{"id":285,"date":"2026-06-18T08:26:18","date_gmt":"2026-06-18T08:26:18","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=285"},"modified":"2026-06-18T08:26:18","modified_gmt":"2026-06-18T08:26:18","slug":"turkiye-buyuk-millet-meclisi-baskanlik-divani-madde-73","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/turkiye-buyuk-millet-meclisi-baskanlik-divani-madde-73\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 (Madde 73)"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131<\/strong>, yasama organ\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini, temsil kabiliyetini, tarafs\u0131z y\u00f6netimini ve Genel Kurul faaliyetlerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flayan temel kurumsal yap\u0131lardan biridir. Bir Meclisin yaln\u0131zca se\u00e7ilmi\u015f \u00fcyelerden olu\u015fmas\u0131 yeterli de\u011fildir; o Meclisin nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin hangi usulle yap\u0131laca\u011f\u0131, tutanaklar\u0131n nas\u0131l tutulaca\u011f\u0131, kapal\u0131 oturumlar\u0131n hangi s\u0131n\u0131rda kalaca\u011f\u0131, g\u00fcvenlik hizmetlerinin yasama faaliyetini etkileyip etkilemeyece\u011fi ve \u00e7o\u011funlu\u011fun Meclis y\u00f6netimini fiilen tekeline al\u0131p alamayaca\u011f\u0131 da anayasal g\u00fcvenceye ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle Madde 73, yaln\u0131zca Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n kimlerden olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen teknik bir madde de\u011fildir; T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin i\u00e7 d\u00fczenini, a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini, \u00e7o\u011fulculu\u011funu, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birlikte koruyan kapsaml\u0131 bir anayasal \u00e7er\u00e7evedir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 73, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ki\u015fisel takdire, \u00e7o\u011funluk bask\u0131s\u0131na veya kapal\u0131 y\u00f6netim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcvenceler getirir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131; Ba\u015fkan, Ba\u015fkanvekilleri, K\u00e2tip \u00dcyeler ve \u0130dare Amirlerinden olu\u015fur. Divan kurulurken parti gruplar\u0131n\u0131n \u00fcye say\u0131lar\u0131 g\u00f6zetilir; fakat bu g\u00f6zetim \u00e7o\u011funlu\u011fa fiil\u00ee tekelle\u015fme sa\u011flayacak bi\u00e7imde yorumlanamaz. B\u00f6ylece Meclis y\u00f6netiminde <strong>\u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131k<\/strong> ayn\u0131 anda korunur. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 yaln\u0131zca toplant\u0131lar\u0131 y\u00f6neten bir idari kurul de\u011fil; millet iradesinin Meclis i\u00e7inde adil, d\u00fczenli ve a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde i\u015flemesini sa\u011flayan anayasal denge organ\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Madde 73\u2019\u00fcn \u00f6nemi, Meclisin i\u00e7 i\u015fleyi\u015finde a\u00e7\u0131kl\u0131k ile d\u00fczen aras\u0131nda kurdu\u011fu dengede ortaya \u00e7\u0131kar. Genel Kurul g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri kural olarak a\u00e7\u0131kt\u0131r; a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin tutanaklar\u0131 tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlan\u0131r. Kapal\u0131 oturum ise istisnad\u0131r ve soyut gerek\u00e7elerle a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde kullan\u0131lamaz. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bina, tesis, eklenti ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131ndaki g\u00fcvenlik hizmetleri de yasama faaliyetini engelleme, y\u00f6nlendirme veya bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz. Bu h\u00fck\u00fcmler birlikte okundu\u011funda Madde 73, Meclisin yaln\u0131zca karar alan bir organ olmas\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda <em>\u015feffaf, \u00e7o\u011fulcu, tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fan<\/em> bir anayasal kurum olmas\u0131n\u0131 hedefler.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 73 \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, Toplant\u0131 ve G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin A\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131; T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fkanvekilleri, K\u00e2tip \u00dcyeler ve \u0130dare Amirlerinden olu\u015fur. Divan parti gruplar\u0131n\u0131n \u00fcye say\u0131lar\u0131 g\u00f6zetilerek \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulur; \u00e7o\u011funlu\u011fa fiil\u00ee tekelle\u015fme sa\u011flayacak bi\u00e7imde d\u00fczenlenemez.