{"id":415,"date":"2026-06-21T08:20:10","date_gmt":"2026-06-21T08:20:10","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=415"},"modified":"2026-06-21T08:20:10","modified_gmt":"2026-06-21T08:20:10","slug":"ormanlarin-korunmasi-madde-113","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/ormanlarin-korunmasi-madde-113\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Ormanlar\u0131n Korunmas\u0131 (Madde 113)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ormanlar\u0131n korunmas\u0131<\/strong>, yaln\u0131z a\u011fa\u00e7 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 muhafaza etmek de\u011fil; suyu, topra\u011f\u0131, iklim dengesini, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi, afet direncini, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ya\u015fam\u0131n\u0131 ve gelecek nesillerin ortak hakk\u0131n\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na almakt\u0131r. Bir orman alan\u0131 yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, daralt\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya ekonomik kolayl\u0131k gerek\u00e7esiyle kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirildi\u011finde kaybedilen \u015fey yaln\u0131z ye\u015fil \u00f6rt\u00fc de\u011fildir. Topra\u011f\u0131n tutunma g\u00fcc\u00fc, su d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, yaban hayat\u0131, yerel ge\u00e7im kaynaklar\u0131, iklim direnci ve milletin ortak tabii varl\u0131\u011f\u0131 da zarar g\u00f6r\u00fcr. Bu nedenle ormanlar\u0131n korunmas\u0131, ge\u00e7ici idari tercihlere veya k\u0131sa vadeli yat\u0131r\u0131m hesaplar\u0131na b\u0131rak\u0131lmayacak kadar temel bir kamu yarar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 113, ormanlar\u0131 devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda, millet ad\u0131na korunan ve gelecek nesillere aktar\u0131lmas\u0131 gereken tabii varl\u0131klar olarak d\u00fczenler. Devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz ve \u00f6zel ayni hakka konu edilemez. Bu h\u00fck\u00fcm, orman alanlar\u0131n\u0131 \u00f6zel m\u00fclkiyet geni\u015flemesi, fiil\u00ee i\u015fgal, uzun s\u00fcreli kullan\u0131m iddias\u0131 veya dolayl\u0131 m\u00fclkiyet benzeri haklarla eritme giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal kilit olu\u015fturur.<\/p>\n<h2>Orman neden s\u0131radan ta\u015f\u0131nmaz de\u011fildir?<\/h2>\n<p>Orman, yaln\u0131z \u00fczerinde a\u011fa\u00e7 bulunan bir arazi de\u011fildir. Orman; ekolojik sistem, su havzas\u0131, iklim d\u00fczenleyici, karbon tutucu, yaban hayat\u0131 alan\u0131, k\u00f6y ekonomisi destek\u00e7isi, afet \u00f6nleyici ve gelecek nesillerin tabii miras\u0131d\u0131r. Bu nedenle orman alan\u0131, klasik arazi mant\u0131\u011f\u0131yla \u201cba\u015fka ama\u00e7la daha k\u00e2rl\u0131 kullan\u0131labilir\u201d diye de\u011ferlendirilemez.<\/p>\n<p>Madde 113\u2019\u00fcn devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetini devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz ve \u00f6zel ayni hakka konu edilemez saymas\u0131, orman\u0131n bu \u00f6zel niteli\u011finden kaynaklan\u0131r. Orman, millet ad\u0131na korunur. Devlet burada malik gibi keyf\u00ee davranan bir \u00f6zel ki\u015fi de\u011fil; orman\u0131 korumak, geli\u015ftirmek ve gelecek nesillere aktarmakla g\u00f6revli anayasal emanet\u00e7idir.<\/p>\n<p>FAO\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.fao.org\/forestry\/sfm\/en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir orman y\u00f6netimine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a>, ormanlar\u0131n ekonomik, sosyal ve \u00e7evresel de\u011ferlerinin bug\u00fcnk\u00fc ve gelecek nesiller yarar\u0131na korunup geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fini belirtir. Madde 113\u2019\u00fcn orman yakla\u015f\u0131m\u0131 da orman\u0131 yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fcn arazi ihtiyac\u0131yla de\u011fil, nesiller aras\u0131 kamu yarar\u0131yla ele al\u0131r.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 113 \u2013 Ormanlar\u0131n ve Orman K\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn Korunmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Tabii ormanlar Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndad\u0131r; millet ad\u0131na korunur, geli\u015ftirilir ve gelecek nesillere aktar\u0131l\u0131r. Devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz ve \u00f6zel ayni hakka konu edilemez.<\/p>\n<p>Yanan orman alanlar\u0131 yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r; bu alanlar ba\u015fka kullan\u0131m amac\u0131yla tahsis edilemez.<\/p>\n<p>Orman alanlar\u0131 daralt\u0131lamaz; kamu yarar\u0131 veya hizmet gerek\u00e7esiyle yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lamaz ve kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilemez. Yaln\u0131zca ba\u015fka yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyen zorunlu ve hayati kamu altyap\u0131s\u0131 i\u00e7in, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir m\u00fcdahaleye izin verilebilir.<\/p>\n<p>Zorunluluk; can g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7me suyu, enerji arz g\u00fcvenli\u011fi, afet \u00f6nleme, savunma veya ula\u015f\u0131m s\u00fcreklili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel raporla g\u00f6sterilir; ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 yeterli de\u011fildir.