{"id":394,"date":"2026-06-21T07:16:21","date_gmt":"2026-06-21T07:16:21","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=394"},"modified":"2026-06-21T07:16:21","modified_gmt":"2026-06-21T07:16:21","slug":"devlet-denetleme-kurumu-madde-106","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/devlet-denetleme-kurumu-madde-106\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Devlet Denetleme Kurumu (Madde 106)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Devlet Denetleme Kurumu<\/strong>, kamu kurumlar\u0131 ve kamu hizmetiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 yap\u0131lar hakk\u0131nda denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve yetkili mercilere bildirim yapabilen; fakat hi\u00e7bir anayasal denetim merciinin yerine ge\u00e7emeyen s\u0131n\u0131rl\u0131 ve dikkatle \u00e7evrelenmi\u015f anayasal denetim kurumudur. Bir devlet d\u00fczeninde denetim ihtiyac\u0131 ne kadar ger\u00e7ekse, denetim yetkisinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 da o kadar \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc denetim ad\u0131 alt\u0131nda yarg\u0131n\u0131n, Say\u0131\u015ftay\u0131n, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin, disiplin mercilerinin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumunun veya ceza soru\u015fturmas\u0131 makamlar\u0131n\u0131n alan\u0131 devral\u0131n\u0131rsa, denetim hukuku koruyan bir ara\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar ve anayasal g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 bozan paralel bir g\u00fc\u00e7 merkezine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 106, Devlet Denetleme Kurumunu geni\u015f ama s\u0131n\u0131rl\u0131 bir denetim alan\u0131yla d\u00fczenler. Kurum; kamu kurumlar\u0131, kamu t\u00fczel ki\u015fileri ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve yetkili mercilere bildirim yapabilir. \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri bak\u0131m\u0131ndan yetki ise kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu tercih, Kurumun kamu yarar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 alanlar\u0131 inceleyebilmesini sa\u011flar; fakat \u00f6zel hukuk alan\u0131na s\u0131n\u0131rs\u0131z m\u00fcdahalesini engeller.<\/p>\n<p>Madde 106\u2019n\u0131n ay\u0131rt edici y\u00f6n\u00fc, Devlet Denetleme Kurumunun ne yapabilece\u011finden \u00e7ok, ne yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde belirlemesidir. Kurum yasama, yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay, ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131, disiplin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi mercilerinin alan\u0131n\u0131 devralamaz. Raporlar\u0131 mahkeme karar\u0131, Say\u0131\u015ftay raporu, disiplin i\u015flemi veya TBMM denetimi yerine ge\u00e7mez. Tek ba\u015f\u0131na icrai, cezai ya da mali sonu\u00e7 do\u011furmaz. Bu s\u0131n\u0131rlar, Devlet Denetleme Kurumunu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tespit ve raporlama kurumu yaparken, onu anayasal sistem i\u00e7inde <strong>paralel yarg\u0131, paralel Say\u0131\u015ftay veya paralel disiplin makam\u0131<\/strong> olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n<h2>Denetim yetkisi neden s\u0131n\u0131rs\u0131z olamaz?<\/h2>\n<p>Devlet Denetleme Kurumu, kamu y\u00f6netiminin i\u015fleyi\u015finde sorunlar\u0131 g\u00f6rebilecek, bilgi toplayabilecek, rapor haz\u0131rlayabilecek ve ilgili mercilere bildirim yapabilecek bir kurumdur. Ancak denetim yetkisi s\u0131n\u0131rs\u0131z olursa, denetleyen kurum do\u011frudan karar veren, cezaland\u0131ran, mali sorumluluk kuran veya yarg\u0131lamay\u0131 etkileyen bir merkeze d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Bu ise hukuk devleti bak\u0131m\u0131ndan ciddi risk do\u011furur.<\/p>\n<p>Madde 106 bu riski ba\u015ftan g\u00f6r\u00fcr. Kuruma denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve bildirim yetkisi verir; fakat bu yetkilerin sonu\u00e7 do\u011furma s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7izer. Kurum rapor yazar, tespit yapar, ilgili mercilere bildirir. Fakat tek ba\u015f\u0131na ki\u015finin g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131na, disiplin cezas\u0131na, mali sorumlulu\u011funa, ceza soru\u015fturmas\u0131na veya yarg\u0131sal sonuca karar veremez.<\/p>\n<p>Venedik Komisyonu\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.venice.coe.int\/webforms\/documents\/default.aspx?pdffile=CDL-AD%282025%29002-e\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">hukuk devleti \u00f6l\u00e7\u00fctlerine ili\u015fkin g\u00fcncel kontrol listesi<\/a>, yetkinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesini, hukuki belirlili\u011fi, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve adalete eri\u015fimi hukuk devletinin temel unsurlar\u0131 aras\u0131nda ele al\u0131r. Devlet Denetleme Kurumunun s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 da ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayan\u0131r: Kamu g\u00fcc\u00fc denetlenmeli, fakat denetim g\u00fcc\u00fc de hukukla ba\u011fl\u0131 kalmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 106 \u2013 Devlet Denetleme Kurumu<\/strong><\/p>\n<p>Devlet Denetleme Kurumu; kamu kurumlar\u0131, kamu t\u00fczel ki\u015fileri ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve yetkili mercilere bildirim yapabilir. \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri bak\u0131m\u0131ndan yetki kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Kurum; yasama, yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay, ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131, disiplin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi mercilerinin alan\u0131n\u0131 devralamaz, aralar\u0131nda hiyerar\u015fi kuramaz, haklara ve g\u00f6r\u00fclmekte olan davalara m\u00fcdahale edemez. Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n mali denetimi, hesap yarg\u0131s\u0131, kamu zarar\u0131 ve mali sorumlulukta Say\u0131\u015ftay\u0131n alan\u0131 \u00f6nceliklidir.<\/p>\n<p>\u0130nceleme ve raporlar tavsiye, tespit ve bildirim niteli\u011findedir; mahkeme karar\u0131, Say\u0131\u015ftay raporu, disiplin i\u015flemi veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi yerine ge\u00e7mez ve tek ba\u015f\u0131na icrai, cezai ya da mali sonu\u00e7 do\u011furmaz. Kurum raporlar\u0131n\u0131 ilgili mercilere bildirir.