{"id":328,"date":"2026-06-19T07:39:53","date_gmt":"2026-06-19T07:39:53","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=328"},"modified":"2026-06-19T07:39:53","modified_gmt":"2026-06-19T07:39:53","slug":"milli-liyakat-anayasasinda-yerel-yonetimler-madde-86","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/milli-liyakat-anayasasinda-yerel-yonetimler-madde-86\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Yerel Y\u00f6netimler (Madde 86)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yerel y\u00f6netimler<\/strong>, vatanda\u015f\u0131n devleti en yak\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, kamu hizmetinin soka\u011fa, mahalleye, il\u00e7eye, ile ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama temas etti\u011fi anayasal y\u00f6netim alan\u0131d\u0131r. Bir \u015fehirde yolun, suyun, imar\u0131n, afet haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ula\u015f\u0131m\u0131n, sosyal yard\u0131m\u0131n, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011finin, belediye b\u00fct\u00e7esinin ve kamu kaynaklar\u0131n\u0131n nas\u0131l y\u00f6netildi\u011fi, yaln\u0131z teknik belediyecilik meselesi de\u011fildir. Yerel y\u00f6netimler; yerel demokrasi, yerel se\u00e7men iradesi, mali sorumluluk, imar hukuku, kamu kayna\u011f\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, hizmet kalitesi ve yarg\u0131 denetimiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerelde yap\u0131lan yanl\u0131\u015f bir imar karar\u0131, ihale tercihi, altyap\u0131 ihmali veya kaynak kullan\u0131m\u0131 do\u011frudan vatanda\u015f\u0131n hayat\u0131n\u0131 etkiler.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 86, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in yaln\u0131z kurulu\u015f ve se\u00e7im h\u00fck\u00fcmleri getirmez; ayn\u0131 zamanda yerel imar, kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi, ihale \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 bilgisi, afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, belediye ba\u015fkan\u0131 adayl\u0131\u011f\u0131, yerel y\u00fcr\u00fctme-yasama ili\u015fkisi, g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rma ve b\u00fct\u00e7e uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7ok kritik alanlar\u0131 birlikte d\u00fczenler. Bu y\u00f6n\u00fcyle yerel y\u00f6netimler, merkezden kopuk k\u00fc\u00e7\u00fck idareler de\u011fil; idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde yerel iradeye dayanan, mali ve hukuki sorumluluk ta\u015f\u0131yan kamu hizmeti kurumlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Madde 86\u2019n\u0131n temel mant\u0131\u011f\u0131 \u015fudur: Yerel se\u00e7men iradesi korunacak, fakat bu irade kamu kaynaklar\u0131n\u0131n denetimsiz kullan\u0131m\u0131na, imar keyf\u00eeli\u011fine, kapal\u0131 ihale ili\u015fkilerine veya yerel makamlar\u0131n ki\u015fisel g\u00fc\u00e7 alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmeyecektir. Belediye ba\u015fkanlar\u0131 ve muhtarlar yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131d\u0131r; adayl\u0131klar\u0131 bireysel ba\u015fvuruya dayan\u0131r. Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda belirli e\u011fitim ve fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi aran\u0131r. Se\u00e7ilmi\u015f yerel organlar ise ancak a\u011f\u0131r ve somut sebeplerle, gerek\u00e7eli, s\u00fcreli ve yarg\u0131 denetimli i\u015flemle g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilir. B\u00f6ylece yerel y\u00f6netimler, hem demokratik hem liyakatli hem de denetlenebilir bir anayasal d\u00fczene ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 86 \u2013 Yerel Y\u00f6netimler, Yerel Se\u00e7imler, Yerel Y\u00fcr\u00fctme, \u0130mar ve Kamu Kayna\u011f\u0131 G\u00fcvenceleri<\/strong><\/p>\n<p>Yerel idareler; il, belediye, k\u00f6y ve kanunla kurulan di\u011fer yerel kamu t\u00fczel ki\u015fileridir. Kurulu\u015f, g\u00f6rev ve yetkileri yerel ihtiya\u00e7, idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, yerinden y\u00f6netim, yerel demokrasi, s\u00fcreklilik, mali sorumluluk ve yarg\u0131 denetimi korunarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Yerel idareler merkezi idareyle hizmet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, koordinasyon, veri payla\u015f\u0131m\u0131 ve kamu yarar\u0131 i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. G\u00f6revleriyle orant\u0131l\u0131, denetlenebilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir gelir kaynaklar\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Yerel imar, altyap\u0131, ula\u015f\u0131m, su, afet, ihale ve kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi i\u015flemleri; a\u00e7\u0131k veri, rekabet, ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi, mali denetim, hizmet kalitesi, afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yerel kamu yarar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Yerel karar organlar\u0131 ilgili se\u00e7im \u00e7evresi se\u00e7menlerince serbest, e\u015fit, gizli oy ve a\u00e7\u0131k say\u0131mla se\u00e7ilir. Se\u00e7im \u00e7evreleri yerel temsil, hizmet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, n\u00fcfus dengesi, idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve se\u00e7men iradesi korunarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Belediye ba\u015fkanlar\u0131 ile mahalle ve k\u00f6y muhtarlar\u0131 yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131d\u0131r; adayl\u0131klar\u0131 bireysel ba\u015fvuruya dayan\u0131r ve parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na, parti listesine veya parti organ\u0131 karar\u0131na ba\u011flanamaz. Yerel karar organlar\u0131nda parti ve ba\u011f\u0131ms\u0131z adayl\u0131k hakk\u0131 yerel irade korunarak kanunla d\u00fczenlenebilir.<\/p>\n<p>Belediye ba\u015fkanlar\u0131, g\u00f6reve ba\u015flamadan \u00f6nce ilgili yerel karar organ\u0131 huzurunda a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ant i\u00e7er:<\/p>\n<p>\u201cBelediye ba\u015fkan\u0131 s\u0131fat\u0131yla; Anayasaya, hukuka, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve yerel se\u00e7men iradesine ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131ma; g\u00f6revimi kamu yarar\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k, liyakat, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, mali disiplin, \u00e7evre, imar hukuku ve hizmette e\u015fitlik ilkeleriyle yerine getirece\u011fime; kamu kaynaklar\u0131n\u0131 ve belediye imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir ki\u015fi, z\u00fcmre, parti, \u00e7\u0131kar grubu veya aday lehine kullanmayaca\u011f\u0131ma, halk\u0131m ve B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk Milleti \u00f6n\u00fcnde namusum ve \u015ferefim \u00fczerine ant i\u00e7erim.\u201d<\/p>\n<p>Ant i\u00e7me, kesin se\u00e7im sonucunun hukuki etkisini geciktirmez.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck\u015fehir, il ve il\u00e7e belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131, tam fiil ehliyeti, se\u00e7ilme hakk\u0131, y\u00fcksek\u00f6\u011frenim ve kamu g\u00f6revine engel h\u00e2lin bulunmamas\u0131 aran\u0131r. B\u00fcy\u00fck\u015fehirde on (10), il ve il\u00e7ede be\u015f (5) y\u0131l fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi \u015fartt\u0131r.<\/p>\n<p>Fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesinin kapsam\u0131 bak\u0131m\u0131ndan 56. madde uygulan\u0131r. Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu yaln\u0131z adayl\u0131k \u015fartlar\u0131n\u0131, kesin engelleri, belge g\u00fcvenilirli\u011fini ve se\u00e7ilme yeterli\u011fini denetler. Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde kesin aday listesi ve kura usul\u00fc 58. maddeye g\u00f6re uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>Yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131 ile yerel karar organlar\u0131 aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar yerel irade, s\u00fcreklilik, b\u00fct\u00e7e hakk\u0131, mali sorumluluk ve yarg\u0131 yolu korunarak kanunla d\u00fczenlenir; uyu\u015fmazl\u0131k hizmetleri i\u015flemez h\u00e2le getirme veya se\u00e7ilmi\u015f makam\u0131 g\u00f6rev yapamaz k\u0131lma arac\u0131 olamaz.<\/p>\n<p>Se\u00e7ilmi\u015f yerel organlar ancak a\u011f\u0131r su\u00e7 \u015f\u00fcphesi, kesin hukuki engel veya hizmeti ciddi tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcren somut h\u00e2ller nedeniyle, yarg\u0131 denetimli, gerek\u00e7eli ve s\u00fcreli i\u015flemle g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n<p>Se\u00e7ilmi\u015f yerel makam\u0131n bo\u015falmas\u0131, uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 veya ba\u015flayamamas\u0131 h\u00e2linde ge\u00e7ici g\u00f6rev ve yenileme usulleri s\u00fcreklilik, yerel irade, mali denetim ve yarg\u0131 yolu korunarak kanunla belirlenir; ge\u00e7ici g\u00f6rev yerel iradenin yerine ge\u00e7emez.<\/p>\n<p>Yerel se\u00e7men iradesi, yerel karar organlar\u0131, mali g\u00fcvenceler, yarg\u0131 yolu, imar ve kamu kayna\u011f\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, hizmet kalitesi ve s\u00fcreklilik 11, 54, 103, 108 ve 119. madde g\u00fcvencelerine ayk\u0131r\u0131 d\u00fczenlenemez.<\/p>\n<p>Yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131 ile yerel karar organ\u0131 aras\u0131nda b\u00fct\u00e7e, imar, hizmet program\u0131 veya kaynak kullan\u0131m\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131karsa zorunlu uzla\u015fma usul\u00fc uygulan\u0131r; sonu\u00e7 al\u0131namazsa \u00f6nceki b\u00fct\u00e7e ve zorunlu hizmetler esas al\u0131narak ge\u00e7ici hizmet program\u0131 y\u00fcr\u00fcr. Bu usul yerel meclisin b\u00fct\u00e7e hakk\u0131n\u0131, yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n g\u00f6rev alan\u0131n\u0131, hizmet s\u00fcreklili\u011fini ve yarg\u0131 yolunu ortadan kald\u0131ramaz.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Yerel y\u00f6netimler neden sadece belediyeden ibaret de\u011fildir?<\/h2>\n<p>Madde 86, yerel idareleri il, belediye, k\u00f6y ve kanunla kurulan di\u011fer yerel kamu t\u00fczel ki\u015fileri olarak tan\u0131mlar. Bu tan\u0131m, yerel y\u00f6netimler alan\u0131n\u0131 yaln\u0131z belediye hizmetlerine indirmez. K\u00f6yden b\u00fcy\u00fck\u015fehire kadar farkl\u0131 \u00f6l\u00e7eklerde yerel kamu hizmeti vard\u0131r. Her \u00f6l\u00e7e\u011fin ihtiyac\u0131, mali yap\u0131s\u0131, temsil bi\u00e7imi ve hizmet kapasitesi farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Yerel y\u00f6netimler bu nedenle hem yerinden y\u00f6netim hem idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde ele al\u0131n\u0131r. Yerinden y\u00f6netim, yerel ihtiyac\u0131n yerelde g\u00f6r\u00fclmesini sa\u011flar. \u0130darenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ise \u00fclke genelinde hizmet, hukuk ve kamu yarar\u0131 dengesinin bozulmamas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r.<\/p>\n<p>Avrupa Konseyi\u2019nin <a href=\"https:\/\/www.coe.int\/en\/web\/congress\/the-charter-how-it-works\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">yerel \u00f6zerklik \u015fart\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a>, yerel makamlar\u0131n haklar\u0131 ve yerel demokrasinin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir uluslararas\u0131 \u00e7er\u00e7eve sunar. Madde 86\u2019daki yerel y\u00f6netimler anlay\u0131\u015f\u0131 da yerel iradeyi tan\u0131rken, onu mali sorumluluk, kamu yarar\u0131 ve yarg\u0131 denetimiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<h2>Yerel hizmetin \u00fc\u00e7 aya\u011f\u0131: gelir, koordinasyon, denetim<\/h2>\n<p>Yerel y\u00f6netimler g\u00f6revleriyle orant\u0131l\u0131, denetlenebilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir gelir kaynaklar\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131r. Gelir kayna\u011f\u0131 olmayan yerel g\u00f6rev, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalan yetkidir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k denetlenmeyen gelir kayna\u011f\u0131 da yerel kamu yarar\u0131n\u0131 zedeleyebilir. Bu nedenle Madde 86, mali kapasite ile mali sorumlulu\u011fu birlikte kurar.<\/p>\n<p>Yerel idareler merkezi idareyle hizmet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, koordinasyon, veri payla\u015f\u0131m\u0131 ve kamu yarar\u0131 i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm \u00f6zellikle afet, ula\u015f\u0131m, altyap\u0131, \u00e7evre ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli yat\u0131r\u0131m alanlar\u0131nda \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fehir sorunlar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman tek kurumun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015far. Bir belediyenin ula\u015f\u0131m karar\u0131 \u00e7evreyi, imar\u0131, merkezi altyap\u0131y\u0131 ve kom\u015fu yerle\u015fimleri etkileyebilir.<\/p>\n<p>OECD\u2019nin <a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/en\/topics\/policy-issues\/subnational-finance-and-investment.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">yerel mali yap\u0131 ve alt y\u00f6netim yat\u0131r\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmesi<\/a>, alt y\u00f6netimlerin kamu harcamalar\u0131 ve kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fc ortaya koyar. Bu bak\u0131mdan yerel y\u00f6netimler i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir gelir, yaln\u0131z yerel b\u00fct\u00e7e meselesi de\u011fil; \u00fclke \u00f6l\u00e7e\u011finde kamu yat\u0131r\u0131m kapasitesi meselesidir.<\/p>\n<h2>\u0130mar, ihale ve kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011finde a\u00e7\u0131k kap\u0131 ilkesi<\/h2>\n<p>Madde 86\u2019n\u0131n en sert g\u00fcvence alanlar\u0131ndan biri yerel imar, altyap\u0131, ula\u015f\u0131m, su, afet, ihale ve kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi i\u015flemleridir. Bu alanlar b\u00fcy\u00fck mali de\u011fer \u00fcretir; rant, \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi ve kapal\u0131 karar alma riskini de beraberinde getirir. Bu nedenle yerel y\u00f6netimler bu i\u015flemleri a\u00e7\u0131k veri, rekabet, ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi, mali denetim, hizmet kalitesi, afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yerel kamu yarar\u0131yla y\u00fcr\u00fctmek zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130mar karar\u0131 yaln\u0131z arsa plan\u0131 de\u011fildir. Bir imar de\u011fi\u015fikli\u011fi \u015fehir yo\u011funlu\u011funu, ula\u015f\u0131m\u0131, deprem riskini, altyap\u0131y\u0131, ye\u015fil alan\u0131, su kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve kamu maliyetini etkiler. \u0130hale yaln\u0131z sat\u0131n alma i\u015flemi de\u011fildir. Kimin kamu kayna\u011f\u0131ndan yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi fiyatla hizmet verdi\u011fini ve rekabetin ger\u00e7ekten olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Bu nedenle ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir. Bir \u015firketin arkas\u0131nda ger\u00e7ekte kimin oldu\u011fu bilinmeden yap\u0131lan ihale veya kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi i\u015flemleri, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 gizleyebilir. Open Contracting Partnership\u2019in <a href=\"https:\/\/www.open-contracting.org\/what-is-open-contracting\/beneficial-ownership\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a>, kamu al\u0131mlar\u0131nda \u015firket sahipli\u011finin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131n\u0131n yolsuzluk risklerini azaltmadaki \u00f6nemini ortaya koyar.