<\/p>\n<p>Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn, ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netimine uygulama d\u00fczeyinde kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flan\u0131r; karar alma ve kamu g\u00fcc\u00fc kullanma yetkisi kamu otoritesine aittir. Destek ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri rant, \u00f6zel kazan\u00e7, kontrols\u00fcz ticarile\u015fme veya s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi zay\u0131flatma arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne y\u00f6nelik politika, destek, nakil ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri stratejik devlet planlar\u0131na uygun, denetlenebilir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; ormanlar\u0131n korunmas\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve kamu yarar\u0131 esast\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Yanan orman alan\u0131 ba\u015fka ama\u00e7la kullan\u0131lamaz<\/h2>\n<p>Madde 113\u2019\u00fcn en sert ve en \u00f6nemli h\u00fck\u00fcmlerinden biri, yanan orman alanlar\u0131n\u0131n yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve bu alanlar\u0131n ba\u015fka kullan\u0131m amac\u0131yla tahsis edilemeyece\u011fini belirtmesidir. Bu h\u00fck\u00fcm, orman yang\u0131nlar\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kabilecek en tehlikeli ihtimali kapat\u0131r: Yang\u0131n sonras\u0131 arazi de\u011feri \u00fczerinden yeni kullan\u0131m bask\u0131s\u0131.<\/p>\n<p>Bir orman yand\u0131\u011f\u0131nda, o alan\u0131n imara, turizme, madencili\u011fe, enerji tesisine, \u00f6zel projeye veya ba\u015fka ekonomik kullan\u0131ma a\u00e7\u0131labilece\u011fi alg\u0131s\u0131 olu\u015fursa, yang\u0131n sonras\u0131 kamu g\u00fcveni zedelenir. Hatta daha a\u011f\u0131r durumda, yang\u0131nlar\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli arazi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc arac\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi do\u011fabilir. Madde 113 bu kap\u0131y\u0131 tamamen kapat\u0131r.<\/p>\n<p>UNEP\u2019in <a href=\"https:\/\/www.unep.org\/topics\/nature-action\/conservation-sustainable-use-nature\/ecosystem-restoration\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ekosistem restorasyonuna ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a>, bozulmu\u015f veya yok edilmi\u015f ekosistemlerin iyile\u015fmesine yard\u0131m etmenin ve sa\u011flam ekosistemleri koruman\u0131n restorasyonun temel anlam\u0131 oldu\u011funu belirtir. Yanan orman alan\u0131n\u0131n yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da bu restorasyon yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n anayasal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Orman alan\u0131 neden daralt\u0131lamaz?<\/h2>\n<p>Madde 113, orman alanlar\u0131n\u0131n daralt\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, kamu yarar\u0131 veya hizmet gerek\u00e7esiyle yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131m amac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilemeyece\u011fini d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm \u00f6zellikle \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201ckamu yarar\u0131\u201d veya \u201chizmet\u201d kavramlar\u0131 \u00e7ok geni\u015f yorumlan\u0131rsa, hemen her proje orman alan\u0131 \u00fczerinde me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n<p>Bir yol, tesis, turizm alan\u0131, konut, maden, enerji projesi veya ba\u015fka yat\u0131r\u0131m i\u00e7in kamu yarar\u0131 iddia edilebilir. Fakat ormanlar\u0131n korunmas\u0131 anayasal kamu yarar\u0131d\u0131r. Bu nedenle her kamu yarar\u0131 iddias\u0131 orman korumas\u0131n\u0131 bertaraf edemez. Madde 113, orman alan\u0131n\u0131n yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kullan\u0131m amac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesini genel olarak yasaklar.<\/p>\n<p>Bu d\u00fczenleme, ormanlar\u0131n par\u00e7a par\u00e7a azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. \u00c7\u00fcnk\u00fc orman kayb\u0131 her zaman b\u00fcy\u00fck kararlarla olmaz; k\u00fc\u00e7\u00fck istisnalar, ge\u00e7ici izinler, hizmet gerek\u00e7eleri ve par\u00e7a par\u00e7a kullan\u0131m de\u011fi\u015fiklikleri zamanla orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zay\u0131flatabilir. Madde 113 bu yava\u015f a\u015f\u0131nmaya kar\u015f\u0131 koruma getirir.<\/p>\n<h2>Zorunlu altyap\u0131 istisnas\u0131 neden \u00e7ok dar tutulmu\u015ftur?<\/h2>\n<p>Madde 113, orman alanlar\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahaleyi tamamen imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lmaz. Yaln\u0131zca ba\u015fka yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyen zorunlu ve hayati kamu altyap\u0131s\u0131 i\u00e7in, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir m\u00fcdahaleye izin verilebilir. Bu istisna dar ve \u015fartl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Burada \u00fc\u00e7 ayr\u0131 g\u00fcvence vard\u0131r. Birincisi, altyap\u0131 ba\u015fka yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilememelidir. Yani ormana m\u00fcdahale en kolay yol oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, ger\u00e7ekten ba\u015fka se\u00e7enek bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fcndeme gelebilir. \u0130kincisi, altyap\u0131 zorunlu ve hayati olmal\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, m\u00fcdahale orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan, s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir nitelikte olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu \u00e7er\u00e7eve, orman korumas\u0131 ile zorunlu kamu altyap\u0131s\u0131 aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir denge kurar. Orman alan\u0131 genel kalk\u0131nma, k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in feda edilemez; ancak toplumun can g\u00fcvenli\u011fi, su, enerji, afet, savunma veya ula\u015f\u0131m s\u00fcreklili\u011fi gibi hayati ihtiya\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan dar bir istisna tan\u0131nabilir.<\/p>\n<h2>Ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k neden yeterli de\u011fildir?<\/h2>\n<p>Madde 113, zorunlulu\u011fun can g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7me suyu, enerji arz g\u00fcvenli\u011fi, afet \u00f6nleme, savunma veya ula\u015f\u0131m s\u00fcreklili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel raporla g\u00f6sterilece\u011fini; ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, ormanlar\u0131n korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan en g\u00fc\u00e7l\u00fc anayasal filtrelerden biridir.