<\/p>\n<p>Raporlar korunmas\u0131 gereken gizlilikler, ki\u015fisel veriler ve mill\u00ee g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6zetilerek a\u00e7\u0131klan\u0131r. Gizlilik, raporun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, denetim sonucunu, sorumluluk bildirimini veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bilgi edinme yetkisini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>\u00dcyelerin belirlenmesi 56. madde g\u00fcvencelerine tabidir. Kurumun kurulu\u015fu, \u00fcyelikleri, ba\u015fkanl\u0131k yap\u0131s\u0131, \u00fcyelik s\u00fcreleri, bo\u015falma, ge\u00e7ici vek\u00e2let, \u00e7al\u0131\u015fma usulleri, b\u00fct\u00e7esi ve raporlama d\u00fczeni kanunla d\u00fczenlenir; ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve hi\u00e7bir anayasal denetim merciinin yerine ge\u00e7emeyece\u011fi esas\u0131 korunur.<\/p>\n<p>Kanun; Kurumun tespit, bildirim ve raporlama niteli\u011fini a\u015farak icrai, cezai, mali veya yarg\u0131sal sonu\u00e7 do\u011furacak yetki veremez; kurum hi\u00e7bir anayasal denetim merciinin alan\u0131n\u0131 dolayl\u0131 bi\u00e7imde devralamaz.<\/p>\n<p>Kurum raporlar\u0131, ilgili merci taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirme yap\u0131lmadan disiplin, g\u00f6revden alma, mali sorumluluk, ceza soru\u015fturmas\u0131 veya idari yapt\u0131r\u0131m sonucu do\u011furamaz. Raporlarda ad\u0131 ge\u00e7enlerin cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 korunur; raporlar yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetiminin yerine ge\u00e7emez.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Yetki alan\u0131: Kamu kurumu, kamu kayna\u011f\u0131 ve kamu hizmeti<\/h2>\n<p>Devlet Denetleme Kurumu kamu kurumlar\u0131, kamu t\u00fczel ki\u015fileri ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda inceleme yapabilir. Bu alan do\u011frudan kamu g\u00fcc\u00fcyle ilgilidir. Kamu kurumu kamu hizmeti y\u00fcr\u00fct\u00fcr, kamu kayna\u011f\u0131 kullan\u0131r, kamu yetkisi uygular veya vatanda\u015f \u00fczerinde idari etki do\u011furur. B\u00f6yle bir alanda denetim yap\u0131labilmesi do\u011fald\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri bak\u0131m\u0131ndan ise yetki kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu s\u0131n\u0131r son derece \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel hukuk alan\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn \u015firketlerin, vak\u0131flar\u0131n, derneklerin veya t\u00fczel ki\u015filerin s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imde Devlet Denetleme Kurumu incelemesine a\u00e7\u0131k olmas\u0131 hukuk g\u00fcvenli\u011fini zedeler. Ancak bu t\u00fczel ki\u015fi kamu kayna\u011f\u0131 kullan\u0131yorsa veya kamu hizmeti y\u00fcr\u00fct\u00fcyorsa, art\u0131k kamu denetimiyle ba\u011flant\u0131 kurulabilir.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, denetimin bi\u00e7ime de\u011fil i\u015fleve bakmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Kurumun ad\u0131 \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisi olabilir; fakat kamu hizmeti y\u00fcr\u00fct\u00fcyorsa veya kamu kayna\u011f\u0131 kullan\u0131yorsa, kamu yarar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan incelenebilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kamu kayna\u011f\u0131 ve kamu hizmeti ba\u011flant\u0131s\u0131 yoksa Devlet Denetleme Kurumu yetkisinin s\u0131n\u0131r\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<h2>Devlet Denetleme Kurumu hangi alanlara giremez?<\/h2>\n<p>Madde 106, Devlet Denetleme Kurumunun yasama, yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay, ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131, disiplin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi mercilerinin alan\u0131n\u0131 devralamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu say\u0131m, anayasal g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yasama denetimi TBMM\u2019nin alan\u0131d\u0131r. Yarg\u0131lama mahkemelerin alan\u0131d\u0131r. Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n mali denetimi ve hesap yarg\u0131s\u0131 Say\u0131\u015ftay\u0131n alan\u0131d\u0131r. Ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131 yetkili adli mercilerin alan\u0131d\u0131r. Disiplin i\u015flemleri ilgili disiplin mercilerinin usul\u00fcne tabidir. Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu vatanda\u015f \u015fik\u00e2yetleri ve iyi y\u00f6netim denetimi bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 bir i\u015fleve sahiptir.<\/p>\n<p>Devlet Denetleme Kurumu bu alanlara ili\u015fkin bilgi ve tespit \u00fcretebilir; fakat bu mercilerin yerine ge\u00e7emez. Aralar\u0131nda hiyerar\u015fi kuramaz. Bir mahkemeye, Say\u0131\u015ftaya, TBMM denetimine veya ceza soru\u015fturmas\u0131 makam\u0131na emir veren \u00fcst denetim organ\u0131 gibi davranamaz. B\u00f6ylece denetim mekanizmalar\u0131 birbirini tamamlar; fakat birbirini yutmaz.<\/p>\n<h2>Say\u0131\u015ftay alan\u0131n\u0131n \u00f6nceli\u011fi neden \u00f6zel olarak yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 106, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n mali denetimi, hesap yarg\u0131s\u0131, kamu zarar\u0131 ve mali sorumlulukta Say\u0131\u015ftay\u0131n alan\u0131n\u0131n \u00f6ncelikli oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, denetim kurumlar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rev karma\u015fas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in gereklidir. Devlet Denetleme Kurumu kamu kayna\u011f\u0131yla ilgili bir konuda tespit yapabilir; fakat mali denetim ve hesap yarg\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan as\u0131l anayasal merci Say\u0131\u015ftayd\u0131r.<\/p>\n<p>Say\u0131\u015ftay, kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n hukuka uygun, verimli, hesap verebilir ve mali sorumluluk i\u00e7inde kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetleyen ba\u011f\u0131ms\u0131z anayasal kurumdur. Devlet Denetleme Kurumu raporu, Say\u0131\u015ftay raporunun yerine ge\u00e7erse hesap yarg\u0131s\u0131 zay\u0131flar. Kamu zarar\u0131 ve mali sorumluluk, \u00f6zel usul ve uzmanl\u0131k gerektirir.<\/p>\n<p>INTOSAI\u2019nin <a href=\"https:\/\/www.intosai.org\/focus-areas\/independence.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">y\u00fcksek denetim kurumlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a>, kamu denetiminin objektif bi\u00e7imde yap\u0131labilmesi i\u00e7in y\u00fcksek denetim kurumlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eker. Madde 106\u2019daki Say\u0131\u015ftay \u00f6nceli\u011fi de mali denetimin kendi anayasal uzmanl\u0131k alan\u0131nda kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<h2>Rapor ne yapar, ne yapmaz?