<\/p>\n<p>Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 i\u00e7in bir yasama d\u00f6neminde iki (2) se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. \u0130lk se\u00e7ilenlerin s\u00fcresi iki (2) y\u0131l, ikinci devre se\u00e7ilenlerin s\u00fcresi yasama d\u00f6neminin sonuna kadard\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131 milletvekilleri aras\u0131ndan gizli oyla se\u00e7ilir. \u0130lk iki (2) oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki (2\/3), \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu aran\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada sonu\u00e7 al\u0131namazsa en \u00e7ok oy alan iki (2) aday aras\u0131nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oylama yap\u0131l\u0131r ve en \u00e7ok oy alan se\u00e7ilir; e\u015fitlik kura ile giderilir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisini temsil eder; Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n d\u00fczenli, verimli ve tarafs\u0131z y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flar. Divan \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131, se\u00e7im usulleri, g\u00f6revleri ve g\u00f6revden al\u0131nmalar\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir; \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131k zedelenemez.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kendi yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamaz ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi organlar\u0131 ile \u00fcyeleri i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r. Kapal\u0131 oturum istisnad\u0131r; a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde yorumlanamaz ve soyut gerek\u00e7elere dayand\u0131r\u0131lamaz.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulu g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri kural olarak a\u00e7\u0131kt\u0131r; a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin tutanaklar\u0131 tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bina, tesis, eklenti ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131nda y\u00f6netim ve g\u00fcvenlik hizmetleri T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetiminde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; bu hizmetler yasama faaliyetini engelleme, y\u00f6nlendirme veya bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin idari te\u015fkilat\u0131, g\u00fcvenli\u011fi, \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 ve destek hizmetleri; yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131kl\u0131k, tarafs\u0131zl\u0131k ve milletvekillerinin g\u00f6rev g\u00fcvenceleri korunarak kanun ve \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 Neden S\u0131radan Bir \u0130dari Kurul De\u011fildir?<\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, Meclisin i\u00e7 y\u00f6netimini \u00fcstlenen en \u00f6nemli yap\u0131lardan biridir. Ba\u015fkan, Ba\u015fkanvekilleri, K\u00e2tip \u00dcyeler ve \u0130dare Amirleri; Genel Kurulun d\u00fczeninden tutanak s\u00fcre\u00e7lerine, temsil g\u00f6revinden \u00e7al\u0131\u015fma disiplinine kadar bir\u00e7ok alanda etkili olur. Bu nedenle Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, yaln\u0131zca toplant\u0131 saatlerini d\u00fczenleyen veya k\u00fcrs\u00fc ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00f6neten teknik bir kurul olarak g\u00f6r\u00fclemez.<\/p>\n<p>Meclis gibi \u00e7o\u011fulcu bir organda y\u00f6netim yap\u0131s\u0131 tarafs\u0131z de\u011filse, g\u00f6r\u00fc\u015fme d\u00fczeni de adil olmayabilir. S\u00f6z verme, g\u00fcndemi y\u00fcr\u00fctme, oturum ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flama, tutanaklar\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fi ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n idaresi gibi konular do\u011frudan yasama faaliyetinin kalitesini etkiler. Bu y\u00fczden Madde 73, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131 anayasal g\u00fcvenceye ba\u011flar.<\/p>\n<p>Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulmas\u0131; Meclis i\u00e7indeki farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin y\u00f6netim d\u00fczeninde tamamen d\u0131\u015flanmamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00c7o\u011funluk elbette Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahip olabilir; fakat bu a\u011f\u0131rl\u0131k, Divan \u00fczerinden <strong>fiil\u00ee tekelle\u015fmeye<\/strong> d\u00f6n\u00fc\u015femez. Madde 73\u2019\u00fcn ilk f\u0131kras\u0131, tam olarak bu riski \u00f6nlemeye y\u00f6neliktir.<\/p>\n<h2>\u00c7o\u011fulculuk ve Adil Temsil Neden Birlikte Korunur?