<\/p>\n<p>Ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k hemen her b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m i\u00e7in ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 da idare a\u00e7\u0131s\u0131ndan cazip olabilir. Fakat ormanlar\u0131n anayasal de\u011feri, yaln\u0131z ekonomik getiri hesab\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fclemez. Orman kayb\u0131n\u0131n su, iklim, biyolojik \u00e7e\u015fitlilik, toprak, afet riski ve gelecek nesiller \u00fczerindeki etkisi \u00e7o\u011fu zaman k\u0131sa vadeli ekonomik hesaplardan daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel rapor \u015fart\u0131 bu nedenle kritiktir. Zorunluluk idari beyanla veya yat\u0131r\u0131mc\u0131 raporuyla de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel de\u011ferlendirmeyle g\u00f6sterilmelidir. Bilimsel rapor da yaln\u0131z projenin faydas\u0131n\u0131 de\u011fil, alternatifleri, \u00e7evresel etkiyi, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve zorunluluk derecesini ortaya koymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc koruman\u0131n neresindedir?<\/h2>\n<p>Madde 113, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netimine uygulama d\u00fczeyinde kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc yaln\u0131z destek alan pasif grup olarak de\u011fil, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netimin sahadaki \u00f6nemli payda\u015f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc orman\u0131n i\u00e7inde veya yak\u0131n\u0131nda ya\u015fayan, orman\u0131n d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc, yang\u0131n riskini, yerel ekolojiyi, ge\u00e7im ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve sahadaki bozulmalar\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6ren toplumsal kesimdir. Bu bilgi uygulama d\u00fczeyinde de\u011ferlidir. Ancak Madde 113, karar alma ve kamu g\u00fcc\u00fc kullanma yetkisinin kamu otoritesine ait oldu\u011funu da a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yler. B\u00f6ylece kat\u0131l\u0131m ile kamu yetkisi aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r korunur.<\/p>\n<p>FAO\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.fao.org\/sustainable-forest-management\/toolbox\/modules\/community-based-forestry\/basic-knowledge\/en\/?type=111\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">toplum temelli ormanc\u0131l\u0131\u011fa ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a>, yerel topluluklar\u0131n orman koruma ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir orman y\u00f6netimine katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini g\u00f6sterir. Madde 113 de orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir koruman\u0131n uygulama orta\u011f\u0131 olarak konumland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h2>Destek s\u00fcre\u00e7leri rant arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir mi?<\/h2>\n<p>Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne destek verilmesi, nakil veya yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi sosyal ve \u00e7evresel a\u00e7\u0131dan gerekli olabilir. Ancak Madde 113 bu s\u00fcre\u00e7lerin rant, \u00f6zel kazan\u00e7, kontrols\u00fcz ticarile\u015fme veya s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi zay\u0131flatma arac\u0131 olarak kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu s\u0131n\u0131r \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc destekleme ad\u0131 alt\u0131nda orman \u00fcr\u00fcnleri kontrols\u00fcz ticarile\u015ftirilebilir, belirli ki\u015filere ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 yararlanma alan\u0131 a\u00e7\u0131labilir, orman i\u00e7inde \u00f6zel kazan\u00e7 d\u00fczeni kurulabilir veya koruma amac\u0131 zay\u0131flat\u0131labilir. Bu durumda destek politikas\u0131, orman\u0131 ve orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc korumak yerine yeni bir rant mekanizmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Madde 113 bu riski \u00f6nlemek i\u00e7in destek ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerini stratejik devlet planlar\u0131na uygun ve denetlenebilir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn refah\u0131 \u00f6nemlidir; fakat bu refah, orman varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltan, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi bozan veya kamu yarar\u0131n\u0131 geri plana iten bi\u00e7imde sa\u011flanamaz.<\/p>\n<h2>Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc politikas\u0131 planla ba\u011flant\u0131l\u0131 olmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p>Madde 113, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne y\u00f6nelik politika, destek, nakil ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinin stratejik devlet planlar\u0131na uygun, denetlenebilir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc politikas\u0131n\u0131 ge\u00e7ici yard\u0131m, da\u011f\u0131n\u0131k te\u015fvik veya yerel bask\u0131 mekanizmas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n<p>Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc politikas\u0131; yang\u0131n \u00f6nleme, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00fcretim, orman d\u0131\u015f\u0131 ge\u00e7im kaynaklar\u0131, e\u011fitim, yerel kat\u0131l\u0131m, g\u00f6\u00e7 bask\u0131s\u0131, afet riski, ekoturizm s\u0131n\u0131rlar\u0131, odun d\u0131\u015f\u0131 orman \u00fcr\u00fcnleri, su havzas\u0131 korumas\u0131 ve k\u0131rsal kalk\u0131nma gibi alanlarla birlikte planlanmal\u0131d\u0131r. Aksi h\u00e2lde destekler k\u0131sa vadeli ve par\u00e7al\u0131 kal\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n <a href=\"https:\/\/www.worldbank.org\/en\/topic\/forests\/brief\/forests-poverty-reduction\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ormanlar ve yoksullu\u011fun azalt\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmesi<\/a>, orman b\u00f6lgelerinde yerel halk\u0131n karar s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ve orman y\u00f6neti\u015fiminin g\u00fc\u00e7lendirilmesinin hem insanlar hem ekonomiler i\u00e7in daha iyi sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini vurgular. Madde 113\u2019\u00fcn orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc yakla\u015f\u0131m\u0131 da koruma ile ge\u00e7im kayna\u011f\u0131n\u0131 birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<h2>Madde 113\u2019\u00fcn koruma kilitleri<\/h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Koruma Alan\u0131<\/th>\n<th>Madde 113\u2019teki G\u00fcvence<\/th>\n<th>\u00d6nlenen Risk<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Devlet ormanlar\u0131<\/td>\n<td>M\u00fclkiyet devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz, \u00f6zel ayni hakka konu edilemez.