{"id":340,"date":"2026-06-19T08:04:33","date_gmt":"2026-06-19T08:04:33","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=340"},"modified":"2026-06-19T08:04:33","modified_gmt":"2026-06-19T08:04:33","slug":"diyanet-isleri-baskanligi-madde-90","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/diyanet-isleri-baskanligi-madde-90\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (Madde 90)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/strong>, laiklik ilkesi i\u00e7inde din hizmetlerinin nas\u0131l sunulaca\u011f\u0131n\u0131, din\u00ee bilginin kamu kurumu eliyle hangi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde verilece\u011fini ve devlet kaynaklar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ya da d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma getirmeden nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen hassas bir anayasal kurumdur. Din, toplum hayat\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anlam, aidiyet, ahlak ve k\u00fclt\u00fcr alan\u0131d\u0131r. Devlet ise din\u00ee alan\u0131 y\u00f6netmeye, tek bir yorumu dayatmaya veya inan\u00e7lar aras\u0131nda hiyerar\u015fi kurmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda din ve vicdan h\u00fcrriyeti zedelenir. Bu nedenle Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, din hizmeti sunan fakat din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendirmeyen; g\u00fcvenilir bilgi veren fakat inan\u00e7 yorumlar\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131mc\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurmayan; toplumsal bar\u0131\u015fa katk\u0131 sa\u011flayan fakat siyasi, ideolojik veya grupsal ili\u015fkilere kapal\u0131 kalan bir kurum olarak d\u00fczenlenmelidir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7ok katmanl\u0131 bir denge kurar. Kurum genel idare i\u00e7inde yer al\u0131r; ancak g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari ve kurumsal \u00f6zerkli\u011fe sahiptir. Bu \u00f6zerklik, kurumun ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00fc\u00e7 merkezi h\u00e2line gelmesi i\u00e7in de\u011fil, din hizmetlerini g\u00fcnl\u00fck siyasi etkilerden, grup \u00e7\u0131karlar\u0131ndan ve ideolojik y\u00f6nlendirmelerden uzak tutmak i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kurum laiklik ilkesi do\u011frultusunda tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, toplumsal bar\u0131\u015f ve hizmet gerekleri esaslar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Madde 90\u2019\u0131n en \u00f6nemli y\u00f6n\u00fc, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerinin rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011finde oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmesidir. Kurum din\u00ee konularda g\u00fcvenilir bilgi verebilir; ancak din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendiremez. Hi\u00e7 kimse inanc\u0131, inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya din\u00ee yorumu sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lamaz. B\u00f6ylece Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, <strong>laiklik, din ve vicdan h\u00fcrriyeti, e\u015fitlik ve \u00e7o\u011fulculuk<\/strong> aras\u0131nda dengeli bir kamu hizmeti kurumu olarak konumland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 90 \u2013 Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, genel idare i\u00e7inde yer alan; g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari ve kurumsal \u00f6zerkli\u011fe sahip anayasal kamu kurumudur. Kurum laiklik ilkesi do\u011frultusunda din hizmetlerini tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, toplumsal bar\u0131\u015f ve hizmet gerekleri esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcr; siyasi, ideolojik, grupsal veya \u00e7\u0131kar ili\u015fkisine ba\u011fl\u0131 faaliyet g\u00f6steremez.<\/p>\n<p>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 hizmet niteli\u011finde din hizmeti sunar, din\u00ee konularda g\u00fcvenilir bilgi verir ve toplumsal bar\u0131\u015fa katk\u0131 sa\u011flar. G\u00f6r\u00fc\u015fleri rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011findedir; din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendiremez.<\/p>\n<p>Din hizmetlerine eri\u015fimde e\u015fitlik esast\u0131r. Hi\u00e7 kimse inanc\u0131, inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya din\u00ee yorumu sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lamaz. Kurum hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu kamu g\u00fcc\u00fcyle ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ya da d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma getiremez.<\/p>\n<p>Kurumun y\u00f6netimi liyakat, din\u00ee bilgi yeterli\u011fi, tarafs\u0131zl\u0131k ve denetlenebilirlik esaslar\u0131na dayan\u0131r; siyasi faaliyette bulunamaz ve siyasi yap\u0131larla organik ba\u011f kuramaz.<\/p>\n<p>Kurumun kurulu\u015fu, g\u00f6revleri, y\u00f6netimi, personeli, denetimi ve \u00e7al\u0131\u015fma usulleri kanunla d\u00fczenlenir. Ancak laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, din hizmetlerine eri\u015fim, liyakat ve denetlenebilirlik g\u00fcvenceleri zay\u0131flat\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Kurumun hizmet, personel, b\u00fct\u00e7e ve yay\u0131n faaliyetleri laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, din ve vicdan h\u00fcrriyeti, \u00e7o\u011fulculuk ve kamu yarar\u0131 esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Kurumsal kaynaklar hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131, d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 veya bask\u0131n kamu yorumu h\u00e2line getirecek bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz; faaliyetler gerek\u00e7eli ve denetlenebilir olur.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Laiklik i\u00e7inde din hizmeti nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr?<\/h2>\n<p>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan en temel soru \u015fudur: Laik bir devlette din hizmeti sunan anayasal kamu kurumu nas\u0131l var olabilir? Madde 90\u2019\u0131n cevab\u0131, kurumun din\u00ee alan\u0131 y\u00f6netmesi de\u011fil, hizmet niteli\u011finde din hizmeti sunmas\u0131d\u0131r. Laiklik, devletin inan\u00e7lar kar\u015f\u0131s\u0131nda tarafs\u0131z kalmas\u0131n\u0131, kamu g\u00fcc\u00fcyle din\u00ee tercih dayatmamas\u0131n\u0131 ve vatanda\u015flar\u0131n din ve vicdan h\u00fcrriyetini korumas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n<p>Bu nedenle Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, laiklik ilkesine ra\u011fmen de\u011fil, laiklik ilkesi do\u011frultusunda d\u00fczenlenir. Kurum, din\u00ee hizmetleri siyasi, ideolojik veya grupsal ba\u011flarla de\u011fil; tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk ve toplumsal bar\u0131\u015f anlay\u0131\u015f\u0131yla y\u00fcr\u00fctmelidir. Burada as\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fc, kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn herhangi bir inan\u00e7 yorumunu bask\u0131n veya d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma ta\u015f\u0131mamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Avrupa Konseyi\u2019nin <a href=\"https:\/\/www.coe.int\/en\/web\/human-rights-convention\/conscience\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a>, herkesin d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip oldu\u011funu; dinini veya inanc\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme ve a\u00e7\u0131klama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bu alan i\u00e7inde korundu\u011funu belirtir. Madde 90\u2019daki laiklik anlay\u0131\u015f\u0131 da devletin din hizmeti sunarken bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131n\u0131 daraltmamas\u0131na dayan\u0131r.<\/p>\n<h2>Kurumun \u00f6zerkli\u011fi neden g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 genel idare i\u00e7inde yer alan, g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari ve kurumsal \u00f6zerkli\u011fe sahip anayasal kamu kurumu olarak tan\u0131mlar. Bu c\u00fcmlede iki denge ayn\u0131 anda kurulmu\u015ftur. Kurum genel idare i\u00e7indedir; yani devlet te\u015fkilat\u0131ndan kopuk, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir din\u00ee otorite de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6zerkli\u011fe sahiptir; yani din hizmetlerinin g\u00fcnl\u00fck siyasi etkilerle bi\u00e7imlendirilmesi de istenmez.<\/p>\n<p>G\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6zerklik, kurumun din hizmeti \u00fcretirken uzmanl\u0131k, din\u00ee bilgi yeterli\u011fi, kurumsal d\u00fczen ve hizmet gerekleriyle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ancak bu \u00f6zerklik siyasi, ideolojik, grupsal veya \u00e7\u0131kar ili\u015fkisine ba\u011fl\u0131 faaliyet i\u00e7in kullan\u0131lamaz. Kurum, din hizmeti alan\u0131nda kamu hizmeti y\u00fcr\u00fct\u00fcr; fakat kamu y\u00f6netimi i\u00e7inde denetlenebilir kal\u0131r.<\/p>\n<p>Bu s\u0131n\u0131r \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. E\u011fer Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 tamamen siyasi y\u00f6nlendirmeye a\u00e7\u0131k olursa, din hizmeti tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybedebilir. E\u011fer tamamen denetimsiz \u00f6zerk bir g\u00fc\u00e7 alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrse, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n ve din\u00ee rehberli\u011fin demokratik-hukuki denetimi zay\u0131flar. Madde 90 bu iki riski birlikte s\u0131n\u0131rlar.<\/p>\n<h2>Rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011fi neyi engeller?<\/h2>\n<p>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 din\u00ee konularda g\u00fcvenilir bilgi verebilir. Ancak Madde 90, kurumun g\u00f6r\u00fc\u015flerinin rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011finde oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu ifade, kurumun din\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015flerinin kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 h\u00e2le getirilemeyece\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Rehberlik, bilgi sunmak ve yol g\u00f6stermek anlam\u0131na gelir. Ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k ise bireyin din\u00ee hayat\u0131na kamu g\u00fcc\u00fcyle y\u00f6n vermek anlam\u0131na gelebilir. Madde 90 bu ayr\u0131m\u0131 \u00f6zellikle korur. Kurumun g\u00f6r\u00fc\u015fleri vatanda\u015f i\u00e7in bilgi kayna\u011f\u0131 olabilir; fakat vatanda\u015f\u0131n inanc\u0131n\u0131, ibadet bi\u00e7imini, din\u00ee yorumunu veya inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle belirleyemez.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, din hizmetini kamu hizmeti alan\u0131nda tutar; din\u00ee kanaati ise bireyin vicdan alan\u0131nda b\u0131rak\u0131r. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, toplumsal bar\u0131\u015fa katk\u0131 sa\u011flar; fakat din\u00ee hayat \u00fczerinde tek merkezli ve zorlay\u0131c\u0131 kamu otoritesi kuramaz.<\/p>\n<h2>\u0130nan\u00e7, inan\u00e7s\u0131zl\u0131k ve din\u00ee yorum e\u015fitli\u011fi<\/h2>\n<p>Madde 90, din hizmetlerine eri\u015fimde e\u015fitli\u011fin esas oldu\u011funu belirtir. Hi\u00e7 kimse inanc\u0131, inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya din\u00ee yorumu sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lamaz. Bu h\u00fck\u00fcm, yaln\u0131z farkl\u0131 dinlere mensup olanlar\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 din i\u00e7indeki farkl\u0131 yorumlar\u0131 ve inan\u00e7s\u0131z bireyleri de koruyan geni\u015f bir e\u015fitlik \u00e7er\u00e7evesi kurar.<\/p>\n<p>Devletin din hizmeti alan\u0131nda en b\u00fcy\u00fck riski, bir yorumu normal ve makbul; di\u011ferlerini eksik, yanl\u0131\u015f veya d\u0131\u015flanabilir konuma getirmesidir. Madde 90 bu riski a\u00e7\u0131k\u00e7a kapat\u0131r. Kurum hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu kamu g\u00fcc\u00fcyle ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ya da d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma getiremez.<\/p>\n<p>BM \u0130nsan Haklar\u0131 Komitesi\u2019nin <a href=\"https:\/\/www.refworld.org\/legal\/general\/hrc\/1993\/13375\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin 22 No\u2019lu Genel Yorumu<\/a>, d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn teistik, teistik olmayan ve ateistik inan\u00e7lar\u0131 da kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden \u00f6nemli bir uluslararas\u0131 \u00e7er\u00e7evedir. Madde 90\u2019\u0131n inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131k\u00e7a korumas\u0131 bu bak\u0131mdan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal tercihtir.