<\/p>\n<h2>Yerel se\u00e7imlerde bireysel adayl\u0131k neyi de\u011fi\u015ftirir?<\/h2>\n<p>Madde 86\u2019ya g\u00f6re belediye ba\u015fkanlar\u0131 ile mahalle ve k\u00f6y muhtarlar\u0131 yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131d\u0131r. Bu makamlar i\u00e7in adayl\u0131k bireysel ba\u015fvuruya dayan\u0131r; parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na, parti listesine veya parti organ\u0131 karar\u0131na ba\u011flanamaz. Bu tercih, yerel y\u00f6netimler alan\u0131nda adayl\u0131k kap\u0131s\u0131n\u0131 daha do\u011frudan bi\u00e7imde se\u00e7mene ve aday\u0131n kendi yeterlili\u011fine a\u00e7ar.<\/p>\n<p>Burada parti hayat\u0131 tamamen d\u0131\u015flanmaz. Yerel karar organlar\u0131nda parti ve ba\u011f\u0131ms\u0131z adayl\u0131k hakk\u0131 yerel irade korunarak kanunla d\u00fczenlenebilir. Ancak belediye ba\u015fkan\u0131 ve muhtar gibi yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131nda adayl\u0131k, do\u011frudan ki\u015finin ba\u015fvurusu ve yeterlilik \u015fartlar\u0131 \u00fczerinden kurulur.<\/p>\n<p>Bu yap\u0131, yerel se\u00e7menin \u00f6n\u00fcne yaln\u0131z parti mekanizmas\u0131 taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f isimlerin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engeller. Yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131na talip olan ki\u015fi, kendi ad\u0131yla, kendi tecr\u00fcbesiyle, kendi yerel hizmet program\u0131yla ve kendi sorumlulu\u011fuyla se\u00e7menin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<h2>Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yemini neden bu kadar ayr\u0131nt\u0131l\u0131d\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 86\u2019daki belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yemini, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in bir g\u00f6rev ahlak\u0131 metni gibidir. Belediye ba\u015fkan\u0131; Anayasaya, hukuka, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve yerel se\u00e7men iradesine ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131na ant i\u00e7er. G\u00f6revini kamu yarar\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k, liyakat, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, mali disiplin, \u00e7evre, imar hukuku ve hizmette e\u015fitlik ilkeleriyle yapaca\u011f\u0131n\u0131 beyan eder.<\/p>\n<p>Yemin metnindeki en kritik b\u00f6l\u00fcm, kamu kaynaklar\u0131 ve belediye imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir ki\u015fi, z\u00fcmre, parti, \u00e7\u0131kar grubu veya aday lehine kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin taahh\u00fctt\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerel y\u00f6netimler geni\u015f hizmet a\u011f\u0131na, personel kapasitesine, imar yetkisine, sosyal yard\u0131m ara\u00e7lar\u0131na, ihale imk\u00e2n\u0131na ve yerel g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe sahiptir. Bu imk\u00e2nlar yerel kamu yarar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ant i\u00e7menin kesin se\u00e7im sonucunun hukuki etkisini geciktirmemesi de \u00f6nemlidir. Se\u00e7men iradesi sand\u0131kta kesinle\u015fti\u011finde hukuki sonu\u00e7 do\u011furur. Yemin g\u00f6reve ba\u015flama ahlak\u0131n\u0131 ve anayasal ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilan eder; fakat se\u00e7ilmi\u015fli\u011fi geciktiren bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n<h2>Liyakat \u015fart\u0131: B\u00fcy\u00fck\u015fehirde on, il ve il\u00e7ede be\u015f y\u0131l<\/h2>\n<p>Madde 86, b\u00fcy\u00fck\u015fehir, il ve il\u00e7e belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131, tam fiil ehliyeti, se\u00e7ilme hakk\u0131, y\u00fcksek\u00f6\u011frenim ve kamu g\u00f6revine engel h\u00e2lin bulunmamas\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131 arar. Ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fck\u015fehirde on y\u0131l, il ve il\u00e7ede be\u015f y\u0131l fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi \u015fartt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu \u015fart, yerel y\u00f6netimler alan\u0131nda y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n ger\u00e7ek idari kapasite gerektirdi\u011fi kabul\u00fcne dayan\u0131r. B\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi; ula\u015f\u0131m, altyap\u0131, afet haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, imar, su, \u00e7evre, sosyal hizmet, b\u00fct\u00e7e ve b\u00fcy\u00fck personel y\u00f6netimi gibi a\u011f\u0131r sorumluluklar ta\u015f\u0131r. \u0130l ve il\u00e7e belediyelerinde de yerel hizmetin d\u00fczg\u00fcn i\u015flemesi i\u00e7in temel y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi gerekir.<\/p>\n<p>Fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesinin kapsam\u0131 56. maddeye ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, yaln\u0131z unvan veya sembolik g\u00f6rev yeterli de\u011fildir. Denetlenebilir kurumlarda personel, b\u00fct\u00e7e, hizmet, proje, kriz, koordinasyon, denetim, uygulama veya yerel hizmet sorumlulu\u011fu i\u00e7eren ger\u00e7ek g\u00f6revler dikkate al\u0131n\u0131r. B\u00f6ylece yerel y\u00f6netimler, tecr\u00fcbe iddias\u0131n\u0131 belge ve sorumlulukla \u00f6l\u00e7en bir adayl\u0131k sistemine kavu\u015fur.<\/p>\n<h2>YSK denetimi nerede durur?<\/h2>\n<p>Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu, belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda yaln\u0131z adayl\u0131k \u015fartlar\u0131n\u0131, kesin engelleri, belge g\u00fcvenilirli\u011fini ve se\u00e7ilme yeterli\u011fini denetler. Bu s\u0131n\u0131r, adayl\u0131k s\u00fcrecinin siyasi eleme arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesini \u00f6nler. YSK aday\u0131n yerel program\u0131n\u0131, pop\u00fclerli\u011fini veya siyasi \u00e7izgisini de\u011ferlendirmez; hukuki \u015fartlara bakar.<\/p>\n<p>Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde kesin aday listesi ve kura usul\u00fc 58. maddeye g\u00f6re uygulan\u0131r. Bu sistem, adayl\u0131k havuzunun a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131kla\u015fmas\u0131 h\u00e2linde halkoyunu ortadan kald\u0131rmadan se\u00e7im alan\u0131n\u0131 y\u00f6netilebilir k\u0131lar. Kura yeterlilik denetiminin yerine ge\u00e7mez; yaln\u0131z \u015fartlar\u0131 kesinle\u015fmi\u015f adaylar aras\u0131nda ve say\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu d\u00fczenleme, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in hem adayl\u0131k hakk\u0131n\u0131 korur hem de se\u00e7imin d\u00fczenini g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Se\u00e7men, \u015fartlar\u0131 denetlenmi\u015f ve adayl\u0131k s\u00fcreci \u015feffaf bi\u00e7imde kesinle\u015fmi\u015f ki\u015filer aras\u0131ndan tercih yapar.<\/p>\n<h2>Yerel organlar aras\u0131 uyu\u015fmazl\u0131k hizmeti durduramaz<\/h2>\n<p>Yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131 ile yerel karar organlar\u0131 aras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kabilir. Belediye ba\u015fkan\u0131 ile yerel meclis; b\u00fct\u00e7e, imar, hizmet program\u0131 veya kaynak kullan\u0131m\u0131 konusunda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Madde 86 bu ihtimali ger\u00e7ek\u00e7i bi\u00e7imde kabul eder; fakat uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n hizmetleri i\u015flemez h\u00e2le getirmesine veya se\u00e7ilmi\u015f makam\u0131 g\u00f6rev yapamaz k\u0131lmas\u0131na izin vermez.