{"id":300,"date":"2026-06-18T09:00:59","date_gmt":"2026-06-18T09:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=300"},"modified":"2026-06-18T09:00:59","modified_gmt":"2026-06-18T09:00:59","slug":"cumhurbaskaninin-gorevleri-madde-77","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/cumhurbaskaninin-gorevleri-madde-77\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n G\u00f6revleri ve Tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 (Madde 77)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/strong>, devletin en y\u00fcksek temsil makam\u0131n\u0131n hangi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde hareket edece\u011fini, hangi yetkileri kullanabilece\u011fini ve hangi alanlara m\u00fcdahale edemeyece\u011fini belirleyen temel anayasal \u00e7er\u00e7evedir. Cumhurba\u015fkan\u0131, Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r; Cumhuriyeti ve T\u00fcrk Milletinin birli\u011fini temsil eder. Ancak bu temsil, y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanma, idari karar alma, Ba\u015fbakana talimat verme veya yarg\u0131, yasama ve y\u00fcr\u00fctme alanlar\u0131na m\u00fcdahale etme yetkisi anlam\u0131na gelmez. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. G\u00f6rev varsa s\u0131n\u0131r da vard\u0131r; temsil varsa vakar da vard\u0131r; anayasal g\u00f6zetim varsa icrai m\u00fcdahale yasa\u011f\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc fakat icrai olmayan bir temsil makam\u0131 olarak kurar. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri; devleti uluslararas\u0131 alanda temsil etmek, yabanc\u0131 devlet temsilcilerini kabul etmek, kanunlar\u0131 yay\u0131mlamak, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde kanunlar\u0131 bir kez T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6ndermek, Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yapmak ve Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin manevi varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lamaz bi\u00e7imde temsil etmek gibi anayasal i\u015flevlerden olu\u015fur. Fakat Cumhurba\u015fkan\u0131 y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz, icrai i\u015flem tesis edemez ve y\u00fcr\u00fctmeye talimat veremez. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, devlet temsilini g\u00fc\u00e7lendirirken y\u00f6netme yetkisini Ba\u015fbakan ve y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131 alan\u0131nda b\u0131rak\u0131r.<\/p>\n<p>Madde 77\u2019nin en \u00f6nemli y\u00f6n\u00fc, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131zca ahlaki bir temenni olarak b\u0131rakmamas\u0131d\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 temsil g\u00f6revini tarafs\u0131zl\u0131k, kurumlar aras\u0131 uyum, makam vakar\u0131, kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve anayasal kurumlara bask\u0131 yasa\u011f\u0131na uygun y\u00fcr\u00fctmek zorundad\u0131r. Uyar\u0131, bildirim, uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 giri\u015fim ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde konu\u015fma yetkileri ba\u011flay\u0131c\u0131 de\u011fildir; kanun, b\u00fct\u00e7e, atama, idari i\u015flem veya y\u00fcr\u00fctme program\u0131 yerine ge\u00e7emez. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, <strong>temsil\u00ee g\u00fc\u00e7 ile icrai s\u0131n\u0131r aras\u0131nda kurulmu\u015f bilin\u00e7li bir anayasal denge<\/strong> h\u00e2line gelir.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 77 \u2013 Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n G\u00f6revleri, Tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, Temsil Vakar\u0131 ve Sorumlulu\u011fu<\/strong><\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r; Cumhuriyeti ve T\u00fcrk Milletinin birli\u011fini temsil eder. Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve Devlet organlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yaln\u0131z temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131yla g\u00f6zetir.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 Devleti uluslararas\u0131 alanda temsil eder, yabanc\u0131 devlet temsilcilerini kabul eder, kanunlar\u0131 yay\u0131mlar, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde bir (1) kez T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6nderir, Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yapabilir ve Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin manevi varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lamaz bi\u00e7imde, icrai asker\u00ee komuta yetkisi do\u011furmaks\u0131z\u0131n temsil eder.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz, icrai i\u015flem tesis edemez, y\u00fcr\u00fctmeye talimat veremez ve temsil\u00ee yetkilerini Ba\u015fbakan\u0131n, y\u00fcr\u00fctmenin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin veya yarg\u0131n\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahale edecek bi\u00e7imde kullanamaz. Kanunla Cumhurba\u015fkan\u0131na icrai, ba\u011flay\u0131c\u0131 veya y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale niteli\u011finde yetki verilemez.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 temsil g\u00f6revini tarafs\u0131zl\u0131k, kurumlar aras\u0131 uyum, makam vakar\u0131, kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve anayasal kurumlara bask\u0131 yasa\u011f\u0131na uygun y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Uyar\u0131, bildirim, uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 giri\u015fim ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde konu\u015fma yetkileri ba\u011flay\u0131c\u0131 olmaz; kanun, b\u00fct\u00e7e, atama, idari i\u015flem veya y\u00fcr\u00fctme program\u0131 yerine ge\u00e7mez.<\/p>\n<p>Yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 alan\u0131 etkilenen anayasal organ, Ba\u015fbakan veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte biri (1\/5) taraf\u0131ndan Anayasa Mahkemesine ta\u015f\u0131nabilir. Mahkeme yaln\u0131z yetki s\u0131n\u0131r\u0131 ve anayasal sonu\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan inceler; yerindelik denetimi yapamaz. S\u0131n\u0131r a\u015f\u0131m\u0131 tespit edilen i\u015flem ba\u011flay\u0131c\u0131 sonu\u00e7 do\u011furmaz.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 g\u00f6rev d\u0131\u015f\u0131 ki\u015fisel fiillerinden genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re; g\u00f6reviyle ilgili fiillerinden ise a\u00e7\u0131k, a\u011f\u0131r ve ki\u015fisel kusur i\u00e7eren hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde sorumludur. Soru\u015fturma T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi salt \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyuyla veya g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 somut deliller \u00fczerine Anayasa Mahkemesinin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ciddi \u015f\u00fcphe karar\u0131yla ba\u015flat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Soru\u015fturma T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi komisyonunca y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 (3\/5) \u00e7o\u011funlu\u011fuyla Y\u00fcce Divana sevk karar\u0131 verebilir. Yarg\u0131lama Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunca yap\u0131l\u0131r; ciddi \u015f\u00fcphe karar\u0131na kat\u0131lan \u00fcyeler bu yarg\u0131lamada g\u00f6rev alamaz. Genel Kurulun Y\u00fcce Divan yarg\u0131lamas\u0131ndaki toplanma ve karar yeter say\u0131lar\u0131 \u00e7ekilme sebebiyle kilitlenemez; gerekli h\u00e2lde yeter say\u0131lar kalan \u00fcyeler \u00fczerinden, \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birinden az olmamak \u00fczere uygulan\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Temsil Makam\u0131 ile Y\u00f6netme Makam\u0131 Neden Ayr\u0131l\u0131r?<\/h2>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ilk ayr\u0131m, temsil etmek ile y\u00f6netmek aras\u0131ndaki farkt\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r; fakat bu ifade, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck kararlar\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Cumhuriyetin s\u00fcreklili\u011fini, milletin birli\u011fini ve devletin d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 temsilini ifade eder. Y\u00f6netme g\u00f6revi ise icrai karar alma, uygulama y\u00fcr\u00fctme, idareye talimat verme ve kamu hizmetlerini sevk etme alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Madde 77 bu ayr\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde kurar. Cumhurba\u015fkan\u0131, Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve Devlet organlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yaln\u0131z temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131yla g\u00f6zetir. \u201cTemsil\u00ee g\u00f6zetim\u201d ifadesi \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ifade Cumhurba\u015fkan\u0131na kurumlar\u0131n yerine ge\u00e7me yetkisi vermez. Cumhurba\u015fkan\u0131, anayasal d\u00fczenin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr temsil makam\u0131 olarak uyarabilir, bildirimde bulunabilir, uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 giri\u015fimde bulunabilir veya Mecliste konu\u015fabilir; fakat bu ara\u00e7lar ba\u011flay\u0131c\u0131 karar \u00fcretmez.