<\/td>\n<td>Ormanlar\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyet veya fiil\u00ee kullan\u0131m yoluyla erimesi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Yanan alanlar<\/td>\n<td>Yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r, ba\u015fka ama\u00e7la tahsis edilemez.<\/td>\n<td>Yang\u0131n sonras\u0131 arazi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve imar bask\u0131s\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Orman alan\u0131<\/td>\n<td>Daralt\u0131lamaz, yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lamaz, kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilemez.<\/td>\n<td>Par\u00e7a par\u00e7a orman kayb\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Zorunlu altyap\u0131<\/td>\n<td>Ba\u015fka yerde yap\u0131lamayan, hayati, s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir m\u00fcdahale<\/td>\n<td>Geni\u015f kamu yarar\u0131 bahanesiyle yap\u0131la\u015fma<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bilimsel zorunluluk<\/td>\n<td>Ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel rapor \u015fart\u0131<\/td>\n<td>Ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131yla orman kayb\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc<\/td>\n<td>Uygulama d\u00fczeyinde kat\u0131l\u0131m, denetlenebilir destek<\/td>\n<td>Rant, kontrols\u00fcz ticarile\u015fme ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik kayb\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu koruma kilitleri, Madde 113\u2019\u00fcn yaln\u0131z genel bir \u00e7evre duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 maddesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Madde, orman alanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet, kullan\u0131m, yang\u0131n sonras\u0131 durum, altyap\u0131 istisnas\u0131 ve yerel kat\u0131l\u0131m bak\u0131m\u0131ndan somut anayasal g\u00fcvencelere ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyar.<\/p>\n<h2>Orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc neden ayr\u0131 bir de\u011ferdir?<\/h2>\n<p>Madde 113, zorunlu altyap\u0131 m\u00fcdahalesinin ancak orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan \u015fekilde yap\u0131labilece\u011fini belirtir. Orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, orman\u0131n par\u00e7alanmadan ekosistem olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesidir. Bir orman alan\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcnen yollarla, tesislerle, enerji hatlar\u0131yla veya yap\u0131 adalar\u0131yla par\u00e7alanmas\u0131, ekolojik i\u015flevleri zay\u0131flatabilir.<\/p>\n<p>Orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozuldu\u011funda yang\u0131n riski artabilir, yaban hayat\u0131 ge\u00e7i\u015fleri kesilebilir, su tutma kapasitesi azalabilir, erozyon riski b\u00fcy\u00fcyebilir ve insan bask\u0131s\u0131 orman\u0131n derinliklerine ta\u015f\u0131nabilir. Bu nedenle m\u00fcdahalenin yaln\u0131z kaplad\u0131\u011f\u0131 metrekareye bakmak yeterli de\u011fildir. Orman\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve ekolojik devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 da de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler Orman Forumu\u2019nun <a href=\"https:\/\/forests.desa.un.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">k\u00fcresel orman hedeflerine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a>, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir orman y\u00f6netimini ilerletme ve ormanlar\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc faydalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme amac\u0131 ta\u015f\u0131r. Orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc de bu \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc faydalar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in temel \u015fartlardan biridir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: Ormanlar\u0131n korunmas\u0131 gelecek nesillere kar\u015f\u0131 anayasal sorumluluktur<\/h2>\n<p>Ormanlar\u0131n korunmas\u0131, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde millet ad\u0131na korunan tabii varl\u0131klar\u0131n gelecek nesillere aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel anayasal g\u00fcvencedir. Madde 113, tabii ormanlar\u0131n Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda oldu\u011funu, millet ad\u0131na korunaca\u011f\u0131n\u0131, geli\u015ftirilece\u011fini ve gelecek nesillere aktar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz ve \u00f6zel ayni hakka konu edilemez.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, yanan orman alanlar\u0131n\u0131n yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve ba\u015fka kullan\u0131m amac\u0131yla tahsis edilememesini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00fcvenceye almas\u0131d\u0131r. Orman alanlar\u0131 daralt\u0131lamaz, kamu yarar\u0131 veya hizmet gerek\u00e7esiyle yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lamaz ve kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilemez. Yaln\u0131zca ba\u015fka yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyen zorunlu ve hayati kamu altyap\u0131s\u0131 i\u00e7in, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir m\u00fcdahaleye izin verilebilir. Ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 bu m\u00fcdahale i\u00e7in yeterli de\u011fildir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Madde 113, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc de koruma d\u00fczeninin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmaz. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netimine uygulama d\u00fczeyinde kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flan\u0131r; fakat karar alma ve kamu g\u00fcc\u00fc kullanma yetkisi kamu otoritesine aittir. Destek ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri rant, \u00f6zel kazan\u00e7, kontrols\u00fcz ticarile\u015fme veya s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi zay\u0131flatma arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz. Bu nedenle ormanlar\u0131n korunmas\u0131, bu anayasa modelinde <strong>devredilemez orman varl\u0131\u011f\u0131, yang\u0131n sonras\u0131 yeniden ormanla\u015ft\u0131rma, yap\u0131la\u015fma yasa\u011f\u0131, bilimsel zorunluluk, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kat\u0131l\u0131m\u0131 ve gelecek nesillerin hakk\u0131<\/strong> aras\u0131nda kurulmu\u015f temel \u00e7evresel anayasa g\u00fcvencesidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ormanlar\u0131n korunmas\u0131, yaln\u0131z a\u011fa\u00e7 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 muhafaza etmek de\u011fil; suyu, topra\u011f\u0131, iklim dengesini, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi, afet direncini, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ya\u015fam\u0131n\u0131 ve gelecek nesillerin ortak hakk\u0131n\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na almakt\u0131r. Bir orman alan\u0131 yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, daralt\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya ekonomik kolayl\u0131k gerek\u00e7esiyle kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirildi\u011finde kaybedilen \u015fey yaln\u0131z ye\u015fil \u00f6rt\u00fc de\u011fildir. Topra\u011f\u0131n tutunma g\u00fcc\u00fc, su d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, yaban hayat\u0131, yerel ge\u00e7im kaynaklar\u0131, iklim direnci ve milletin ortak tabii varl\u0131\u011f\u0131 da zarar g\u00f6r\u00fcr. Bu nedenle ormanlar\u0131n korunmas\u0131, ge\u00e7ici idari tercihlere veya k\u0131sa vadeli yat\u0131r\u0131m hesaplar\u0131na b\u0131rak\u0131lmayacak kadar temel bir kamu yarar\u0131d\u0131r. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 113, ormanlar\u0131 devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda, millet ad\u0131na korunan ve gelecek nesillere aktar\u0131lmas\u0131 gereken tabii varl\u0131klar olarak d\u00fczenler. Devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz ve \u00f6zel ayni hakka konu edilemez. Bu h\u00fck\u00fcm, orman alanlar\u0131n\u0131 \u00f6zel m\u00fclkiyet geni\u015flemesi, fiil\u00ee i\u015fgal, uzun s\u00fcreli kullan\u0131m iddias\u0131 veya dolayl\u0131 m\u00fclkiyet benzeri haklarla eritme giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal kilit olu\u015fturur. Orman neden s\u0131radan ta\u015f\u0131nmaz de\u011fildir? Orman, yaln\u0131z \u00fczerinde a\u011fa\u00e7 bulunan bir arazi de\u011fildir. Orman; ekolojik sistem, su havzas\u0131, iklim d\u00fczenleyici, karbon tutucu, yaban hayat\u0131 alan\u0131, k\u00f6y ekonomisi destek\u00e7isi, afet \u00f6nleyici ve gelecek nesillerin tabii miras\u0131d\u0131r. Bu nedenle orman alan\u0131, klasik arazi mant\u0131\u011f\u0131yla \u201cba\u015fka ama\u00e7la daha k\u00e2rl\u0131 kullan\u0131labilir\u201d diye de\u011ferlendirilemez. Madde 113\u2019\u00fcn devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetini devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz ve \u00f6zel ayni hakka konu edilemez saymas\u0131, orman\u0131n bu \u00f6zel niteli\u011finden kaynaklan\u0131r. Orman, millet ad\u0131na korunur. Devlet burada malik gibi keyf\u00ee davranan bir \u00f6zel ki\u015fi de\u011fil; orman\u0131 korumak, geli\u015ftirmek ve gelecek nesillere aktarmakla g\u00f6revli anayasal emanet\u00e7idir. FAO\u2019nun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir orman y\u00f6netimine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131, ormanlar\u0131n ekonomik, sosyal ve \u00e7evresel de\u011ferlerinin bug\u00fcnk\u00fc ve gelecek nesiller yarar\u0131na korunup geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fini belirtir. Madde 113\u2019\u00fcn orman yakla\u015f\u0131m\u0131 da orman\u0131 yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fcn arazi ihtiyac\u0131yla de\u011fil, nesiller aras\u0131 kamu yarar\u0131yla ele al\u0131r. Madde 113 \u2013 Ormanlar\u0131n ve Orman K\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn Korunmas\u0131 Tabii ormanlar Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndad\u0131r; millet ad\u0131na korunur, geli\u015ftirilir ve gelecek nesillere aktar\u0131l\u0131r. Devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz ve \u00f6zel ayni hakka konu edilemez. Yanan orman alanlar\u0131 yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r; bu alanlar ba\u015fka kullan\u0131m amac\u0131yla tahsis edilemez. Orman alanlar\u0131 daralt\u0131lamaz; kamu yarar\u0131 veya hizmet gerek\u00e7esiyle yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lamaz ve kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilemez. Yaln\u0131zca ba\u015fka yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyen zorunlu ve hayati kamu altyap\u0131s\u0131 i\u00e7in, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir m\u00fcdahaleye izin verilebilir. Zorunluluk; can g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7me suyu, enerji arz g\u00fcvenli\u011fi, afet \u00f6nleme, savunma veya ula\u015f\u0131m s\u00fcreklili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel raporla g\u00f6sterilir; ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 yeterli de\u011fildir. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn, ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netimine uygulama d\u00fczeyinde kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flan\u0131r; karar alma ve kamu g\u00fcc\u00fc kullanma yetkisi kamu otoritesine aittir. Destek ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri rant, \u00f6zel kazan\u00e7, kontrols\u00fcz ticarile\u015fme veya s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi zay\u0131flatma arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne y\u00f6nelik politika, destek, nakil ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri stratejik devlet planlar\u0131na uygun, denetlenebilir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; ormanlar\u0131n korunmas\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve kamu yarar\u0131 esast\u0131r. Yanan orman alan\u0131 ba\u015fka ama\u00e7la kullan\u0131lamaz Madde 113\u2019\u00fcn en sert ve en \u00f6nemli h\u00fck\u00fcmlerinden biri, yanan orman alanlar\u0131n\u0131n yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve bu alanlar\u0131n ba\u015fka kullan\u0131m amac\u0131yla tahsis edilemeyece\u011fini belirtmesidir. Bu h\u00fck\u00fcm, orman yang\u0131nlar\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kabilecek en tehlikeli ihtimali kapat\u0131r: Yang\u0131n sonras\u0131 arazi de\u011feri \u00fczerinden yeni kullan\u0131m bask\u0131s\u0131. Bir orman yand\u0131\u011f\u0131nda, o alan\u0131n imara, turizme, madencili\u011fe, enerji tesisine, \u00f6zel projeye veya ba\u015fka ekonomik kullan\u0131ma a\u00e7\u0131labilece\u011fi alg\u0131s\u0131 olu\u015fursa, yang\u0131n sonras\u0131 kamu g\u00fcveni zedelenir. Hatta daha a\u011f\u0131r durumda, yang\u0131nlar\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli arazi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc arac\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesi do\u011fabilir. Madde 113 bu kap\u0131y\u0131 tamamen kapat\u0131r. UNEP\u2019in ekosistem restorasyonuna ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131, bozulmu\u015f veya yok edilmi\u015f ekosistemlerin iyile\u015fmesine yard\u0131m etmenin ve sa\u011flam ekosistemleri koruman\u0131n restorasyonun temel anlam\u0131 oldu\u011funu belirtir. Yanan orman alan\u0131n\u0131n yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da bu restorasyon yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n anayasal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Orman alan\u0131 neden daralt\u0131lamaz? Madde 113, orman alanlar\u0131n\u0131n daralt\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, kamu yarar\u0131 veya hizmet gerek\u00e7esiyle yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131m amac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilemeyece\u011fini d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm \u00f6zellikle \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201ckamu yarar\u0131\u201d veya \u201chizmet\u201d kavramlar\u0131 \u00e7ok geni\u015f yorumlan\u0131rsa, hemen her proje orman alan\u0131 \u00fczerinde me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131labilir. Bir yol, tesis, turizm alan\u0131, konut, maden, enerji projesi veya ba\u015fka yat\u0131r\u0131m i\u00e7in kamu yarar\u0131 iddia edilebilir. Fakat ormanlar\u0131n korunmas\u0131 anayasal kamu yarar\u0131d\u0131r. Bu nedenle her kamu yarar\u0131 iddias\u0131 orman korumas\u0131n\u0131 bertaraf edemez. Madde 113, orman alan\u0131n\u0131n yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kullan\u0131m amac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesini genel olarak yasaklar. Bu d\u00fczenleme, ormanlar\u0131n par\u00e7a par\u00e7a azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. \u00c7\u00fcnk\u00fc orman kayb\u0131 her zaman b\u00fcy\u00fck kararlarla olmaz; k\u00fc\u00e7\u00fck istisnalar, ge\u00e7ici izinler, hizmet gerek\u00e7eleri ve par\u00e7a par\u00e7a kullan\u0131m de\u011fi\u015fiklikleri zamanla orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zay\u0131flatabilir. Madde 113 bu yava\u015f a\u015f\u0131nmaya kar\u015f\u0131 koruma getirir. Zorunlu altyap\u0131 istisnas\u0131 neden \u00e7ok dar tutulmu\u015ftur? Madde 113, orman alanlar\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahaleyi tamamen imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lmaz. Yaln\u0131zca ba\u015fka yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyen zorunlu ve hayati kamu altyap\u0131s\u0131 i\u00e7in, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir m\u00fcdahaleye izin verilebilir. Bu istisna dar ve \u015fartl\u0131d\u0131r. Burada \u00fc\u00e7 ayr\u0131 g\u00fcvence vard\u0131r. Birincisi, altyap\u0131 ba\u015fka yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilememelidir. Yani ormana m\u00fcdahale en kolay yol oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, ger\u00e7ekten ba\u015fka se\u00e7enek bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fcndeme gelebilir. \u0130kincisi, altyap\u0131 zorunlu ve hayati olmal\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, m\u00fcdahale orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan, s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir nitelikte olmal\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eve, orman korumas\u0131 ile zorunlu kamu altyap\u0131s\u0131 aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir denge kurar. Orman alan\u0131 genel kalk\u0131nma, k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in feda edilemez; ancak toplumun can g\u00fcvenli\u011fi, su, enerji, afet, savunma veya ula\u015f\u0131m s\u00fcreklili\u011fi gibi hayati ihtiya\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan dar bir istisna tan\u0131nabilir. Ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k neden yeterli de\u011fildir? Madde 113, zorunlulu\u011fun can g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7me suyu, enerji arz g\u00fcvenli\u011fi, afet \u00f6nleme, savunma veya ula\u015f\u0131m s\u00fcreklili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel raporla g\u00f6sterilece\u011fini; ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, ormanlar\u0131n korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan en g\u00fc\u00e7l\u00fc anayasal filtrelerden biridir. Ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k hemen her b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m i\u00e7in ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 da idare a\u00e7\u0131s\u0131ndan cazip olabilir. Fakat ormanlar\u0131n anayasal de\u011feri, yaln\u0131z ekonomik getiri hesab\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fclemez. Orman kayb\u0131n\u0131n su, iklim, biyolojik \u00e7e\u015fitlilik, toprak, afet riski ve gelecek nesiller \u00fczerindeki etkisi \u00e7o\u011fu zaman k\u0131sa vadeli ekonomik hesaplardan daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel rapor \u015fart\u0131 bu nedenle kritiktir. Zorunluluk idari beyanla veya yat\u0131r\u0131mc\u0131 raporuyla de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel de\u011ferlendirmeyle g\u00f6sterilmelidir. Bilimsel rapor da yaln\u0131z projenin faydas\u0131n\u0131 de\u011fil, alternatifleri, \u00e7evresel etkiyi, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve zorunluluk derecesini ortaya koymal\u0131d\u0131r. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc koruman\u0131n neresindedir? Madde 113, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netimine uygulama d\u00fczeyinde kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc yaln\u0131z destek alan pasif grup olarak de\u011fil, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netimin sahadaki \u00f6nemli payda\u015f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc orman\u0131n i\u00e7inde veya yak\u0131n\u0131nda ya\u015fayan, orman\u0131n d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc, yang\u0131n riskini, yerel ekolojiyi, ge\u00e7im ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve sahadaki bozulmalar\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6ren toplumsal kesimdir. Bu bilgi uygulama d\u00fczeyinde de\u011ferlidir. Ancak Madde 113, karar alma ve kamu g\u00fcc\u00fc kullanma yetkisinin kamu otoritesine ait oldu\u011funu da a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yler. B\u00f6ylece kat\u0131l\u0131m ile kamu yetkisi aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r korunur. FAO\u2019nun toplum temelli ormanc\u0131l\u0131\u011fa ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131, yerel topluluklar\u0131n orman koruma ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir orman y\u00f6netimine katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fini g\u00f6sterir. Madde 113 de orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir koruman\u0131n uygulama orta\u011f\u0131 olarak konumland\u0131r\u0131r. Destek s\u00fcre\u00e7leri rant arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir mi? Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne destek verilmesi, nakil veya yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi sosyal ve \u00e7evresel a\u00e7\u0131dan gerekli olabilir. Ancak Madde 113 bu s\u00fcre\u00e7lerin rant, \u00f6zel kazan\u00e7, kontrols\u00fcz ticarile\u015fme veya s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi zay\u0131flatma arac\u0131 olarak kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu s\u0131n\u0131r \u00f6nemlidir. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc destekleme ad\u0131 alt\u0131nda orman \u00fcr\u00fcnleri kontrols\u00fcz ticarile\u015ftirilebilir, belirli ki\u015filere ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 yararlanma alan\u0131 a\u00e7\u0131labilir, orman i\u00e7inde \u00f6zel kazan\u00e7 d\u00fczeni kurulabilir veya koruma amac\u0131 zay\u0131flat\u0131labilir. Bu durumda destek politikas\u0131, orman\u0131 ve orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc korumak yerine yeni bir rant mekanizmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Madde 113 bu riski \u00f6nlemek i\u00e7in destek ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerini stratejik devlet planlar\u0131na uygun ve denetlenebilir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn refah\u0131 \u00f6nemlidir; fakat bu refah, orman varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltan, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi bozan veya kamu yarar\u0131n\u0131 geri plana iten bi\u00e7imde sa\u011flanamaz. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc politikas\u0131 planla ba\u011flant\u0131l\u0131 olmal\u0131d\u0131r Madde 113, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne y\u00f6nelik politika, destek, nakil ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinin stratejik devlet planlar\u0131na uygun, denetlenebilir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc politikas\u0131n\u0131 ge\u00e7ici yard\u0131m, da\u011f\u0131n\u0131k te\u015fvik veya yerel bask\u0131 mekanizmas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc politikas\u0131; yang\u0131n \u00f6nleme, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00fcretim, orman d\u0131\u015f\u0131 ge\u00e7im kaynaklar\u0131, e\u011fitim, yerel kat\u0131l\u0131m, g\u00f6\u00e7 bask\u0131s\u0131, afet riski, ekoturizm s\u0131n\u0131rlar\u0131, odun d\u0131\u015f\u0131 orman \u00fcr\u00fcnleri, su havzas\u0131 korumas\u0131 ve k\u0131rsal kalk\u0131nma gibi alanlarla birlikte planlanmal\u0131d\u0131r. Aksi h\u00e2lde destekler k\u0131sa vadeli ve par\u00e7al\u0131 kal\u0131r. D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n ormanlar ve yoksullu\u011fun azalt\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmesi, orman b\u00f6lgelerinde yerel halk\u0131n karar s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ve orman y\u00f6neti\u015fiminin g\u00fc\u00e7lendirilmesinin hem insanlar hem ekonomiler i\u00e7in daha iyi sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini vurgular. Madde 113\u2019\u00fcn orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc yakla\u015f\u0131m\u0131 da koruma ile ge\u00e7im kayna\u011f\u0131n\u0131 birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Madde 113\u2019\u00fcn koruma kilitleri Koruma Alan\u0131 Madde 113\u2019teki G\u00fcvence \u00d6nlenen Risk Devlet ormanlar\u0131 M\u00fclkiyet devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz, \u00f6zel ayni hakka konu edilemez. Ormanlar\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyet veya fiil\u00ee kullan\u0131m yoluyla erimesi Yanan alanlar Yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r, ba\u015fka ama\u00e7la tahsis edilemez. Yang\u0131n sonras\u0131 