<\/p>\n<p>Bu noktada zorunlu uzla\u015fma usul\u00fc devreye girer. Sonu\u00e7 al\u0131namazsa \u00f6nceki b\u00fct\u00e7e ve zorunlu hizmetler esas al\u0131narak ge\u00e7ici hizmet program\u0131 y\u00fcr\u00fcr. B\u00f6ylece yerel y\u00f6netimler, kurumsal kilitlenme y\u00fcz\u00fcnden \u00e7\u00f6ken bir hizmet alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmez.<\/p>\n<p>Bu usul\u00fcn s\u0131n\u0131r\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r: Yerel meclisin b\u00fct\u00e7e hakk\u0131, yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n g\u00f6rev alan\u0131, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve yarg\u0131 yolu ortadan kald\u0131r\u0131lamaz. Yani ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcm, anayasal organlar\u0131n yetkisini yutamaz; yaln\u0131z kamu hizmetinin kesilmesini \u00f6nler.<\/p>\n<h2>Se\u00e7ilmi\u015f yerel organlar\u0131n g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 hangi \u015fartlara ba\u011flan\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 86, se\u00e7ilmi\u015f yerel organlar\u0131n ancak a\u011f\u0131r su\u00e7 \u015f\u00fcphesi, kesin hukuki engel veya hizmeti ciddi tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcren somut h\u00e2ller nedeniyle g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fini d\u00fczenler. Bu i\u015flem yarg\u0131 denetimli, gerek\u00e7eli ve s\u00fcreli olmal\u0131d\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, yerel se\u00e7men iradesinin idari takdirle kolayca ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n<p>Yerel se\u00e7ilmi\u015f organ\u0131n g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, yaln\u0131z ki\u015fiyle ilgili bir i\u015flem de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda se\u00e7menin iradesine m\u00fcdahale anlam\u0131na gelir. Bu nedenle sebep a\u011f\u0131r, somut ve gerek\u00e7eli olmal\u0131d\u0131r. S\u00fcresiz veya belirsiz g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rma yerel demokrasiyi zay\u0131flat\u0131r.<\/p>\n<p>Se\u00e7ilmi\u015f yerel makam\u0131n bo\u015falmas\u0131, uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 veya ba\u015flayamamas\u0131 h\u00e2linde ge\u00e7ici g\u00f6rev ve yenileme usulleri kanunla belirlenir. Ancak ge\u00e7ici g\u00f6rev yerel iradenin yerine ge\u00e7emez. Bu ifade, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir demokratik emniyet supab\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>\u0130mar ve kamu kayna\u011f\u0131 g\u00fcvence zinciri<\/h2>\n<p>Madde 86\u2019n\u0131n at\u0131f yapt\u0131\u011f\u0131 11, 54, 103, 108 ve 119. maddeler, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in daha geni\u015f bir g\u00fcvence zinciri kurar. Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, kamu al\u0131mlar\u0131 ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, Say\u0131\u015ftay denetimi, b\u00fct\u00e7e-performans d\u00fczeni ve anayasal g\u00fcvence h\u00fck\u00fcmleri birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, yerel y\u00f6netimler yaln\u0131z se\u00e7imle gelen makamlar olarak de\u011fil, kamu kayna\u011f\u0131 kullanan anayasal sorumluluk alanlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>G\u00fcvence Alan\u0131<\/th>\n<th>Madde 86\u2019daki Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Yerel se\u00e7men iradesi<\/td>\n<td>Se\u00e7ilmi\u015f organlar\u0131n keyf\u00ee bi\u00e7imde etkisizle\u015ftirilememesi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130mar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131<\/td>\n<td>A\u00e7\u0131k veri, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi, rekabet ve yerel kamu yarar\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Mali sorumluluk<\/td>\n<td>Denetlenebilir gelir, b\u00fct\u00e7e hakk\u0131 ve kamu kayna\u011f\u0131 g\u00fcvencesi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Yarg\u0131 yolu<\/td>\n<td>Uzakla\u015ft\u0131rma, uyu\u015fmazl\u0131k ve ge\u00e7ici g\u00f6rev i\u015flemlerinde denetim<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Hizmet s\u00fcreklili\u011fi<\/td>\n<td>Zorunlu hizmetlerin b\u00fct\u00e7e uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131nda dahi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu g\u00fcvence zinciri, yerel y\u00f6netimler alan\u0131nda en hassas iki konuyu birlikte korur: yerel irade ve kamu kayna\u011f\u0131. Yerel irade, denetimsiz yetki anlam\u0131na gelmez; kamu kayna\u011f\u0131 denetimi de yerel demokrasiyi bo\u011fma arac\u0131 yap\u0131lamaz.<\/p>\n<h2>Afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yerel y\u00f6netimlerin asli meselesidir<\/h2>\n<p>Madde 86, imar ve altyap\u0131 i\u015flemlerini afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla birlikte d\u00fczenler. Bu tercih \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc afet riski \u00e7o\u011fu zaman yerel imar, altyap\u0131, su, ula\u015f\u0131m, yap\u0131la\u015fma ve \u00e7evre kararlar\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Yanl\u0131\u015f imar karar\u0131, yetersiz altyap\u0131 veya plans\u0131z b\u00fcy\u00fcme, afet an\u0131nda \u00e7ok a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar do\u011furabilir.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n <a href=\"https:\/\/www.worldbank.org\/en\/topic\/urbandevelopment\/publication\/urban-risk-assessments\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kentsel risk de\u011ferlendirmelerine ili\u015fkin yakla\u015f\u0131m\u0131<\/a>, \u015fehirlerin tehlike, kurumsal kapasite ve sosyoekonomik k\u0131r\u0131lganl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan analiz edilmesi gerekti\u011fini ortaya koyar. Madde 86\u2019daki afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 vurgusu da yerel y\u00f6netimler i\u00e7in benzer bir mant\u0131k ta\u015f\u0131r: \u015fehir yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fcn ihtiyac\u0131na g\u00f6re de\u011fil, gelecekteki risklere g\u00f6re y\u00f6netilmelidir.<\/p>\n<p>Bu nedenle yerel imar ve altyap\u0131 kararlar\u0131 yaln\u0131z yat\u0131r\u0131m veya in\u015faat tercihi de\u011fildir. Bunlar ayn\u0131 zamanda can g\u00fcvenli\u011fi, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi, kamu maliyesi ve gelecek nesillerin \u015fehir hakk\u0131 meselesidir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: Yerel y\u00f6netimler hem yerel irade hem kamu emaneti alan\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p>Yerel y\u00f6netimler, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde vatanda\u015f\u0131n devleti en yak\u0131n d\u00fczeyde denetleyebildi\u011fi, yerel ihtiya\u00e7lar\u0131n kamu hizmetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve yerel se\u00e7men iradesinin anayasal g\u00fcvenceye ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 temel y\u00f6netim alan\u0131d\u0131r. Madde 86, il, belediye, k\u00f6y ve kanunla kurulan di\u011fer yerel kamu t\u00fczel ki\u015filerini; yerel ihtiya\u00e7, idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, yerinden y\u00f6netim, yerel demokrasi, mali sorumluluk ve yarg\u0131 denetimi \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenler.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, yerel y\u00f6netimler alan\u0131nda demokrasi ile kamu kayna\u011f\u0131 g\u00fcvenli\u011fini birlikte ele almas\u0131d\u0131r. Yerel karar organlar\u0131 se\u00e7menlerce serbest, e\u015fit, gizli oy ve a\u00e7\u0131k say\u0131mla se\u00e7ilir. Belediye ba\u015fkanlar\u0131 ve muhtarlar yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131d\u0131r; adayl\u0131klar\u0131 bireysel ba\u015fvuruya dayan\u0131r. B\u00fcy\u00fck\u015fehir, il ve il\u00e7e belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda e\u011fitim, se\u00e7ilme yeterli\u011fi ve fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi aran\u0131r.