<\/p>\n<p>International IDEA\u2019n\u0131n <a href=\"https:\/\/www.idea.int\/sites\/default\/files\/publications\/non-executive-presidents-in-parliamentary-democracies-primer.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">non-executive presidents<\/a> \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, parlamenter demokrasilerde icrai olmayan devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n genellikle \u00fclkeyi temsil etme, t\u00f6rensel g\u00f6revler g\u00f6rme ve ulusal kimli\u011fi ifade etme i\u015flevlerine sahip oldu\u011funu belirtir. Madde 77\u2019deki Cumhurba\u015fkan\u0131 modeli de buna benzer bi\u00e7imde temsil\u00ee, birle\u015ftirici ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir makam mant\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131r.<\/p>\n<h2>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n G\u00f6revleri: Sembolik De\u011fil, S\u0131n\u0131rl\u0131 Anayasal Yetki<\/h2>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri tamamen sembolik de\u011fildir. Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131na belirli anayasal i\u015flevler verir. Devleti uluslararas\u0131 alanda temsil etmek, yabanc\u0131 devlet temsilcilerini kabul etmek, kanunlar\u0131 yay\u0131mlamak, kanunlar\u0131 bir kez geri g\u00f6ndermek, Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yapmak ve Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil etmek bu g\u00f6revler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri, icrai yetki do\u011furacak \u015fekilde geni\u015fletilmez. Kanunlar\u0131 yay\u0131mlamak, kanun koymak de\u011fildir. Kanunu bir kez geri g\u00f6ndermek, Meclisin yasama yetkisini devralmak de\u011fildir. Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurmak, yarg\u0131sal karar vermek de\u011fildir. Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil etmek, asker\u00ee emir-komuta zincirini fiilen y\u00f6netmek de\u011fildir.<\/p>\n<p>Bu nedenle Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri konusunda dikkatli bir anayasal dil kullan\u0131r. G\u00f6rev tan\u0131n\u0131r; fakat bu g\u00f6revlerin idari veya icrai yetkiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi engellenir. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131 zay\u0131f b\u0131rak\u0131lmaz; ama <strong>ba\u015fka organlar\u0131n g\u00f6rev alan\u0131n\u0131 a\u015facak \u015fekilde g\u00fc\u00e7lendirilmez<\/strong>.<\/p>\n<h2>\u0130crai Yetki Yasa\u011f\u0131: Maddenin Omurga H\u00fckm\u00fc<\/h2>\n<p>Madde 77\u2019nin omurgas\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamamas\u0131, icrai i\u015flem tesis edememesi ve y\u00fcr\u00fctmeye talimat verememesidir. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc yasak, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc temsil makam\u0131 icrai g\u00fc\u00e7 kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan\u0131n, y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131n\u0131n ve idarenin anayasal sorumluluk alan\u0131 belirsizle\u015fir.<\/p>\n<p>\u0130crai i\u015flem yasa\u011f\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n do\u011frudan kamu idaresini etkileyen ba\u011flay\u0131c\u0131 kararlar alamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. Talimat yasa\u011f\u0131 ise Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na emir veremeyece\u011fini g\u00f6sterir. Y\u00fcr\u00fctme yetkisi yasa\u011f\u0131 da Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n kamu politikalar\u0131n\u0131 uygulayan organ h\u00e2line gelemeyece\u011fini belirtir.<\/p>\n<p>Bu \u00e7izgi, devlet i\u00e7inde sorumluluk zincirini berrakla\u015ft\u0131r\u0131r. E\u011fer Cumhurba\u015fkan\u0131 icrai i\u015flem yapam\u0131yorsa, y\u00fcr\u00fctme faaliyetinden sorumlu olan makam Ba\u015fbakan ve y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131d\u0131r. E\u011fer Cumhurba\u015fkan\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye talimat veremiyorsa, y\u00fcr\u00fctmenin ba\u015far\u0131s\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n hanesine yaz\u0131l\u0131r. Bu netlik, hesap verebilir devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n \u015fart\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Kanunla Yetki Geni\u015fletilemez<\/h2>\n<p>Madde 77, yaln\u0131zca Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n mevcut yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00e7izmekle kalmaz; gelecekte kanunla bu s\u0131n\u0131r\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 da yasaklar. Kanunla Cumhurba\u015fkan\u0131na icrai, ba\u011flay\u0131c\u0131 veya y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale niteli\u011finde yetki verilemez. Bu h\u00fck\u00fcm, anayasal s\u0131n\u0131r\u0131n kanun yoluyla a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n<p>Bu c\u00fcmle olmasayd\u0131, Meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu veya d\u00f6nemsel ihtiya\u00e7 gerek\u00e7esiyle Cumhurba\u015fkan\u0131na giderek daha fazla icrai yetki verilebilir, temsil makam\u0131 zaman i\u00e7inde fiilen y\u00fcr\u00fctme ortakl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilirdi. Madde 77 bu riski kapat\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri Anayasa ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r; kanun bu s\u0131n\u0131r\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Venedik Komisyonunun <a href=\"https:\/\/www.venice.coe.int\/images\/SITE%20IMAGES\/Publications\/Rule_of_Law_Check_List.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rule of Law Checklist<\/a> belgesinde hukuk devleti; kanunilik, hukuk\u00ee g\u00fcvenlik, yetkinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve yarg\u0131ya eri\u015fim gibi ba\u015fl\u0131klarla de\u011ferlendirilir. Madde 77\u2019nin kanunla yetki geni\u015fletme yasa\u011f\u0131 da ayn\u0131 hukuk devleti mant\u0131\u011f\u0131na uygundur: Kamu g\u00fcc\u00fc, sonradan \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlarla anayasal s\u0131n\u0131r\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131r\u0131lamaz.<\/p>\n<h2>Tarafs\u0131zl\u0131k ve Temsil Vakar\u0131 Ne \u0130fade Eder?<\/h2>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131zca yetki kullan\u0131m\u0131 meselesi de\u011fildir; makam\u0131n nas\u0131l davranaca\u011f\u0131 meselesidir. Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n temsil g\u00f6revini tarafs\u0131zl\u0131k, kurumlar aras\u0131 uyum, makam vakar\u0131, kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve anayasal kurumlara bask\u0131 yasa\u011f\u0131na uygun y\u00fcr\u00fctmesini ister.<\/p>\n<p>Tarafs\u0131zl\u0131k, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n belirli bir grubun, program\u0131n veya g\u00fcnl\u00fck siyasi m\u00fccadelenin temsilcisi gibi davranmamas\u0131d\u0131r. Makam vakar\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n devletin birli\u011fini temsil eden konumuna uygun dil, tutum ve davran\u0131\u015f i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 gerektirir. Kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ise Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131n imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n belirli bir taraf\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek veya kurumsal rekabet olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131lmamas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<p>Bu noktada tarafs\u0131zl\u0131k, pasiflik de\u011fildir. Cumhurba\u015fkan\u0131, toplumun ortak de\u011ferlerini ve anayasal d\u00fczeni temsil eder. Ancak bunu yaparken Meclisin, yarg\u0131n\u0131n, Ba\u015fbakan\u0131n veya y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7emez. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, <u>makam\u0131n b\u00fct\u00fcn millete ait oldu\u011funu<\/u> g\u00f6steren davran\u0131\u015f ilkesidir.