f gerek\u00e7esi<\/td>\n<td>Yeni Anayasay\u0131 erteleme veya dolanma arac\u0131 yap\u0131lamaz.<\/td>\n<td>Anayasal sadakat<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ayk\u0131r\u0131l\u0131k<\/td>\n<td>Yeni Anayasa do\u011frudan uygulan\u0131r.<\/td>\n<td>Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Uyu\u015fmazl\u0131k<\/td>\n<td>Haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat ve s\u00fcreklilik esas al\u0131n\u0131r.<\/td>\n<td>Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi hukuk g\u00fcvenli\u011fi<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2>Sonu\u00e7: Anayasal s\u00fcreklilik eski d\u00fczeni uzatmaz, yeni d\u00fczeni g\u00fcvenle ba\u015flat\u0131r<\/h2>\n<p>Anayasal s\u00fcreklilik, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde eski anayasal d\u00fczenin belirsiz bi\u00e7imde s\u00fcrmesini de\u011fil; yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi andan itibaren devletin ve kamu hizmetlerinin hukuk bo\u015flu\u011funa d\u00fc\u015fmeden yeni anayasal d\u00fczene ba\u011flanmas\u0131n\u0131 ifade eder. Ge\u00e7ici Madde 1, \u00f6nceki Anayasan\u0131n ve yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 anayasal h\u00fck\u00fcmlerin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. B\u00f6ylece iki ayr\u0131 anayasal d\u00fczenin ayn\u0131 anda uygulanmas\u0131 \u00f6nlenir.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, mevcut kanun ve i\u015flemlere s\u0131n\u0131rl\u0131 s\u00fcreklilik tan\u0131rken yeni Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumas\u0131d\u0131r. S\u00fcreklilik i\u00e7in gerekli mevcut kanun ve i\u015flemler yaln\u0131z Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulan\u0131r. Hi\u00e7bir organ, makam veya kurum eski anayasal yetki d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrme, yeni Anayasay\u0131 erteleme, etkisiz k\u0131lma veya dolanma yetkisine sahip de\u011fildir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Ge\u00e7ici Madde 1, ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini anayasal sadakat ilkesiyle ba\u015flat\u0131r. Ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde yeni Anayasa do\u011frudan uygulan\u0131r. Uyu\u015fmazl\u0131klar \u00f6ncelikle haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat, s\u00fcreklilik ve Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc esaslar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle anayasal s\u00fcreklilik, bu ge\u00e7ici madde i\u00e7inde <strong>eski d\u00fczenin sona ermesi, mevcut kanunlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 uygulanmas\u0131, yeni Anayasan\u0131n do\u011frudan \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, haklar\u0131n korunmas\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat ve kamu hizmetlerinin kesintisizli\u011fi<\/strong> aras\u0131nda kurulmu\u015f temel ge\u00e7i\u015f g\u00fcvencesidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anayasal s\u00fcreklilik, yeni bir anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011finde devlet d\u00fczeninin bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015fmeden, fakat eski anayasal yetki yap\u0131s\u0131n\u0131 da s\u00fcrd\u00fcrmeden yeni hukuk d\u00fczenine ge\u00e7mesini sa\u011flayan temel ge\u00e7i\u015f ilkesidir. Bir anayasa yaln\u0131z kabul edildi\u011fi g\u00fcn de\u011fil, eski d\u00fczenle ili\u015fkisini nas\u0131l kesti\u011fi ve yeni d\u00fczenin ilk anda nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 belirledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ek hukuk g\u00fcc\u00fcne kavu\u015fur. Bu nedenle ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmler, anayasan\u0131n kenar\u0131nda duran teknik notlar de\u011fildir; eski d\u00fczenden yeni d\u00fczene ge\u00e7i\u015fin g\u00fcvenli, d\u00fczenli ve hukuka ba\u011fl\u0131 bi\u00e7imde yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan anayasal k\u00f6pr\u00fclerdir. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Ge\u00e7ici Madde 1, bu ge\u00e7i\u015fin ba\u015flang\u0131\u00e7 h\u00fckm\u00fcd\u00fcr. Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle \u00f6nceki Anayasa ve yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 anayasal h\u00fck\u00fcmler y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Ancak devletin ve kamu hizmetlerinin durmamas\u0131 i\u00e7in, mevcut kanun ve i\u015flemler Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulanmaya devam eder. Bu ifade, hem kopu\u015fu hem s\u00fcreklili\u011fi birlikte d\u00fczenler: Eski anayasal yetki d\u00fczeni sona erer; fakat hukuki bo\u015fluk do\u011fmamas\u0131 i\u00e7in Anayasaya uygun mevcut d\u00fczenlemeler ge\u00e7ici olarak i\u015flerli\u011fini korur. Ge\u00e7ici madde metni: Eski d\u00fczenin sona ermesi ve yeni d\u00fczenin do\u011frudan uygulanmas\u0131 Ge\u00e7ici Madde 1 \u2013 Y\u00fcr\u00fcrl\u00fck, Anayasal S\u00fcreklilik ve Eski D\u00fczenin Sona Ermesi Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle, \u00f6nceki Anayasa ve Anayasaya ayk\u0131r\u0131 anayasal h\u00fck\u00fcmler y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar; s\u00fcreklilik i\u00e7in gerekli mevcut kanun ve i\u015flemler, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulan\u0131r. Ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde hi\u00e7bir organ, makam veya kurum eski anayasal yetki d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrme, yeni Anayasay\u0131 erteleme, etkisiz k\u0131lma veya dolanma yetkisine sahip de\u011fildir. Ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde bu Anayasa do\u011frudan uygulan\u0131r; uyu\u015fmazl\u0131klar \u00f6ncelikle haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat, s\u00fcreklilik ve Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc esaslar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Eski Anayasa ne zaman sona erer? Ge\u00e7ici Madde 1\u2019e g\u00f6re yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle \u00f6nceki Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Bu a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcm, iki anayasal d\u00fczenin ayn\u0131 anda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kalmas\u0131n\u0131 engeller. E\u011fer eski Anayasa ile yeni Anayasa aras\u0131nda belirsiz bir birlikte varl\u0131k kabul edilirse, hangi kurumun hangi yetkiyi kullanaca\u011f\u0131, hangi hak g\u00fcvencesinin uygulanaca\u011f\u0131 ve hangi anayasal usul\u00fcn ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 h\u00e2le gelir. Bu nedenle madde, anayasal ge\u00e7i\u015fin ilk kural\u0131n\u0131 net bi\u00e7imde koyar: Yeni Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011finde eski anayasal d\u00fczen sona erer. Eski d\u00fczenden kalan hi\u00e7bir organ, makam veya kurum, eski anayasal yetki d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrme iddias\u0131nda bulunamaz. B\u00f6ylece anayasal ge\u00e7i\u015f, eski yetki al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n devam ettirildi\u011fi bulan\u0131k bir d\u00f6neme d\u00f6n\u00fc\u015fmez. Mevcut kanunlar tamamen yok mu olur? Ge\u00e7ici Madde 1, eski Anayasan\u0131n sona ermesini mevcut b\u00fct\u00fcn kanun ve i\u015flemlerin ayn\u0131 anda ortadan kalkmas\u0131 anlam\u0131na getirmez. Devletin i\u015flemeye devam etmesi i\u00e7in y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki bir\u00e7ok kanun, idari i\u015flem, kamu hizmeti d\u00fczeni ve kurumsal uygulama belirli s\u00fcreyle gerekli olabilir. Bu nedenle madde, s\u00fcreklilik i\u00e7in gerekli mevcut kanun ve i\u015flemlerin Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu yakla\u015f\u0131m hukuk g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan zorunludur. Yeni Anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi anda b\u00fct\u00fcn alt d\u00fczenlemeler tamamen h\u00fck\u00fcms\u00fcz say\u0131lsayd\u0131, kamu hizmetleri, mahkemeler, idari i\u015flemler, b\u00fct\u00e7e s\u00fcre\u00e7leri, personel rejimi, sosyal haklar, s\u00f6zle\u015fmeler ve kamu d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan ciddi bo\u015fluklar do\u011fabilirdi. Ge\u00e7ici Madde 1 bu bo\u015flu\u011fu \u00f6nler. Ancak mevcut kanun ve i\u015flemlerin uygulanmas\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. \u00d6l\u00e7\u00fc \u015fudur: Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmamak. Bir kanun veya i\u015flem yeni Anayasan\u0131n hak, kurum, yetki, usul veya g\u00fcvence d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131ysa art\u0131k eski al\u0131\u015fkanl\u0131k gerek\u00e7esiyle uygulanamaz. Ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci erteleme yetkisi de\u011fildir Ge\u00e7i\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin en b\u00fcy\u00fck riski, eski d\u00fczenin \u201cuyum\u201d, \u201chaz\u0131rl\u0131k\u201d, \u201cteknik eksiklik\u201d veya \u201cge\u00e7i\u015f ihtiyac\u0131\u201d gerek\u00e7esiyle fiilen uzat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ge\u00e7ici Madde 1 bu riski do\u011frudan kapat\u0131r. Hi\u00e7bir organ, makam veya kurum eski anayasal yetki d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrme, yeni Anayasay\u0131 erteleme, etkisiz k\u0131lma veya dolanma yetkisine sahip de\u011fildir. Bu h\u00fck\u00fcm, ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmleri eski d\u00fczenin s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r. Ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci, yeni Anayasay\u0131 ask\u0131ya alma d\u00f6nemi de\u011fildir. Tam tersine, yeni Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lan s\u0131n\u0131rl\u0131 ve d\u00fczenli bir uyum d\u00f6nemidir. Eski kurumlar ve mevcut i\u015flemler yaln\u0131z s\u00fcreklilik i\u00e7in, yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ve yeni anayasal d\u00fczenin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda varl\u0131k g\u00f6sterebilir. Venedik Komisyonu\u2019nun hukuk devleti kontrol listesi, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, kanunilik, yetki k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve denge-denetim gibi ilkeleri hukuk devletinin temel \u00f6l\u00e7\u00fctleri aras\u0131nda de\u011ferlendirir. Ge\u00e7ici Madde 1\u2019in ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini a\u00e7\u0131k kurala ba\u011flamas\u0131 da bu hukuk g\u00fcvenli\u011fi ihtiyac\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde hangi metin uygulan\u0131r? Ge\u00e7ici Madde 1\u2019in ikinci f\u0131kras\u0131, en kritik uygulama kural\u0131n\u0131 getirir: Ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde bu Anayasa do\u011frudan uygulan\u0131r. Bu ifade, yeni Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde de tart\u0131\u015fmas\u0131z h\u00e2le getirir. Yani eski bir kanun, eski bir kurum uygulamas\u0131 veya \u00f6nceki anayasal d\u00fczenden kalan bir yetki anlay\u0131\u015f\u0131 yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131ysa, uyu\u015fmazl\u0131k yeni Anayasa esas al\u0131narak \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Bu do\u011frudan uygulama kural\u0131 \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemlerinde \u201cuyum kanunu \u00e7\u0131kmad\u0131\u201d, \u201cteknik haz\u0131rl\u0131k tamamlanmad\u0131\u201d, \u201ceski uygulama devam ediyor\u201d veya \u201ckurum yap\u0131s\u0131 hen\u00fcz de\u011fi\u015fmedi\u201d gibi gerek\u00e7elerle yeni anayasal h\u00fck\u00fcmler geciktirilebilir. Ge\u00e7ici Madde 1 bu gerek\u00e7eleri s\u0131n\u0131rl\u0131 tutar. Yeni Anayasa, ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde do\u011frudan uygulan\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00f6zellikle temel haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat ve anayasal kurum g\u00fcvenceleri bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Yeni Anayasa a\u00e7\u0131k bir g\u00fcvence getiriyorsa, eski d\u00fczenin aksi y\u00f6ndeki uygulamas\u0131 ge\u00e7i\u015f gerek\u00e7esiyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez. Uyu\u015fmazl\u0131klar hangi esaslarla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr? Ge\u00e7ici Madde 1, ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemindeki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00f6ncelikle haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat, s\u00fcreklilik ve Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc esaslar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini d\u00fczenler. Bu say\u0131m, ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinin yorum pusulas\u0131d\u0131r. Her belirsizlikte temel soru \u015fu olmal\u0131d\u0131r: Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm haklar\u0131 korur? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fini zay\u0131flatmaz? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm liyakat esas\u0131n\u0131 ya\u015fat\u0131r? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm kamu hizmeti s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flar? Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne uygundur? Bu yakla\u015f\u0131m, ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde keyf\u00ee yorumlar\u0131 azalt\u0131r. Eski d\u00fczenle yeni d\u00fczen aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7\u00f6z\u00fcm eski yetki al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na g\u00f6re de\u011fil, yeni Anayasan\u0131n temel g\u00fcvence de\u011ferlerine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci, anayasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc belirsizle\u015ftiren de\u011fil, yeni anayasal d\u00fczeni g\u00fcvenceye alan bir d\u00f6nem h\u00e2line gelir. International IDEA\u2019n\u0131n anayasal y\u00f6neti\u015fim ve hukuk devleti \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda anayasal de\u011fi\u015fimin demokratik ge\u00e7i\u015f, demokratik peki\u015fme ve iyi y\u00f6neti\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan merkezi bir role sahip oldu\u011fu belirtilir. Ge\u00e7ici Madde 1 de anayasal de\u011fi\u015fimin yaln\u0131z metin kabul\u00fcnden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; uygulamaya ge\u00e7i\u015fin hukuk g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7inde y\u00f6netilmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir. Ge\u00e7ici Madde 1\u2019in k\u0131sa g\u00fcvence haritas\u0131 Ge\u00e7i\u015f Alan\u0131 Ge\u00e7ici Madde 1\u2019deki \u00c7\u00f6z\u00fcm Korunan De\u011fer Eski Anayasa Yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Anayasal belirlilik Mevcut kanun ve i\u015flemler Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulan\u0131r. Hukuki s\u00fcreklilik Eski yetki d\u00fczeni Hi\u00e7bir organ taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez. Yeni anayasal d\u00fczenin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Ge\u00e7i\u015f gerek\u00e7esi Yeni Anayasay\u0131 erteleme veya dolanma arac\u0131 yap\u0131lamaz. Anayasal sadakat Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Yeni Anayasa do\u011frudan uygulan\u0131r. Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Uyu\u015fmazl\u0131k Haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat ve s\u00fcreklilik esas al\u0131n\u0131r. Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi hukuk g\u00fcvenli\u011fi Sonu\u00e7: Anayasal s\u00fcreklilik eski d\u00fczeni uzatmaz, yeni d\u00fczeni g\u00fcvenle ba\u015flat\u0131r Anayasal s\u00fcreklilik, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde eski anayasal d\u00fczenin belirsiz bi\u00e7imde s\u00fcrmesini de\u011fil; yeni Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi andan itibaren devletin ve kamu hizmetlerinin hukuk bo\u015flu\u011funa d\u00fc\u015fmeden yeni anayasal d\u00fczene ba\u011flanmas\u0131n\u0131 ifade eder. Ge\u00e7ici Madde 1, \u00f6nceki Anayasan\u0131n ve yeni Anayasaya ayk\u0131r\u0131 anayasal h\u00fck\u00fcmlerin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. B\u00f6ylece iki ayr\u0131 anayasal d\u00fczenin ayn\u0131 anda uygulanmas\u0131 \u00f6nlenir. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, mevcut kanun ve i\u015flemlere s\u0131n\u0131rl\u0131 s\u00fcreklilik tan\u0131rken yeni Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumas\u0131d\u0131r. S\u00fcreklilik i\u00e7in gerekli mevcut kanun ve i\u015flemler yaln\u0131z Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulan\u0131r. Hi\u00e7bir organ, makam veya kurum eski anayasal yetki d\u00fczenini s\u00fcrd\u00fcrme, yeni Anayasay\u0131 erteleme, etkisiz k\u0131lma veya dolanma yetkisine sahip de\u011fildir. Sonu\u00e7 olarak Ge\u00e7ici Madde 1, ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini anayasal sadakat ilkesiyle ba\u015flat\u0131r. Ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde yeni Anayasa do\u011frudan uygulan\u0131r. Uyu\u015fmazl\u0131klar \u00f6ncelikle haklar, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat, s\u00fcreklilik ve Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc esaslar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle anayasal s\u00fcreklilik, bu ge\u00e7ici madde i\u00e7inde eski d\u00fczenin sona ermesi, mevcut kanunlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 uygulanmas\u0131, yeni Anayasan\u0131n do\u011frudan \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, haklar\u0131n korunmas\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi, liyakat ve kamu hizmetlerinin kesintisizli\u011fi aras\u0131nda kurulmu\u015f temel ge\u00e7i\u015f g\u00fcvencesidir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,12],"tags":[],"class_list":["post-436","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-son-hukumler-guvence-kilitleri-ve-gecis-sureci","category-gecis-hukumleri-ve-sistem-uygulamasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=436"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/436\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":438,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/436\/revisions\/438"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}