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Madde 86, yerel y\u00f6netimleri ne merkezi idarenin g\u00f6lgesinde etkisiz bir hizmet birimi ne de denetimsiz yerel g\u00fc\u00e7 alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr. \u0130mar, ihale, altyap\u0131, kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi, b\u00fct\u00e7e, g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rma, ge\u00e7ici g\u00f6rev ve yerel uyu\u015fmazl\u0131klar a\u00e7\u0131k g\u00fcvencelere ba\u011flan\u0131r. Bu nedenle yerel y\u00f6netimler, bu anayasa modelinde <strong>yerel demokrasi, liyakatli yerel y\u00fcr\u00fctme, imar hukuku, ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, mali denetim, afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve hizmet s\u00fcreklili\u011fi<\/strong> \u00fczerine kurulu yerel kamu emaneti d\u00fczenidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yerel y\u00f6netimler, vatanda\u015f\u0131n devleti en yak\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, kamu hizmetinin soka\u011fa, mahalleye, il\u00e7eye, ile ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama temas etti\u011fi anayasal y\u00f6netim alan\u0131d\u0131r. Bir \u015fehirde yolun, suyun, imar\u0131n, afet haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ula\u015f\u0131m\u0131n, sosyal yard\u0131m\u0131n, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011finin, belediye b\u00fct\u00e7esinin ve kamu kaynaklar\u0131n\u0131n nas\u0131l y\u00f6netildi\u011fi, yaln\u0131z teknik belediyecilik meselesi de\u011fildir. Yerel y\u00f6netimler; yerel demokrasi, yerel se\u00e7men iradesi, mali sorumluluk, imar hukuku, kamu kayna\u011f\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, hizmet kalitesi ve yarg\u0131 denetimiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerelde yap\u0131lan yanl\u0131\u015f bir imar karar\u0131, ihale tercihi, altyap\u0131 ihmali veya kaynak kullan\u0131m\u0131 do\u011frudan vatanda\u015f\u0131n hayat\u0131n\u0131 etkiler. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 86, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in yaln\u0131z kurulu\u015f ve se\u00e7im h\u00fck\u00fcmleri getirmez; ayn\u0131 zamanda yerel imar, kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi, ihale \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 bilgisi, afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, belediye ba\u015fkan\u0131 adayl\u0131\u011f\u0131, yerel y\u00fcr\u00fctme-yasama ili\u015fkisi, g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rma ve b\u00fct\u00e7e uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7ok kritik alanlar\u0131 birlikte d\u00fczenler. Bu y\u00f6n\u00fcyle yerel y\u00f6netimler, merkezden kopuk k\u00fc\u00e7\u00fck idareler de\u011fil; idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde yerel iradeye dayanan, mali ve hukuki sorumluluk ta\u015f\u0131yan kamu hizmeti kurumlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Madde 86\u2019n\u0131n temel mant\u0131\u011f\u0131 \u015fudur: Yerel se\u00e7men iradesi korunacak, fakat bu irade kamu kaynaklar\u0131n\u0131n denetimsiz kullan\u0131m\u0131na, imar keyf\u00eeli\u011fine, kapal\u0131 ihale ili\u015fkilerine veya yerel makamlar\u0131n ki\u015fisel g\u00fc\u00e7 alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmeyecektir. Belediye ba\u015fkanlar\u0131 ve muhtarlar yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131d\u0131r; adayl\u0131klar\u0131 bireysel ba\u015fvuruya dayan\u0131r. Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda belirli e\u011fitim ve fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi aran\u0131r. Se\u00e7ilmi\u015f yerel organlar ise ancak a\u011f\u0131r ve somut sebeplerle, gerek\u00e7eli, s\u00fcreli ve yarg\u0131 denetimli i\u015flemle g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilir. B\u00f6ylece yerel y\u00f6netimler, hem demokratik hem liyakatli hem de denetlenebilir bir anayasal d\u00fczene ba\u011flan\u0131r. Madde 86 \u2013 Yerel Y\u00f6netimler, Yerel Se\u00e7imler, Yerel Y\u00fcr\u00fctme, \u0130mar ve Kamu Kayna\u011f\u0131 G\u00fcvenceleri Yerel idareler; il, belediye, k\u00f6y ve kanunla kurulan di\u011fer yerel kamu t\u00fczel ki\u015fileridir. Kurulu\u015f, g\u00f6rev ve yetkileri yerel ihtiya\u00e7, idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, yerinden y\u00f6netim, yerel demokrasi, s\u00fcreklilik, mali sorumluluk ve yarg\u0131 denetimi korunarak kanunla d\u00fczenlenir. Yerel idareler merkezi idareyle hizmet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, koordinasyon, veri payla\u015f\u0131m\u0131 ve kamu yarar\u0131 i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. G\u00f6revleriyle orant\u0131l\u0131, denetlenebilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir gelir kaynaklar\u0131na sahiptir. Yerel imar, altyap\u0131, ula\u015f\u0131m, su, afet, ihale ve kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi i\u015flemleri; a\u00e7\u0131k veri, rekabet, ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi, mali denetim, hizmet kalitesi, afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yerel kamu yarar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Yerel karar organlar\u0131 ilgili se\u00e7im \u00e7evresi se\u00e7menlerince serbest, e\u015fit, gizli oy ve a\u00e7\u0131k say\u0131mla se\u00e7ilir. Se\u00e7im \u00e7evreleri yerel temsil, hizmet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, n\u00fcfus dengesi, idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve se\u00e7men iradesi korunarak kanunla d\u00fczenlenir. Belediye ba\u015fkanlar\u0131 ile mahalle ve k\u00f6y muhtarlar\u0131 yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131d\u0131r; adayl\u0131klar\u0131 bireysel ba\u015fvuruya dayan\u0131r ve parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na, parti listesine veya parti organ\u0131 karar\u0131na ba\u011flanamaz. Yerel karar organlar\u0131nda parti ve ba\u011f\u0131ms\u0131z adayl\u0131k hakk\u0131 yerel irade korunarak kanunla d\u00fczenlenebilir. Belediye ba\u015fkanlar\u0131, g\u00f6reve ba\u015flamadan \u00f6nce ilgili yerel karar organ\u0131 huzurunda a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ant i\u00e7er: \u201cBelediye ba\u015fkan\u0131 s\u0131fat\u0131yla; Anayasaya, hukuka, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve yerel se\u00e7men iradesine ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131ma; g\u00f6revimi kamu yarar\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k, liyakat, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, mali disiplin, \u00e7evre, imar hukuku ve hizmette e\u015fitlik ilkeleriyle yerine getirece\u011fime; kamu kaynaklar\u0131n\u0131 ve belediye imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir ki\u015fi, z\u00fcmre, parti, \u00e7\u0131kar grubu veya aday lehine kullanmayaca\u011f\u0131ma, halk\u0131m ve B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk Milleti \u00f6n\u00fcnde namusum ve \u015ferefim \u00fczerine ant i\u00e7erim.\u201d Ant i\u00e7me, kesin se\u00e7im sonucunun hukuki etkisini geciktirmez. B\u00fcy\u00fck\u015fehir, il ve il\u00e7e belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131, tam fiil ehliyeti, se\u00e7ilme hakk\u0131, y\u00fcksek\u00f6\u011frenim ve kamu g\u00f6revine engel h\u00e2lin bulunmamas\u0131 aran\u0131r. B\u00fcy\u00fck\u015fehirde on (10), il ve il\u00e7ede be\u015f (5) y\u0131l fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi \u015fartt\u0131r. Fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesinin kapsam\u0131 bak\u0131m\u0131ndan 56. madde uygulan\u0131r. Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu yaln\u0131z adayl\u0131k \u015fartlar\u0131n\u0131, kesin engelleri, belge g\u00fcvenilirli\u011fini ve se\u00e7ilme yeterli\u011fini denetler. Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde kesin aday listesi ve kura usul\u00fc 58. maddeye g\u00f6re uygulan\u0131r. Yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131 ile yerel karar organlar\u0131 aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar yerel irade, s\u00fcreklilik, b\u00fct\u00e7e hakk\u0131, mali sorumluluk ve yarg\u0131 yolu korunarak kanunla d\u00fczenlenir; uyu\u015fmazl\u0131k hizmetleri i\u015flemez h\u00e2le getirme veya se\u00e7ilmi\u015f makam\u0131 g\u00f6rev yapamaz k\u0131lma arac\u0131 olamaz. Se\u00e7ilmi\u015f yerel organlar ancak a\u011f\u0131r su\u00e7 \u015f\u00fcphesi, kesin hukuki engel veya hizmeti ciddi tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcren somut h\u00e2ller nedeniyle, yarg\u0131 denetimli, gerek\u00e7eli ve s\u00fcreli i\u015flemle g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilir. Se\u00e7ilmi\u015f yerel makam\u0131n bo\u015falmas\u0131, uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 veya ba\u015flayamamas\u0131 h\u00e2linde ge\u00e7ici g\u00f6rev ve yenileme usulleri s\u00fcreklilik, yerel irade, mali denetim ve yarg\u0131 yolu korunarak kanunla belirlenir; ge\u00e7ici g\u00f6rev yerel iradenin yerine ge\u00e7emez. Yerel se\u00e7men iradesi, yerel karar organlar\u0131, mali g\u00fcvenceler, yarg\u0131 yolu, imar ve kamu kayna\u011f\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, hizmet kalitesi ve s\u00fcreklilik 11, 54, 103, 108 ve 119. madde g\u00fcvencelerine ayk\u0131r\u0131 d\u00fczenlenemez. Yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131 ile yerel karar organ\u0131 aras\u0131nda b\u00fct\u00e7e, imar, hizmet program\u0131 veya kaynak kullan\u0131m\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131karsa zorunlu uzla\u015fma usul\u00fc uygulan\u0131r; sonu\u00e7 al\u0131namazsa \u00f6nceki b\u00fct\u00e7e ve zorunlu hizmetler esas al\u0131narak ge\u00e7ici hizmet program\u0131 y\u00fcr\u00fcr. Bu usul yerel meclisin b\u00fct\u00e7e hakk\u0131n\u0131, yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n g\u00f6rev alan\u0131n\u0131, hizmet s\u00fcreklili\u011fini ve yarg\u0131 yolunu ortadan kald\u0131ramaz. Yerel y\u00f6netimler neden sadece belediyeden ibaret de\u011fildir? Madde 86, yerel idareleri il, belediye, k\u00f6y ve kanunla kurulan di\u011fer yerel kamu t\u00fczel ki\u015fileri olarak tan\u0131mlar. Bu tan\u0131m, yerel y\u00f6netimler alan\u0131n\u0131 yaln\u0131z belediye hizmetlerine indirmez. K\u00f6yden b\u00fcy\u00fck\u015fehire kadar farkl\u0131 \u00f6l\u00e7eklerde yerel kamu hizmeti vard\u0131r. Her \u00f6l\u00e7e\u011fin ihtiyac\u0131, mali yap\u0131s\u0131, temsil bi\u00e7imi ve hizmet kapasitesi farkl\u0131d\u0131r. Yerel y\u00f6netimler bu nedenle hem yerinden y\u00f6netim hem idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde ele al\u0131n\u0131r. Yerinden y\u00f6netim, yerel ihtiyac\u0131n yerelde g\u00f6r\u00fclmesini sa\u011flar. \u0130darenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ise \u00fclke genelinde hizmet, hukuk ve kamu yarar\u0131 dengesinin bozulmamas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Avrupa Konseyi\u2019nin yerel \u00f6zerklik \u015fart\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131, yerel makamlar\u0131n haklar\u0131 ve yerel demokrasinin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir uluslararas\u0131 \u00e7er\u00e7eve sunar. Madde 86\u2019daki yerel y\u00f6netimler anlay\u0131\u015f\u0131 da yerel iradeyi tan\u0131rken, onu mali sorumluluk, kamu yarar\u0131 ve yarg\u0131 denetimiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Yerel hizmetin \u00fc\u00e7 aya\u011f\u0131: gelir, koordinasyon, denetim Yerel y\u00f6netimler g\u00f6revleriyle orant\u0131l\u0131, denetlenebilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir gelir kaynaklar\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131r. Gelir kayna\u011f\u0131 olmayan yerel g\u00f6rev, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalan yetkidir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k denetlenmeyen gelir kayna\u011f\u0131 da yerel kamu yarar\u0131n\u0131 zedeleyebilir. Bu nedenle Madde 86, mali kapasite ile mali sorumlulu\u011fu birlikte kurar. Yerel idareler merkezi idareyle hizmet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, koordinasyon, veri payla\u015f\u0131m\u0131 ve kamu yarar\u0131 i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm \u00f6zellikle afet, ula\u015f\u0131m, altyap\u0131, \u00e7evre ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli yat\u0131r\u0131m alanlar\u0131nda \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fehir sorunlar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman tek kurumun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015far. Bir belediyenin ula\u015f\u0131m karar\u0131 \u00e7evreyi, imar\u0131, merkezi altyap\u0131y\u0131 ve kom\u015fu yerle\u015fimleri etkileyebilir. OECD\u2019nin yerel mali yap\u0131 ve alt y\u00f6netim yat\u0131r\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmesi, alt y\u00f6netimlerin kamu harcamalar\u0131 ve kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fc ortaya koyar. Bu bak\u0131mdan yerel y\u00f6netimler i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir gelir, yaln\u0131z yerel b\u00fct\u00e7e meselesi de\u011fil; \u00fclke \u00f6l\u00e7e\u011finde kamu yat\u0131r\u0131m kapasitesi meselesidir. \u0130mar, ihale ve kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011finde a\u00e7\u0131k kap\u0131 ilkesi Madde 86\u2019n\u0131n en sert g\u00fcvence alanlar\u0131ndan biri yerel imar, altyap\u0131, ula\u015f\u0131m, su, afet, ihale ve kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi i\u015flemleridir. Bu alanlar b\u00fcy\u00fck mali de\u011fer \u00fcretir; rant, \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi ve kapal\u0131 karar alma riskini de beraberinde getirir. Bu nedenle yerel y\u00f6netimler bu i\u015flemleri a\u00e7\u0131k veri, rekabet, ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi, mali denetim, hizmet kalitesi, afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yerel kamu yarar\u0131yla y\u00fcr\u00fctmek zorundad\u0131r. \u0130mar karar\u0131 yaln\u0131z arsa plan\u0131 de\u011fildir. Bir imar de\u011fi\u015fikli\u011fi \u015fehir yo\u011funlu\u011funu, ula\u015f\u0131m\u0131, deprem riskini, altyap\u0131y\u0131, ye\u015fil alan\u0131, su kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve kamu maliyetini etkiler. \u0130hale yaln\u0131z sat\u0131n alma i\u015flemi de\u011fildir. Kimin kamu kayna\u011f\u0131ndan yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi fiyatla hizmet verdi\u011fini ve rekabetin ger\u00e7ekten olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bu nedenle ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemlidir. Bir \u015firketin arkas\u0131nda ger\u00e7ekte kimin oldu\u011fu bilinmeden yap\u0131lan ihale veya kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi i\u015flemleri, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 gizleyebilir. Open Contracting Partnership\u2019in ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131, kamu al\u0131mlar\u0131nda \u015firket sahipli\u011finin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131n\u0131n yolsuzluk risklerini azaltmadaki \u00f6nemini ortaya koyar. Yerel se\u00e7imlerde bireysel adayl\u0131k neyi de\u011fi\u015ftirir? Madde 86\u2019ya g\u00f6re belediye ba\u015fkanlar\u0131 ile mahalle ve k\u00f6y muhtarlar\u0131 yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131d\u0131r. Bu makamlar i\u00e7in