{"id":378,"date":"2026-06-21T06:35:35","date_gmt":"2026-06-21T06:35:35","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=378"},"modified":"2026-06-21T06:35:35","modified_gmt":"2026-06-21T06:35:35","slug":"danistay-madde-101","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/danistay-madde-101\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Dan\u0131\u015ftay (Madde 101)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Dan\u0131\u015ftay<\/strong>, idarenin hukuka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, idari yarg\u0131da i\u00e7tihat birli\u011fini ve kamu g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda hukuk g\u00fcvenli\u011fini koruyan y\u00fcksek yarg\u0131 kurumudur. Devlet yaln\u0131z kanun \u00e7\u0131karan veya kamu hizmeti sunan bir yap\u0131 de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda izin veren, yasaklayan, ruhsatland\u0131ran, atama yapan, disiplin uygulayan, vergi salan, kamula\u015ft\u0131ran, ihale yapan, imar karar\u0131 alan ve vatanda\u015f\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131 do\u011frudan etkileyen \u00e7ok geni\u015f bir idari g\u00fc\u00e7 kullan\u0131r. Bu idari g\u00fcc\u00fcn hukuk i\u00e7inde kalmas\u0131, yaln\u0131z iyi niyetle veya idarenin kendi i\u00e7 denetimiyle sa\u011flanamaz. \u0130darenin i\u015flemleri ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkemeler \u00f6n\u00fcnde denetlenmeli, idari yarg\u0131 kararlar\u0131 aras\u0131nda tutarl\u0131l\u0131k kurulmal\u0131 ve kamu y\u00f6netimi hukuk devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 101, Dan\u0131\u015ftay kurumunu idari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme mercii olarak d\u00fczenler. Dan\u0131\u015ftay, kanundaki h\u00e2llerde ilk ve son derece mahkemesi olarak g\u00f6rev yapabilir ve Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerini yerine getirir. Bu y\u00f6n\u00fcyle Dan\u0131\u015ftay, yaln\u0131z temyiz makam\u0131 de\u011fil; idarenin hukuka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, idari istikrar, kamu y\u00f6netiminde s\u00fcreklilik ve i\u00e7tihat birli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan anayasal \u00f6neme sahip y\u00fcksek yarg\u0131 kurumudur.<\/p>\n<p>Madde 101\u2019in dikkat \u00e7eken taraf\u0131, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeliklerini de liyakat ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine ba\u011flamas\u0131d\u0131r. Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeleri, idari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile kanundaki nitelikli kamu g\u00f6revlileri aras\u0131ndan, 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine g\u00f6re belirlenir. Bo\u015falan \u00fcyelik ayn\u0131 kaynak ve usulle kalan s\u00fcre i\u00e7in tamamlan\u0131r. B\u00f6ylece Dan\u0131\u015ftay, hem yarg\u0131sal tecr\u00fcbe hem idari kamu hizmeti bilgisi ta\u015f\u0131yan bir y\u00fcksek mahkeme olarak kurgulan\u0131rken, \u00fcyelik s\u00fcrecinde kapal\u0131 kontenjan, ki\u015fisel sadakat veya d\u00f6nemsel \u00e7o\u011funluk etkisine kar\u015f\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 101 \u2013 Dan\u0131\u015ftay\u0131n Niteli\u011fi, \u00dcyeleri, Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Kararlar\u0131 ve \u0130\u00e7tihat Birli\u011fi<\/strong><\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay, idari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme merciidir; kanundaki h\u00e2llerde ilk ve son derece mahkemesi olarak g\u00f6rev yapar ve Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerini yerine getirir. Temyiz ve dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerinin kapsam\u0131; hukuk devleti, idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adil yarg\u0131lanma, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7tihat birli\u011fi, s\u00fcreklilik ve makul s\u00fcre korunarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeleri idari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile kanundaki nitelikli kamu g\u00f6revlileri aras\u0131ndan, 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine g\u00f6re belirlenir; bo\u015falan \u00fcyelik ayn\u0131 kaynak ve usulle kalan s\u00fcre i\u00e7in tamamlan\u0131r.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresi, kademeli yenilenmeyi sa\u011flayacak bi\u00e7imde alt\u0131 (6) y\u0131ldan az ve on iki (12) y\u0131ldan \u00e7ok olmamak \u00fczere kanunla belirlenir; ayn\u0131 y\u00fcksek mahkemeye \u00fcst \u00fcste yeniden \u00fcye se\u00e7ilemez. Ba\u015fkanl\u0131k yap\u0131s\u0131, daireler, Genel Kurul, ba\u015fkan, ba\u015fkanvekilleri ve daire ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n belirlenmesi kanunla d\u00fczenlenir. \u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131 idari yarg\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay makul s\u00fcrede karar vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Dan\u0131\u015ftay\u0131n kurulu\u015fu, \u00e7al\u0131\u015fma usul\u00fc, toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131lar\u0131, dairelerin g\u00f6revleri, \u00fcyelik ve ba\u015fkanl\u0131k s\u00fcre\u00e7leri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, i\u00e7tihat birli\u011fi, karar kapasitesi, \u00fcyelik, aday havuzu ve kura g\u00fcvenceleri 119. maddeye g\u00f6re korunur.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Dan\u0131\u015ftay, idare kar\u015f\u0131s\u0131nda neden ayr\u0131 bir g\u00fcvence kurumudur?<\/h2>\n<p>Dan\u0131\u015ftay, idari yarg\u0131n\u0131n en \u00fcst inceleme makam\u0131 olarak kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn hukukla ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130dare, vatanda\u015fla \u00e7o\u011fu zaman e\u015fit konumda ili\u015fki kurmaz. Ruhsat, disiplin, vergi, kamula\u015ft\u0131rma, imar, ihale, kamu g\u00f6revi, sosyal yard\u0131m, idari para cezas\u0131 ve benzeri alanlarda idarenin tek tarafl\u0131 i\u015flem yapma g\u00fcc\u00fc vard\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7, hukuk devleti i\u00e7inde denetlenmezse vatanda\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda dengesiz ve keyf\u00ee sonu\u00e7lar do\u011fabilir.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131z y\u00fcksek mahkeme te\u015fkilat\u0131 meselesi de\u011fildir. Dan\u0131\u015ftay, idarenin i\u015flem ve eylemlerinin hukuki denetiminde son \u00e7izgiyi olu\u015fturarak kamu y\u00f6netiminin Anayasaya, kanuna ve hukukun genel ilkelerine ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131na hizmet eder. \u0130dare hukuka ba\u011fl\u0131 oldu\u011funda vatanda\u015f, kamu g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131z kalmaz.<\/p>\n<p>Venedik Komisyonu\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.venice.coe.int\/webforms\/documents\/default.aspx?pdffile=CDL-AD%282025%29002-e\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">g\u00fcncellenmi\u015f hukuk devleti kontrol listesi<\/a>, hukuk devletini kanunilik, hukuk\u00ee belirlilik, yetkinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi, adalete eri\u015fim ve denge-denetim ilkeleriyle birlikte de\u011ferlendirir. Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n idari yarg\u0131daki konumu, bu ilkelerin kamu y\u00f6netimi alan\u0131ndaki somut kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>\u0130dari yarg\u0131da son inceleme mercii olmak ne demektir?<\/h2>\n<p>Madde 101\u2019e g\u00f6re Dan\u0131\u015ftay, idari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme merciidir. Bu ifade, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n her idari uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 en ba\u015ftan yeniden g\u00f6ren bir mahkeme oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n temel i\u015flevi, idari yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n hukuka uygunlu\u011funu en \u00fcst d\u00fczeyde incelemek, idari yarg\u0131 i\u00e7inde i\u00e7tihat birli\u011fini sa\u011flamak ve idare hukuku ilkelerinin \u00fclke genelinde tutarl\u0131 bi\u00e7imde uygulanmas\u0131na katk\u0131 vermektir.<\/p>\n<p>\u0130dari yarg\u0131da son inceleme, vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok somut bir g\u00fcvence do\u011furur. Bir idari i\u015flem hakk\u0131nda farkl\u0131 mahkemelerde farkl\u0131 hukuk anlay\u0131\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n kararlar\u0131 hukuk \u00e7izgisini netle\u015ftirir. Ayn\u0131 t\u00fcr idari i\u015flem hakk\u0131nda bir mahkemenin iptal, di\u011ferinin ret karar\u0131 vermesi hukuk g\u00fcvenli\u011fini zay\u0131flatabilir. Dan\u0131\u015ftay, bu da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 azaltan y\u00fcksek yarg\u0131 merkezidir.<\/p>\n<p>Bu nedenle Dan\u0131\u015ftay yaln\u0131z dosyalar\u0131 sonu\u00e7land\u0131ran bir temyiz makam\u0131 de\u011fildir. \u0130darenin hangi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde takdir kullanabilece\u011fini, hangi i\u015flemlerde gerek\u00e7e aranaca\u011f\u0131n\u0131, kamu yarar\u0131n\u0131n nas\u0131l yorumlanaca\u011f\u0131n\u0131 ve idari i\u015flemlerin hukuk\u00ee denetiminin hangi \u00f6l\u00e7\u00fctlerle yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen i\u00e7tihat merkezi niteli\u011fi de ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<h2>Dan\u0131\u015fma g\u00f6revi neden anayasal a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir?<\/h2>\n<p>Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerini de yerine getirece\u011fini belirtir. Bu g\u00f6rev, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131 yaln\u0131z yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131 inceleyen bir mahkeme olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r; idare hukuku alan\u0131nda \u00f6nleyici hukuk akl\u0131 \u00fcreten bir anayasal kuruma da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Dan\u0131\u015fma g\u00f6revi, kamu y\u00f6netiminin baz\u0131 \u00f6nemli i\u015flemlerinde hukuka uygunluk bilincinin daha i\u015flem tesis edilmeden \u00f6nce g\u00fc\u00e7lenmesine katk\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n<p>Ancak dan\u0131\u015fma g\u00f6revi, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n idarenin yerine ge\u00e7mesi anlam\u0131na gelmez. \u0130dare karar alma sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131r; Dan\u0131\u015ftay ise Anayasa ve kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00e2llerde hukuki g\u00f6r\u00fc\u015f, inceleme veya dan\u0131\u015fma rol\u00fc \u00fcstlenir. Bu g\u00f6rev, idarenin takdir alan\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmamal\u0131; fakat hukuka uygun karar alma kapasitesini art\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Madde 101\u2019in \u201ctemyiz ve dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerinin kapsam\u0131\u201d ifadesini hukuk devleti, idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adil yarg\u0131lanma, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7tihat birli\u011fi, s\u00fcreklilik ve makul s\u00fcre ilkelerine ba\u011flamas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir. Dan\u0131\u015fma g\u00f6revi de keyf\u00ee, kapal\u0131 veya siyasi y\u00f6nlendirmeye a\u00e7\u0131k bir alan de\u011fil; hukuk devleti i\u00e7inde d\u00fczenlenen anayasal g\u00f6revdir.<\/p>\n<h2>\u0130darenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l korunur?<\/h2>\n<p>\u0130darenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, kamu makamlar\u0131n\u0131n kanunlara, Anayasaya ve hukukun genel ilkelerine uygun hareket etmesini ifade eder. \u0130dare kamu yarar\u0131 i\u00e7in hareket eder; fakat kamu yarar\u0131 iddias\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flem yapma serbestli\u011fi vermez. Takdir yetkisi de s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. \u0130dare, yetkisini amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullanamaz, e\u015fitlik ilkesini ihlal edemez, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz i\u015flem tesis edemez ve gerek\u00e7esiz bi\u00e7imde vatanda\u015f\u0131n hakk\u0131n\u0131 zedeleyemez.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay, idari yarg\u0131da bu hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst denetim merkezlerinden biridir. \u0130dare i\u015flemlerinin hukuka uygunlu\u011funu denetleyen mahkemelerin kararlar\u0131 Dan\u0131\u015ftay \u00f6n\u00fcne geldi\u011finde, yaln\u0131z tekil dosya de\u011fil, idare hukukunun genel \u00e7izgisi de \u015fekillenir. B\u00f6ylece idarenin i\u015flem yaparken hangi \u00f6l\u00e7\u00fctlere uyaca\u011f\u0131 daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir h\u00e2le gelir.<\/p>\n<p>ReNEUAL\u2019\u0131n <a href=\"https:\/\/www.reneual.eu\/projects-and-publications\/reneual-2-0?catid=2&amp;id=21&amp;view=article\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Avrupa idare hukukunda hukukilik ilkesine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a>, kamu makamlar\u0131n\u0131n hukuka uygun davranmas\u0131 ve takdir yetkisi kullan\u0131rken keyf\u00ee \u00f6nlem almamas\u0131 gerekti\u011fini belirtir. Madde 101\u2019de Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ili\u015fkilendirilmesi de bu temel idare hukuku fikrini anayasal d\u00fczeyde g\u00fc\u00e7lendirir.<\/p>\n<h2>Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeli\u011finde neden iki kaynak vard\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 101, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin idari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile kanundaki nitelikli kamu g\u00f6revlileri aras\u0131ndan belirlenece\u011fini d\u00fczenler. Bu tercih, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc g\u00f6rev alan\u0131yla ilgilidir. Dan\u0131\u015ftay hem yarg\u0131sal denetim yapan y\u00fcksek mahkemedir hem de idare hukukunun pratik i\u015fleyi\u015fini yak\u0131ndan ilgilendiren konularda karar verir.<\/p>\n<p>\u0130dari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131, yarg\u0131sal usul, dava y\u00f6netimi, hukuki denetim ve idari uyu\u015fmazl\u0131k tecr\u00fcbesi ta\u015f\u0131r. Nitelikli kamu g\u00f6revlileri ise kamu y\u00f6netiminin i\u015fleyi\u015fi, idari te\u015fkilat, kamu hizmeti, mali sorumluluk, d\u00fczenleyici i\u015flemler ve uygulama ger\u00e7ekli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan bilgi birikimi sunabilir. Bu iki kayna\u011f\u0131n birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n hem yarg\u0131sal derinli\u011fini hem idari ger\u00e7eklik bilgisini g\u00fc\u00e7lendirir.