<\/h2>\n<p>Madde 73, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 kurulurken parti gruplar\u0131n\u0131n \u00fcye say\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6zetilece\u011fini s\u00f6yler. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclisteki say\u0131sal da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n tamamen yok say\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini ifade eder. Ancak ayn\u0131 c\u00fcmle, Divan\u0131n \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulaca\u011f\u0131n\u0131 da belirtir. Yani yaln\u0131zca say\u0131sal \u00fcst\u00fcnl\u00fck yeterli g\u00f6r\u00fclmez; temsilin adil ve \u00e7o\u011fulcu olmas\u0131 da anayasal \u015fart h\u00e2line getirilir.<\/p>\n<p>Bu ayr\u0131m \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 \u00fczerindeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini kontrol edecek bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrse, az\u0131nl\u0131kta kalan \u00fcyelerin yasama faaliyetlerine etkili kat\u0131l\u0131m\u0131 zay\u0131flayabilir. Meclis \u00e7o\u011funlu\u011funun karar alma g\u00fcc\u00fc ile Meclis y\u00f6netiminin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 birbirinden ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu d\u00fczenlemenin amac\u0131, \u00e7o\u011funlu\u011fu cezaland\u0131rmak de\u011fildir. Ama\u00e7, \u00e7o\u011funlu\u011fun Meclis idaresi yoluyla di\u011fer temsil alanlar\u0131n\u0131 tamamen etkisiz b\u0131rakmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclis, yaln\u0131zca \u00e7o\u011funlu\u011fun de\u011fil, milletin tamam\u0131n\u0131n temsil edildi\u011fi anayasal organd\u0131r. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 bu nedenle <u>\u00e7o\u011funluk iradesi ile kurumsal tarafs\u0131zl\u0131k<\/u> aras\u0131nda hassas bir denge kurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 Se\u00e7imlerinin \u0130ki Devreye Ayr\u0131lmas\u0131<\/h2>\n<p>Madde 73\u2019e g\u00f6re Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 i\u00e7in bir yasama d\u00f6neminde iki se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. \u0130lk se\u00e7ilenlerin g\u00f6rev s\u00fcresi iki y\u0131l, ikinci devre se\u00e7ilenlerin g\u00f6rev s\u00fcresi ise yasama d\u00f6neminin sonuna kadard\u0131r. Bu d\u00fczenleme, Meclis i\u00e7 y\u00f6netiminin b\u00fct\u00fcn yasama d\u00f6nemi boyunca ayn\u0131 kadroyla donup kalmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n<p>Yasama d\u00f6nemleri i\u00e7inde Meclis dengeleri, \u00e7al\u0131\u015fma ihtiya\u00e7lar\u0131 ve kurumsal beklentiler de\u011fi\u015febilir. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n belirli aral\u0131klarla yenilenmesi, Meclisin kendi i\u00e7 y\u00f6netimini g\u00f6zden ge\u00e7irmesine imk\u00e2n tan\u0131r. \u0130lk devre se\u00e7imleri, yasama d\u00f6neminin ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00fczenini kurarken; ikinci devre se\u00e7imleri, kalan d\u00f6nemde daha olgunla\u015fm\u0131\u015f Meclis tecr\u00fcbesiyle yeni bir y\u00f6netim dengesinin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p>Bu sistem, hem istikrar hem yenilenme \u00fcretir. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 \u00e7ok k\u0131sa aral\u0131klarla de\u011fi\u015firse Meclis y\u00f6netimi da\u011f\u0131n\u0131k h\u00e2le gelebilir. Hi\u00e7 yenilenmezse temsil dengesi ve \u00e7al\u0131\u015fma verimlili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan kat\u0131la\u015fma olu\u015fabilir. Madde 73, iki devreli se\u00e7im modeliyle bu iki sak\u0131ncay\u0131 birlikte \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<h2>Meclis Ba\u015fkan\u0131 Nas\u0131l Se\u00e7ilir?<\/h2>\n<p>Madde 73, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131n\u0131n milletvekilleri aras\u0131ndan gizli oyla se\u00e7ilece\u011fini d\u00fczenler. Gizli oy, Ba\u015fkan se\u00e7iminin bask\u0131dan uzak, daha serbest ve ki\u015fisel vicdana dayal\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclis Ba\u015fkan\u0131 yaln\u0131zca belirli bir grubun de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Meclisin temsil makam\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Se\u00e7im sistemi kademeli bir \u00e7o\u011funluk mant\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine kurulmu\u015ftur. \u0130lk iki oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu aran\u0131r. Bu y\u00fcksek \u00e7o\u011funluk, m\u00fcmk\u00fcnse geni\u015f uzla\u015fmayla Ba\u015fkan se\u00e7ilmesini te\u015fvik eder. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu yeterli g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu a\u015famada da sonu\u00e7 al\u0131namazsa en \u00e7ok oy alan iki aday aras\u0131nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oylama yap\u0131l\u0131r ve en \u00e7ok oy alan aday se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>Bu y\u00f6ntemin amac\u0131, Meclis Ba\u015fkan\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f destekle se\u00e7ilmesini sa\u011flamak; fakat se\u00e7im s\u00fcrecinin s\u00fcresiz t\u0131kanmas\u0131n\u0131 da \u00f6nlemektir. E\u015fitlik h\u00e2linde kura yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 ise son ihtimalde belirsizli\u011fi ortadan kald\u0131ran pratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<h2>Ba\u015fkan\u0131n Temsil G\u00f6revi ve Tarafs\u0131z Y\u00f6netim \u0130lkesi<\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131, Meclisi temsil eder. Bu temsil, yaln\u0131zca t\u00f6renlerde veya resm\u00ee temaslarda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olan sembolik bir g\u00f6rev de\u011fildir. Meclis Ba\u015fkan\u0131, yasama organ\u0131n\u0131n kurumsal kimli\u011fini, sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tarafs\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini temsil eder. Bu nedenle Ba\u015fkan\u0131n y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131, Meclis faaliyetinin g\u00fcvenilirli\u011fi \u00fczerinde do\u011frudan etkilidir.<\/p>\n<p>Madde 73, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n d\u00fczenli, verimli ve tarafs\u0131z y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu \u00fc\u00e7 kavram birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. D\u00fczen, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemesini sa\u011flar. Verimlilik, zaman\u0131n ve kurumsal kapasitenin etkili kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade eder. Tarafs\u0131zl\u0131k ise y\u00f6netim yetkisinin belirli bir grup lehine veya aleyhine kullan\u0131lmamas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015fkan ve Divan \u00fcyeleri, g\u00f6revlerini y\u00fcr\u00fct\u00fcrken Meclis i\u00e7indeki g\u00f6r\u00fc\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 bast\u0131ran de\u011fil, anayasal usul i\u00e7inde ifade edilebilir k\u0131lan bir tutum benimsemelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclis, do\u011fas\u0131 gere\u011fi tart\u0131\u015fma yeridir. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n g\u00f6revi tart\u0131\u015fmay\u0131 yok etmek de\u011fil; tart\u0131\u015fmay\u0131 d\u00fczenli, sayg\u0131l\u0131 ve verimli bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctmektir.<\/p>\n<h2>\u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck: Meclisin Kendi Hukuku<\/h2>\n<p>Madde 73\u2019e g\u00f6re T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kendi yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, Meclisin i\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini belirleyen temel metindir. Komisyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Genel Kurul g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, s\u00f6z alma usulleri, \u00f6nerge s\u00fcre\u00e7leri, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi ve bir\u00e7ok yasama faaliyeti \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmleriyle \u015fekillenir.<\/p>\n<p>Ancak \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck s\u0131n\u0131rs\u0131z bir metin de\u011fildir. Madde 73, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm son derece \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc Meclis kendi \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini belirlerken bile anayasal s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamaz. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, \u00e7o\u011funlu\u011fun muhalefeti susturmas\u0131na, a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini etkisizle\u015ftirmesine veya Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131 tekelle\u015ftirmesine imk\u00e2n veren bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n<p>TBMM\u2019nin resm\u00ee sitesinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck metnine ayr\u0131 bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda eri\u015filebilmesi, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ne kadar merkezi bir kaynak oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>\u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Neyi Sa\u011flar?