<\/p>\n<h2>Uyar\u0131, Bildirim ve Uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 Giri\u015fimlerin S\u0131n\u0131r\u0131<\/h2>\n<p>Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131na uyar\u0131, bildirim, uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 giri\u015fim ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde konu\u015fma yetkileri tan\u0131r. Fakat bu yetkilerin ba\u011flay\u0131c\u0131 olmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtir. Bu ayr\u0131m, temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n icrai yetkiye d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 anayasal kurumlar aras\u0131nda gerilim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir \u00e7a\u011fr\u0131 yapabilir. Devlet organlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan uyar\u0131da bulunabilir. Mecliste konu\u015farak anayasal meseleler hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilir. Ancak bu a\u00e7\u0131klamalar kanun, b\u00fct\u00e7e, atama, idari i\u015flem veya y\u00fcr\u00fctme program\u0131 yerine ge\u00e7mez.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn devlet organlar\u0131 \u00fczerinde dolayl\u0131 bask\u0131 arac\u0131 h\u00e2line gelmesini de \u00f6nler. Cumhurba\u015fkan\u0131 konu\u015fabilir; fakat konu\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye talimat, Meclise emir veya yarg\u0131ya y\u00f6nlendirme gibi sonu\u00e7 do\u011furamaz. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri, temsil\u00ee etkiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131r.<\/p>\n<h2>Ba\u015fkomutanl\u0131k Temsili ve Asker\u00ee Komuta S\u0131n\u0131r\u0131<\/h2>\n<p>Madde 77, Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin manevi varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lamaz bi\u00e7imde temsil edilece\u011fini belirtir. Cumhurba\u015fkan\u0131 bu ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil eder; fakat icrai asker\u00ee komuta yetkisi do\u011fmaz. Bu h\u00fck\u00fcm, asker\u00ee g\u00fc\u00e7 ile temsil makam\u0131 aras\u0131ndaki hassas \u00e7izgiyi korur.<\/p>\n<p>Ba\u015fkomutanl\u0131k temsilinin Meclisin manevi varl\u0131\u011f\u0131yla ili\u015fkilendirilmesi, asker\u00ee g\u00fcc\u00fcn millet iradesinden kopar\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Cumhurba\u015fkan\u0131 bu birli\u011fi temsil eder; fakat birliklerin sevk ve idaresi, asker\u00ee emir-komuta veya operasyonel karar alma yetkisi Cumhurba\u015fkan\u0131na ge\u00e7mez.<\/p>\n<p>Bu ayr\u0131m \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc asker\u00ee komuta yetkisi, devletin en a\u011f\u0131r icrai yetkilerinden biridir. Temsil makam\u0131na fiil\u00ee asker\u00ee komuta yetkisi verilirse, y\u00fcr\u00fctme sorumlulu\u011fu, Meclis denetimi ve asker\u00ee karar zinciri kar\u0131\u015fabilir. Madde 77, bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleyerek ba\u015fkomutanl\u0131k kavram\u0131n\u0131 sembolik de\u011fil, anayasal olarak s\u0131n\u0131rl\u0131 bir temsil alan\u0131nda tutar.<\/p>\n<h2>Yetki S\u0131n\u0131r\u0131 A\u015f\u0131l\u0131rsa Kim Ba\u015fvurabilir?<\/h2>\n<p>Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131 iddias\u0131na kar\u015f\u0131 Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuru yolu a\u00e7ar. Bu ba\u015fvuru; alan\u0131 etkilenen anayasal organ, Ba\u015fbakan veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte biri taraf\u0131ndan yap\u0131labilir. B\u00f6ylece yetki s\u0131n\u0131r\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 yaln\u0131zca soyut kamuoyu tart\u0131\u015fmas\u0131na b\u0131rak\u0131lmaz; anayasal yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131nabilir.<\/p>\n<p>Bu ba\u015fvuru hakk\u0131 \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131 temsil\u00ee yetkilerini kullan\u0131rken Meclisin, yarg\u0131n\u0131n, y\u00fcr\u00fctmenin veya Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahale edebilir. B\u00f6yle bir iddia ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, etkilenen organ\u0131n veya belirli say\u0131da milletvekilinin Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilmesi, kurumlar aras\u0131 dengeyi korur.<\/p>\n<p>Venedik Komisyonunun anayasa mahkemelerine ili\u015fkin <a href=\"https:\/\/www.venice.coe.int\/webforms\/documents\/default.aspx?pdffile=CDL-PI%282022%29050-e\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">constitutional justice belgesi<\/a>, anayasa yarg\u0131s\u0131n\u0131n kendi usul\u00ee \u00f6zerkli\u011fi ve anayasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde i\u015flev g\u00f6rmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7eker. Madde 77\u2019de Anayasa Mahkemesine verilen g\u00f6rev de Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 anayasal \u00f6l\u00e7\u00fcde denetleme i\u015fleviyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Mahkeme Yerindelik Denetimi Yapamaz<\/h2>\n<p>Madde 77, Anayasa Mahkemesinin yaln\u0131z yetki s\u0131n\u0131r\u0131 ve anayasal sonu\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan inceleme yapaca\u011f\u0131n\u0131, yerindelik denetimi yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu s\u0131n\u0131rlama, yarg\u0131n\u0131n temsil makam\u0131n\u0131n her s\u00f6z\u00fcn\u00fc, her temas\u0131n\u0131 veya her tercih \u00fcslubunu siyasi uygunluk bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirmesini engeller.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi \u015fu sorulara bakar: Cumhurba\u015fkan\u0131 yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131 m\u0131? Temsil\u00ee ara\u00e7 ba\u011flay\u0131c\u0131 sonuca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc m\u00fc? Ba\u015fka bir anayasal organ\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahale edildi mi? Anayasal sonu\u00e7 do\u011furan bir s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131m\u0131 var m\u0131? Mahkeme, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tercihinin daha uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmez.<\/p>\n<p>Bu ayr\u0131m, yarg\u0131 ile temsil makam\u0131 aras\u0131ndaki dengeyi korur. Yetki a\u015f\u0131m\u0131 varsa mahkeme bunu tespit eder ve s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131m\u0131 tespit edilen i\u015flem ba\u011flay\u0131c\u0131 sonu\u00e7 do\u011furmaz. Ancak mahkeme, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n siyasi \u00fcslubunu veya temsil tercihinin yerindeli\u011fini denetleyen bir makam h\u00e2line gelmez.<\/p>\n<h2>Sorumluluk Sistemi: Ne Mutlak Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k Ne Keyf\u00ee Su\u00e7lama<\/h2>\n<p>Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funu ikiye ay\u0131r\u0131r. G\u00f6rev d\u0131\u015f\u0131 ki\u015fisel fiillerinden genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re sorumludur. G\u00f6reviyle ilgili fiillerinden ise a\u00e7\u0131k, a\u011f\u0131r ve ki\u015fisel kusur i\u00e7eren hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde sorumludur. Bu sistem, ne mutlak sorumsuzluk ne de kolayca i\u015fletilebilen keyf\u00ee su\u00e7lama mekanizmas\u0131 kurar.<\/p>\n<p>G\u00f6rev d\u0131\u015f\u0131 ki\u015fisel fiillerde genel h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmas\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6zel hayat\u0131nda veya g\u00f6rev alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki eylemlerinde hukuk kar\u015f\u0131s\u0131nda ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir ki\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. G\u00f6revle ilgili fiillerde ise daha a\u011f\u0131r bir e\u015fik aran\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc temsil makam\u0131n\u0131n her tart\u0131\u015fmal\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 veya her anayasal yorumu otomatik ki\u015fisel sorumluluk do\u011furmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu mesele, \u00e7a\u011fda\u015f anayasa hukukunda da tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. ABD Y\u00fcksek Mahkemesinin <a href=\"https:\/\/www.supremecourt.gov\/opinions\/23pdf\/23-939_e2pg.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trump v. United States karar\u0131<\/a>, ba\u015fkanl\u0131k ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve resm\u00ee fiiller bak\u0131m\u0131ndan geni\u015f tart\u0131\u015fmalar do\u011furmu\u015ftur. Karar\u0131n farkl\u0131 yorumlar\u0131 olsa da mesele, devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n g\u00f6rev fiilleri ile ki\u015fisel sorumluluklar\u0131 aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131n ne kadar hassas oldu\u011funu g\u00f6sterir. Madde 77, bu hassasiyete kar\u015f\u0131 daha dengeli bir e\u015fik kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r: g\u00f6revle ilgili sorumluluk m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; fakat a\u00e7\u0131k, a\u011f\u0131r ve ki\u015fisel kusur i\u00e7eren hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k aran\u0131r.