<\/p>\n<p>Fakat bu kaynak \u00e7e\u015fitlili\u011fi, liyakat denetimini zay\u0131flatmaz. Tam tersine, 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvenceleri t\u00fcm \u00fcyelik s\u00fcrecine uygulan\u0131r. B\u00f6ylece nitelikli kamu g\u00f6revlisi kayna\u011f\u0131, kapal\u0131 idari kontenjan veya y\u00fcr\u00fctme etkisi arac\u0131 h\u00e2line gelemez.<\/p>\n<h2>Liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura Dan\u0131\u015ftay i\u00e7in ne sa\u011flar?<\/h2>\n<p>Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeli\u011fi, idari yarg\u0131n\u0131n en \u00fcst g\u00f6revlerinden biridir. B\u00f6yle bir \u00fcyelik ki\u015fisel yak\u0131nl\u0131k, kurumsal sadakat, idari ba\u011flant\u0131 veya d\u00f6nemsel \u00e7o\u011funluk etkisiyle belirlenirse, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zedelenir. Madde 101 bu nedenle \u00fcyelik s\u00fcrecini 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine ba\u011flar.<\/p>\n<p>Liyakat havuzu, \u00fcyeli\u011fe aday olabilecek ki\u015filerin a\u00e7\u0131k ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlerle belirlenmesini sa\u011flar. Bu \u00f6l\u00e7\u00fctler mesleki yeterlik, tecr\u00fcbe, etik g\u00fcvenilirlik, alan bilgisi ve kamu g\u00fcveni gibi unsurlar\u0131 i\u00e7erebilir. Tarafs\u0131z kura ise yeterlik \u015fartlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan adaylar aras\u0131ndan belirleme s\u00fcrecinin kapal\u0131 g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerine teslim edilmesini \u00f6nler.<\/p>\n<p>Burada kura, liyakatin yerine ge\u00e7en rastgelelik de\u011fildir. \u00d6nce adaylar\u0131n yeterlili\u011fi denetlenir; sonra say\u0131 ve se\u00e7im ihtiyac\u0131na g\u00f6re tarafs\u0131z kura g\u00fcvencesi devreye girer. B\u00f6ylece Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeli\u011fi hem nitelikli hem kapal\u0131 belirleme ili\u015fkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir yap\u0131ya kavu\u015fur.<\/p>\n<h2>Kademeli yenilenme ni\u00e7in gereklidir?<\/h2>\n<p>Madde 101\u2019e g\u00f6re Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresi, kademeli yenilenmeyi sa\u011flayacak bi\u00e7imde alt\u0131 y\u0131ldan az ve on iki y\u0131ldan \u00e7ok olmamak \u00fczere kanunla belirlenir. Kademeli yenilenme, y\u00fcksek mahkemenin bir anda tamamen de\u011fi\u015fmesini \u00f6nleyen kurumsal s\u00fcreklilik arac\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n i\u00e7tihat haf\u0131zas\u0131, idare hukukunda \u00e7ok de\u011ferlidir. \u0130mar, vergi, kamu g\u00f6revi, disiplin, ihale, \u00e7evre, kamula\u015ft\u0131rma, d\u00fczenleyici i\u015flemler ve kamu hizmeti gibi alanlarda y\u0131llar i\u00e7inde olu\u015fan karar birikimi, hukuki \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi g\u00fc\u00e7lendirir. \u00dcyeliklerin ayn\u0131 anda de\u011fi\u015fmesi, bu haf\u0131zay\u0131 zay\u0131flatabilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k hi\u00e7 yenilenmeyen yap\u0131 da zamanla kapanabilir.<\/p>\n<p>Alt\u0131 ile on iki y\u0131l aral\u0131\u011f\u0131, s\u00fcreklilik ve yenilenme aras\u0131nda denge kurar. Ayn\u0131 y\u00fcksek mahkemeye \u00fcst \u00fcste yeniden \u00fcye se\u00e7ilememesi ise \u00fcyeyi yeniden se\u00e7ilme beklentisinden uzak tutar. B\u00f6ylece Dan\u0131\u015ftay \u00fcyesi, g\u00f6revini yeniden \u00fcyelik hesab\u0131yla de\u011fil, hukuk devleti sorumlulu\u011fuyla y\u00fcr\u00fct\u00fcr.<\/p>\n<h2>\u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131 idari yarg\u0131da neyi de\u011fi\u015ftirir?<\/h2>\n<p>Madde 101, Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131n\u0131n idari yarg\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 oldu\u011funu belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, idari yarg\u0131da ayn\u0131 konuda farkl\u0131 karar \u00e7izgilerinin kal\u0131c\u0131 h\u00e2le gelmesini \u00f6nler. \u0130dari uyu\u015fmazl\u0131klar \u00e7o\u011fu zaman geni\u015f kitleleri ve kamu hizmetlerini etkiler. Bu nedenle i\u00e7tihat birli\u011fi, yaln\u0131z hukuk\u00e7ular i\u00e7in de\u011fil, vatanda\u015f ve idare i\u00e7in de \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin benzer disiplin i\u015flemleri, benzer imar plan\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131, benzer vergi uygulamalar\u0131 veya benzer kamu g\u00f6revi i\u015flemleri hakk\u0131nda farkl\u0131 mahkemelerin tamamen farkl\u0131 yorumlara ula\u015fmas\u0131 hukuk g\u00fcvenli\u011fini sarsar. Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131, bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 gidererek idari yarg\u0131 i\u00e7in ortak hukuki \u00e7izgi olu\u015fturur.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7tihat birli\u011fi, idarenin gelecekte nas\u0131l davranaca\u011f\u0131n\u0131 da etkiler. \u0130dare, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131n\u0131 bildi\u011finde i\u015flemlerini daha \u00f6zenli, gerek\u00e7eli ve hukuka uygun kurmak zorunda kal\u0131r. B\u00f6ylece i\u00e7tihat birli\u011fi yaln\u0131z mahkemelerin de\u011fil, idarenin de kalitesini y\u00fckseltir.<\/p>\n<h2>Makul s\u00fcre idari yarg\u0131da neden ayr\u0131ca \u00f6nemlidir?<\/h2>\n<p>Dan\u0131\u015ftay makul s\u00fcrede karar vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u0130dari yarg\u0131da makul s\u00fcre, \u00e7o\u011fu zaman vatanda\u015f\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiler. Bir memurun g\u00f6revden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, bir ruhsat\u0131n iptali, bir imar i\u015flemi, bir ihale karar\u0131, bir kamula\u015ft\u0131rma uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 veya bir vergi davas\u0131 y\u0131llarca s\u00fcrerse karar\u0131n anlam\u0131 zay\u0131flar.<\/p>\n<p>Geciken idari yarg\u0131 karar\u0131, bazen idarenin hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flemini fiilen kal\u0131c\u0131 h\u00e2le getirir. Vatanda\u015f dava sonunda hakl\u0131 \u00e7\u0131ksa bile ge\u00e7en zaman telafisi g\u00fc\u00e7 zarar do\u011furabilir. Bu nedenle Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n karar kapasitesini ve makul s\u00fcre y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anayasal d\u00fczeyde \u00f6nemser.<\/p>\n<p>Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin <a href=\"https:\/\/fra.europa.eu\/en\/law-reference\/european-convention-human-rights-article-6\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">adil yarg\u0131lanma ve makul s\u00fcre g\u00fcvencesine ili\u015fkin h\u00fckm\u00fc<\/a>, herkesin ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkeme \u00f6n\u00fcnde makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahip oldu\u011funu ifade eder. Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n makul s\u00fcrede karar verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de idari uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n etkili ve zaman\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini hedefler.<\/p>\n<h2>Dan\u0131\u015ftay\u0131n ba\u015fkanl\u0131k ve daire yap\u0131s\u0131 neden \u00f6nemlidir?