<\/h2>\n<p>Devlet Denetleme Kurumu raporlar\u0131n\u0131n niteli\u011fi Madde 106\u2019da \u00f6zellikle s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nceleme ve raporlar tavsiye, tespit ve bildirim niteli\u011findedir. Bu \u00fc\u00e7 kelime Kurumun anayasal yerini belirler.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tavsiye<\/strong>, ilgili mercilere yap\u0131labilecek d\u00fczeltme, \u00f6nlem veya de\u011ferlendirme \u00f6nerisidir.<\/li>\n<li><strong>Tespit<\/strong>, belirli bir olay, i\u015flem, uygulama veya risk hakk\u0131nda ula\u015f\u0131lan bulgudur.<\/li>\n<li><strong>Bildirim<\/strong>, yetkili mercinin g\u00f6rev alan\u0131na giren hususun o mercie aktar\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Fakat rapor mahkeme karar\u0131 de\u011fildir. Say\u0131\u015ftay raporu de\u011fildir. Disiplin i\u015flemi de\u011fildir. TBMM denetimi de\u011fildir. Tek ba\u015f\u0131na icrai, cezai veya mali sonu\u00e7 do\u011furmaz. Bu s\u0131n\u0131r, raporun \u00f6nemini azaltmaz; raporun hukuk d\u00fczenindeki do\u011fru yerini g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Bir raporla g\u00f6revden alma olur mu?<\/h2>\n<p>Madde 106\u2019ya g\u00f6re Kurum raporlar\u0131, ilgili merci taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirme yap\u0131lmadan disiplin, g\u00f6revden alma, mali sorumluluk, ceza soru\u015fturmas\u0131 veya idari yapt\u0131r\u0131m sonucu do\u011furamaz. Bu h\u00fck\u00fcm, raporda ad\u0131 ge\u00e7en ki\u015filer ve kurumlar i\u00e7in temel g\u00fcvence niteli\u011findedir.<\/p>\n<p>Denetim raporu \u00f6nemli bir bilgi kayna\u011f\u0131 olabilir. Fakat raporda yer alan tespit, ilgili disiplin merciinin, ceza soru\u015fturmas\u0131 makam\u0131n\u0131n, Say\u0131\u015ftay\u0131n, idari yapt\u0131r\u0131m merciinin veya mahkemenin ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirmesinin yerine ge\u00e7emez. Her merci kendi usul\u00fcne g\u00f6re delilleri incelemeli, savunma veya cevap hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mal\u0131 ve kendi karar\u0131n\u0131 vermelidir.<\/p>\n<p>Bu d\u00fczenleme, raporlar\u0131n otomatik yapt\u0131r\u0131m arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesini \u00f6nler. Aksi h\u00e2lde Devlet Denetleme Kurumu raporu fiilen mahkeme karar\u0131, disiplin cezas\u0131 veya mali sorumluluk h\u00fckm\u00fc gibi sonu\u00e7 do\u011furabilir. Madde 106 buna izin vermez.<\/p>\n<h2>Cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 neden denetimin par\u00e7as\u0131d\u0131r?<\/h2>\n<p>Raporlarda ad\u0131 ge\u00e7enlerin cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 korunur. Bu h\u00fck\u00fcm, denetimin tek tarafl\u0131 dosya \u00fcretimine d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi i\u00e7in gereklidir. Bir kurum, y\u00f6netici, kamu g\u00f6revlisi, meslek kurulu\u015fu veya \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisi raporda olumsuz bi\u00e7imde an\u0131l\u0131yorsa, kendisine a\u00e7\u0131klama imk\u00e2n\u0131 verilmelidir.<\/p>\n<p>Cevap hakk\u0131 denetimi yava\u015flatan gereksiz bir usul de\u011fildir. Tam tersine raporun do\u011frulu\u011funu art\u0131r\u0131r. Denetlenen ki\u015fi veya kurum, eksik bilgiyi tamamlayabilir, yanl\u0131\u015f yorumu d\u00fczeltebilir, fiil\u00ee imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klayabilir veya hukuki gerek\u00e7e sunabilir. B\u00f6ylece rapor daha adil, daha sa\u011flam ve daha g\u00fcvenilir h\u00e2le gelir.<\/p>\n<p>Avrupa Ombudsman\u0131n\u0131n <a href=\"https:\/\/www.ombudsman.europa.eu\/pdf\/en\/3510\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">iyi idari davran\u0131\u015f ilkelerine ili\u015fkin kodu<\/a>, ba\u011flay\u0131c\u0131 mahkeme karar\u0131 niteli\u011finde olmasa da idari s\u00fcre\u00e7lerde d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, tarafs\u0131zl\u0131k ve iyi y\u00f6netim k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7in yol g\u00f6sterici ilkeler sunar. Madde 106\u2019da cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 da denetimin iyi y\u00f6netim ilkeleriyle uyumlu y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flar.<\/p>\n<h2>Gizlilik: Denetimi koruyan m\u0131, saklayan m\u0131?<\/h2>\n<p>Madde 106, raporlar\u0131n korunmas\u0131 gereken gizlilikler, ki\u015fisel veriler ve mill\u00ee g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6zetilerek a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu ifade, iki ihtiyac\u0131 birlikte g\u00f6zetir. Bir yanda ki\u015fisel veriler, g\u00fcvenlik bilgileri, hassas kamu bilgileri ve mill\u00ee g\u00fcvenlik korunmal\u0131d\u0131r. Di\u011fer yanda gizlilik, denetim sonucunu g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lan bir perdeye d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir.<\/p>\n<p>Bu nedenle madde a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015funu s\u00f6yler: Gizlilik, raporun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, denetim sonucunu, sorumluluk bildirimini veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bilgi edinme yetkisini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde kullan\u0131lamaz. Yani gizlilik vard\u0131r; fakat denetimin kendisini yok eden bir gerek\u00e7e h\u00e2line gelemez.<\/p>\n<p>Bu denge \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 denetim konular\u0131 hassas olabilir. Fakat hassasiyet, hi\u00e7bir makam\u0131n bilgi alamad\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7bir sonucun a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7bir sorumlulu\u011fun bildirilmedi\u011fi bir karanl\u0131k alan olu\u015fturamaz. Gizlilik, denetimi g\u00fcvenli k\u0131lmal\u0131; denetimsizli\u011fi me\u015frula\u015ft\u0131rmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Devlet Denetleme Kurumu i\u00e7in k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiler<\/h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Alan<\/th>\n<th>Kurumun Yapabilece\u011fi<\/th>\n<th>Yapamayaca\u011f\u0131<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Kamu kurumlar\u0131<\/td>\n<td>\u0130nceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit ve raporlama yapabilir.<\/td>\n<td>Do\u011frudan icrai sonu\u00e7 kuramaz.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri<\/td>\n<td>Kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 inceleme yapabilir.<\/td>\n<td>Genel ve s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00f6zel alan denetimi yapamaz.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Mali denetim<\/td>\n<td>\u0130lgili bulgular\u0131 yetkili mercilere bildirebilir.