<\/p>\n<h2>Soru\u015fturman\u0131n Ba\u015flat\u0131lmas\u0131: \u0130ki Kap\u0131l\u0131 G\u00fcvence<\/h2>\n<p>Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131 hakk\u0131nda soru\u015fturman\u0131n iki yoldan ba\u015flat\u0131labilece\u011fini d\u00fczenler. Birincisi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi salt \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyudur. \u0130kincisi, g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 somut deliller \u00fczerine Anayasa Mahkemesinin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ciddi \u015f\u00fcphe karar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu iki kap\u0131l\u0131 sistem, sorumluluk mekanizmas\u0131n\u0131 hem Meclis iradesine hem de yarg\u0131sal \u00f6n de\u011ferlendirmeye a\u00e7\u0131k tutar. Meclis, millet ad\u0131na a\u011f\u0131r bir iddiay\u0131 soru\u015fturma konusu yapabilir. Anayasa Mahkemesinin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc de somut deliller \u00fczerinden ciddi \u015f\u00fcphe tespit ederse s\u00fcre\u00e7 ba\u015flayabilir.<\/p>\n<p>Ancak her iki durumda da kolayc\u0131 su\u00e7lama alan\u0131 olu\u015fturulmaz. Meclis i\u00e7in salt \u00e7o\u011funluk ve gizli oy gerekir. Mahkeme i\u00e7in somut deliller ve g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 ciddi \u015f\u00fcphe gerekir. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ihlal edildi\u011finde sorumluluk yolu vard\u0131r; fakat bu yol siyasi bask\u0131 arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmeyecek \u015fekilde filtrelenmi\u015ftir.<\/p>\n<h2>Y\u00fcce Divan Yarg\u0131lamas\u0131nda Tarafs\u0131zl\u0131k Kilidi<\/h2>\n<p>Madde 77, soru\u015fturman\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi komisyonunca y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini, Y\u00fcce Divana sevk karar\u0131n\u0131n ise T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlu\u011fuyla verilebilece\u011fini belirtir. Bu y\u00fcksek \u00e7o\u011funluk, Cumhurba\u015fkan\u0131 hakk\u0131nda Y\u00fcce Divan s\u00fcrecinin ancak ciddi ve geni\u015f destekli durumlarda i\u015fletilmesini sa\u011flar.<\/p>\n<p>Yarg\u0131lama Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunca yap\u0131l\u0131r. Ancak ciddi \u015f\u00fcphe karar\u0131na kat\u0131lan \u00fcyeler bu yarg\u0131lamada g\u00f6rev alamaz. Bu h\u00fck\u00fcm, yarg\u0131laman\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. \u00d6n de\u011ferlendirmede ciddi \u015f\u00fcphe y\u00f6n\u00fcnde oy kullanm\u0131\u015f bir \u00fcyenin daha sonra ayn\u0131 dosyada yarg\u0131lama yapmas\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k alg\u0131s\u0131n\u0131 zedeleyebilir.<\/p>\n<p>Bu noktada Madde 77 hem tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 korur hem de yarg\u0131laman\u0131n kilitlenmesini \u00f6nler. Genel Kurulun toplanma ve karar yeter say\u0131lar\u0131 \u00e7ekilme sebebiyle kilitlenemez; gerekli h\u00e2lde yeter say\u0131lar kalan \u00fcyeler \u00fczerinden, \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birinden az olmamak \u00fczere uygulan\u0131r. B\u00f6ylece sorumluluk yarg\u0131lamas\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k gerek\u00e7esiyle imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le gelmez.<\/p>\n<h2>Madde 77\u2019nin Kurdu\u011fu Kurumsal Denge<\/h2>\n<p>Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 konusunda yaln\u0131zca tek bir yetki listesi vermez. B\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir denge sistemi kurar. Cumhurba\u015fkan\u0131 Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r; fakat y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz. Kanunlar\u0131 yay\u0131mlar; fakat kanun koyamaz. Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir; fakat yarg\u0131 karar\u0131 veremez. Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil eder; fakat asker\u00ee komuta yetkisi kullanamaz. Uyar\u0131 yapabilir; fakat talimat veremez.<\/p>\n<p>Bu dengeyi daha a\u00e7\u0131k g\u00f6rmek i\u00e7in Madde 77 \u015fu \u015fekilde okunabilir:<\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Alan<\/th>\n<th>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n Yetkisi<\/th>\n<th>Anayasal S\u0131n\u0131r<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Devlet temsili<\/td>\n<td>Cumhuriyeti ve milletin birli\u011fini temsil eder.<\/td>\n<td>G\u00fcnl\u00fck y\u00f6netim yetkisine d\u00f6n\u00fc\u015femez.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kanunlar<\/td>\n<td>Yay\u0131mlar ve bir kez geri g\u00f6nderebilir.<\/td>\n<td>Yasama yetkisini devralamaz.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Yarg\u0131<\/td>\n<td>Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yapabilir.<\/td>\n<td>Yarg\u0131ya talimat veremez.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Y\u00fcr\u00fctme<\/td>\n<td>Temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131 kullanabilir.<\/td>\n<td>\u0130crai i\u015flem ve talimat yetkisi yoktur.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ba\u015fkomutanl\u0131k<\/td>\n<td>Meclisin manevi varl\u0131\u011f\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 bi\u00e7imde temsil eder.<\/td>\n<td>Fiil\u00ee asker\u00ee komuta yetkisi do\u011fmaz.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sorumluluk<\/td>\n<td>G\u00f6rev d\u0131\u015f\u0131 fiillerde genel h\u00fck\u00fcmlere tabidir.<\/td>\n<td>G\u00f6rev fiillerinde a\u00e7\u0131k, a\u011f\u0131r ve ki\u015fisel kusur aran\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu tablo, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ilkesinin yaln\u0131zca davran\u0131\u015f beklentisi de\u011fil, yetki mimarisi oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Vatanda\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n Tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011frudan anlam ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131 devletin ba\u015f\u0131 olarak hareket etti\u011finde, toplumun tamam\u0131n\u0131 temsil etmelidir. Vatanda\u015f, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131n belirli bir grubun, kurumun veya g\u00fcnl\u00fck siyasi m\u00fccadelenin arac\u0131 h\u00e2line gelmedi\u011fini g\u00f6rmek ister.<\/p>\n<p>Madde 77 vatanda\u015f i\u00e7in \u015fu g\u00fcvenceleri sa\u011flar:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tarafs\u0131z temsil:<\/strong> Cumhurba\u015fkan\u0131 Cumhuriyeti ve T\u00fcrk Milletinin birli\u011fini temsil eder.<\/li>\n<li><strong>\u0130crai s\u0131n\u0131r:<\/strong> Cumhurba\u015fkan\u0131 y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz ve talimat veremez.<\/li>\n<li><strong>Yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Temsil g\u00f6revi yarg\u0131ya bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz.<\/li>\n<li><strong>Kaynak tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Makam imk\u00e2nlar\u0131 tarafl\u0131 kullan\u0131m alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez.<\/li>\n<li><strong>Yetki denetimi:<\/strong> S\u0131n\u0131r a\u015f\u0131m\u0131 Anayasa Mahkemesine ta\u015f\u0131nabilir.<\/li>\n<li><strong>Sorumluluk dengesi:<\/strong> Cumhurba\u015fkan\u0131 ne mutlak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa sahiptir ne de keyf\u00ee su\u00e7lamaya a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu g\u00fcvenceler, devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131na duyulan g\u00fcveni art\u0131r\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131, devletin vakar\u0131n\u0131 temsil eder; fakat bu vakar, hesap verebilirlikten muafiyet anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Temsil G\u00fcc\u00fcyle S\u0131n\u0131rl\u0131 Bir Anayasal Makamd\u0131r<\/h2>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir temsil merkezi olarak kurarken, bu makam\u0131n icrai yetkiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesini a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde engelleyen temel h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 Devletin ba\u015f\u0131, Cumhuriyetin ve T\u00fcrk Milletinin birli\u011finin temsilcisi olarak tan\u0131mlar; fakat Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve Devlet organlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yaln\u0131z temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131yla g\u00f6zetebilece\u011fini belirtir.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6n\u00fc, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ile Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ayn\u0131 anda yazmas\u0131d\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 devleti uluslararas\u0131 alanda temsil eder, kanunlar\u0131 yay\u0131mlar, bir kez geri g\u00f6nderebilir, Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir ve Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil eder. Ancak y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz, icrai i\u015flem tesis edemez, y\u00fcr\u00fctmeye talimat veremez ve temsil\u00ee yetkilerini ba\u015fka anayasal organlar\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahale edecek \u015fekilde kullanamaz.