<\/h2>\n<p>Madde 73, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi organlar\u0131 ve \u00fcyeleri i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yler. Bu c\u00fcmle, Meclis i\u00e7indeki usul kurallar\u0131n\u0131n keyf\u00ee bi\u00e7imde uygulanmas\u0131n\u0131 engeller. E\u011fer \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck ba\u011flay\u0131c\u0131 olmasayd\u0131, ayn\u0131 olaylarda farkl\u0131 uygulamalar yap\u0131labilir, \u00e7o\u011funluk veya y\u00f6netim organlar\u0131 usul\u00fc kendi tercihine g\u00f6re esnetebilirdi.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, Meclis \u00fcyeleri bak\u0131m\u0131ndan da g\u00fcvence niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Bir milletvekili hangi \u015fartlarda s\u00f6z alabilece\u011fini, hangi usulle \u00f6nerge verebilece\u011fini, hangi yolla itiraz edebilece\u011fini ve hangi \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenine tabi oldu\u011funu \u00f6nceden bilmelidir. Bu \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik, temsil g\u00f6revinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n<p>Bu ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k ayn\u0131 zamanda Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 i\u00e7in de s\u0131n\u0131rd\u0131r. Divan, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc keyf\u00ee bi\u00e7imde uygulayamaz; \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Anayasaya uygun \u015fekilde ve tarafs\u0131zl\u0131kla i\u015fletilmesini sa\u011flamak zorundad\u0131r. B\u00f6ylece Meclis i\u00e7 d\u00fczeni, ki\u015fisel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131na de\u011fil, yaz\u0131l\u0131 ve ba\u011flay\u0131c\u0131 kurallara dayan\u0131r.<\/p>\n<h2>A\u00e7\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015fme \u0130lkesi Neden Esast\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 73, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin kural olarak a\u00e7\u0131k oldu\u011funu belirtir. A\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesi, millet ad\u0131na yap\u0131lan yasama faaliyetinin millet taraf\u0131ndan izlenebilmesini sa\u011flar. Meclis g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri a\u00e7\u0131k oldu\u011funda vatanda\u015f, temsilcilerinin hangi konuda ne s\u00f6yledi\u011fini, hangi gerek\u00e7eyle karar ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kamu meselelerinin nas\u0131l tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilir.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fme ilkesi, sadece izlenebilirlik sa\u011flamaz; ayn\u0131 zamanda sorumluluk \u00fcretir. Milletvekilleri, kamuoyunun g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde konu\u015fur, \u00f6neri sunar, itiraz eder ve oy kullan\u0131r. Bu durum temsil g\u00f6revini daha ciddi, daha hesap verebilir ve daha denetlenebilir h\u00e2le getirir.<\/p>\n<p>Madde 73\u2019\u00fcn a\u00e7\u0131kl\u0131k vurgusu, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kapal\u0131 devre bir y\u00f6netim alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller. Yasama faaliyeti millet ad\u0131na y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyorsa, bu faaliyetin kural olarak milletin bilgisine a\u00e7\u0131k olmas\u0131 gerekir. Kapal\u0131 oturum ancak istisnai \u015fartlarda ve ger\u00e7ek bir ihtiya\u00e7 varsa d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n<h2>Kapal\u0131 Oturum Neden \u0130stisnad\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 73, kapal\u0131 oturumun istisna oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclis g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin soyut veya genel gerek\u00e7elerle kamuya kapat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. \u201cUygun g\u00f6r\u00fclmedi\u201d, \u201chassas konu\u201d, \u201cgerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u201d gibi belirsiz gerek\u00e7eler a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yeterli olamaz.<\/p>\n<p>Kapal\u0131 oturum baz\u0131 durumlarda gerekli olabilir. Mill\u00ee g\u00fcvenlik, devlet s\u0131rr\u0131, hassas diplomatik bilgi veya ciddi kamu d\u00fczeni riski gibi somut nedenler g\u00fcndeme gelebilir. Ancak bu ihtiya\u00e7, a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini tamamen etkisizle\u015ftirecek \u015fekilde geni\u015f yorumlanamaz. Madde 73, kapal\u0131 oturumun istisna oldu\u011funu s\u00f6yleyerek bu alan\u0131 dar tutar.<\/p>\n<p>Bu d\u00fczenlemenin amac\u0131, kamu yarar\u0131 ile \u015feffafl\u0131k aras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir denge kurmakt\u0131r. Devletin baz\u0131 hassas bilgileri korumas\u0131 gerekebilir; fakat bu koruma, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli kapal\u0131 h\u00e2le getiren bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015femez. A\u00e7\u0131kl\u0131k as\u0131l, kapal\u0131l\u0131k istisnad\u0131r.