<\/td>\n<td>Say\u0131\u015ftay\u0131n hesap yarg\u0131s\u0131 ve mali sorumluluk alan\u0131n\u0131 devralamaz.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Yarg\u0131 alan\u0131<\/td>\n<td>Gerekli tespiti yetkili mercilere iletebilir.<\/td>\n<td>G\u00f6r\u00fclmekte olan davalara m\u00fcdahale edemez.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Raporlar<\/td>\n<td>Tavsiye, tespit ve bildirim niteli\u011fi ta\u015f\u0131r.<\/td>\n<td>Tek ba\u015f\u0131na cezai, mali, disiplin veya yarg\u0131sal sonu\u00e7 do\u011furamaz.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Gizlilik<\/td>\n<td>Ki\u015fisel veri ve mill\u00ee g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetebilir.<\/td>\n<td>TBMM\u2019nin bilgi edinme yetkisini ortadan kald\u0131ramaz.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu tablo, Devlet Denetleme Kurumunun anayasal rol\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. Kurum g\u00fc\u00e7l\u00fc bir inceleme ve raporlama kapasitesine sahip olabilir; fakat karar verici anayasal mercilerin yerine ge\u00e7emez.<\/p>\n<h2>56. madde g\u00fcvencesi \u00fcyelikte ne sa\u011flar?<\/h2>\n<p>Madde 106, \u00fcyelerin belirlenmesinin 56. madde g\u00fcvencelerine tabi oldu\u011funu d\u00fczenler. Bu at\u0131f, Devlet Denetleme Kurumunun g\u00fcvenilirli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Denetim yapan ki\u015filerin objektif liyakat, tarafs\u0131zl\u0131k, a\u00e7\u0131kl\u0131k, denetlenebilirlik ve uygun mesleki yeterlik esaslar\u0131yla belirlenmesi gerekir.<\/p>\n<p>Denetim kurumunun \u00fcyeleri kapal\u0131 ili\u015fkilerle, ki\u015fisel sadakatle veya ge\u00e7ici g\u00fc\u00e7 dengeleriyle belirlenirse, Kurum raporlar\u0131na g\u00fcven azal\u0131r. Denetlenen kurumlar raporu tarafl\u0131 g\u00f6rebilir. Kamuoyu tespitlerin ger\u00e7ekli\u011finden \u015f\u00fcphe edebilir. Yetkili merciler de raporlar\u0131 ciddiye almakta zorlanabilir.<\/p>\n<p>Bu nedenle 56. madde ba\u011flant\u0131s\u0131 yaln\u0131z personel se\u00e7imi meselesi de\u011fildir. Devlet Denetleme Kurumunun raporlar\u0131n\u0131n inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00fcyelerin belirlenme usul\u00fcn\u00fcn objektif ve denetlenebilir olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Kanun Kuruma hangi yetkiyi veremez?<\/h2>\n<p>Madde 106, kanuna a\u00e7\u0131k bir yasak koyar: Kanun, Kurumun tespit, bildirim ve raporlama niteli\u011fini a\u015farak icrai, cezai, mali veya yarg\u0131sal sonu\u00e7 do\u011furacak yetki veremez. Bu h\u00fck\u00fcm, s\u0131radan bir teknik s\u0131n\u0131rlama de\u011fildir; anayasal dengeyi koruyan temel kilittir.<\/p>\n<p>Kanun koyucu Devlet Denetleme Kurumuna do\u011frudan g\u00f6revden alma, do\u011frudan para cezas\u0131 verme, do\u011frudan kamu zarar\u0131 h\u00fckm\u00fc kurma, do\u011frudan ceza soru\u015fturmas\u0131 sonucu \u00fcretme veya mahkeme karar\u0131n\u0131 etkisizle\u015ftirme yetkisi veremez. B\u00f6yle bir d\u00fczenleme, Kurumu anayasal denetim mercilerinin yerine ge\u00e7irir.<\/p>\n<p>OECD Kamu D\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc El Kitab\u0131, kamu d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc sistemlerinde kurumlar aras\u0131 i\u015f birli\u011fi, a\u00e7\u0131k sorumluluk alanlar\u0131 ve hesap verebilirlik mekanizmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgular. Madde 106 da tam olarak bu mant\u0131kla, denetim kurumlar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmadan, tespit ve bildirim g\u00fcc\u00fcn\u00fc do\u011fru yerde tutar.<\/p>\n<h2>Raporun do\u011fru yolu: Tespitten yetkili merciye<\/h2>\n<p>Devlet Denetleme Kurumu rapor haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131nda s\u00fcre\u00e7 orada bitmez. Rapor ilgili mercilere bildirilir. E\u011fer disiplin konusu varsa ilgili disiplin mercii kendi usul\u00fcyle de\u011ferlendirir. Ceza \u015f\u00fcphesi varsa yetkili soru\u015fturma makam\u0131 kendi hukukuna g\u00f6re hareket eder. Mali sorumluluk ve kamu zarar\u0131 varsa Say\u0131\u015ftay alan\u0131 \u00f6nceliklidir. TBMM denetimi gerekiyorsa Meclis kendi ara\u00e7lar\u0131yla s\u00fcreci ele al\u0131r.<\/p>\n<p>Bu ak\u0131\u015f, denetimi par\u00e7alamaz; tam tersine do\u011fru mercilere y\u00f6nlendirir. Devlet Denetleme Kurumu erken uyar\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lma, tespit etme ve bildirme i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr. Yetkili merci ise kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirmesini yapar.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece hem denetim bo\u015flu\u011fu olu\u015fmaz hem de tek bir kurumun b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131 belirledi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 merkez\u00ee yap\u0131 kurulmaz. Madde 106\u2019n\u0131n anayasal mant\u0131\u011f\u0131, denetim kapasitesi ile yetki s\u0131n\u0131r\u0131 aras\u0131nda kurulan bu hassas dengedir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: Devlet Denetleme Kurumu denetler, bildirir; fakat h\u00fck\u00fcm kurmaz<\/h2>\n<p>Devlet Denetleme Kurumu, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde kamu kurumlar\u0131, kamu t\u00fczel ki\u015fileri ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve yetkili mercilere bildirim yapabilen anayasal denetim kurumudur. \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri bak\u0131m\u0131ndan yetkisi kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu d\u00fczenleme, kamu yarar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 alanlarda denetimi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131larken, \u00f6zel hukuk alan\u0131na s\u0131n\u0131rs\u0131z m\u00fcdahaleyi engeller.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, Devlet Denetleme Kurumunun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7izmesidir. Kurum yasama, yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay, ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131, disiplin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi mercilerinin alan\u0131n\u0131 devralamaz. Aralar\u0131nda hiyerar\u015fi kuramaz, haklara ve g\u00f6r\u00fclmekte olan davalara m\u00fcdahale edemez. Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n mali denetimi, hesap yarg\u0131s\u0131, kamu zarar\u0131 ve mali sorumlulukta Say\u0131\u015ftay\u0131n alan\u0131 \u00f6nceliklidir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Madde 106, Devlet Denetleme Kurumunu g\u00fc\u00e7l\u00fc ama s\u0131n\u0131rl\u0131 bir raporlama ve bildirim kurumu olarak tasarlar. \u0130nceleme ve raporlar tavsiye, tespit ve bildirim niteli\u011findedir; mahkeme karar\u0131, Say\u0131\u015ftay raporu, disiplin i\u015flemi veya TBMM denetimi yerine ge\u00e7mez ve tek ba\u015f\u0131na icrai, cezai ya da mali sonu\u00e7 do\u011furmaz. Raporlarda ad\u0131 ge\u00e7enlerin cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 korunur. Gizlilik, raporun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, denetim sonucunu veya TBMM\u2019nin bilgi edinme yetkisini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde kullan\u0131lamaz. Bu nedenle Devlet Denetleme Kurumu, bu anayasa modelinde <strong>denetim, inceleme, tespit, bildirim, gizlilik s\u0131n\u0131r\u0131, cevap hakk\u0131 ve anayasal denetim mercilerinin yerine ge\u00e7ememe<\/strong> ilkeleri \u00fczerine kurulu tamamlay\u0131c\u0131 bir kamu denetimi kurumudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Devlet Denetleme Kurumu, kamu kurumlar\u0131 ve kamu hizmetiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 yap\u0131lar hakk\u0131nda denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve yetkili mercilere bildirim yapabilen; fakat hi\u00e7bir anayasal denetim merciinin yerine ge\u00e7emeyen s\u0131n\u0131rl\u0131 ve dikkatle \u00e7evrelenmi\u015f anayasal denetim kurumudur. Bir devlet d\u00fczeninde denetim ihtiyac\u0131 ne kadar ger\u00e7ekse, denetim yetkisinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 da o kadar \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc denetim ad\u0131 alt\u0131nda yarg\u0131n\u0131n, Say\u0131\u015ftay\u0131n, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin, disiplin mercilerinin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumunun veya ceza soru\u015fturmas\u0131 makamlar\u0131n\u0131n alan\u0131 devral\u0131n\u0131rsa, denetim hukuku koruyan bir ara\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar ve anayasal g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 bozan paralel bir g\u00fc\u00e7 merkezine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 106, Devlet Denetleme Kurumunu geni\u015f ama s\u0131n\u0131rl\u0131 bir denetim alan\u0131yla d\u00fczenler. Kurum; kamu kurumlar\u0131, kamu t\u00fczel ki\u015fileri ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve yetkili mercilere bildirim yapabilir. \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri bak\u0131m\u0131ndan yetki ise kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu tercih, Kurumun kamu yarar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 alanlar\u0131 inceleyebilmesini sa\u011flar; fakat \u00f6zel hukuk alan\u0131na s\u0131n\u0131rs\u0131z m\u00fcdahalesini engeller. Madde 106\u2019n\u0131n ay\u0131rt edici y\u00f6n\u00fc, Devlet Denetleme Kurumunun ne yapabilece\u011finden \u00e7ok, ne yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde belirlemesidir. Kurum yasama, yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay, ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131, disiplin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi mercilerinin alan\u0131n\u0131 devralamaz. Raporlar\u0131 mahkeme karar\u0131, Say\u0131\u015ftay raporu, disiplin i\u015flemi veya TBMM denetimi yerine ge\u00e7mez. Tek ba\u015f\u0131na icrai, cezai ya da mali sonu\u00e7 do\u011furmaz. Bu s\u0131n\u0131rlar, Devlet Denetleme Kurumunu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tespit ve raporlama kurumu yaparken, onu anayasal sistem i\u00e7inde paralel yarg\u0131, paralel Say\u0131\u015ftay veya paralel disiplin makam\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r. Denetim yetkisi neden s\u0131n\u0131rs\u0131z olamaz? Devlet Denetleme Kurumu, kamu y\u00f6netiminin i\u015fleyi\u015finde sorunlar\u0131 g\u00f6rebilecek, bilgi toplayabilecek, rapor haz\u0131rlayabilecek ve ilgili mercilere bildirim yapabilecek bir kurumdur. Ancak denetim yetkisi s\u0131n\u0131rs\u0131z olursa, denetleyen kurum do\u011frudan karar veren, cezaland\u0131ran, mali sorumluluk kuran veya yarg\u0131lamay\u0131 etkileyen bir merkeze d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Bu ise hukuk devleti bak\u0131m\u0131ndan ciddi risk do\u011furur. Madde 106 bu riski ba\u015ftan g\u00f6r\u00fcr. Kuruma denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve bildirim yetkisi verir; fakat bu yetkilerin sonu\u00e7 do\u011furma s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7izer. Kurum rapor yazar, tespit yapar, ilgili mercilere bildirir. Fakat tek ba\u015f\u0131na ki\u015finin g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131na, disiplin cezas\u0131na, mali sorumlulu\u011funa, ceza soru\u015fturmas\u0131na veya yarg\u0131sal sonuca karar veremez. Venedik Komisyonu\u2019nun hukuk devleti \u00f6l\u00e7\u00fctlerine ili\u015fkin g\u00fcncel kontrol listesi, yetkinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesini, hukuki belirlili\u011fi, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve adalete eri\u015fimi hukuk devletinin temel unsurlar\u0131 aras\u0131nda ele al\u0131r. Devlet Denetleme Kurumunun s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 da ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayan\u0131r: Kamu g\u00fcc\u00fc denetlenmeli, fakat denetim g\u00fcc\u00fc de hukukla ba\u011fl\u0131 kalmal\u0131d\u0131r. Madde 106 \u2013 Devlet Denetleme Kurumu Devlet Denetleme Kurumu; kamu kurumlar\u0131, kamu t\u00fczel ki\u015fileri ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve yetkili mercilere bildirim yapabilir. \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri bak\u0131m\u0131ndan yetki kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Kurum; yasama, yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay, ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131, disiplin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi mercilerinin alan\u0131n\u0131 devralamaz, aralar\u0131nda hiyerar\u015fi kuramaz, haklara ve g\u00f6r\u00fclmekte olan davalara m\u00fcdahale edemez. Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n mali denetimi, hesap yarg\u0131s\u0131, kamu zarar\u0131 ve mali sorumlulukta Say\u0131\u015ftay\u0131n alan\u0131 \u00f6nceliklidir. \u0130nceleme ve raporlar tavsiye, tespit ve bildirim niteli\u011findedir; mahkeme karar\u0131, Say\u0131\u015ftay raporu, disiplin i\u015flemi veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi yerine ge\u00e7mez ve tek ba\u015f\u0131na icrai, cezai ya da mali sonu\u00e7 do\u011furmaz. Kurum raporlar\u0131n\u0131 ilgili mercilere bildirir. Raporlar korunmas\u0131 gereken gizlilikler, ki\u015fisel veriler ve mill\u00ee g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6zetilerek a\u00e7\u0131klan\u0131r. Gizlilik, raporun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, denetim sonucunu, sorumluluk bildirimini veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bilgi edinme yetkisini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde kullan\u0131lamaz. \u00dcyelerin belirlenmesi 56. madde g\u00fcvencelerine tabidir. Kurumun kurulu\u015fu, \u00fcyelikleri, ba\u015fkanl\u0131k yap\u0131s\u0131, \u00fcyelik s\u00fcreleri, bo\u015falma, ge\u00e7ici vek\u00e2let, \u00e7al\u0131\u015fma usulleri, b\u00fct\u00e7esi ve raporlama d\u00fczeni kanunla d\u00fczenlenir; ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve hi\u00e7bir anayasal denetim merciinin yerine ge\u00e7emeyece\u011fi esas\u0131 korunur. Kanun; Kurumun tespit, bildirim ve raporlama niteli\u011fini a\u015farak icrai, cezai, mali veya yarg\u0131sal sonu\u00e7 do\u011furacak yetki veremez; kurum hi\u00e7bir anayasal denetim merciinin alan\u0131n\u0131 dolayl\u0131 bi\u00e7imde devralamaz. Kurum raporlar\u0131, ilgili merci taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirme yap\u0131lmadan disiplin, g\u00f6revden alma, mali sorumluluk, ceza soru\u015fturmas\u0131 veya idari yapt\u0131r\u0131m sonucu do\u011furamaz. Raporlarda ad\u0131 ge\u00e7enlerin cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 korunur; raporlar yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetiminin yerine ge\u00e7emez. Yetki alan\u0131: Kamu kurumu, kamu kayna\u011f\u0131 ve kamu hizmeti Devlet Denetleme Kurumu kamu kurumlar\u0131, kamu t\u00fczel ki\u015fileri ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda inceleme yapabilir. Bu alan do\u011frudan kamu g\u00fcc\u00fcyle ilgilidir. Kamu kurumu kamu hizmeti y\u00fcr\u00fct\u00fcr, kamu kayna\u011f\u0131 kullan\u0131r, kamu yetkisi uygular veya vatanda\u015f \u00fczerinde idari etki do\u011furur. B\u00f6yle bir alanda denetim yap\u0131labilmesi do\u011fald\u0131r. \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri bak\u0131m\u0131ndan ise yetki kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu s\u0131n\u0131r son derece \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel hukuk alan\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn \u015firketlerin, vak\u0131flar\u0131n, derneklerin veya t\u00fczel ki\u015filerin s\u0131n\u0131rs\u0131z bi\u00e7imde Devlet Denetleme Kurumu incelemesine a\u00e7\u0131k olmas\u0131 hukuk g\u00fcvenli\u011fini zedeler. Ancak bu t\u00fczel ki\u015fi kamu kayna\u011f\u0131 kullan\u0131yorsa veya kamu hizmeti y\u00fcr\u00fct\u00fcyorsa, art\u0131k kamu denetimiyle ba\u011flant\u0131 kurulabilir. Bu yakla\u015f\u0131m, denetimin bi\u00e7ime de\u011fil i\u015fleve bakmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Kurumun ad\u0131 \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisi olabilir; fakat kamu hizmeti y\u00fcr\u00fct\u00fcyorsa veya kamu kayna\u011f\u0131 kullan\u0131yorsa, kamu yarar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan incelenebilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kamu kayna\u011f\u0131 ve kamu hizmeti ba\u011flant\u0131s\u0131 yoksa Devlet Denetleme Kurumu yetkisinin s\u0131n\u0131r\u0131 vard\u0131r. Devlet Denetleme Kurumu hangi alanlara giremez? Madde 106, Devlet Denetleme Kurumunun yasama, yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay, ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131, disiplin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi mercilerinin alan\u0131n\u0131 devralamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu say\u0131m, anayasal g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yasama denetimi TBMM\u2019nin alan\u0131d\u0131r. Yarg\u0131lama mahkemelerin alan\u0131d\u0131r. Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n mali denetimi ve hesap yarg\u0131s\u0131 Say\u0131\u015ftay\u0131n alan\u0131d\u0131r. Ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131 yetkili adli mercilerin alan\u0131d\u0131r. Disiplin i\u015flemleri ilgili disiplin mercilerinin usul\u00fcne tabidir. Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu vatanda\u015f \u015fik\u00e2yetleri ve iyi y\u00f6netim denetimi bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 bir i\u015fleve sahiptir. Devlet Denetleme Kurumu bu alanlara ili\u015fkin bilgi ve tespit \u00fcretebilir; fakat bu mercilerin yerine ge\u00e7emez. Aralar\u0131nda hiyerar\u015fi kuramaz. Bir mahkemeye, Say\u0131\u015ftaya, TBMM denetimine veya ceza soru\u015fturmas\u0131 makam\u0131na emir veren \u00fcst denetim organ\u0131 gibi davranamaz. B\u00f6ylece denetim mekanizmalar\u0131 birbirini tamamlar; fakat birbirini yutmaz. Say\u0131\u015ftay alan\u0131n\u0131n \u00f6nceli\u011fi neden \u00f6zel olarak yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? Madde 106, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n mali denetimi, hesap yarg\u0131s\u0131, kamu zarar\u0131 ve mali sorumlulukta Say\u0131\u015ftay\u0131n alan\u0131n\u0131n \u00f6ncelikli oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, denetim kurumlar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rev karma\u015fas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in gereklidir. Devlet Denetleme Kurumu kamu kayna\u011f\u0131yla ilgili bir konuda tespit yapabilir; fakat mali denetim ve hesap yarg\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan as\u0131l anayasal merci Say\u0131\u015ftayd\u0131r. Say\u0131\u015ftay, kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n hukuka uygun, verimli, hesap verebilir ve mali sorumluluk i\u00e7inde kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetleyen ba\u011f\u0131ms\u0131z anayasal kurumdur. Devlet Denetleme Kurumu raporu, Say\u0131\u015ftay raporunun yerine ge\u00e7erse hesap yarg\u0131s\u0131 zay\u0131flar. Kamu zarar\u0131 ve mali sorumluluk, \u00f6zel usul ve uzmanl\u0131k gerektirir. INTOSAI\u2019nin y\u00fcksek denetim kurumlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131, kamu denetiminin objektif bi\u00e7imde yap\u0131labilmesi i\u00e7in y\u00fcksek denetim kurumlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eker. Madde 106\u2019daki Say\u0131\u015ftay \u00f6nceli\u011fi de mali denetimin kendi anayasal uzmanl\u0131k alan\u0131nda kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Rapor ne yapar, ne yapmaz? Devlet Denetleme Kurumu raporlar\u0131n\u0131n niteli\u011fi Madde 106\u2019da \u00f6zellikle s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nceleme ve raporlar tavsiye, tespit ve bildirim