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Madde 77, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131 ne etkisiz bir sembole ne de denetimsiz bir y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Tarafs\u0131zl\u0131k, makam vakar\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yetki s\u0131n\u0131r\u0131 denetimi ve sorumluluk usul\u00fc birlikte d\u00fczenlenir. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, bu anayasa modelinde <strong>temsil vakar\u0131, anayasal s\u0131n\u0131r, kurumlar aras\u0131 uyum, yarg\u0131sal denetim ve ki\u015fisel sorumluluk<\/strong> aras\u0131nda kurulmu\u015f dengeli bir devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, devletin en y\u00fcksek temsil makam\u0131n\u0131n hangi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde hareket edece\u011fini, hangi yetkileri kullanabilece\u011fini ve hangi alanlara m\u00fcdahale edemeyece\u011fini belirleyen temel anayasal \u00e7er\u00e7evedir. Cumhurba\u015fkan\u0131, Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r; Cumhuriyeti ve T\u00fcrk Milletinin birli\u011fini temsil eder. Ancak bu temsil, y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanma, idari karar alma, Ba\u015fbakana talimat verme veya yarg\u0131, yasama ve y\u00fcr\u00fctme alanlar\u0131na m\u00fcdahale etme yetkisi anlam\u0131na gelmez. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. G\u00f6rev varsa s\u0131n\u0131r da vard\u0131r; temsil varsa vakar da vard\u0131r; anayasal g\u00f6zetim varsa icrai m\u00fcdahale yasa\u011f\u0131 da vard\u0131r. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc fakat icrai olmayan bir temsil makam\u0131 olarak kurar. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri; devleti uluslararas\u0131 alanda temsil etmek, yabanc\u0131 devlet temsilcilerini kabul etmek, kanunlar\u0131 yay\u0131mlamak, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde kanunlar\u0131 bir kez T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6ndermek, Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yapmak ve Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin manevi varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lamaz bi\u00e7imde temsil etmek gibi anayasal i\u015flevlerden olu\u015fur. Fakat Cumhurba\u015fkan\u0131 y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz, icrai i\u015flem tesis edemez ve y\u00fcr\u00fctmeye talimat veremez. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, devlet temsilini g\u00fc\u00e7lendirirken y\u00f6netme yetkisini Ba\u015fbakan ve y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131 alan\u0131nda b\u0131rak\u0131r. Madde 77\u2019nin en \u00f6nemli y\u00f6n\u00fc, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131zca ahlaki bir temenni olarak b\u0131rakmamas\u0131d\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 temsil g\u00f6revini tarafs\u0131zl\u0131k, kurumlar aras\u0131 uyum, makam vakar\u0131, kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve anayasal kurumlara bask\u0131 yasa\u011f\u0131na uygun y\u00fcr\u00fctmek zorundad\u0131r. Uyar\u0131, bildirim, uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 giri\u015fim ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde konu\u015fma yetkileri ba\u011flay\u0131c\u0131 de\u011fildir; kanun, b\u00fct\u00e7e, atama, idari i\u015flem veya y\u00fcr\u00fctme program\u0131 yerine ge\u00e7emez. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, temsil\u00ee g\u00fc\u00e7 ile icrai s\u0131n\u0131r aras\u0131nda kurulmu\u015f bilin\u00e7li bir anayasal denge h\u00e2line gelir. Madde 77 \u2013 Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n G\u00f6revleri, Tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, Temsil Vakar\u0131 ve Sorumlulu\u011fu Cumhurba\u015fkan\u0131 Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r; Cumhuriyeti ve T\u00fcrk Milletinin birli\u011fini temsil eder. Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve Devlet organlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yaln\u0131z temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131yla g\u00f6zetir. Cumhurba\u015fkan\u0131 Devleti uluslararas\u0131 alanda temsil eder, yabanc\u0131 devlet temsilcilerini kabul eder, kanunlar\u0131 yay\u0131mlar, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde bir (1) kez T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6nderir, Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yapabilir ve Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin manevi varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lamaz bi\u00e7imde, icrai asker\u00ee komuta yetkisi do\u011furmaks\u0131z\u0131n temsil eder. Cumhurba\u015fkan\u0131 y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz, icrai i\u015flem tesis edemez, y\u00fcr\u00fctmeye talimat veremez ve temsil\u00ee yetkilerini Ba\u015fbakan\u0131n, y\u00fcr\u00fctmenin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin veya yarg\u0131n\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahale edecek bi\u00e7imde kullanamaz. Kanunla Cumhurba\u015fkan\u0131na icrai, ba\u011flay\u0131c\u0131 veya y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale niteli\u011finde yetki verilemez. Cumhurba\u015fkan\u0131 temsil g\u00f6revini tarafs\u0131zl\u0131k, kurumlar aras\u0131 uyum, makam vakar\u0131, kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve anayasal kurumlara bask\u0131 yasa\u011f\u0131na uygun y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Uyar\u0131, bildirim, uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 giri\u015fim ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde konu\u015fma yetkileri ba\u011flay\u0131c\u0131 olmaz; kanun, b\u00fct\u00e7e, atama, idari i\u015flem veya y\u00fcr\u00fctme program\u0131 yerine ge\u00e7mez. Yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 alan\u0131 etkilenen anayasal organ, Ba\u015fbakan veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte biri (1\/5) taraf\u0131ndan Anayasa Mahkemesine ta\u015f\u0131nabilir. Mahkeme yaln\u0131z yetki s\u0131n\u0131r\u0131 ve anayasal sonu\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan inceler; yerindelik denetimi yapamaz. S\u0131n\u0131r a\u015f\u0131m\u0131 tespit edilen i\u015flem ba\u011flay\u0131c\u0131 sonu\u00e7 do\u011furmaz. Cumhurba\u015fkan\u0131 g\u00f6rev d\u0131\u015f\u0131 ki\u015fisel fiillerinden genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re; g\u00f6reviyle ilgili fiillerinden ise a\u00e7\u0131k, a\u011f\u0131r ve ki\u015fisel kusur i\u00e7eren hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde sorumludur. Soru\u015fturma T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi salt \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyuyla veya g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 somut deliller \u00fczerine Anayasa Mahkemesinin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ciddi \u015f\u00fcphe karar\u0131yla ba\u015flat\u0131l\u0131r. Soru\u015fturma T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi komisyonunca y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 (3\/5) \u00e7o\u011funlu\u011fuyla Y\u00fcce Divana sevk karar\u0131 verebilir. Yarg\u0131lama Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunca yap\u0131l\u0131r; ciddi \u015f\u00fcphe karar\u0131na kat\u0131lan \u00fcyeler bu yarg\u0131lamada g\u00f6rev alamaz. Genel Kurulun Y\u00fcce Divan yarg\u0131lamas\u0131ndaki toplanma ve karar yeter say\u0131lar\u0131 \u00e7ekilme sebebiyle kilitlenemez; gerekli h\u00e2lde yeter say\u0131lar kalan \u00fcyeler \u00fczerinden, \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birinden az olmamak \u00fczere uygulan\u0131r. Temsil Makam\u0131 ile Y\u00f6netme Makam\u0131 Neden Ayr\u0131l\u0131r? Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ilk ayr\u0131m, temsil etmek ile y\u00f6netmek aras\u0131ndaki farkt\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r; fakat bu ifade, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck kararlar\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Cumhuriyetin s\u00fcreklili\u011fini, milletin birli\u011fini ve devletin d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 temsilini ifade eder. Y\u00f6netme g\u00f6revi ise icrai karar alma, uygulama y\u00fcr\u00fctme, idareye talimat verme ve kamu hizmetlerini sevk etme alan\u0131d\u0131r. Madde 77 bu ayr\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde kurar. Cumhurba\u015fkan\u0131, Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve Devlet organlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yaln\u0131z temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131yla g\u00f6zetir. \u201cTemsil\u00ee g\u00f6zetim\u201d ifadesi \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ifade Cumhurba\u015fkan\u0131na kurumlar\u0131n yerine ge\u00e7me yetkisi vermez. Cumhurba\u015fkan\u0131, anayasal d\u00fczenin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr temsil makam\u0131 olarak uyarabilir, bildirimde bulunabilir, uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 giri\u015fimde bulunabilir veya Mecliste konu\u015fabilir; fakat bu ara\u00e7lar ba\u011flay\u0131c\u0131 karar \u00fcretmez. International IDEA\u2019n\u0131n non-executive presidents \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, parlamenter demokrasilerde icrai olmayan devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n genellikle \u00fclkeyi temsil etme, t\u00f6rensel g\u00f6revler g\u00f6rme ve ulusal kimli\u011fi ifade etme i\u015flevlerine sahip oldu\u011funu belirtir. Madde 77\u2019deki Cumhurba\u015fkan\u0131 modeli de buna benzer bi\u00e7imde temsil\u00ee, birle\u015ftirici ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir makam mant\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n G\u00f6revleri: Sembolik De\u011fil, S\u0131n\u0131rl\u0131 Anayasal Yetki Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri tamamen sembolik de\u011fildir. Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131na belirli anayasal i\u015flevler verir. Devleti uluslararas\u0131 alanda temsil etmek, yabanc\u0131 devlet temsilcilerini kabul etmek, kanunlar\u0131 yay\u0131mlamak, kanunlar\u0131 bir kez geri g\u00f6ndermek, Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yapmak ve Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil etmek bu g\u00f6revler aras\u0131ndad\u0131r. Ancak Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri, icrai yetki do\u011furacak \u015fekilde geni\u015fletilmez. Kanunlar\u0131 yay\u0131mlamak, kanun koymak de\u011fildir. Kanunu bir kez geri g\u00f6ndermek, Meclisin yasama yetkisini devralmak de\u011fildir. Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurmak, yarg\u0131sal karar vermek de\u011fildir. Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil etmek, asker\u00ee emir-komuta zincirini fiilen y\u00f6netmek de\u011fildir. Bu nedenle Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri konusunda dikkatli bir anayasal dil kullan\u0131r. G\u00f6rev tan\u0131n\u0131r; fakat bu g\u00f6revlerin idari veya icrai yetkiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi engellenir. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131 zay\u0131f b\u0131rak\u0131lmaz; ama ba\u015fka organlar\u0131n g\u00f6rev alan\u0131n\u0131 a\u015facak \u015fekilde g\u00fc\u00e7lendirilmez. \u0130crai Yetki Yasa\u011f\u0131: Maddenin Omurga H\u00fckm\u00fc Madde 77\u2019nin omurgas\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamamas\u0131, icrai i\u015flem tesis edememesi ve y\u00fcr\u00fctmeye talimat verememesidir. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc yasak, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hayati \u00f6nemdedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc temsil makam\u0131 icrai g\u00fc\u00e7 kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan\u0131n, y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131n\u0131n ve idarenin anayasal sorumluluk alan\u0131 belirsizle\u015fir. \u0130crai i\u015flem yasa\u011f\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n do\u011frudan kamu idaresini etkileyen ba\u011flay\u0131c\u0131 kararlar alamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. Talimat yasa\u011f\u0131 ise Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na emir veremeyece\u011fini g\u00f6sterir. Y\u00fcr\u00fctme yetkisi yasa\u011f\u0131 da Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n kamu politikalar\u0131n\u0131 uygulayan organ h\u00e2line gelemeyece\u011fini belirtir. Bu \u00e7izgi, devlet i\u00e7inde sorumluluk zincirini berrakla\u015ft\u0131r\u0131r. E\u011fer Cumhurba\u015fkan\u0131 icrai i\u015flem yapam\u0131yorsa, y\u00fcr\u00fctme faaliyetinden sorumlu olan makam Ba\u015fbakan ve y\u00fcr\u00fctme te\u015fkilat\u0131d\u0131r. E\u011fer Cumhurba\u015fkan\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye talimat veremiyorsa, y\u00fcr\u00fctmenin ba\u015far\u0131s\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n hanesine yaz\u0131l\u0131r. Bu netlik, hesap verebilir devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n \u015fart\u0131d\u0131r. Kanunla Yetki Geni\u015fletilemez Madde 77, yaln\u0131zca Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n mevcut yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00e7izmekle kalmaz; gelecekte kanunla bu s\u0131n\u0131r\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 da yasaklar. Kanunla Cumhurba\u015fkan\u0131na icrai, ba\u011flay\u0131c\u0131 veya y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale niteli\u011finde yetki verilemez. Bu h\u00fck\u00fcm, anayasal s\u0131n\u0131r\u0131n kanun yoluyla a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Bu c\u00fcmle olmasayd\u0131, Meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu veya d\u00f6nemsel ihtiya\u00e7 gerek\u00e7esiyle Cumhurba\u015fkan\u0131na giderek daha fazla icrai yetki verilebilir, temsil makam\u0131 zaman i\u00e7inde fiilen y\u00fcr\u00fctme ortakl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilirdi. Madde 77 bu riski kapat\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri Anayasa ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r; kanun bu s\u0131n\u0131r\u0131 geni\u015fletmek i\u00e7in kullan\u0131lamaz. Venedik Komisyonunun Rule of Law Checklist belgesinde hukuk devleti; kanunilik, hukuk\u00ee g\u00fcvenlik, yetkinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve yarg\u0131ya eri\u015fim gibi ba\u015fl\u0131klarla de\u011ferlendirilir. Madde 77\u2019nin kanunla yetki geni\u015fletme yasa\u011f\u0131 da ayn\u0131 hukuk devleti mant\u0131\u011f\u0131na uygundur: Kamu g\u00fcc\u00fc, sonradan \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlarla anayasal s\u0131n\u0131r\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131r\u0131lamaz. Tarafs\u0131zl\u0131k ve Temsil Vakar\u0131 Ne \u0130fade Eder? Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131zca yetki kullan\u0131m\u0131 meselesi de\u011fildir; makam\u0131n nas\u0131l davranaca\u011f\u0131 meselesidir. Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n temsil g\u00f6revini tarafs\u0131zl\u0131k, kurumlar aras\u0131 uyum, makam vakar\u0131, kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve anayasal kurumlara bask\u0131 yasa\u011f\u0131na uygun y\u00fcr\u00fctmesini ister. Tarafs\u0131zl\u0131k, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n belirli bir grubun, program\u0131n veya g\u00fcnl\u00fck siyasi m\u00fccadelenin temsilcisi gibi davranmamas\u0131d\u0131r. Makam vakar\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n devletin birli\u011fini temsil eden konumuna uygun dil, tutum ve davran\u0131\u015f i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 gerektirir. Kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ise Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131n imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n belirli bir taraf\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek veya kurumsal rekabet olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131lmamas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu noktada tarafs\u0131zl\u0131k, pasiflik de\u011fildir. Cumhurba\u015fkan\u0131, toplumun ortak de\u011ferlerini ve anayasal d\u00fczeni temsil eder. Ancak bunu yaparken Meclisin, yarg\u0131n\u0131n, Ba\u015fbakan\u0131n veya y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7emez. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, makam\u0131n b\u00fct\u00fcn millete ait oldu\u011funu g\u00f6steren davran\u0131\u015f ilkesidir. Uyar\u0131, Bildirim ve Uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 Giri\u015fimlerin S\u0131n\u0131r\u0131 Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131na uyar\u0131, bildirim, uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 giri\u015fim ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde konu\u015fma yetkileri tan\u0131r. Fakat bu yetkilerin ba\u011flay\u0131c\u0131 olmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtir. Bu ayr\u0131m, temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n icrai yetkiye d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi i\u00e7in gereklidir. Cumhurba\u015fkan\u0131 anayasal kurumlar aras\u0131nda gerilim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir \u00e7a\u011fr\u0131 yapabilir. Devlet organlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan uyar\u0131da bulunabilir. Mecliste konu\u015farak anayasal meseleler hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilir. Ancak bu a\u00e7\u0131klamalar kanun, b\u00fct\u00e7e, atama, idari i\u015flem veya y\u00fcr\u00fctme program\u0131 yerine ge\u00e7mez. Bu h\u00fck\u00fcm, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn devlet organlar\u0131 \u00fczerinde dolayl\u0131 bask\u0131 arac\u0131 h\u00e2line gelmesini de \u00f6nler. Cumhurba\u015fkan\u0131 konu\u015fabilir; fakat konu\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye talimat, Meclise emir veya yarg\u0131ya y\u00f6nlendirme gibi sonu\u00e7 do\u011furamaz. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri, temsil\u00ee etkiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131r. Ba\u015fkomutanl\u0131k Temsili ve Asker\u00ee Komuta S\u0131n\u0131r\u0131 Madde 77, Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin manevi varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lamaz bi\u00e7imde temsil edilece\u011fini belirtir. Cumhurba\u015fkan\u0131 bu ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil eder; fakat icrai asker\u00ee komuta yetkisi do\u011fmaz. Bu h\u00fck\u00fcm, asker\u00ee g\u00fc\u00e7 ile temsil makam\u0131 aras\u0131ndaki hassas \u00e7izgiyi korur. Ba\u015fkomutanl\u0131k temsilinin Meclisin manevi varl\u0131\u011f\u0131yla ili\u015fkilendirilmesi, asker\u00ee g\u00fcc\u00fcn millet iradesinden kopar\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Cumhurba\u015fkan\u0131 bu birli\u011fi temsil eder; fakat birliklerin sevk ve idaresi, asker\u00ee emir-komuta veya operasyonel karar alma yetkisi Cumhurba\u015fkan\u0131na ge\u00e7mez. Bu ayr\u0131m \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc asker\u00ee komuta yetkisi, devletin en a\u011f\u0131r icrai yetkilerinden biridir. Temsil makam\u0131na fiil\u00ee asker\u00ee komuta yetkisi verilirse, y\u00fcr\u00fctme sorumlulu\u011fu, Meclis denetimi ve asker\u00ee karar zinciri kar\u0131\u015fabilir. Madde 77, bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleyerek ba\u015fkomutanl\u0131k kavram\u0131n\u0131 sembolik de\u011fil, anayasal olarak s\u0131n\u0131rl\u0131 bir temsil alan\u0131nda tutar. Yetki S\u0131n\u0131r\u0131 A\u015f\u0131l\u0131rsa Kim Ba\u015fvurabilir? Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131 iddias\u0131na kar\u015f\u0131 Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuru yolu a\u00e7ar. Bu ba\u015fvuru; alan\u0131 etkilenen anayasal organ, Ba\u015fbakan veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte biri taraf\u0131ndan yap\u0131labilir. B\u00f6ylece yetki s\u0131n\u0131r\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 yaln\u0131zca soyut kamuoyu tart\u0131\u015fmas\u0131na b\u0131rak\u0131lmaz; anayasal yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131nabilir. Bu ba\u015fvuru hakk\u0131 \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131 temsil\u00ee yetkilerini kullan\u0131rken Meclisin, yarg\u0131n\u0131n, y\u00fcr\u00fctmenin veya Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahale edebilir. B\u00f6yle bir iddia ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, etkilenen organ\u0131n veya belirli say\u0131da milletvekilinin Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilmesi, kurumlar aras\u0131 dengeyi korur. Venedik Komisyonunun anayasa mahkemelerine ili\u015fkin constitutional justice belgesi, anayasa yarg\u0131s\u0131n\u0131n kendi usul\u00ee \u00f6zerkli\u011fi ve anayasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde i\u015flev g\u00f6rmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7eker. Madde 77\u2019de Anayasa Mahkemesine verilen g\u00f6rev de Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 anayasal \u00f6l\u00e7\u00fcde denetleme i\u015fleviyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Mahkeme Yerindelik Denetimi Yapamaz Madde 77, Anayasa Mahkemesinin yaln\u0131z yetki s\u0131n\u0131r\u0131 ve anayasal sonu\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan inceleme yapaca\u011f\u0131n\u0131, yerindelik denetimi yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu s\u0131n\u0131rlama, yarg\u0131n\u0131n temsil makam\u0131n\u0131n her s\u00f6z\u00fcn\u00fc, her temas\u0131n\u0131 veya her tercih \u00fcslubunu siyasi uygunluk bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirmesini engeller. Anayasa Mahkemesi \u015fu sorulara bakar: Cumhurba\u015fkan\u0131 yetki s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131 m\u0131? Temsil\u00ee ara\u00e7 ba\u011flay\u0131c\u0131 sonuca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc m\u00fc? Ba\u015fka bir anayasal organ\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahale edildi mi? Anayasal sonu\u00e7 do\u011furan bir s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131m\u0131 var m\u0131? Mahkeme, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tercihinin daha uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmez. Bu ayr\u0131m, yarg\u0131 ile temsil makam\u0131 aras\u0131ndaki dengeyi korur. Yetki a\u015f\u0131m\u0131 varsa mahkeme bunu tespit eder ve s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131m\u0131 tespit edilen i\u015flem ba\u011flay\u0131c\u0131 sonu\u00e7 do\u011furmaz. Ancak mahkeme, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n siyasi \u00fcslubunu veya temsil tercihinin yerindeli\u011fini denetleyen bir makam h\u00e2line gelmez. Sorumluluk Sistemi: Ne Mutlak Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k Ne Keyf\u00ee Su\u00e7lama Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funu ikiye ay\u0131r\u0131r. G\u00f6rev d\u0131\u015f\u0131 ki\u015fisel fiillerinden genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re sorumludur. G\u00f6reviyle ilgili fiillerinden ise a\u00e7\u0131k, a\u011f\u0131r ve ki\u015fisel kusur i\u00e7eren hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde sorumludur. Bu sistem, ne mutlak sorumsuzluk ne de kolayca i\u015fletilebilen keyf\u00ee su\u00e7lama mekanizmas\u0131 kurar. G\u00f6rev d\u0131\u015f\u0131 ki\u015fisel fiillerde genel h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmas\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6zel hayat\u0131nda veya g\u00f6rev alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki eylemlerinde hukuk kar\u015f\u0131s\u0131nda ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir ki\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. G\u00f6revle ilgili fiillerde ise daha a\u011f\u0131r bir e\u015fik aran\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc temsil makam\u0131n\u0131n her tart\u0131\u015fmal\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 veya her anayasal yorumu otomatik ki\u015fisel sorumluluk do\u011furmamal\u0131d\u0131r. Bu mesele, \u00e7a\u011fda\u015f anayasa hukukunda da tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. ABD Y\u00fcksek Mahkemesinin Trump v. United States karar\u0131, ba\u015fkanl\u0131k ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve resm\u00ee fiiller bak\u0131m\u0131ndan geni\u015f tart\u0131\u015fmalar do\u011furmu\u015ftur. Karar\u0131n farkl\u0131 yorumlar\u0131 olsa da mesele, devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n g\u00f6rev fiilleri ile ki\u015fisel sorumluluklar\u0131 aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131n ne kadar hassas oldu\u011funu g\u00f6sterir. Madde 77, bu hassasiyete kar\u015f\u0131 daha dengeli bir e\u015fik kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r: g\u00f6revle ilgili sorumluluk m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; fakat a\u00e7\u0131k, a\u011f\u0131r ve ki\u015fisel kusur i\u00e7eren hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k aran\u0131r. Soru\u015fturman\u0131n Ba\u015flat\u0131lmas\u0131: \u0130ki Kap\u0131l\u0131 G\u00fcvence Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131 hakk\u0131nda soru\u015fturman\u0131n iki yoldan ba\u015flat\u0131labilece\u011fini d\u00fczenler. Birincisi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi salt \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyudur. \u0130kincisi, g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 somut deliller \u00fczerine Anayasa Mahkemesinin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ciddi \u015f\u00fcphe karar\u0131d\u0131r. Bu iki kap\u0131l\u0131 sistem, sorumluluk mekanizmas\u0131n\u0131 hem Meclis iradesine hem de yarg\u0131sal \u00f6n de\u011ferlendirmeye a\u00e7\u0131k tutar. Meclis, millet ad\u0131na a\u011f\u0131r bir iddiay\u0131 