arazi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve imar bask\u0131s\u0131 Orman alan\u0131 Daralt\u0131lamaz, yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lamaz, kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilemez. Par\u00e7a par\u00e7a orman kayb\u0131 Zorunlu altyap\u0131 Ba\u015fka yerde yap\u0131lamayan, hayati, s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir m\u00fcdahale Geni\u015f kamu yarar\u0131 bahanesiyle yap\u0131la\u015fma Bilimsel zorunluluk Ba\u011f\u0131ms\u0131z bilimsel rapor \u015fart\u0131 Ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131yla orman kayb\u0131 Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc Uygulama d\u00fczeyinde kat\u0131l\u0131m, denetlenebilir destek Rant, kontrols\u00fcz ticarile\u015fme ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik kayb\u0131 Bu koruma kilitleri, Madde 113\u2019\u00fcn yaln\u0131z genel bir \u00e7evre duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 maddesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Madde, orman alanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet, kullan\u0131m, yang\u0131n sonras\u0131 durum, altyap\u0131 istisnas\u0131 ve yerel kat\u0131l\u0131m bak\u0131m\u0131ndan somut anayasal g\u00fcvencelere ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyar. Orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc neden ayr\u0131 bir de\u011ferdir? Madde 113, zorunlu altyap\u0131 m\u00fcdahalesinin ancak orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan \u015fekilde yap\u0131labilece\u011fini belirtir. Orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, orman\u0131n par\u00e7alanmadan ekosistem olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesidir. Bir orman alan\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcnen yollarla, tesislerle, enerji hatlar\u0131yla veya yap\u0131 adalar\u0131yla par\u00e7alanmas\u0131, ekolojik i\u015flevleri zay\u0131flatabilir. Orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozuldu\u011funda yang\u0131n riski artabilir, yaban hayat\u0131 ge\u00e7i\u015fleri kesilebilir, su tutma kapasitesi azalabilir, erozyon riski b\u00fcy\u00fcyebilir ve insan bask\u0131s\u0131 orman\u0131n derinliklerine ta\u015f\u0131nabilir. Bu nedenle m\u00fcdahalenin yaln\u0131z kaplad\u0131\u011f\u0131 metrekareye bakmak yeterli de\u011fildir. Orman\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve ekolojik devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 da de\u011ferlendirilmelidir. Birle\u015fmi\u015f Milletler Orman Forumu\u2019nun k\u00fcresel orman hedeflerine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir orman y\u00f6netimini ilerletme ve ormanlar\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc faydalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme amac\u0131 ta\u015f\u0131r. Orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc de bu \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc faydalar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in temel \u015fartlardan biridir. Sonu\u00e7: Ormanlar\u0131n korunmas\u0131 gelecek nesillere kar\u015f\u0131 anayasal sorumluluktur Ormanlar\u0131n korunmas\u0131, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde millet ad\u0131na korunan tabii varl\u0131klar\u0131n gelecek nesillere aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel anayasal g\u00fcvencedir. Madde 113, tabii ormanlar\u0131n Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda oldu\u011funu, millet ad\u0131na korunaca\u011f\u0131n\u0131, geli\u015ftirilece\u011fini ve gelecek nesillere aktar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti devredilemez, zamana\u015f\u0131m\u0131yla kazan\u0131lamaz ve \u00f6zel ayni hakka konu edilemez. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, yanan orman alanlar\u0131n\u0131n yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve ba\u015fka kullan\u0131m amac\u0131yla tahsis edilememesini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00fcvenceye almas\u0131d\u0131r. Orman alanlar\u0131 daralt\u0131lamaz, kamu yarar\u0131 veya hizmet gerek\u00e7esiyle yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lamaz ve kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilemez. Yaln\u0131zca ba\u015fka yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyen zorunlu ve hayati kamu altyap\u0131s\u0131 i\u00e7in, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmayan s\u0131n\u0131rl\u0131, ge\u00e7ici ve denetlenebilir m\u00fcdahaleye izin verilebilir. Ekonomik k\u00e2rl\u0131l\u0131k veya yat\u0131r\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 bu m\u00fcdahale i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Sonu\u00e7 olarak Madde 113, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc de koruma d\u00fczeninin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmaz. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netimine uygulama d\u00fczeyinde kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flan\u0131r; fakat karar alma ve kamu g\u00fcc\u00fc kullanma yetkisi kamu otoritesine aittir. Destek ve yararland\u0131rma s\u00fcre\u00e7leri rant, \u00f6zel kazan\u00e7, kontrols\u00fcz ticarile\u015fme veya s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi zay\u0131flatma arac\u0131 olarak kullan\u0131lamaz. Bu nedenle ormanlar\u0131n korunmas\u0131, bu anayasa modelinde devredilemez orman varl\u0131\u011f\u0131, yang\u0131n sonras\u0131 yeniden ormanla\u015ft\u0131rma, yap\u0131la\u015fma yasa\u011f\u0131, bilimsel zorunluluk, orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kat\u0131l\u0131m\u0131 ve gelecek nesillerin hakk\u0131 aras\u0131nda kurulmu\u015f temel \u00e7evresel anayasa g\u00fcvencesidir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":416,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosyal-devlet-egitim-saglik-ve-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=415"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":417,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/415\/revisions\/417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}