<\/p>\n<h2>Tutanaklar\u0131n Tam, G\u00fcvenli ve Eri\u015filebilir Yay\u0131mlanmas\u0131<\/h2>\n<p>Madde 73, a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin tutanaklar\u0131n\u0131n tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015far. Bu h\u00fck\u00fcm, a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesinin yaln\u0131zca oturumun izlenebilmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin sonradan incelenebilmesi, ara\u015ft\u0131r\u0131labilmesi ve denetlenebilmesi i\u00e7in g\u00fcvenilir tutanak d\u00fczeni gerekir.<\/p>\n<p>Tutanaklar\u0131n tam olmas\u0131, konu\u015fmalar\u0131n eksiltilmemesini ve yasama s\u00fcrecinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. G\u00fcvenli olmas\u0131, tutanaklar\u0131n sonradan de\u011fi\u015ftirilmemesi, tahrif edilmemesi veya kaybolmamas\u0131 anlam\u0131na gelir. Eri\u015filebilir olmas\u0131 ise vatanda\u015flar\u0131n, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, hukuk\u00e7ular\u0131n ve kamu kurumlar\u0131n\u0131n bu kay\u0131tlara kolayca ula\u015fabilmesini ifade eder.<\/p>\n<p>TBMM\u2019nin tutanak metinlerine ili\u015fkin resm\u00ee sayfas\u0131nda farkl\u0131 yasama y\u0131llar\u0131na ait Genel Kurul tutanaklar\u0131 d\u00fczenli bi\u00e7imde yer almaktad\u0131r. <a href=\"https:\/\/www.tbmm.gov.tr\/Tutanaklar\/TutanakMetinleri\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">TBMM tutanak metinleri<\/a>, Meclis g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin kamu taraf\u0131ndan takip edilebilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir a\u00e7\u0131kl\u0131k kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Meclis G\u00fcvenli\u011fi Yasama Faaliyetini Etkileyebilir mi?<\/h2>\n<p>Madde 73, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bina, tesis, eklenti ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131nda y\u00f6netim ve g\u00fcvenlik hizmetlerinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetiminde y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclis yerle\u015fkesinin g\u00fcvenli\u011fini yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131yla birlikte ele al\u0131r.<\/p>\n<p>Meclis g\u00fcvenli\u011fi elbette gereklidir. Ancak g\u00fcvenlik hizmetleri, milletvekillerinin g\u00f6revlerini yapmas\u0131n\u0131 engelleyen, g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri y\u00f6nlendiren, \u00fcyeler \u00fczerinde bask\u0131 kuran veya yasama faaliyetinin do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren bir araca d\u00f6n\u00fc\u015femez. G\u00fcvenlik, Meclisin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in vard\u0131r; Meclisin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in de\u011fil.<\/p>\n<p>Bu nedenle g\u00fcvenlik hizmetlerinin Meclis Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetiminde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi \u00f6nemlidir. Yasama organ\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131, y\u00fcr\u00fctme veya ba\u015fka bir d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan fiilen bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Meclis yerle\u015fkesindeki g\u00fcvenlik anlay\u0131\u015f\u0131, <strong>yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren koruyucu bir i\u015flev<\/strong> ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>\u0130dari Te\u015fkilat ve Destek Hizmetleri Neden Anayasal G\u00fcvenceye Ba\u011flan\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 73\u2019\u00fcn son f\u0131kras\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin idari te\u015fkilat\u0131, g\u00fcvenli\u011fi, \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 ve destek hizmetlerinin kanun ve \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclisin sadece Genel Kurul salonundan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder. Yasama faaliyeti, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir idari altyap\u0131 gerektirir.<\/p>\n<p>Komisyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, ara\u015ft\u0131rma hizmetleri, tutanak d\u00fczeni, bilgi i\u015flem altyap\u0131s\u0131, ar\u015fivler, g\u00fcvenlik, dan\u0131\u015fmanl\u0131k, bas\u0131n hizmetleri, milletvekillerinin \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 ve teknik destek hizmetleri Meclisin yasama kapasitesini do\u011frudan etkiler. E\u011fer bu alanlar tarafs\u0131z, g\u00fcvenli ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bi\u00e7imde d\u00fczenlenmezse, yasama faaliyeti fiilen zay\u0131flayabilir.