<\/p>\n<h2>\u00c7o\u011fulculuk sadece farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131 tan\u0131mak de\u011fildir<\/h2>\n<p>\u00c7o\u011fulculuk, yaln\u0131z toplumda farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n bulundu\u011funu kabul etmek de\u011fildir. As\u0131l \u00e7o\u011fulculuk, kamu kurumlar\u0131n\u0131n bu farkl\u0131l\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 veya tekle\u015ftirici g\u00fc\u00e7 kullanmamas\u0131d\u0131r. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7o\u011fulculuk esas\u0131na g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, din hizmetlerini toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren bir zeminde sunar.<\/p>\n<p>Bu ilke, kurumun diline, yay\u0131nlar\u0131na, personel politikas\u0131na, b\u00fct\u00e7e kullan\u0131m\u0131na ve hizmet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na yans\u0131mal\u0131d\u0131r. Din hizmeti sunulurken farkl\u0131 inan\u00e7 yorumlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lanmamal\u0131, inan\u00e7s\u0131z bireyler kamu hizmeti alan\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131nmamal\u0131, din\u00ee bilgi tek bir grup \u00e7\u0131kar\u0131na g\u00f6re \u015fekillendirilmemelidir.<\/p>\n<p>OSCE\/ODIHR\u2019in <a href=\"https:\/\/odihr.osce.org\/odihr\/freedom-of-religion-or-belief\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">din veya inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/a>, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn herkes i\u00e7in g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, izleme, uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, e\u011fitim ve diyalog yoluyla desteklenmesi gerekti\u011fini vurgular. Madde 90\u2019daki \u00e7o\u011fulculuk anlay\u0131\u015f\u0131 da din hizmetini tekle\u015ftirici de\u011fil, toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 destekleyici bir \u00e7er\u00e7eveye yerle\u015ftirir.<\/p>\n<h2>Siyasi yap\u0131 ile organik ba\u011f neden yasakt\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n siyasi faaliyette bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve siyasi yap\u0131larla organik ba\u011f kuramayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, kurumun tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir. Din hizmeti sunan bir kamu kurumunun herhangi bir siyasi yap\u0131yla organik ba\u011f kurmas\u0131, din hizmetinin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zedeler.<\/p>\n<p>Siyasi ba\u011f, yaln\u0131z kurumsal ili\u015fki anlam\u0131na gelmez; personel, yay\u0131n, b\u00fct\u00e7e, faaliyet, atama veya hizmet \u00f6ncelikleri \u00fczerinden de ortaya \u00e7\u0131kabilir. Kurumun din\u00ee rehberli\u011fi, siyasi rekabetin veya grup \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n arac\u0131 h\u00e2line gelirse, hem laiklik hem din hizmetlerine g\u00fcven zarar g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, topluma din\u00ee konularda bilgi verirken veya hizmet sunarken t\u00fcm vatanda\u015flara e\u015fit mesafede kalmal\u0131d\u0131r. Bu e\u015fit mesafe, yaln\u0131z inan\u00e7 gruplar\u0131 aras\u0131nda de\u011fil; siyasi yap\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda da korunmal\u0131d\u0131r. Kurumun itibar\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Liyakat ve din\u00ee bilgi yeterli\u011fi neden birlikte aran\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 90, kurumun y\u00f6netiminin liyakat, din\u00ee bilgi yeterli\u011fi, tarafs\u0131zl\u0131k ve denetlenebilirlik esaslar\u0131na dayanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Din hizmeti alan\u0131nda yaln\u0131z idari beceri yeterli de\u011fildir; din\u00ee bilgi yeterli\u011fi de gerekir. Ancak yaln\u0131z din\u00ee bilgi de yeterli de\u011fildir; kamu hizmeti liyakati, tarafs\u0131zl\u0131k ve denetlenebilirlik olmadan din hizmeti g\u00fcvenilir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclemez.<\/p>\n<p>Bu nedenle kurum personeli ve y\u00f6neticileri, hem alan bilgisi hem kamu hizmeti ahlak\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yeterli olmal\u0131d\u0131r. Din\u00ee bilgi, ki\u015fisel etki kurmak i\u00e7in de\u011fil, g\u00fcvenilir bilgi sunmak i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Liyakat ise atama ve y\u00fckselme s\u00fcre\u00e7lerinin ki\u015fisel sadakat, grup aidiyeti veya siyasi yak\u0131nl\u0131kla de\u011fil, hizmet gerekleriyle yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p>Bu yap\u0131, kurumun i\u00e7 i\u015fleyi\u015finde de \u00e7o\u011fulculuk ve tarafs\u0131zl\u0131k \u00fcretir. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ancak nitelikli, denetlenebilir ve hukuka ba\u011fl\u0131 personel yap\u0131s\u0131yla toplumun farkl\u0131 kesimlerine g\u00fcven veren bir kamu hizmeti sunabilir.<\/p>\n<h2>B\u00fct\u00e7e ve yay\u0131n faaliyetleri hangi s\u0131n\u0131ra tabidir?<\/h2>\n<p>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hizmet, personel, b\u00fct\u00e7e ve yay\u0131n faaliyetleri laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, din ve vicdan h\u00fcrriyeti, \u00e7o\u011fulculuk ve kamu yarar\u0131 esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu h\u00fck\u00fcm, kurumun yaln\u0131z s\u00f6zl\u00fc rehberlik alan\u0131n\u0131 de\u011fil, b\u00fct\u00fcn kurumsal kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 anayasal s\u0131n\u0131ra ba\u011flar.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00e7e kullan\u0131m\u0131, yay\u0131n faaliyeti ve personel politikas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman kurumun ger\u00e7ek y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir. Bir kurum metinde tarafs\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir; fakat b\u00fct\u00e7esini, personelini veya yay\u0131nlar\u0131n\u0131 tek bir inan\u00e7 yorumunu bask\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131yorsa tarafs\u0131zl\u0131k fiilen zedelenir. Madde 90 bu nedenle kurumsal kaynaklar\u0131n hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131, d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 veya bask\u0131n kamu yorumu h\u00e2line getirecek bi\u00e7imde kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcvence, din hizmetlerinde \u015feffafl\u0131k ve denetlenebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Kurumun faaliyetleri gerek\u00e7eli ve denetlenebilir olmal\u0131d\u0131r. Hangi hizmetin neden verildi\u011fi, hangi yay\u0131n\u0131n hangi kamu yarar\u0131yla haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131, hangi b\u00fct\u00e7enin hangi hizmete ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanabilir olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Din hizmeti ile din\u00ee hayat\u0131 y\u00f6nlendirme aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r<\/h2>\n<p>Madde 90\u2019\u0131n \u00f6z\u00fc, din hizmeti ile din\u00ee hayat\u0131 y\u00f6nlendirme aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rda ortaya \u00e7\u0131kar. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 hizmet niteli\u011finde din hizmeti sunar. Bu, ibadet yerleriyle ilgili hizmet, din\u00ee bilgi, rehberlik, toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 destekleyen a\u00e7\u0131klamalar ve vatanda\u015f\u0131n din\u00ee konulardaki bilgi ihtiyac\u0131na cevap vermek anlam\u0131na gelebilir.<\/p>\n<p>Ancak kurum, din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendiremez. Devletin kamu g\u00fcc\u00fc, bireyin vicdan alan\u0131na h\u00fckmedemez. Kurumun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, vatanda\u015f\u0131n vicdan\u0131n\u0131, din\u00ee tercihini veya inan\u00e7s\u0131zl\u0131k hakk\u0131n\u0131 bast\u0131racak bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin <a href=\"https:\/\/www.echr.coe.int\/documents\/d\/echr\/fs_freedom_religion_eng\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin bilgi notu<\/a>, d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bireysel ve toplu kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 g\u00f6steren karar \u00f6rneklerini bir araya getirir. Madde 90\u2019\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131 din\u00ee y\u00f6nlendirme yasa\u011f\u0131 da devletin bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131na zorlay\u0131c\u0131 bi\u00e7imde girmemesini ama\u00e7lar.<\/p>\n<h2>Kanun neyi d\u00fczenleyebilir, neyi zay\u0131flatamaz?<\/h2>\n<p>Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulu\u015fu, g\u00f6revleri, y\u00f6netimi, personeli, denetimi ve \u00e7al\u0131\u015fma usullerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini belirtir. Bu, kurumun hukuki \u00e7er\u00e7evesinin demokratik yasama s\u00fcreciyle belirlenmesi anlam\u0131na gelir. Ancak kanun koyucu bu alan\u0131 d\u00fczenlerken baz\u0131 anayasal g\u00fcvenceleri zay\u0131flatamaz.<\/p>\n<p>Laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, din hizmetlerine eri\u015fim, liyakat ve denetlenebilirlik g\u00fcvenceleri kanunla etkisiz k\u0131l\u0131namaz. Bu c\u00fcmle, kurumun anayasal kimli\u011fini koruyan kilit h\u00fck\u00fcmd\u00fcr. Kanun ayr\u0131nt\u0131 d\u00fczenleyebilir; fakat kurumun tarafs\u0131z ve \u00e7o\u011fulcu din hizmeti niteli\u011fini ortadan kald\u0131racak bir yap\u0131 kuramaz.<\/p>\n<p>Bu y\u00f6n\u00fcyle Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131z kanuna b\u0131rakmaz; kanunun da uymas\u0131 gereken anayasal s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirler. Kurumun varl\u0131\u011f\u0131 kadar nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 da anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<h2>Madde 90\u2019\u0131n kurdu\u011fu tarafs\u0131z din hizmeti d\u00fczeni<\/h2>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Alan<\/th>\n<th>Anayasal \u0130lke<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Kurumsal konum<\/td>\n<td>Genel idare i\u00e7inde, g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari ve kurumsal \u00f6zerklik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Hizmet anlay\u0131\u015f\u0131<\/td>\n<td>Laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk ve toplumsal bar\u0131\u015f<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>G\u00f6r\u00fc\u015flerin niteli\u011fi<\/td>\n<td>Rehber ve dan\u0131\u015fma; ba\u011flay\u0131c\u0131 kamu g\u00fcc\u00fc do\u011furmaz<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Din hizmetlerine eri\u015fim<\/td>\n<td>\u0130nan\u00e7, inan\u00e7s\u0131zl\u0131k ve din\u00ee yorum sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yap\u0131lamaz<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Y\u00f6netim<\/td>\n<td>Liyakat, din\u00ee bilgi yeterli\u011fi, tarafs\u0131zl\u0131k ve denetlenebilirlik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kaynak kullan\u0131m\u0131<\/td>\n<td>Hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131, d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 veya bask\u0131n kamu yorumu h\u00e2line getirilemez<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu tablo, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir din hizmeti kurumu olabilece\u011fini; fakat bu g\u00fcc\u00fcn ancak laiklik, \u00e7o\u011fulculuk, e\u015fitlik ve denetlenebilirlik i\u00e7inde me\u015fru kalaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 tarafs\u0131z din hizmeti kurumudur<\/h2>\n<p>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde din hizmetlerini laiklik ilkesi do\u011frultusunda y\u00fcr\u00fcten, genel idare i\u00e7inde yer alan ve g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari-kurumsal \u00f6zerkli\u011fe sahip anayasal kamu kurumu olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 90, kurumun tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, toplumsal bar\u0131\u015f ve hizmet gerekleri esaslar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr; siyasi, ideolojik, grupsal veya \u00e7\u0131kar ili\u015fkisine ba\u011fl\u0131 faaliyet g\u00f6stermesini yasaklar.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6n\u00fc, kurumun din\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015flerini rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011finde tutmas\u0131d\u0131r. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 din\u00ee konularda g\u00fcvenilir bilgi verebilir ve toplumsal bar\u0131\u015fa katk\u0131 sa\u011flayabilir; fakat din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendiremez. Hi\u00e7 kimse inanc\u0131, inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya din\u00ee yorumu sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lamaz. Kurum hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu kamu g\u00fcc\u00fcyle ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ya da d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma getiremez.