soru\u015fturma konusu yapabilir. Anayasa Mahkemesinin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc de somut deliller \u00fczerinden ciddi \u015f\u00fcphe tespit ederse s\u00fcre\u00e7 ba\u015flayabilir. Ancak her iki durumda da kolayc\u0131 su\u00e7lama alan\u0131 olu\u015fturulmaz. Meclis i\u00e7in salt \u00e7o\u011funluk ve gizli oy gerekir. Mahkeme i\u00e7in somut deliller ve g\u00f6rev alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 ciddi \u015f\u00fcphe gerekir. B\u00f6ylece Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ihlal edildi\u011finde sorumluluk yolu vard\u0131r; fakat bu yol siyasi bask\u0131 arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmeyecek \u015fekilde filtrelenmi\u015ftir. Y\u00fcce Divan Yarg\u0131lamas\u0131nda Tarafs\u0131zl\u0131k Kilidi Madde 77, soru\u015fturman\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi komisyonunca y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini, Y\u00fcce Divana sevk karar\u0131n\u0131n ise T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlu\u011fuyla verilebilece\u011fini belirtir. Bu y\u00fcksek \u00e7o\u011funluk, Cumhurba\u015fkan\u0131 hakk\u0131nda Y\u00fcce Divan s\u00fcrecinin ancak ciddi ve geni\u015f destekli durumlarda i\u015fletilmesini sa\u011flar. Yarg\u0131lama Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunca yap\u0131l\u0131r. Ancak ciddi \u015f\u00fcphe karar\u0131na kat\u0131lan \u00fcyeler bu yarg\u0131lamada g\u00f6rev alamaz. Bu h\u00fck\u00fcm, yarg\u0131laman\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. \u00d6n de\u011ferlendirmede ciddi \u015f\u00fcphe y\u00f6n\u00fcnde oy kullanm\u0131\u015f bir \u00fcyenin daha sonra ayn\u0131 dosyada yarg\u0131lama yapmas\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k alg\u0131s\u0131n\u0131 zedeleyebilir. Bu noktada Madde 77 hem tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 korur hem de yarg\u0131laman\u0131n kilitlenmesini \u00f6nler. Genel Kurulun toplanma ve karar yeter say\u0131lar\u0131 \u00e7ekilme sebebiyle kilitlenemez; gerekli h\u00e2lde yeter say\u0131lar kalan \u00fcyeler \u00fczerinden, \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birinden az olmamak \u00fczere uygulan\u0131r. B\u00f6ylece sorumluluk yarg\u0131lamas\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k gerek\u00e7esiyle imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le gelmez. Madde 77\u2019nin Kurdu\u011fu Kurumsal Denge Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 konusunda yaln\u0131zca tek bir yetki listesi vermez. B\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir denge sistemi kurar. Cumhurba\u015fkan\u0131 Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r; fakat y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz. Kanunlar\u0131 yay\u0131mlar; fakat kanun koyamaz. Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir; fakat yarg\u0131 karar\u0131 veremez. Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil eder; fakat asker\u00ee komuta yetkisi kullanamaz. Uyar\u0131 yapabilir; fakat talimat veremez. Bu dengeyi daha a\u00e7\u0131k g\u00f6rmek i\u00e7in Madde 77 \u015fu \u015fekilde okunabilir: Alan Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n Yetkisi Anayasal S\u0131n\u0131r Devlet temsili Cumhuriyeti ve milletin birli\u011fini temsil eder. G\u00fcnl\u00fck y\u00f6netim yetkisine d\u00f6n\u00fc\u015femez. Kanunlar Yay\u0131mlar ve bir kez geri g\u00f6nderebilir. Yasama yetkisini devralamaz. Yarg\u0131 Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yapabilir. Yarg\u0131ya talimat veremez. Y\u00fcr\u00fctme Temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131 kullanabilir. \u0130crai i\u015flem ve talimat yetkisi yoktur. Ba\u015fkomutanl\u0131k Meclisin manevi varl\u0131\u011f\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 bi\u00e7imde temsil eder. Fiil\u00ee asker\u00ee komuta yetkisi do\u011fmaz. Sorumluluk G\u00f6rev d\u0131\u015f\u0131 fiillerde genel h\u00fck\u00fcmlere tabidir. G\u00f6rev fiillerinde a\u00e7\u0131k, a\u011f\u0131r ve ki\u015fisel kusur aran\u0131r. Bu tablo, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ilkesinin yaln\u0131zca davran\u0131\u015f beklentisi de\u011fil, yetki mimarisi oldu\u011funu g\u00f6sterir. Vatanda\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n Tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011frudan anlam ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131 devletin ba\u015f\u0131 olarak hareket etti\u011finde, toplumun tamam\u0131n\u0131 temsil etmelidir. Vatanda\u015f, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131n belirli bir grubun, kurumun veya g\u00fcnl\u00fck siyasi m\u00fccadelenin arac\u0131 h\u00e2line gelmedi\u011fini g\u00f6rmek ister. Madde 77 vatanda\u015f i\u00e7in \u015fu g\u00fcvenceleri sa\u011flar: Tarafs\u0131z temsil: Cumhurba\u015fkan\u0131 Cumhuriyeti ve T\u00fcrk Milletinin birli\u011fini temsil eder. \u0130crai s\u0131n\u0131r: Cumhurba\u015fkan\u0131 y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz ve talimat veremez. Yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131: Temsil g\u00f6revi yarg\u0131ya bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz. Kaynak tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131: Makam imk\u00e2nlar\u0131 tarafl\u0131 kullan\u0131m alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez. Yetki denetimi: S\u0131n\u0131r a\u015f\u0131m\u0131 Anayasa Mahkemesine ta\u015f\u0131nabilir. Sorumluluk dengesi: Cumhurba\u015fkan\u0131 ne mutlak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa sahiptir ne de keyf\u00ee su\u00e7lamaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu g\u00fcvenceler, devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131na duyulan g\u00fcveni art\u0131r\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131, devletin vakar\u0131n\u0131 temsil eder; fakat bu vakar, hesap verebilirlikten muafiyet anlam\u0131na gelmez. Sonu\u00e7: Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Temsil G\u00fcc\u00fcyle S\u0131n\u0131rl\u0131 Bir Anayasal Makamd\u0131r Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir temsil merkezi olarak kurarken, bu makam\u0131n icrai yetkiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesini a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde engelleyen temel h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Madde 77, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 Devletin ba\u015f\u0131, Cumhuriyetin ve T\u00fcrk Milletinin birli\u011finin temsilcisi olarak tan\u0131mlar; fakat Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve Devlet organlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yaln\u0131z temsil\u00ee g\u00f6zetim ara\u00e7lar\u0131yla g\u00f6zetebilece\u011fini belirtir. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6n\u00fc, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ile Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ayn\u0131 anda yazmas\u0131d\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 devleti uluslararas\u0131 alanda temsil eder, kanunlar\u0131 yay\u0131mlar, bir kez geri g\u00f6nderebilir, Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir ve Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131 temsil eder. Ancak y\u00fcr\u00fctme yetkisi kullanamaz, icrai i\u015flem tesis edemez, y\u00fcr\u00fctmeye talimat veremez ve temsil\u00ee yetkilerini ba\u015fka anayasal organlar\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahale edecek \u015fekilde kullanamaz. Sonu\u00e7 olarak Madde 77, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131 ne etkisiz bir sembole ne de denetimsiz bir y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Tarafs\u0131zl\u0131k, makam vakar\u0131, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, kaynaklar\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yetki s\u0131n\u0131r\u0131 denetimi ve sorumluluk usul\u00fc birlikte d\u00fczenlenir. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, bu anayasa modelinde temsil vakar\u0131, anayasal s\u0131n\u0131r, kurumlar aras\u0131 uyum, yarg\u0131sal denetim ve ki\u015fisel sorumluluk aras\u0131nda kurulmu\u015f dengeli bir devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenidir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":301,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-300","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasama-ve-millet-temsili"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/300","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=300"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":302,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/300\/revisions\/302"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}