adayl\u0131k bireysel ba\u015fvuruya dayan\u0131r; parti kurumsal adayl\u0131\u011f\u0131na, parti listesine veya parti organ\u0131 karar\u0131na ba\u011flanamaz. Bu tercih, yerel y\u00f6netimler alan\u0131nda adayl\u0131k kap\u0131s\u0131n\u0131 daha do\u011frudan bi\u00e7imde se\u00e7mene ve aday\u0131n kendi yeterlili\u011fine a\u00e7ar. Burada parti hayat\u0131 tamamen d\u0131\u015flanmaz. Yerel karar organlar\u0131nda parti ve ba\u011f\u0131ms\u0131z adayl\u0131k hakk\u0131 yerel irade korunarak kanunla d\u00fczenlenebilir. Ancak belediye ba\u015fkan\u0131 ve muhtar gibi yerel y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131nda adayl\u0131k, do\u011frudan ki\u015finin ba\u015fvurusu ve yeterlilik \u015fartlar\u0131 \u00fczerinden kurulur. Bu yap\u0131, yerel se\u00e7menin \u00f6n\u00fcne yaln\u0131z parti mekanizmas\u0131 taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f isimlerin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engeller. Yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131na talip olan ki\u015fi, kendi ad\u0131yla, kendi tecr\u00fcbesiyle, kendi yerel hizmet program\u0131yla ve kendi sorumlulu\u011fuyla se\u00e7menin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar. Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yemini neden bu kadar ayr\u0131nt\u0131l\u0131d\u0131r? Madde 86\u2019daki belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yemini, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in bir g\u00f6rev ahlak\u0131 metni gibidir. Belediye ba\u015fkan\u0131; Anayasaya, hukuka, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve yerel se\u00e7men iradesine ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131na ant i\u00e7er. G\u00f6revini kamu yarar\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k, liyakat, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, mali disiplin, \u00e7evre, imar hukuku ve hizmette e\u015fitlik ilkeleriyle yapaca\u011f\u0131n\u0131 beyan eder. Yemin metnindeki en kritik b\u00f6l\u00fcm, kamu kaynaklar\u0131 ve belediye imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir ki\u015fi, z\u00fcmre, parti, \u00e7\u0131kar grubu veya aday lehine kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin taahh\u00fctt\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerel y\u00f6netimler geni\u015f hizmet a\u011f\u0131na, personel kapasitesine, imar yetkisine, sosyal yard\u0131m ara\u00e7lar\u0131na, ihale imk\u00e2n\u0131na ve yerel g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe sahiptir. Bu imk\u00e2nlar yerel kamu yarar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ant i\u00e7menin kesin se\u00e7im sonucunun hukuki etkisini geciktirmemesi de \u00f6nemlidir. Se\u00e7men iradesi sand\u0131kta kesinle\u015fti\u011finde hukuki sonu\u00e7 do\u011furur. Yemin g\u00f6reve ba\u015flama ahlak\u0131n\u0131 ve anayasal ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilan eder; fakat se\u00e7ilmi\u015fli\u011fi geciktiren bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez. Liyakat \u015fart\u0131: B\u00fcy\u00fck\u015fehirde on, il ve il\u00e7ede be\u015f y\u0131l Madde 86, b\u00fcy\u00fck\u015fehir, il ve il\u00e7e belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131, tam fiil ehliyeti, se\u00e7ilme hakk\u0131, y\u00fcksek\u00f6\u011frenim ve kamu g\u00f6revine engel h\u00e2lin bulunmamas\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131 arar. Ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fck\u015fehirde on y\u0131l, il ve il\u00e7ede be\u015f y\u0131l fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi \u015fartt\u0131r. Bu \u015fart, yerel y\u00f6netimler alan\u0131nda y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n ger\u00e7ek idari kapasite gerektirdi\u011fi kabul\u00fcne dayan\u0131r. B\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi; ula\u015f\u0131m, altyap\u0131, afet haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, imar, su, \u00e7evre, sosyal hizmet, b\u00fct\u00e7e ve b\u00fcy\u00fck personel y\u00f6netimi gibi a\u011f\u0131r sorumluluklar ta\u015f\u0131r. \u0130l ve il\u00e7e belediyelerinde de yerel hizmetin d\u00fczg\u00fcn i\u015flemesi i\u00e7in temel y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi gerekir. Fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesinin kapsam\u0131 56. maddeye ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, yaln\u0131z unvan veya sembolik g\u00f6rev yeterli de\u011fildir. Denetlenebilir kurumlarda personel, b\u00fct\u00e7e, hizmet, proje, kriz, koordinasyon, denetim, uygulama veya yerel hizmet sorumlulu\u011fu i\u00e7eren ger\u00e7ek g\u00f6revler dikkate al\u0131n\u0131r. B\u00f6ylece yerel y\u00f6netimler, tecr\u00fcbe iddias\u0131n\u0131 belge ve sorumlulukla \u00f6l\u00e7en bir adayl\u0131k sistemine kavu\u015fur. YSK denetimi nerede durur? Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu, belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda yaln\u0131z adayl\u0131k \u015fartlar\u0131n\u0131, kesin engelleri, belge g\u00fcvenilirli\u011fini ve se\u00e7ilme yeterli\u011fini denetler. Bu s\u0131n\u0131r, adayl\u0131k s\u00fcrecinin siyasi eleme arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesini \u00f6nler. YSK aday\u0131n yerel program\u0131n\u0131, pop\u00fclerli\u011fini veya siyasi \u00e7izgisini de\u011ferlendirmez; hukuki \u015fartlara bakar. Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde kesin aday listesi ve kura usul\u00fc 58. maddeye g\u00f6re uygulan\u0131r. Bu sistem, adayl\u0131k havuzunun a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131kla\u015fmas\u0131 h\u00e2linde halkoyunu ortadan kald\u0131rmadan se\u00e7im alan\u0131n\u0131 y\u00f6netilebilir k\u0131lar. Kura yeterlilik denetiminin yerine ge\u00e7mez; yaln\u0131z \u015fartlar\u0131 kesinle\u015fmi\u015f adaylar aras\u0131nda ve say\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda uygulan\u0131r. Bu d\u00fczenleme, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in hem adayl\u0131k hakk\u0131n\u0131 korur hem de se\u00e7imin d\u00fczenini g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Se\u00e7men, \u015fartlar\u0131 denetlenmi\u015f ve adayl\u0131k s\u00fcreci \u015feffaf bi\u00e7imde kesinle\u015fmi\u015f ki\u015filer aras\u0131ndan tercih yapar. Yerel organlar aras\u0131 uyu\u015fmazl\u0131k hizmeti durduramaz Yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131 ile yerel karar organlar\u0131 aras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kabilir. Belediye ba\u015fkan\u0131 ile yerel meclis; b\u00fct\u00e7e, imar, hizmet program\u0131 veya kaynak kullan\u0131m\u0131 konusunda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Madde 86 bu ihtimali ger\u00e7ek\u00e7i bi\u00e7imde kabul eder; fakat uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n hizmetleri i\u015flemez h\u00e2le getirmesine veya se\u00e7ilmi\u015f makam\u0131 g\u00f6rev yapamaz k\u0131lmas\u0131na izin vermez. Bu noktada zorunlu uzla\u015fma usul\u00fc devreye girer. Sonu\u00e7 al\u0131namazsa \u00f6nceki b\u00fct\u00e7e ve zorunlu hizmetler esas al\u0131narak ge\u00e7ici hizmet program\u0131 y\u00fcr\u00fcr. B\u00f6ylece yerel y\u00f6netimler, kurumsal kilitlenme y\u00fcz\u00fcnden \u00e7\u00f6ken bir hizmet alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmez. Bu usul\u00fcn s\u0131n\u0131r\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r: Yerel meclisin b\u00fct\u00e7e hakk\u0131, yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131n\u0131n g\u00f6rev alan\u0131, hizmet s\u00fcreklili\u011fi ve yarg\u0131 yolu ortadan kald\u0131r\u0131lamaz. Yani ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcm, anayasal organlar\u0131n yetkisini