<\/h2>\n<p>Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k yap\u0131s\u0131, daireleri, Genel Kurulu, ba\u015fkan\u0131, ba\u015fkanvekilleri ve daire ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n belirlenmesinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini s\u00f6yler. Bu alanlar teknik g\u00f6r\u00fcnse de Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ger\u00e7ek karar kapasitesini ve i\u00e7tihat birli\u011fi \u00fcretme g\u00fcc\u00fcn\u00fc do\u011frudan etkiler.<\/p>\n<p>Dairelerin g\u00f6rev alan\u0131 belirsiz olursa dosya da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 kar\u0131\u015f\u0131r. Genel Kurulun yetkileri a\u00e7\u0131k de\u011filse i\u00e7tihat birli\u011fi zay\u0131flar. Ba\u015fkanl\u0131k yap\u0131s\u0131 kapal\u0131 g\u00fc\u00e7 alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrse y\u00fcksek mahkemenin tarafs\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeni zarar g\u00f6r\u00fcr. Toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131lar\u0131 kilitlenmeye yol a\u00e7arsa Dan\u0131\u015ftay g\u00f6revini zaman\u0131nda yerine getiremez.<\/p>\n<p>Bu nedenle kanunla d\u00fczenleme a\u00e7\u0131kl\u0131k sa\u011flar. Ancak kanun, d\u00fczenleme ad\u0131 alt\u0131nda Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, karar kapasitesini veya i\u00e7tihat birli\u011fi g\u00f6revini zay\u0131flatamaz. Kurumsal i\u015fleyi\u015f, y\u00fcksek mahkemenin anayasal niteli\u011fiyle uyumlu olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>119. madde g\u00fcvencesi Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131 nas\u0131l korur?<\/h2>\n<p>Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, i\u00e7tihat birli\u011fi, karar kapasitesi, \u00fcyelik, aday havuzu ve kura g\u00fcvencelerinin 119. maddeye g\u00f6re korunaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu at\u0131f, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n dolayl\u0131 yollarla zay\u0131flat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen anayasal g\u00fcvence i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek mahkemeler her zaman a\u00e7\u0131k m\u00fcdahalelerle zay\u0131flat\u0131lmaz. Bazen aday havuzu daralt\u0131l\u0131r, \u00fcyelik s\u00fcresi d\u00f6nemsel ama\u00e7la de\u011fi\u015ftirilir, dairelerin g\u00f6revleri i\u00e7tihat \u00e7izgisini bozacak bi\u00e7imde yeniden d\u00fczenlenir, karar yeter say\u0131lar\u0131 kilitlenir, b\u00fct\u00e7e ve personel imk\u00e2nlar\u0131 azalt\u0131l\u0131r veya makul s\u00fcrede karar verme kapasitesi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. 119. madde ba\u011flant\u0131s\u0131, bu t\u00fcr teknik g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc zay\u0131flatma ihtimallerine kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z mahkeme \u00fcyelerinin ki\u015fisel g\u00fcvencesi de\u011fildir. \u0130darenin hukuka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, vatanda\u015f\u0131n idari i\u015flem kar\u015f\u0131s\u0131nda yarg\u0131 korumas\u0131 ve hukuk devleti d\u00fczeninin s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n<h2>Dan\u0131\u015ftay d\u00fczeninin anayasal haritas\u0131<\/h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Alan<\/th>\n<th>Madde 101\u2019deki Anlam\u0131<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Nitelik<\/td>\n<td>\u0130dari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme mercii<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00d6zel g\u00f6rev<\/td>\n<td>Kanundaki h\u00e2llerde ilk ve son derece mahkemesi; Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revleri<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Temel ilkeler<\/td>\n<td>Hukuk devleti, idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adil yarg\u0131lanma, hukuk g\u00fcvenli\u011fi ve makul s\u00fcre<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00dcyelik kayna\u011f\u0131<\/td>\n<td>\u0130dari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile nitelikli kamu g\u00f6revlileri<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00dcyelik y\u00f6ntemi<\/td>\n<td>56. madde liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvenceleri<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>G\u00f6rev s\u00fcresi<\/td>\n<td>Alt\u0131 y\u0131ldan az, on iki y\u0131ldan \u00e7ok olmamak \u00fczere kademeli yenilenme<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130\u00e7tihat birli\u011fi<\/td>\n<td>\u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131 idari yarg\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>119. madde korumas\u0131<\/td>\n<td>Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, tarafs\u0131zl\u0131k, karar kapasitesi, aday havuzu ve kura g\u00fcvenceleri zay\u0131flat\u0131lamaz<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu harita, Dan\u0131\u015ftay kurumunun idari yarg\u0131 i\u00e7inde yaln\u0131z temyiz yapan bir mahkeme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; idarenin hukuka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, idari istikrar\u0131, hukuk g\u00fcvenli\u011fini ve i\u00e7tihat birli\u011fini koruyan y\u00fcksek anayasal yap\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: Dan\u0131\u015ftay idarenin hukukla ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131n y\u00fcksek g\u00fcvencesidir<\/h2>\n<p>Dan\u0131\u015ftay, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde idari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme mercii olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n kanundaki h\u00e2llerde ilk ve son derece mahkemesi olarak g\u00f6rev yapabilece\u011fini ve Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerini yerine getirece\u011fini belirtir. Temyiz ve dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerinin kapsam\u0131; hukuk devleti, idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adil yarg\u0131lanma, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7tihat birli\u011fi, s\u00fcreklilik ve makul s\u00fcre korunarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeliklerinin idari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile kanundaki nitelikli kamu g\u00f6revlileri aras\u0131ndan, 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine g\u00f6re belirlenmesidir. Bo\u015falan \u00fcyeli\u011fin ayn\u0131 kaynak ve usulle kalan s\u00fcre i\u00e7in tamamlanmas\u0131, y\u00fcksek mahkemenin kaynak dengesini ve kurumsal s\u00fcreklili\u011fini korur. \u00dcyelik s\u00fcresinin kademeli yenilenmeyi sa\u011flayacak bi\u00e7imde alt\u0131 y\u0131ldan az ve on iki y\u0131ldan \u00e7ok olmamak \u00fczere belirlenmesi de i\u00e7tihat haf\u0131zas\u0131 ile yenilenme aras\u0131nda denge kurar.