niteli\u011findedir. Bu \u00fc\u00e7 kelime Kurumun anayasal yerini belirler. Tavsiye, ilgili mercilere yap\u0131labilecek d\u00fczeltme, \u00f6nlem veya de\u011ferlendirme \u00f6nerisidir. Tespit, belirli bir olay, i\u015flem, uygulama veya risk hakk\u0131nda ula\u015f\u0131lan bulgudur. Bildirim, yetkili mercinin g\u00f6rev alan\u0131na giren hususun o mercie aktar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Fakat rapor mahkeme karar\u0131 de\u011fildir. Say\u0131\u015ftay raporu de\u011fildir. Disiplin i\u015flemi de\u011fildir. TBMM denetimi de\u011fildir. Tek ba\u015f\u0131na icrai, cezai veya mali sonu\u00e7 do\u011furmaz. Bu s\u0131n\u0131r, raporun \u00f6nemini azaltmaz; raporun hukuk d\u00fczenindeki do\u011fru yerini g\u00f6sterir. Bir raporla g\u00f6revden alma olur mu? Madde 106\u2019ya g\u00f6re Kurum raporlar\u0131, ilgili merci taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirme yap\u0131lmadan disiplin, g\u00f6revden alma, mali sorumluluk, ceza soru\u015fturmas\u0131 veya idari yapt\u0131r\u0131m sonucu do\u011furamaz. Bu h\u00fck\u00fcm, raporda ad\u0131 ge\u00e7en ki\u015filer ve kurumlar i\u00e7in temel g\u00fcvence niteli\u011findedir. Denetim raporu \u00f6nemli bir bilgi kayna\u011f\u0131 olabilir. Fakat raporda yer alan tespit, ilgili disiplin merciinin, ceza soru\u015fturmas\u0131 makam\u0131n\u0131n, Say\u0131\u015ftay\u0131n, idari yapt\u0131r\u0131m merciinin veya mahkemenin ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirmesinin yerine ge\u00e7emez. Her merci kendi usul\u00fcne g\u00f6re delilleri incelemeli, savunma veya cevap hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mal\u0131 ve kendi karar\u0131n\u0131 vermelidir. Bu d\u00fczenleme, raporlar\u0131n otomatik yapt\u0131r\u0131m arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesini \u00f6nler. Aksi h\u00e2lde Devlet Denetleme Kurumu raporu fiilen mahkeme karar\u0131, disiplin cezas\u0131 veya mali sorumluluk h\u00fckm\u00fc gibi sonu\u00e7 do\u011furabilir. Madde 106 buna izin vermez. Cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 neden denetimin par\u00e7as\u0131d\u0131r? Raporlarda ad\u0131 ge\u00e7enlerin cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 korunur. Bu h\u00fck\u00fcm, denetimin tek tarafl\u0131 dosya \u00fcretimine d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi i\u00e7in gereklidir. Bir kurum, y\u00f6netici, kamu g\u00f6revlisi, meslek kurulu\u015fu veya \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisi raporda olumsuz bi\u00e7imde an\u0131l\u0131yorsa, kendisine a\u00e7\u0131klama imk\u00e2n\u0131 verilmelidir. Cevap hakk\u0131 denetimi yava\u015flatan gereksiz bir usul de\u011fildir. Tam tersine raporun do\u011frulu\u011funu art\u0131r\u0131r. Denetlenen ki\u015fi veya kurum, eksik bilgiyi tamamlayabilir, yanl\u0131\u015f yorumu d\u00fczeltebilir, fiil\u00ee imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klayabilir veya hukuki gerek\u00e7e sunabilir. B\u00f6ylece rapor daha adil, daha sa\u011flam ve daha g\u00fcvenilir h\u00e2le gelir. Avrupa Ombudsman\u0131n\u0131n iyi idari davran\u0131\u015f ilkelerine ili\u015fkin kodu, ba\u011flay\u0131c\u0131 mahkeme karar\u0131 niteli\u011finde olmasa da idari s\u00fcre\u00e7lerde d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, tarafs\u0131zl\u0131k ve iyi y\u00f6netim k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7in yol g\u00f6sterici ilkeler sunar. Madde 106\u2019da cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 da denetimin iyi y\u00f6netim ilkeleriyle uyumlu y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flar. Gizlilik: Denetimi koruyan m\u0131, saklayan m\u0131? Madde 106, raporlar\u0131n korunmas\u0131 gereken gizlilikler, ki\u015fisel veriler ve mill\u00ee g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6zetilerek a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu ifade, iki ihtiyac\u0131 birlikte g\u00f6zetir. Bir yanda ki\u015fisel veriler, g\u00fcvenlik bilgileri, hassas kamu bilgileri ve mill\u00ee g\u00fcvenlik korunmal\u0131d\u0131r. Di\u011fer yanda gizlilik, denetim sonucunu g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lan bir perdeye d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Bu nedenle madde a\u00e7\u0131k\u00e7a \u015funu s\u00f6yler: Gizlilik, raporun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, denetim sonucunu, sorumluluk bildirimini veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bilgi edinme yetkisini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde kullan\u0131lamaz. Yani gizlilik vard\u0131r; fakat denetimin kendisini yok eden bir gerek\u00e7e h\u00e2line gelemez. Bu denge \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 denetim konular\u0131 hassas olabilir. Fakat hassasiyet, hi\u00e7bir makam\u0131n bilgi alamad\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7bir sonucun a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7bir sorumlulu\u011fun bildirilmedi\u011fi bir karanl\u0131k alan olu\u015fturamaz. Gizlilik, denetimi g\u00fcvenli k\u0131lmal\u0131; denetimsizli\u011fi me\u015frula\u015ft\u0131rmamal\u0131d\u0131r. Devlet Denetleme Kurumu i\u00e7in k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiler Alan Kurumun Yapabilece\u011fi Yapamayaca\u011f\u0131 Kamu kurumlar\u0131 \u0130nceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit ve raporlama yapabilir. Do\u011frudan icrai sonu\u00e7 kuramaz. \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri Kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 inceleme yapabilir. Genel ve s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00f6zel alan denetimi yapamaz. Mali denetim \u0130lgili bulgular\u0131 yetkili mercilere bildirebilir. Say\u0131\u015ftay\u0131n hesap yarg\u0131s\u0131 ve mali sorumluluk alan\u0131n\u0131 devralamaz. Yarg\u0131 alan\u0131 Gerekli tespiti yetkili mercilere iletebilir. G\u00f6r\u00fclmekte olan davalara m\u00fcdahale edemez. Raporlar Tavsiye, tespit ve bildirim niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na cezai, mali, disiplin veya yarg\u0131sal sonu\u00e7 do\u011furamaz. Gizlilik Ki\u015fisel veri ve mill\u00ee g\u00fcvenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetebilir. TBMM\u2019nin bilgi edinme yetkisini ortadan kald\u0131ramaz. Bu tablo, Devlet Denetleme Kurumunun anayasal rol\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. Kurum g\u00fc\u00e7l\u00fc bir inceleme ve raporlama kapasitesine sahip olabilir; fakat karar verici anayasal mercilerin yerine ge\u00e7emez. 56. madde g\u00fcvencesi \u00fcyelikte ne sa\u011flar? Madde 