yutamaz; yaln\u0131z kamu hizmetinin kesilmesini \u00f6nler. Se\u00e7ilmi\u015f yerel organlar\u0131n g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 hangi \u015fartlara ba\u011flan\u0131r? Madde 86, se\u00e7ilmi\u015f yerel organlar\u0131n ancak a\u011f\u0131r su\u00e7 \u015f\u00fcphesi, kesin hukuki engel veya hizmeti ciddi tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcren somut h\u00e2ller nedeniyle g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fini d\u00fczenler. Bu i\u015flem yarg\u0131 denetimli, gerek\u00e7eli ve s\u00fcreli olmal\u0131d\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, yerel se\u00e7men iradesinin idari takdirle kolayca ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Yerel se\u00e7ilmi\u015f organ\u0131n g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, yaln\u0131z ki\u015fiyle ilgili bir i\u015flem de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda se\u00e7menin iradesine m\u00fcdahale anlam\u0131na gelir. Bu nedenle sebep a\u011f\u0131r, somut ve gerek\u00e7eli olmal\u0131d\u0131r. S\u00fcresiz veya belirsiz g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rma yerel demokrasiyi zay\u0131flat\u0131r. Se\u00e7ilmi\u015f yerel makam\u0131n bo\u015falmas\u0131, uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 veya ba\u015flayamamas\u0131 h\u00e2linde ge\u00e7ici g\u00f6rev ve yenileme usulleri kanunla belirlenir. Ancak ge\u00e7ici g\u00f6rev yerel iradenin yerine ge\u00e7emez. Bu ifade, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir demokratik emniyet supab\u0131d\u0131r. \u0130mar ve kamu kayna\u011f\u0131 g\u00fcvence zinciri Madde 86\u2019n\u0131n at\u0131f yapt\u0131\u011f\u0131 11, 54, 103, 108 ve 119. maddeler, yerel y\u00f6netimler i\u00e7in daha geni\u015f bir g\u00fcvence zinciri kurar. Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, kamu al\u0131mlar\u0131 ve imar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, Say\u0131\u015ftay denetimi, b\u00fct\u00e7e-performans d\u00fczeni ve anayasal g\u00fcvence h\u00fck\u00fcmleri birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, yerel y\u00f6netimler yaln\u0131z se\u00e7imle gelen makamlar olarak de\u011fil, kamu kayna\u011f\u0131 kullanan anayasal sorumluluk alanlar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. G\u00fcvence Alan\u0131 Madde 86\u2019daki Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Yerel se\u00e7men iradesi Se\u00e7ilmi\u015f organlar\u0131n keyf\u00ee bi\u00e7imde etkisizle\u015ftirilememesi \u0130mar \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 A\u00e7\u0131k veri, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi, rekabet ve yerel kamu yarar\u0131 Mali sorumluluk Denetlenebilir gelir, b\u00fct\u00e7e hakk\u0131 ve kamu kayna\u011f\u0131 g\u00fcvencesi Yarg\u0131 yolu Uzakla\u015ft\u0131rma, uyu\u015fmazl\u0131k ve ge\u00e7ici g\u00f6rev i\u015flemlerinde denetim Hizmet s\u00fcreklili\u011fi Zorunlu hizmetlerin b\u00fct\u00e7e uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131nda dahi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi Bu g\u00fcvence zinciri, yerel y\u00f6netimler alan\u0131nda en hassas iki konuyu birlikte korur: yerel irade ve kamu kayna\u011f\u0131. Yerel irade, denetimsiz yetki anlam\u0131na gelmez; kamu kayna\u011f\u0131 denetimi de yerel demokrasiyi bo\u011fma arac\u0131 yap\u0131lamaz. Afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yerel y\u00f6netimlerin asli meselesidir Madde 86, imar ve altyap\u0131 i\u015flemlerini afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla birlikte d\u00fczenler. Bu tercih \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc afet riski \u00e7o\u011fu zaman yerel imar, altyap\u0131, su, ula\u015f\u0131m, yap\u0131la\u015fma ve \u00e7evre kararlar\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Yanl\u0131\u015f imar karar\u0131, yetersiz altyap\u0131 veya plans\u0131z b\u00fcy\u00fcme, afet an\u0131nda \u00e7ok a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar do\u011furabilir. D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n kentsel risk de\u011ferlendirmelerine ili\u015fkin yakla\u015f\u0131m\u0131, \u015fehirlerin tehlike, kurumsal kapasite ve sosyoekonomik k\u0131r\u0131lganl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan analiz edilmesi gerekti\u011fini ortaya koyar. Madde 86\u2019daki afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 vurgusu da yerel y\u00f6netimler i\u00e7in benzer bir mant\u0131k ta\u015f\u0131r: \u015fehir yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fcn ihtiyac\u0131na g\u00f6re de\u011fil, gelecekteki risklere g\u00f6re y\u00f6netilmelidir. Bu nedenle yerel imar ve altyap\u0131 kararlar\u0131 yaln\u0131z yat\u0131r\u0131m veya in\u015faat tercihi de\u011fildir. Bunlar ayn\u0131 zamanda can g\u00fcvenli\u011fi, \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi, kamu maliyesi ve gelecek nesillerin \u015fehir hakk\u0131 meselesidir. Sonu\u00e7: Yerel y\u00f6netimler hem yerel irade hem kamu emaneti alan\u0131d\u0131r Yerel y\u00f6netimler, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde vatanda\u015f\u0131n devleti en yak\u0131n d\u00fczeyde denetleyebildi\u011fi, yerel ihtiya\u00e7lar\u0131n kamu hizmetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve yerel se\u00e7men iradesinin anayasal g\u00fcvenceye ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 temel y\u00f6netim alan\u0131d\u0131r. Madde 86, il, belediye, k\u00f6y ve kanunla kurulan di\u011fer yerel kamu t\u00fczel ki\u015filerini; yerel ihtiya\u00e7, idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, yerinden y\u00f6netim, yerel demokrasi, mali sorumluluk ve yarg\u0131 denetimi \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenler. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, yerel y\u00f6netimler alan\u0131nda demokrasi ile kamu kayna\u011f\u0131 g\u00fcvenli\u011fini birlikte ele almas\u0131d\u0131r. Yerel karar organlar\u0131 se\u00e7menlerce serbest, e\u015fit, gizli oy ve a\u00e7\u0131k say\u0131mla se\u00e7ilir. Belediye ba\u015fkanlar\u0131 ve muhtarlar yerel y\u00fcr\u00fctme makam\u0131d\u0131r; adayl\u0131klar\u0131 bireysel ba\u015fvuruya dayan\u0131r. B\u00fcy\u00fck\u015fehir, il ve il\u00e7e belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adaylar\u0131nda e\u011fitim, se\u00e7ilme yeterli\u011fi ve fiil\u00ee y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesi aran\u0131r. Sonu\u00e7 olarak Madde 86, yerel y\u00f6netimleri ne merkezi idarenin g\u00f6lgesinde etkisiz bir hizmet birimi ne de denetimsiz yerel g\u00fc\u00e7 alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr. \u0130mar, ihale, altyap\u0131, kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fi, b\u00fct\u00e7e, g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rma, ge\u00e7ici g\u00f6rev ve yerel uyu\u015fmazl\u0131klar a\u00e7\u0131k g\u00fcvencelere ba\u011flan\u0131r. Bu nedenle yerel y\u00f6netimler, bu anayasa modelinde yerel demokrasi, liyakatli yerel y\u00fcr\u00fctme, imar hukuku, ger\u00e7ek faydalan\u0131c\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131, mali denetim, afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve hizmet s\u00fcreklili\u011fi \u00fczerine kurulu yerel kamu emaneti d\u00fczenidir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":329,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-328","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yurutme-basbakanlik-ve-idare"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=328"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":330,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/328\/revisions\/330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}