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131 idari yarg\u0131n\u0131n hem son inceleme hem dan\u0131\u015fma hem de i\u00e7tihat birli\u011fi merkezi olarak tasarlar. \u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131 idari yarg\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r. Dan\u0131\u015ftay makul s\u00fcrede karar vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Kurulu\u015fu, \u00e7al\u0131\u015fma usul\u00fc, toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131lar\u0131, dairelerin g\u00f6revleri, \u00fcyelik ve ba\u015fkanl\u0131k s\u00fcre\u00e7leri kanunla d\u00fczenlenir; fakat Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, i\u00e7tihat birli\u011fi, karar kapasitesi, \u00fcyelik, aday havuzu ve kura g\u00fcvenceleri 119. maddeye g\u00f6re korunur. Bu nedenle Dan\u0131\u015ftay, bu anayasa modelinde <strong>idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, idari yarg\u0131da son inceleme, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7tihat birli\u011fi, makul s\u00fcre, liyakatli \u00fcyelik ve y\u00fcksek yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/strong> \u00fczerine kurulu temel idari yarg\u0131 kurumudur.<\/p>\n<p>&#8220;`<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dan\u0131\u015ftay, idarenin hukuka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, idari yarg\u0131da i\u00e7tihat birli\u011fini ve kamu g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda hukuk g\u00fcvenli\u011fini koruyan y\u00fcksek yarg\u0131 kurumudur. Devlet yaln\u0131z kanun \u00e7\u0131karan veya kamu hizmeti sunan bir yap\u0131 de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda izin veren, yasaklayan, ruhsatland\u0131ran, atama yapan, disiplin uygulayan, vergi salan, kamula\u015ft\u0131ran, ihale yapan, imar karar\u0131 alan ve vatanda\u015f\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131 do\u011frudan etkileyen \u00e7ok geni\u015f bir idari g\u00fc\u00e7 kullan\u0131r. Bu idari g\u00fcc\u00fcn hukuk i\u00e7inde kalmas\u0131, yaln\u0131z iyi niyetle veya idarenin kendi i\u00e7 denetimiyle sa\u011flanamaz. \u0130darenin i\u015flemleri ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkemeler \u00f6n\u00fcnde denetlenmeli, idari yarg\u0131 kararlar\u0131 aras\u0131nda tutarl\u0131l\u0131k kurulmal\u0131 ve kamu y\u00f6netimi hukuk devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 101, Dan\u0131\u015ftay kurumunu idari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme mercii olarak d\u00fczenler. Dan\u0131\u015ftay, kanundaki h\u00e2llerde ilk ve son derece mahkemesi olarak g\u00f6rev yapabilir ve Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerini yerine getirir. Bu y\u00f6n\u00fcyle Dan\u0131\u015ftay, yaln\u0131z temyiz makam\u0131 de\u011fil; idarenin hukuka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, idari istikrar, kamu y\u00f6netiminde s\u00fcreklilik ve i\u00e7tihat birli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan anayasal \u00f6neme sahip y\u00fcksek yarg\u0131 kurumudur. Madde 101\u2019in dikkat \u00e7eken taraf\u0131, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeliklerini de liyakat ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine ba\u011flamas\u0131d\u0131r. Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeleri, idari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile kanundaki nitelikli kamu g\u00f6revlileri aras\u0131ndan, 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine g\u00f6re belirlenir. Bo\u015falan \u00fcyelik ayn\u0131 kaynak ve usulle kalan s\u00fcre i\u00e7in tamamlan\u0131r. B\u00f6ylece Dan\u0131\u015ftay, hem yarg\u0131sal tecr\u00fcbe hem idari kamu hizmeti bilgisi ta\u015f\u0131yan bir y\u00fcksek mahkeme olarak kurgulan\u0131rken, \u00fcyelik s\u00fcrecinde kapal\u0131 kontenjan, ki\u015fisel sadakat veya d\u00f6nemsel \u00e7o\u011funluk etkisine kar\u015f\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Madde 101 \u2013 Dan\u0131\u015ftay\u0131n Niteli\u011fi, \u00dcyeleri, Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Kararlar\u0131 ve \u0130\u00e7tihat Birli\u011fi Dan\u0131\u015ftay, idari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme merciidir; kanundaki h\u00e2llerde ilk ve son derece mahkemesi olarak g\u00f6rev yapar ve Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerini yerine getirir. Temyiz ve dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerinin kapsam\u0131; hukuk devleti, idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adil yarg\u0131lanma, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7tihat birli\u011fi, s\u00fcreklilik ve makul s\u00fcre korunarak kanunla d\u00fczenlenir. Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeleri idari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile kanundaki nitelikli kamu g\u00f6revlileri aras\u0131ndan, 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine g\u00f6re belirlenir; bo\u015falan \u00fcyelik ayn\u0131 kaynak ve usulle kalan s\u00fcre i\u00e7in tamamlan\u0131r. Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresi, kademeli yenilenmeyi sa\u011flayacak bi\u00e7imde alt\u0131 (6) y\u0131ldan az ve on iki (12) y\u0131ldan \u00e7ok olmamak \u00fczere kanunla belirlenir; ayn\u0131 y\u00fcksek mahkemeye \u00fcst \u00fcste yeniden \u00fcye se\u00e7ilemez. Ba\u015fkanl\u0131k yap\u0131s\u0131, daireler, Genel Kurul, ba\u015fkan, ba\u015fkanvekilleri ve daire ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n belirlenmesi kanunla d\u00fczenlenir. \u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131 idari yarg\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r. Dan\u0131\u015ftay makul s\u00fcrede karar vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Dan\u0131\u015ftay\u0131n kurulu\u015fu, \u00e7al\u0131\u015fma usul\u00fc, toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131lar\u0131, dairelerin g\u00f6revleri, \u00fcyelik ve ba\u015fkanl\u0131k s\u00fcre\u00e7leri kanunla d\u00fczenlenir. Dan\u0131\u015ftay\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, i\u00e7tihat birli\u011fi, karar kapasitesi, \u00fcyelik, aday havuzu ve kura g\u00fcvenceleri 119. maddeye g\u00f6re korunur. Dan\u0131\u015ftay, idare kar\u015f\u0131s\u0131nda neden ayr\u0131 bir g\u00fcvence kurumudur? Dan\u0131\u015ftay, idari yarg\u0131n\u0131n en \u00fcst inceleme makam\u0131 olarak kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn hukukla ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130dare, vatanda\u015fla \u00e7o\u011fu zaman e\u015fit konumda ili\u015fki kurmaz. Ruhsat, disiplin, vergi, kamula\u015ft\u0131rma, imar, ihale, kamu g\u00f6revi, sosyal yard\u0131m, idari para cezas\u0131 ve benzeri alanlarda idarenin tek tarafl\u0131 i\u015flem yapma g\u00fcc\u00fc vard\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7, hukuk devleti i\u00e7inde denetlenmezse vatanda\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda dengesiz ve keyf\u00ee sonu\u00e7lar do\u011fabilir. Bu y\u00fczden Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131z y\u00fcksek mahkeme te\u015fkilat\u0131 meselesi de\u011fildir. Dan\u0131\u015ftay, idarenin i\u015flem ve eylemlerinin hukuki denetiminde son \u00e7izgiyi olu\u015fturarak kamu y\u00f6netiminin Anayasaya, kanuna ve hukukun genel ilkelerine ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131na hizmet eder. \u0130dare hukuka ba\u011fl\u0131 oldu\u011funda vatanda\u015f, kamu g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131z kalmaz. Venedik Komisyonu\u2019nun g\u00fcncellenmi\u015f hukuk devleti kontrol listesi, hukuk devletini kanunilik, hukuk\u00ee belirlilik, yetkinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi, adalete eri\u015fim ve denge-denetim ilkeleriyle birlikte de\u011ferlendirir. Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n idari yarg\u0131daki konumu, bu ilkelerin kamu y\u00f6netimi alan\u0131ndaki somut kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u0130dari yarg\u0131da son inceleme mercii olmak ne demektir? Madde 101\u2019e g\u00f6re Dan\u0131\u015ftay, idari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme merciidir. Bu ifade, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n her idari uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 en ba\u015ftan yeniden g\u00f6ren bir mahkeme oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n temel i\u015flevi, idari yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n hukuka uygunlu\u011funu en \u00fcst d\u00fczeyde incelemek, idari yarg\u0131 i\u00e7inde i\u00e7tihat birli\u011fini sa\u011flamak ve idare hukuku ilkelerinin \u00fclke genelinde tutarl\u0131 bi\u00e7imde uygulanmas\u0131na katk\u0131 vermektir. \u0130dari yarg\u0131da son inceleme, vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok somut bir g\u00fcvence do\u011furur. Bir idari i\u015flem hakk\u0131nda farkl\u0131 mahkemelerde farkl\u0131 hukuk anlay\u0131\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n kararlar\u0131 hukuk \u00e7izgisini netle\u015ftirir. Ayn\u0131 t\u00fcr idari i\u015flem hakk\u0131nda bir mahkemenin iptal, di\u011ferinin ret karar\u0131 vermesi hukuk g\u00fcvenli\u011fini zay\u0131flatabilir. Dan\u0131\u015ftay, bu da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 azaltan y\u00fcksek yarg\u0131 merkezidir. Bu nedenle Dan\u0131\u015ftay yaln\u0131z dosyalar\u0131 sonu\u00e7land\u0131ran bir temyiz makam\u0131 de\u011fildir. \u0130darenin hangi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde takdir kullanabilece\u011fini, hangi i\u015flemlerde gerek\u00e7e aranaca\u011f\u0131n\u0131, kamu yarar\u0131n\u0131n nas\u0131l yorumlanaca\u011f\u0131n\u0131 ve idari i\u015flemlerin hukuk\u00ee denetiminin hangi \u00f6l\u00e7\u00fctlerle yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen i\u00e7tihat merkezi niteli\u011fi de ta\u015f\u0131r. Dan\u0131\u015fma g\u00f6revi neden anayasal a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir? Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerini de yerine getirece\u011fini belirtir. Bu g\u00f6rev, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131 yaln\u0131z yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131 inceleyen bir mahkeme olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r; idare hukuku alan\u0131nda \u00f6nleyici hukuk akl\u0131 \u00fcreten bir anayasal kuruma da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Dan\u0131\u015fma g\u00f6revi, kamu y\u00f6netiminin baz\u0131 \u00f6nemli i\u015flemlerinde hukuka uygunluk bilincinin daha i\u015flem tesis edilmeden \u00f6nce g\u00fc\u00e7lenmesine katk\u0131 sa\u011flayabilir. Ancak dan\u0131\u015fma g\u00f6revi, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n idarenin yerine ge\u00e7mesi anlam\u0131na gelmez. \u0130dare karar alma sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131r; Dan\u0131\u015ftay ise Anayasa ve kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00e2llerde hukuki g\u00f6r\u00fc\u015f, inceleme veya dan\u0131\u015fma rol\u00fc \u00fcstlenir. Bu g\u00f6rev, idarenin takdir alan\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmamal\u0131; fakat hukuka uygun karar alma kapasitesini art\u0131rmal\u0131d\u0131r. Madde 101\u2019in \u201ctemyiz ve dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerinin kapsam\u0131\u201d ifadesini hukuk devleti, idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adil yarg\u0131lanma, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7tihat birli\u011fi, s\u00fcreklilik ve makul s\u00fcre ilkelerine ba\u011flamas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir. Dan\u0131\u015fma g\u00f6revi de keyf\u00ee, kapal\u0131 veya siyasi y\u00f6nlendirmeye a\u00e7\u0131k bir alan de\u011fil; hukuk devleti i\u00e7inde d\u00fczenlenen anayasal g\u00f6revdir. \u0130darenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l korunur? \u0130darenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, kamu makamlar\u0131n\u0131n kanunlara, Anayasaya ve hukukun genel ilkelerine uygun hareket etmesini ifade eder. \u0130dare kamu yarar\u0131 i\u00e7in hareket eder; fakat kamu yarar\u0131 iddias\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flem yapma serbestli\u011fi vermez. Takdir yetkisi de s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. \u0130dare, yetkisini amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullanamaz, e\u015fitlik ilkesini ihlal edemez, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz i\u015flem tesis edemez ve gerek\u00e7esiz bi\u00e7imde vatanda\u015f\u0131n hakk\u0131n\u0131 zedeleyemez. Dan\u0131\u015ftay, idari yarg\u0131da bu hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst denetim merkezlerinden biridir. \u0130dare i\u015flemlerinin hukuka uygunlu\u011funu denetleyen mahkemelerin kararlar\u0131 Dan\u0131\u015ftay \u00f6n\u00fcne geldi\u011finde, yaln\u0131z tekil dosya de\u011fil, idare hukukunun genel \u00e7izgisi de \u015fekillenir. B\u00f6ylece idarenin i\u015flem yaparken hangi \u00f6l\u00e7\u00fctlere uyaca\u011f\u0131 daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir h\u00e2le gelir. ReNEUAL\u2019\u0131n Avrupa idare hukukunda hukukilik ilkesine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131, kamu makamlar\u0131n\u0131n hukuka uygun davranmas\u0131 ve takdir yetkisi kullan\u0131rken keyf\u00ee \u00f6nlem almamas\u0131 gerekti\u011fini belirtir. Madde 101\u2019de Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ili\u015fkilendirilmesi de bu temel idare hukuku fikrini anayasal d\u00fczeyde g\u00fc\u00e7lendirir. Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeli\u011finde neden iki kaynak vard\u0131r? Madde 101, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin idari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile kanundaki nitelikli kamu g\u00f6revlileri aras\u0131ndan belirlenece\u011fini d\u00fczenler. Bu tercih, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc g\u00f6rev alan\u0131yla ilgilidir. Dan\u0131\u015ftay hem yarg\u0131sal denetim yapan y\u00fcksek mahkemedir hem de idare hukukunun pratik i\u015fleyi\u015fini yak\u0131ndan ilgilendiren konularda karar verir. \u0130dari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131, yarg\u0131sal usul, dava y\u00f6netimi, hukuki denetim ve idari uyu\u015fmazl\u0131k tecr\u00fcbesi ta\u015f\u0131r. Nitelikli kamu g\u00f6revlileri ise kamu y\u00f6netiminin i\u015fleyi\u015fi, idari te\u015fkilat, kamu hizmeti, mali sorumluluk, d\u00fczenleyici i\u015flemler ve uygulama ger\u00e7ekli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan bilgi birikimi sunabilir. Bu iki kayna\u011f\u0131n birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n hem yarg\u0131sal derinli\u011fini hem idari ger\u00e7eklik bilgisini g\u00fc\u00e7lendirir. Fakat bu kaynak \u00e7e\u015fitlili\u011fi, liyakat denetimini zay\u0131flatmaz. Tam tersine, 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvenceleri t\u00fcm \u00fcyelik s\u00fcrecine uygulan\u0131r. B\u00f6ylece nitelikli kamu g\u00f6revlisi kayna\u011f\u0131, kapal\u0131 idari kontenjan veya y\u00fcr\u00fctme etkisi arac\u0131 h\u00e2line gelemez. Liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura Dan\u0131\u015ftay i\u00e7in ne sa\u011flar? Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeli\u011fi, idari yarg\u0131n\u0131n en \u00fcst g\u00f6revlerinden biridir. B\u00f6yle bir \u00fcyelik ki\u015fisel yak\u0131nl\u0131k, kurumsal sadakat, idari ba\u011flant\u0131 veya d\u00f6nemsel \u00e7o\u011funluk etkisiyle belirlenirse, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zedelenir. Madde 101 bu nedenle \u00fcyelik s\u00fcrecini 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine ba\u011flar. Liyakat havuzu, \u00fcyeli\u011fe aday olabilecek ki\u015filerin a\u00e7\u0131k ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlerle belirlenmesini sa\u011flar. Bu \u00f6l\u00e7\u00fctler mesleki yeterlik, tecr\u00fcbe, etik g\u00fcvenilirlik, alan bilgisi ve kamu g\u00fcveni gibi unsurlar\u0131 i\u00e7erebilir. Tarafs\u0131z kura ise yeterlik \u015fartlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan adaylar aras\u0131ndan belirleme s\u00fcrecinin kapal\u0131 g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerine teslim edilmesini \u00f6nler. Burada kura, liyakatin yerine ge\u00e7en rastgelelik de\u011fildir. \u00d6nce adaylar\u0131n yeterlili\u011fi denetlenir; sonra say\u0131 ve se\u00e7im ihtiyac\u0131na g\u00f6re tarafs\u0131z kura g\u00fcvencesi devreye girer. B\u00f6ylece Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeli\u011fi hem nitelikli hem kapal\u0131 belirleme ili\u015fkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir yap\u0131ya kavu\u015fur. Kademeli yenilenme ni\u00e7in gereklidir? Madde 101\u2019e g\u00f6re Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresi, kademeli yenilenmeyi sa\u011flayacak bi\u00e7imde alt\u0131 y\u0131ldan az ve on iki y\u0131ldan \u00e7ok olmamak \u00fczere kanunla belirlenir. Kademeli yenilenme, y\u00fcksek mahkemenin bir anda tamamen de\u011fi\u015fmesini \u00f6nleyen kurumsal s\u00fcreklilik arac\u0131d\u0131r. Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n i\u00e7tihat haf\u0131zas\u0131, idare hukukunda \u00e7ok de\u011ferlidir. \u0130mar, vergi, kamu g\u00f6revi, disiplin, ihale, \u00e7evre, kamula\u015ft\u0131rma, d\u00fczenleyici i\u015flemler ve kamu hizmeti gibi alanlarda y\u0131llar i\u00e7inde olu\u015fan karar birikimi, hukuki \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi g\u00fc\u00e7lendirir. \u00dcyeliklerin ayn\u0131 anda de\u011fi\u015fmesi, bu haf\u0131zay\u0131 zay\u0131flatabilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k hi\u00e7 yenilenmeyen yap\u0131 da zamanla kapanabilir. Alt\u0131 ile on iki y\u0131l aral\u0131\u011f\u0131, s\u00fcreklilik ve yenilenme aras\u0131nda denge kurar. Ayn\u0131 y\u00fcksek mahkemeye \u00fcst \u00fcste yeniden \u00fcye se\u00e7ilememesi ise \u00fcyeyi yeniden se\u00e7ilme beklentisinden uzak tutar. B\u00f6ylece Dan\u0131\u015ftay \u00fcyesi, g\u00f6revini yeniden \u00fcyelik hesab\u0131yla de\u011fil, hukuk devleti sorumlulu\u011fuyla y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131 idari yarg\u0131da neyi de\u011fi\u015ftirir? Madde 101, Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131n\u0131n idari yarg\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 oldu\u011funu belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, idari yarg\u0131da ayn\u0131 konuda farkl\u0131 karar \u00e7izgilerinin kal\u0131c\u0131 h\u00e2le gelmesini \u00f6nler. \u0130dari uyu\u015fmazl\u0131klar \u00e7o\u011fu zaman geni\u015f kitleleri ve kamu hizmetlerini etkiler. Bu nedenle i\u00e7tihat birli\u011fi, yaln\u0131z hukuk\u00e7ular i\u00e7in de\u011fil, vatanda\u015f ve idare i\u00e7in de \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin benzer disiplin i\u015flemleri, benzer imar plan\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131, benzer vergi uygulamalar\u0131 veya benzer kamu g\u00f6revi i\u015flemleri hakk\u0131nda farkl\u0131 mahkemelerin tamamen farkl\u0131 yorumlara ula\u015fmas\u0131 hukuk g\u00fcvenli\u011fini sarsar. Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131, bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 gidererek idari yarg\u0131 i\u00e7in ortak hukuki \u00e7izgi olu\u015fturur. \u0130\u00e7tihat birli\u011fi, idarenin gelecekte nas\u0131l davranaca\u011f\u0131n\u0131 da etkiler. \u0130dare, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131n\u0131 bildi\u011finde i\u015flemlerini daha \u00f6zenli, gerek\u00e7eli ve hukuka uygun kurmak zorunda kal\u0131r. B\u00f6ylece i\u00e7tihat birli\u011fi yaln\u0131z mahkemelerin de\u011fil, idarenin de kalitesini y\u00fckseltir. Makul s\u00fcre idari yarg\u0131da neden ayr\u0131ca \u00f6nemlidir? Dan\u0131\u015ftay makul s\u00fcrede karar vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u0130dari yarg\u0131da makul s\u00fcre, \u00e7o\u011fu zaman vatanda\u015f\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiler. Bir memurun g\u00f6revden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, bir ruhsat\u0131n iptali, bir imar i\u015flemi, bir ihale karar\u0131, bir kamula\u015ft\u0131rma uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 veya bir vergi davas\u0131 y\u0131llarca s\u00fcrerse karar\u0131n anlam\u0131 zay\u0131flar. Geciken idari yarg\u0131 karar\u0131, bazen idarenin hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flemini fiilen kal\u0131c\u0131 h\u00e2le getirir. Vatanda\u015f dava sonunda hakl\u0131 \u00e7\u0131ksa bile ge\u00e7en zaman telafisi g\u00fc\u00e7 zarar do\u011furabilir. Bu nedenle Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n karar kapasitesini ve makul s\u00fcre y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anayasal d\u00fczeyde \u00f6nemser. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin adil yarg\u0131lanma ve makul s\u00fcre g\u00fcvencesine ili\u015fkin h\u00fckm\u00fc, herkesin ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkeme \u00f6n\u00fcnde makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahip oldu\u011funu ifade eder. Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n makul s\u00fcrede karar verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de idari uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n etkili ve zaman\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini hedefler. Dan\u0131\u015ftay\u0131n ba\u015fkanl\u0131k ve daire yap\u0131s\u0131 neden \u00f6nemlidir? Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k yap\u0131s\u0131, daireleri, Genel Kurulu, ba\u015fkan\u0131, ba\u015fkanvekilleri ve daire ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n belirlenmesinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini s\u00f6yler. Bu alanlar teknik g\u00f6r\u00fcnse de Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ger\u00e7ek karar kapasitesini ve i\u00e7tihat birli\u011fi \u00fcretme g\u00fcc\u00fcn\u00fc do\u011frudan etkiler. Dairelerin g\u00f6rev alan\u0131 belirsiz olursa dosya da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 kar\u0131\u015f\u0131r. Genel Kurulun yetkileri a\u00e7\u0131k de\u011filse i\u00e7tihat birli\u011fi zay\u0131flar. Ba\u015fkanl\u0131k yap\u0131s\u0131 kapal\u0131 g\u00fc\u00e7 alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrse y\u00fcksek mahkemenin tarafs\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeni zarar g\u00f6r\u00fcr. Toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131lar\u0131 kilitlenmeye yol a\u00e7arsa Dan\u0131\u015ftay g\u00f6revini zaman\u0131nda yerine getiremez. Bu nedenle kanunla d\u00fczenleme a\u00e7\u0131kl\u0131k sa\u011flar. Ancak kanun, d\u00fczenleme ad\u0131 alt\u0131nda Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, karar kapasitesini veya i\u00e7tihat birli\u011fi g\u00f6revini zay\u0131flatamaz. Kurumsal i\u015fleyi\u015f, y\u00fcksek mahkemenin anayasal niteli\u011fiyle uyumlu olmal\u0131d\u0131r. 119. madde g\u00fcvencesi Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131 nas\u0131l korur? Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, i\u00e7tihat birli\u011fi, karar kapasitesi, \u00fcyelik, aday havuzu ve kura g\u00fcvencelerinin 119. maddeye g\u00f6re korunaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu at\u0131f, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n dolayl\u0131 yollarla zay\u0131flat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen anayasal g\u00fcvence i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr. Y\u00fcksek mahkemeler her zaman a\u00e7\u0131k m\u00fcdahalelerle zay\u0131flat\u0131lmaz. Bazen aday havuzu daralt\u0131l\u0131r, \u00fcyelik s\u00fcresi d\u00f6nemsel ama\u00e7la de\u011fi\u015ftirilir, dairelerin g\u00f6revleri i\u00e7tihat \u00e7izgisini bozacak bi\u00e7imde yeniden d\u00fczenlenir, karar yeter say\u0131lar\u0131 kilitlenir, b\u00fct\u00e7e ve personel imk\u00e2nlar\u0131 azalt\u0131l\u0131r veya makul s\u00fcrede karar verme kapasitesi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. 119. madde ba\u011flant\u0131s\u0131, bu t\u00fcr teknik g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc zay\u0131flatma ihtimallerine kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar. Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z mahkeme \u00fcyelerinin ki\u015fisel g\u00fcvencesi de\u011fildir. \u0130darenin hukuka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, vatanda\u015f\u0131n idari i\u015flem kar\u015f\u0131s\u0131nda yarg\u0131 korumas\u0131 ve hukuk devleti d\u00fczeninin s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7in gereklidir. Dan\u0131\u015ftay d\u00fczeninin anayasal haritas\u0131 Alan Madde 101\u2019deki Anlam\u0131 Nitelik \u0130dari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme mercii \u00d6zel g\u00f6rev Kanundaki h\u00e2llerde ilk ve son derece mahkemesi; Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revleri Temel ilkeler Hukuk devleti, idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adil yarg\u0131lanma, hukuk g\u00fcvenli\u011fi ve makul s\u00fcre \u00dcyelik kayna\u011f\u0131 \u0130dari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile nitelikli kamu g\u00f6revlileri \u00dcyelik y\u00f6ntemi 56. madde liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvenceleri G\u00f6rev s\u00fcresi Alt\u0131 y\u0131ldan az, on iki y\u0131ldan \u00e7ok olmamak \u00fczere kademeli yenilenme \u0130\u00e7tihat birli\u011fi \u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131 idari yarg\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r 119. madde korumas\u0131 Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, tarafs\u0131zl\u0131k, karar kapasitesi, aday havuzu ve kura g\u00fcvenceleri zay\u0131flat\u0131lamaz Bu harita, Dan\u0131\u015ftay kurumunun idari yarg\u0131 i\u00e7inde yaln\u0131z temyiz yapan bir mahkeme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; idarenin hukuka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, idari istikrar\u0131, hukuk g\u00fcvenli\u011fini ve i\u00e7tihat birli\u011fini koruyan y\u00fcksek anayasal yap\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Sonu\u00e7: Dan\u0131\u015ftay idarenin hukukla ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131n y\u00fcksek g\u00fcvencesidir Dan\u0131\u015ftay, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde idari yarg\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in son inceleme mercii olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n kanundaki h\u00e2llerde ilk ve son derece mahkemesi olarak g\u00f6rev yapabilece\u011fini ve Anayasadaki dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerini yerine getirece\u011fini belirtir. Temyiz ve dan\u0131\u015fma g\u00f6revlerinin kapsam\u0131; hukuk devleti, idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adil yarg\u0131lanma, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7tihat birli\u011fi, s\u00fcreklilik ve makul s\u00fcre korunarak kanunla d\u00fczenlenir. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeliklerinin idari yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile kanundaki nitelikli kamu g\u00f6revlileri aras\u0131ndan, 56. maddedeki liyakat havuzu ve tarafs\u0131z kura g\u00fcvencelerine g\u00f6re belirlenmesidir. Bo\u015falan \u00fcyeli\u011fin ayn\u0131 kaynak ve usulle kalan s\u00fcre i\u00e7in tamamlanmas\u0131, y\u00fcksek mahkemenin kaynak dengesini ve kurumsal s\u00fcreklili\u011fini korur. \u00dcyelik s\u00fcresinin kademeli yenilenmeyi sa\u011flayacak bi\u00e7imde alt\u0131 y\u0131ldan az ve on iki y\u0131ldan \u00e7ok olmamak \u00fczere belirlenmesi de i\u00e7tihat haf\u0131zas\u0131 ile yenilenme aras\u0131nda denge kurar. Sonu\u00e7 olarak Madde 101, Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131 idari yarg\u0131n\u0131n hem son inceleme hem dan\u0131\u015fma hem de i\u00e7tihat birli\u011fi merkezi olarak tasarlar. \u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131 idari yarg\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r. Dan\u0131\u015ftay makul s\u00fcrede karar vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Kurulu\u015fu, \u00e7al\u0131\u015fma usul\u00fc, toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131lar\u0131, dairelerin g\u00f6revleri, \u00fcyelik ve ba\u015fkanl\u0131k s\u00fcre\u00e7leri kanunla d\u00fczenlenir; fakat Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, i\u00e7tihat birli\u011fi, karar kapasitesi, \u00fcyelik, aday havuzu ve kura g\u00fcvenceleri 119. maddeye g\u00f6re korunur. Bu nedenle Dan\u0131\u015ftay, bu anayasa modelinde idarenin hukuk ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, idari yarg\u0131da son inceleme, hukuk g\u00fcvenli\u011fi, i\u00e7tihat birli\u011fi, makul s\u00fcre, liyakatli \u00fcyelik ve y\u00fcksek yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine kurulu temel idari yarg\u0131 kurumudur. &#8220;`<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":379,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-378","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yargi-ve-anayasal-denetim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=378"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":380,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/378\/revisions\/380"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/379"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}