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 din hizmeti sunan ama vicdan alan\u0131n\u0131 y\u00f6netmeyen; rehberlik eden ama ba\u011flay\u0131c\u0131 din\u00ee otoriteye d\u00f6n\u00fc\u015fmeyen; kamu kayna\u011f\u0131 kullanan ama hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu bask\u0131n kamu yorumu h\u00e2line getirmeyen bir anayasal kurum olarak tasarlar. Kurumun hizmet, personel, b\u00fct\u00e7e ve yay\u0131n faaliyetleri laiklik, din ve vicdan h\u00fcrriyeti, \u00e7o\u011fulculuk, kamu yarar\u0131, liyakat ve denetlenebilirlik ilkelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu nedenle Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, bu anayasa modelinde <strong>tarafs\u0131z din hizmeti, e\u015fit eri\u015fim, \u00e7o\u011fulculuk, laiklik, toplumsal bar\u0131\u015f ve kamu kaynaklar\u0131n\u0131n denetlenebilir kullan\u0131m\u0131<\/strong> aras\u0131nda kurulmu\u015f hassas bir anayasal denge kurumudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, laiklik ilkesi i\u00e7inde din hizmetlerinin nas\u0131l sunulaca\u011f\u0131n\u0131, din\u00ee bilginin kamu kurumu eliyle hangi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde verilece\u011fini ve devlet kaynaklar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ya da d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma getirmeden nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen hassas bir anayasal kurumdur. Din, toplum hayat\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anlam, aidiyet, ahlak ve k\u00fclt\u00fcr alan\u0131d\u0131r. Devlet ise din\u00ee alan\u0131 y\u00f6netmeye, tek bir yorumu dayatmaya veya inan\u00e7lar aras\u0131nda hiyerar\u015fi kurmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda din ve vicdan h\u00fcrriyeti zedelenir. Bu nedenle Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, din hizmeti sunan fakat din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendirmeyen; g\u00fcvenilir bilgi veren fakat inan\u00e7 yorumlar\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131mc\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurmayan; toplumsal bar\u0131\u015fa katk\u0131 sa\u011flayan fakat siyasi, ideolojik veya grupsal ili\u015fkilere kapal\u0131 kalan bir kurum olarak d\u00fczenlenmelidir. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7ok katmanl\u0131 bir denge kurar. Kurum genel idare i\u00e7inde yer al\u0131r; ancak g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari ve kurumsal \u00f6zerkli\u011fe sahiptir. Bu \u00f6zerklik, kurumun ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00fc\u00e7 merkezi h\u00e2line gelmesi i\u00e7in de\u011fil, din hizmetlerini g\u00fcnl\u00fck siyasi etkilerden, grup \u00e7\u0131karlar\u0131ndan ve ideolojik y\u00f6nlendirmelerden uzak tutmak i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kurum laiklik ilkesi do\u011frultusunda tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, toplumsal bar\u0131\u015f ve hizmet gerekleri esaslar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Madde 90\u2019\u0131n en \u00f6nemli y\u00f6n\u00fc, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerinin rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011finde oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmesidir. Kurum din\u00ee konularda g\u00fcvenilir bilgi verebilir; ancak din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendiremez. Hi\u00e7 kimse inanc\u0131, inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya din\u00ee yorumu sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lamaz. B\u00f6ylece Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, laiklik, din ve vicdan h\u00fcrriyeti, e\u015fitlik ve \u00e7o\u011fulculuk aras\u0131nda dengeli bir kamu hizmeti kurumu olarak konumland\u0131r\u0131l\u0131r. Madde 90 \u2013 Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, genel idare i\u00e7inde yer alan; g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari ve kurumsal \u00f6zerkli\u011fe sahip anayasal kamu kurumudur. Kurum laiklik ilkesi do\u011frultusunda din hizmetlerini tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, toplumsal bar\u0131\u015f ve hizmet gerekleri esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcr; siyasi, ideolojik, grupsal veya \u00e7\u0131kar ili\u015fkisine ba\u011fl\u0131 faaliyet g\u00f6steremez. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 hizmet niteli\u011finde din hizmeti sunar, din\u00ee konularda g\u00fcvenilir bilgi verir ve toplumsal bar\u0131\u015fa katk\u0131 sa\u011flar. G\u00f6r\u00fc\u015fleri rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011findedir; din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendiremez. Din hizmetlerine eri\u015fimde e\u015fitlik esast\u0131r. Hi\u00e7 kimse inanc\u0131, inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya din\u00ee yorumu sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lamaz. Kurum hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu kamu g\u00fcc\u00fcyle ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ya da d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma getiremez. Kurumun y\u00f6netimi liyakat, din\u00ee bilgi yeterli\u011fi, tarafs\u0131zl\u0131k ve denetlenebilirlik esaslar\u0131na dayan\u0131r; siyasi faaliyette bulunamaz ve siyasi yap\u0131larla organik ba\u011f kuramaz. Kurumun kurulu\u015fu, g\u00f6revleri, y\u00f6netimi, personeli, denetimi ve \u00e7al\u0131\u015fma usulleri kanunla d\u00fczenlenir. Ancak laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, din hizmetlerine eri\u015fim, liyakat ve denetlenebilirlik g\u00fcvenceleri zay\u0131flat\u0131lamaz. Kurumun hizmet, personel, b\u00fct\u00e7e ve yay\u0131n faaliyetleri laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, din ve vicdan h\u00fcrriyeti, \u00e7o\u011fulculuk ve kamu yarar\u0131 esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Kurumsal kaynaklar hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131, d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 veya bask\u0131n kamu yorumu h\u00e2line getirecek bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz; faaliyetler gerek\u00e7eli ve denetlenebilir olur. Laiklik i\u00e7inde din hizmeti nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr? Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan en temel soru \u015fudur: Laik bir devlette din hizmeti sunan anayasal kamu kurumu nas\u0131l var olabilir? Madde 90\u2019\u0131n cevab\u0131, kurumun din\u00ee alan\u0131 y\u00f6netmesi de\u011fil, hizmet niteli\u011finde din hizmeti sunmas\u0131d\u0131r. Laiklik, devletin inan\u00e7lar kar\u015f\u0131s\u0131nda tarafs\u0131z kalmas\u0131n\u0131, kamu g\u00fcc\u00fcyle din\u00ee tercih dayatmamas\u0131n\u0131 ve vatanda\u015flar\u0131n din ve vicdan h\u00fcrriyetini korumas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu nedenle Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, laiklik ilkesine ra\u011fmen de\u011fil, laiklik ilkesi do\u011frultusunda d\u00fczenlenir. Kurum, din\u00ee hizmetleri siyasi, ideolojik veya grupsal ba\u011flarla de\u011fil; tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk ve toplumsal bar\u0131\u015f anlay\u0131\u015f\u0131yla y\u00fcr\u00fctmelidir. Burada as\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fc, kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn herhangi bir inan\u00e7 yorumunu bask\u0131n veya d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma ta\u015f\u0131mamas\u0131d\u0131r. Avrupa Konseyi\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131, herkesin d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip oldu\u011funu; dinini veya inanc\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme ve a\u00e7\u0131klama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bu alan i\u00e7inde korundu\u011funu belirtir. Madde 90\u2019daki laiklik anlay\u0131\u015f\u0131 da devletin din hizmeti sunarken bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131n\u0131 daraltmamas\u0131na dayan\u0131r. Kurumun \u00f6zerkli\u011fi neden g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r? Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 genel idare i\u00e7inde yer alan, g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari ve kurumsal \u00f6zerkli\u011fe sahip anayasal kamu kurumu olarak tan\u0131mlar. Bu c\u00fcmlede iki denge ayn\u0131 anda kurulmu\u015ftur. Kurum genel idare i\u00e7indedir; yani devlet te\u015fkilat\u0131ndan kopuk, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir din\u00ee otorite de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6zerkli\u011fe sahiptir; yani din hizmetlerinin g\u00fcnl\u00fck siyasi etkilerle bi\u00e7imlendirilmesi de istenmez. G\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6zerklik, kurumun din hizmeti \u00fcretirken uzmanl\u0131k, din\u00ee bilgi yeterli\u011fi, kurumsal d\u00fczen ve hizmet gerekleriyle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ancak bu \u00f6zerklik siyasi, ideolojik, grupsal veya \u00e7\u0131kar ili\u015fkisine ba\u011fl\u0131 faaliyet i\u00e7in kullan\u0131lamaz. Kurum, din hizmeti alan\u0131nda kamu hizmeti y\u00fcr\u00fct\u00fcr; fakat kamu y\u00f6netimi i\u00e7inde denetlenebilir kal\u0131r. Bu s\u0131n\u0131r \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. E\u011fer Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 tamamen siyasi y\u00f6nlendirmeye a\u00e7\u0131k olursa, din hizmeti tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybedebilir. E\u011fer tamamen denetimsiz \u00f6zerk bir g\u00fc\u00e7 alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrse, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n ve din\u00ee rehberli\u011fin demokratik-hukuki denetimi zay\u0131flar. Madde 90 bu iki riski birlikte s\u0131n\u0131rlar. Rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011fi neyi engeller? Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 din\u00ee konularda g\u00fcvenilir bilgi verebilir. Ancak Madde 90, kurumun g\u00f6r\u00fc\u015flerinin rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011finde oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu ifade, kurumun din\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015flerinin kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 h\u00e2le getirilemeyece\u011fini g\u00f6sterir. Rehberlik, bilgi sunmak ve yol g\u00f6stermek anlam\u0131na gelir. Ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k ise bireyin din\u00ee hayat\u0131na kamu g\u00fcc\u00fcyle y\u00f6n vermek anlam\u0131na gelebilir. Madde 90 bu ayr\u0131m\u0131 \u00f6zellikle korur. Kurumun g\u00f6r\u00fc\u015fleri vatanda\u015f i\u00e7in bilgi kayna\u011f\u0131 olabilir; fakat vatanda\u015f\u0131n inanc\u0131n\u0131, ibadet bi\u00e7imini, din\u00ee yorumunu veya inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle belirleyemez. Bu yakla\u015f\u0131m, din hizmetini kamu hizmeti alan\u0131nda tutar; din\u00ee kanaati ise bireyin vicdan alan\u0131nda b\u0131rak\u0131r. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, toplumsal bar\u0131\u015fa katk\u0131 sa\u011flar; fakat din\u00ee hayat \u00fczerinde tek merkezli ve zorlay\u0131c\u0131 kamu otoritesi kuramaz. \u0130nan\u00e7, inan\u00e7s\u0131zl\u0131k ve din\u00ee yorum e\u015fitli\u011fi Madde 90, din hizmetlerine eri\u015fimde e\u015fitli\u011fin esas oldu\u011funu belirtir. Hi\u00e7 kimse inanc\u0131, inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya din\u00ee yorumu sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lamaz. Bu h\u00fck\u00fcm, yaln\u0131z farkl\u0131 dinlere mensup olanlar\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 din i\u00e7indeki farkl\u0131 yorumlar\u0131 ve inan\u00e7s\u0131z bireyleri de koruyan geni\u015f bir e\u015fitlik \u00e7er\u00e7evesi kurar. Devletin din hizmeti alan\u0131nda en b\u00fcy\u00fck riski, bir yorumu normal ve makbul; di\u011ferlerini eksik, yanl\u0131\u015f veya d\u0131\u015flanabilir konuma getirmesidir. Madde 90 bu riski a\u00e7\u0131k\u00e7a kapat\u0131r. Kurum hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu kamu g\u00fcc\u00fcyle ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ya da d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma getiremez. BM \u0130nsan Haklar\u0131 Komitesi\u2019nin din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin 22 No\u2019lu Genel Yorumu, d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn teistik, teistik olmayan ve ateistik inan\u00e7lar\u0131 da kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden \u00f6nemli bir uluslararas\u0131 \u00e7er\u00e7evedir. Madde 90\u2019\u0131n inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131k\u00e7a korumas\u0131 bu bak\u0131mdan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal tercihtir. \u00c7o\u011fulculuk sadece farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131 tan\u0131mak de\u011fildir \u00c7o\u011fulculuk, yaln\u0131z toplumda farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n bulundu\u011funu kabul etmek de\u011fildir. As\u0131l \u00e7o\u011fulculuk, kamu kurumlar\u0131n\u0131n bu farkl\u0131l\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 veya tekle\u015ftirici g\u00fc\u00e7 kullanmamas\u0131d\u0131r. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7o\u011fulculuk esas\u0131na g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, din hizmetlerini toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren bir zeminde sunar. Bu ilke, kurumun diline, yay\u0131nlar\u0131na, personel politikas\u0131na, b\u00fct\u00e7e kullan\u0131m\u0131na ve hizmet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na yans\u0131mal\u0131d\u0131r. Din hizmeti sunulurken farkl\u0131 inan\u00e7 yorumlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lanmamal\u0131, inan\u00e7s\u0131z bireyler kamu hizmeti alan\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131nmamal\u0131, din\u00ee bilgi tek bir grup \u00e7\u0131kar\u0131na g\u00f6re \u015fekillendirilmemelidir. OSCE\/ODIHR\u2019in din veya inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn herkes i\u00e7in g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, izleme, uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, e\u011fitim ve diyalog yoluyla desteklenmesi gerekti\u011fini vurgular. Madde 90\u2019daki \u00e7o\u011fulculuk anlay\u0131\u015f\u0131 da din hizmetini tekle\u015ftirici de\u011fil, toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 destekleyici bir \u00e7er\u00e7eveye yerle\u015ftirir. Siyasi yap\u0131 ile organik ba\u011f neden yasakt\u0131r? Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n siyasi faaliyette bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve siyasi yap\u0131larla organik ba\u011f kuramayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, kurumun tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir. Din hizmeti sunan bir kamu kurumunun herhangi bir siyasi yap\u0131yla organik ba\u011f kurmas\u0131, din hizmetinin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zedeler. Siyasi ba\u011f, yaln\u0131z kurumsal ili\u015fki anlam\u0131na gelmez; personel, yay\u0131n, b\u00fct\u00e7e, faaliyet, atama veya hizmet \u00f6ncelikleri \u00fczerinden de ortaya \u00e7\u0131kabilir. Kurumun din\u00ee rehberli\u011fi, siyasi rekabetin veya grup \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n arac\u0131 h\u00e2line gelirse, hem laiklik hem din hizmetlerine g\u00fcven zarar g\u00f6r\u00fcr. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, topluma din\u00ee konularda bilgi verirken veya hizmet sunarken t\u00fcm vatanda\u015flara e\u015fit mesafede kalmal\u0131d\u0131r. Bu e\u015fit mesafe, yaln\u0131z inan\u00e7 gruplar\u0131 aras\u0131nda de\u011fil; siyasi yap\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda da korunmal\u0131d\u0131r. Kurumun itibar\u0131, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Liyakat ve din\u00ee bilgi yeterli\u011fi neden birlikte aran\u0131r? Madde 90, kurumun y\u00f6netiminin liyakat, din\u00ee bilgi yeterli\u011fi, tarafs\u0131zl\u0131k ve denetlenebilirlik esaslar\u0131na dayanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Din hizmeti alan\u0131nda yaln\u0131z idari beceri yeterli de\u011fildir; din\u00ee bilgi yeterli\u011fi de gerekir. Ancak yaln\u0131z din\u00ee bilgi de yeterli de\u011fildir; kamu hizmeti liyakati, tarafs\u0131zl\u0131k ve denetlenebilirlik olmadan din hizmeti g\u00fcvenilir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclemez. Bu nedenle kurum personeli ve y\u00f6neticileri, hem alan bilgisi hem kamu hizmeti ahlak\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yeterli olmal\u0131d\u0131r. Din\u00ee bilgi, ki\u015fisel etki kurmak i\u00e7in de\u011fil, g\u00fcvenilir bilgi sunmak i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Liyakat ise atama ve y\u00fckselme s\u00fcre\u00e7lerinin ki\u015fisel sadakat, grup aidiyeti veya siyasi yak\u0131nl\u0131kla de\u011fil, hizmet gerekleriyle yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu yap\u0131, kurumun i\u00e7 i\u015fleyi\u015finde de \u00e7o\u011fulculuk ve tarafs\u0131zl\u0131k \u00fcretir. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ancak nitelikli, denetlenebilir ve hukuka ba\u011fl\u0131 personel yap\u0131s\u0131yla toplumun farkl\u0131 kesimlerine g\u00fcven veren bir kamu hizmeti sunabilir. B\u00fct\u00e7e ve yay\u0131n faaliyetleri hangi s\u0131n\u0131ra tabidir? Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hizmet, personel, b\u00fct\u00e7e ve yay\u0131n faaliyetleri laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, din ve vicdan h\u00fcrriyeti, \u00e7o\u011fulculuk ve kamu yarar\u0131 esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu h\u00fck\u00fcm, kurumun yaln\u0131z s\u00f6zl\u00fc rehberlik alan\u0131n\u0131 de\u011fil, b\u00fct\u00fcn kurumsal kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 anayasal s\u0131n\u0131ra ba\u011flar. B\u00fct\u00e7e kullan\u0131m\u0131, yay\u0131n faaliyeti ve personel politikas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman kurumun ger\u00e7ek y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir. Bir kurum metinde tarafs\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir; fakat b\u00fct\u00e7esini, personelini veya yay\u0131nlar\u0131n\u0131 tek bir inan\u00e7 yorumunu bask\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131yorsa tarafs\u0131zl\u0131k fiilen zedelenir. Madde 90 bu nedenle kurumsal kaynaklar\u0131n hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131, d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 veya bask\u0131n kamu yorumu h\u00e2line getirecek bi\u00e7imde kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu g\u00fcvence, din hizmetlerinde \u015feffafl\u0131k ve denetlenebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Kurumun faaliyetleri gerek\u00e7eli ve denetlenebilir olmal\u0131d\u0131r. Hangi hizmetin neden verildi\u011fi, hangi yay\u0131n\u0131n hangi kamu yarar\u0131yla haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131, hangi b\u00fct\u00e7enin hangi hizmete ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanabilir olmal\u0131d\u0131r. Din hizmeti ile din\u00ee hayat\u0131 y\u00f6nlendirme aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r Madde 90\u2019\u0131n \u00f6z\u00fc, din hizmeti ile din\u00ee hayat\u0131 y\u00f6nlendirme aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rda ortaya \u00e7\u0131kar. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 hizmet niteli\u011finde din hizmeti sunar. Bu, ibadet yerleriyle ilgili hizmet, din\u00ee bilgi, rehberlik, toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 destekleyen a\u00e7\u0131klamalar ve vatanda\u015f\u0131n din\u00ee konulardaki bilgi ihtiyac\u0131na cevap vermek anlam\u0131na gelebilir. Ancak kurum, din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendiremez. Devletin kamu g\u00fcc\u00fc, bireyin vicdan alan\u0131na h\u00fckmedemez. Kurumun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, vatanda\u015f\u0131n vicdan\u0131n\u0131, din\u00ee tercihini veya inan\u00e7s\u0131zl\u0131k hakk\u0131n\u0131 bast\u0131racak bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin bilgi notu, d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bireysel ve toplu kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 g\u00f6steren karar \u00f6rneklerini bir araya getirir. Madde 90\u2019\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131 din\u00ee y\u00f6nlendirme yasa\u011f\u0131 da devletin bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131na zorlay\u0131c\u0131 bi\u00e7imde girmemesini ama\u00e7lar. Kanun neyi d\u00fczenleyebilir, neyi zay\u0131flatamaz? Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulu\u015fu, g\u00f6revleri, y\u00f6netimi, personeli, denetimi ve \u00e7al\u0131\u015fma usullerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini belirtir. Bu, kurumun hukuki \u00e7er\u00e7evesinin demokratik yasama s\u00fcreciyle belirlenmesi anlam\u0131na gelir. Ancak kanun koyucu bu alan\u0131 d\u00fczenlerken baz\u0131 anayasal g\u00fcvenceleri zay\u0131flatamaz. Laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, din hizmetlerine eri\u015fim, liyakat ve denetlenebilirlik g\u00fcvenceleri kanunla etkisiz k\u0131l\u0131namaz. Bu c\u00fcmle, kurumun anayasal kimli\u011fini koruyan kilit h\u00fck\u00fcmd\u00fcr. Kanun ayr\u0131nt\u0131 d\u00fczenleyebilir; fakat kurumun tarafs\u0131z ve \u00e7o\u011fulcu din hizmeti niteli\u011fini ortadan kald\u0131racak bir yap\u0131 kuramaz. Bu y\u00f6n\u00fcyle Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131z kanuna b\u0131rakmaz; kanunun da uymas\u0131 gereken anayasal s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirler. Kurumun varl\u0131\u011f\u0131 kadar nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 da anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Madde 90\u2019\u0131n kurdu\u011fu tarafs\u0131z din hizmeti d\u00fczeni Alan Anayasal \u0130lke Kurumsal konum Genel idare i\u00e7inde, g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari ve kurumsal \u00f6zerklik Hizmet anlay\u0131\u015f\u0131 Laiklik, tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk ve toplumsal bar\u0131\u015f G\u00f6r\u00fc\u015flerin niteli\u011fi Rehber ve dan\u0131\u015fma; ba\u011flay\u0131c\u0131 kamu g\u00fcc\u00fc do\u011furmaz Din hizmetlerine eri\u015fim \u0130nan\u00e7, inan\u00e7s\u0131zl\u0131k ve din\u00ee yorum sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yap\u0131lamaz Y\u00f6netim Liyakat, din\u00ee bilgi yeterli\u011fi, tarafs\u0131zl\u0131k ve denetlenebilirlik Kaynak kullan\u0131m\u0131 Hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131, d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 veya bask\u0131n kamu yorumu h\u00e2line getirilemez Bu tablo, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir din hizmeti kurumu olabilece\u011fini; fakat bu g\u00fcc\u00fcn ancak laiklik, \u00e7o\u011fulculuk, e\u015fitlik ve denetlenebilirlik i\u00e7inde me\u015fru kalaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Sonu\u00e7: Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 tarafs\u0131z din hizmeti kurumudur Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde din hizmetlerini laiklik ilkesi do\u011frultusunda y\u00fcr\u00fcten, genel idare i\u00e7inde yer alan ve g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 idari-kurumsal \u00f6zerkli\u011fe sahip anayasal kamu kurumu olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 90, kurumun tarafs\u0131zl\u0131k, e\u015fitlik, \u00e7o\u011fulculuk, toplumsal bar\u0131\u015f ve hizmet gerekleri esaslar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr; siyasi, ideolojik, grupsal veya \u00e7\u0131kar ili\u015fkisine ba\u011fl\u0131 faaliyet g\u00f6stermesini yasaklar. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6n\u00fc, kurumun din\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015flerini rehber ve dan\u0131\u015fma niteli\u011finde tutmas\u0131d\u0131r. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 din\u00ee konularda g\u00fcvenilir bilgi verebilir ve toplumsal bar\u0131\u015fa katk\u0131 sa\u011flayabilir; fakat din\u00ee hayat\u0131 kamu g\u00fcc\u00fcyle ba\u011flay\u0131c\u0131 veya ayr\u0131mc\u0131 bi\u00e7imde y\u00f6nlendiremez. Hi\u00e7 kimse inanc\u0131, inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya din\u00ee yorumu sebebiyle ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lamaz. Kurum hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu kamu g\u00fcc\u00fcyle ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 ya da d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 konuma getiremez. Sonu\u00e7 olarak Madde 90, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 din hizmeti sunan ama vicdan alan\u0131n\u0131 y\u00f6netmeyen; rehberlik eden ama ba\u011flay\u0131c\u0131 din\u00ee otoriteye d\u00f6n\u00fc\u015fmeyen; kamu kayna\u011f\u0131 kullanan ama hi\u00e7bir inan\u00e7 yorumunu bask\u0131n kamu yorumu h\u00e2line getirmeyen bir anayasal kurum olarak tasarlar. Kurumun hizmet, personel, b\u00fct\u00e7e ve yay\u0131n faaliyetleri laiklik, din ve vicdan h\u00fcrriyeti, \u00e7o\u011fulculuk, kamu yarar\u0131, liyakat ve denetlenebilirlik ilkelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu nedenle Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, bu anayasa modelinde tarafs\u0131z din hizmeti, e\u015fit eri\u015fim, \u00e7o\u011fulculuk, laiklik, toplumsal bar\u0131\u015f ve kamu kaynaklar\u0131n\u0131n denetlenebilir kullan\u0131m\u0131 aras\u0131nda kurulmu\u015f hassas bir anayasal denge kurumudur.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":341,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yurutme-basbakanlik-ve-idare"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=340"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":342,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/340\/revisions\/342"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}