106, \u00fcyelerin belirlenmesinin 56. madde g\u00fcvencelerine tabi oldu\u011funu d\u00fczenler. Bu at\u0131f, Devlet Denetleme Kurumunun g\u00fcvenilirli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Denetim yapan ki\u015filerin objektif liyakat, tarafs\u0131zl\u0131k, a\u00e7\u0131kl\u0131k, denetlenebilirlik ve uygun mesleki yeterlik esaslar\u0131yla belirlenmesi gerekir. Denetim kurumunun \u00fcyeleri kapal\u0131 ili\u015fkilerle, ki\u015fisel sadakatle veya ge\u00e7ici g\u00fc\u00e7 dengeleriyle belirlenirse, Kurum raporlar\u0131na g\u00fcven azal\u0131r. Denetlenen kurumlar raporu tarafl\u0131 g\u00f6rebilir. Kamuoyu tespitlerin ger\u00e7ekli\u011finden \u015f\u00fcphe edebilir. Yetkili merciler de raporlar\u0131 ciddiye almakta zorlanabilir. Bu nedenle 56. madde ba\u011flant\u0131s\u0131 yaln\u0131z personel se\u00e7imi meselesi de\u011fildir. Devlet Denetleme Kurumunun raporlar\u0131n\u0131n inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00fcyelerin belirlenme usul\u00fcn\u00fcn objektif ve denetlenebilir olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kanun Kuruma hangi yetkiyi veremez? Madde 106, kanuna a\u00e7\u0131k bir yasak koyar: Kanun, Kurumun tespit, bildirim ve raporlama niteli\u011fini a\u015farak icrai, cezai, mali veya yarg\u0131sal sonu\u00e7 do\u011furacak yetki veremez. Bu h\u00fck\u00fcm, s\u0131radan bir teknik s\u0131n\u0131rlama de\u011fildir; anayasal dengeyi koruyan temel kilittir. Kanun koyucu Devlet Denetleme Kurumuna do\u011frudan g\u00f6revden alma, do\u011frudan para cezas\u0131 verme, do\u011frudan kamu zarar\u0131 h\u00fckm\u00fc kurma, do\u011frudan ceza soru\u015fturmas\u0131 sonucu \u00fcretme veya mahkeme karar\u0131n\u0131 etkisizle\u015ftirme yetkisi veremez. B\u00f6yle bir d\u00fczenleme, Kurumu anayasal denetim mercilerinin yerine ge\u00e7irir. OECD Kamu D\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc El Kitab\u0131, kamu d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc sistemlerinde kurumlar aras\u0131 i\u015f birli\u011fi, a\u00e7\u0131k sorumluluk alanlar\u0131 ve hesap verebilirlik mekanizmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgular. Madde 106 da tam olarak bu mant\u0131kla, denetim kurumlar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmadan, tespit ve bildirim g\u00fcc\u00fcn\u00fc do\u011fru yerde tutar. Raporun do\u011fru yolu: Tespitten yetkili merciye Devlet Denetleme Kurumu rapor haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131nda s\u00fcre\u00e7 orada bitmez. Rapor ilgili mercilere bildirilir. E\u011fer disiplin konusu varsa ilgili disiplin mercii kendi usul\u00fcyle de\u011ferlendirir. Ceza \u015f\u00fcphesi varsa yetkili soru\u015fturma makam\u0131 kendi hukukuna g\u00f6re hareket eder. Mali sorumluluk ve kamu zarar\u0131 varsa Say\u0131\u015ftay alan\u0131 \u00f6nceliklidir. TBMM denetimi gerekiyorsa Meclis kendi ara\u00e7lar\u0131yla s\u00fcreci ele al\u0131r. Bu ak\u0131\u015f, denetimi par\u00e7alamaz; tam tersine do\u011fru mercilere y\u00f6nlendirir. Devlet Denetleme Kurumu erken uyar\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lma, tespit etme ve bildirme i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr. Yetkili merci ise kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirmesini yapar. B\u00f6ylece hem denetim bo\u015flu\u011fu olu\u015fmaz hem de tek bir kurumun b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131 belirledi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 merkez\u00ee yap\u0131 kurulmaz. Madde 106\u2019n\u0131n anayasal mant\u0131\u011f\u0131, denetim kapasitesi ile yetki s\u0131n\u0131r\u0131 aras\u0131nda kurulan bu hassas dengedir. Sonu\u00e7: Devlet Denetleme Kurumu denetler, bildirir; fakat h\u00fck\u00fcm kurmaz Devlet Denetleme Kurumu, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde kamu kurumlar\u0131, kamu t\u00fczel ki\u015fileri ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda denetim, inceleme, ara\u015ft\u0131rma, tespit, raporlama ve yetkili mercilere bildirim yapabilen anayasal denetim kurumudur. \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri bak\u0131m\u0131ndan yetkisi kamu kayna\u011f\u0131 veya kamu hizmetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu d\u00fczenleme, kamu yarar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 alanlarda denetimi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131larken, \u00f6zel hukuk alan\u0131na s\u0131n\u0131rs\u0131z m\u00fcdahaleyi engeller. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, Devlet Denetleme Kurumunun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7izmesidir. Kurum yasama, yarg\u0131, Say\u0131\u015ftay, ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131, disiplin, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi denetimi mercilerinin alan\u0131n\u0131 devralamaz. Aralar\u0131nda hiyerar\u015fi kuramaz, haklara ve g\u00f6r\u00fclmekte olan davalara m\u00fcdahale edemez. Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n mali denetimi, hesap yarg\u0131s\u0131, kamu zarar\u0131 ve mali sorumlulukta Say\u0131\u015ftay\u0131n alan\u0131 \u00f6nceliklidir. Sonu\u00e7 olarak Madde 106, Devlet Denetleme Kurumunu g\u00fc\u00e7l\u00fc ama s\u0131n\u0131rl\u0131 bir raporlama ve bildirim kurumu olarak tasarlar. \u0130nceleme ve raporlar tavsiye, tespit ve bildirim niteli\u011findedir; mahkeme karar\u0131, Say\u0131\u015ftay raporu, disiplin i\u015flemi veya TBMM denetimi yerine ge\u00e7mez ve tek ba\u015f\u0131na icrai, cezai ya da mali sonu\u00e7 do\u011furmaz. Raporlarda ad\u0131 ge\u00e7enlerin cevap ve a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 korunur. Gizlilik, raporun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, denetim sonucunu veya TBMM\u2019nin bilgi edinme yetkisini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde kullan\u0131lamaz. Bu nedenle Devlet Denetleme Kurumu, bu anayasa modelinde denetim, inceleme, tespit, bildirim, gizlilik s\u0131n\u0131r\u0131, cevap hakk\u0131 ve anayasal denetim mercilerinin yerine ge\u00e7ememe ilkeleri \u00fczerine kurulu tamamlay\u0131c\u0131 bir kamu denetimi kurumudur.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":395,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-394","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bagimsiz-kurumlar-ve-kamu-denetimi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=394"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":396,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394\/revisions\/396"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}