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden Madde 73, idari te\u015fkilat ve destek hizmetlerinin d\u00fczenlenmesinde d\u00f6rt ilkeyi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r: yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131kl\u0131k, tarafs\u0131zl\u0131k ve milletvekillerinin g\u00f6rev g\u00fcvenceleri. Bu ilkeler korunmadan yap\u0131lacak bir idari d\u00fczenleme, Meclisin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde \u00e7al\u0131\u015fan fakat fiilen ba\u011f\u0131ml\u0131 h\u00e2le gelen bir organa d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<h2>Madde 73\u2019\u00fcn Kurdu\u011fu G\u00fcvence Sistemi<\/h2>\n<p>Madde 73, tek tek bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda farkl\u0131 alanlar\u0131 d\u00fczenliyor gibi g\u00f6r\u00fclebilir. Ancak bu h\u00fck\u00fcmler birlikte okundu\u011funda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u00e7 i\u015fleyi\u015f g\u00fcvence sistemi ortaya \u00e7\u0131kar. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fulcu kurulmas\u0131, Meclis Ba\u015fkan\u0131n\u0131n nitelikli oylama s\u00fcre\u00e7leriyle se\u00e7ilmesi, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131, tutanaklar\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131 ve g\u00fcvenlik hizmetlerinin yasama faaliyetini bask\u0131lamamas\u0131 ayn\u0131 anayasal mant\u0131\u011f\u0131n par\u00e7alar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Alan<\/th>\n<th>Anayasal G\u00fcvence<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131<\/td>\n<td>\u00c7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulur.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Meclis Ba\u015fkan\u0131 se\u00e7imi<\/td>\n<td>Gizli oy ve kademeli \u00e7o\u011funluk sistemi uygulan\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck<\/td>\n<td>Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamaz ve t\u00fcm \u00fcyeler i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Genel Kurul g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri<\/td>\n<td>Kural olarak a\u00e7\u0131kt\u0131r; kapal\u0131 oturum istisnad\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Tutanaklar<\/td>\n<td>Tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlan\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Meclis g\u00fcvenli\u011fi<\/td>\n<td>Yasama faaliyetini engelleme veya bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu tablo, Madde 73\u2019\u00fcn Meclis i\u00e7 d\u00fczenini yaln\u0131zca verimlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, anayasal me\u015fruiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Vatanda\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Madde 73\u2019\u00fcn \u00d6nemi<\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ilk bak\u0131\u015fta yaln\u0131zca milletvekillerini ilgilendiren konular gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Oysa bu madde vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011frudan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclisin nas\u0131l y\u00f6netildi\u011fi, vatanda\u015f\u0131n iradesinin nas\u0131l temsil edildi\u011fini belirler.<\/p>\n<p>Madde 73 sayesinde vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fu g\u00fcvenceler olu\u015fur:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u00c7o\u011fulcu Meclis y\u00f6netimi:<\/strong> Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 \u00e7o\u011funlu\u011fun fiil\u00ee tekeline b\u0131rak\u0131lamaz.<\/li>\n<li><strong>Tarafs\u0131z oturum d\u00fczeni:<\/strong> Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 belirli gruplar\u0131n lehine y\u00f6nlendirilemez.<\/li>\n<li><strong>A\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fme ilkesi:<\/strong> Genel Kurul faaliyetleri kural olarak kamuya a\u00e7\u0131k y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcvenilir tutanak:<\/strong> A\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin kay\u0131tlar\u0131 tam ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlan\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Meclis g\u00fcvenli\u011fi veya idari hizmetler bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz.<\/li>\n<li><strong>Anayasaya ba\u011fl\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck:<\/strong> Meclisin kendi kurallar\u0131 dahi anayasal s\u0131n\u0131r i\u00e7inde kal\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu g\u00fcvenceler, vatanda\u015f\u0131n Meclise duydu\u011fu g\u00fcveni g\u00fc\u00e7lendirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc millet ad\u0131na karar alan bir organ\u0131n yaln\u0131zca se\u00e7imle olu\u015fmas\u0131 yetmez; \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeninin de a\u00e7\u0131k, adil, denetlenebilir ve tarafs\u0131z olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: Meclisin \u0130\u00e7 D\u00fczeni Millet \u0130radesinin G\u00fcvencesidir<\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, toplant\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131; Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde yasama organ\u0131n\u0131n yaln\u0131zca d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 de\u011fil, kendi i\u00e7 i\u015fleyi\u015finde de anayasal ilkelere ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel d\u00fczenlemelerden biridir. Madde 73, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015farak Meclis y\u00f6netiminin \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan fiilen tekelle\u015ftirilmesini \u00f6nler.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlerinden biri, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc Anayasaya ba\u011fl\u0131 ve Meclis organlar\u0131 ile \u00fcyeleri i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 bir metin olarak konumland\u0131rmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece Meclisin kendi \u00e7al\u0131\u015fma kurallar\u0131 dahi keyf\u00eeli\u011fe kapal\u0131 h\u00e2le gelir. Kapal\u0131 oturumun istisna olmas\u0131, a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin tutanaklar\u0131n\u0131n tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlanmas\u0131 ise yasama faaliyetinin kamu denetimine a\u00e7\u0131k kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Madde 73, Meclisin i\u00e7 d\u00fczenini basit bir idari mesele olarak de\u011fil, millet iradesinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesinin \u015fart\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131ndan g\u00fcvenlik hizmetlerine, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckten tutanak d\u00fczenine kadar b\u00fct\u00fcn alanlarda <strong>\u00e7o\u011fulculuk, a\u00e7\u0131kl\u0131k, tarafs\u0131zl\u0131k, yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00f6rev g\u00fcvencesi<\/strong> birlikte korunur. Bu nedenle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, bu anayasa modelinde yaln\u0131zca Meclisi y\u00f6neten bir kurul de\u011fil; Meclisin adil, g\u00fcvenilir ve millet ad\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan anayasal emniyet mekanizmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, yasama organ\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini, temsil kabiliyetini, tarafs\u0131z y\u00f6netimini ve Genel Kurul faaliyetlerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flayan temel kurumsal yap\u0131lardan biridir. Bir Meclisin yaln\u0131zca se\u00e7ilmi\u015f \u00fcyelerden olu\u015fmas\u0131 yeterli de\u011fildir; o Meclisin nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin hangi usulle yap\u0131laca\u011f\u0131, tutanaklar\u0131n nas\u0131l tutulaca\u011f\u0131, kapal\u0131 oturumlar\u0131n hangi s\u0131n\u0131rda kalaca\u011f\u0131, g\u00fcvenlik hizmetlerinin yasama faaliyetini etkileyip etkilemeyece\u011fi ve \u00e7o\u011funlu\u011fun Meclis y\u00f6netimini fiilen tekeline al\u0131p alamayaca\u011f\u0131 da anayasal g\u00fcvenceye ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle Madde 73, yaln\u0131zca Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n kimlerden olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen teknik bir madde de\u011fildir; T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin i\u00e7 d\u00fczenini, a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini, \u00e7o\u011fulculu\u011funu, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birlikte koruyan kapsaml\u0131 bir anayasal \u00e7er\u00e7evedir. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 73, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ki\u015fisel takdire, \u00e7o\u011funluk bask\u0131s\u0131na veya kapal\u0131 y\u00f6netim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcvenceler getirir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131; Ba\u015fkan, Ba\u015fkanvekilleri, K\u00e2tip \u00dcyeler ve \u0130dare Amirlerinden olu\u015fur. Divan kurulurken parti gruplar\u0131n\u0131n \u00fcye say\u0131lar\u0131 g\u00f6zetilir; fakat bu g\u00f6zetim \u00e7o\u011funlu\u011fa fiil\u00ee tekelle\u015fme sa\u011flayacak bi\u00e7imde yorumlanamaz. B\u00f6ylece Meclis y\u00f6netiminde \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131k ayn\u0131 anda korunur. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 yaln\u0131zca toplant\u0131lar\u0131 y\u00f6neten bir idari kurul de\u011fil; millet iradesinin Meclis i\u00e7inde adil, d\u00fczenli ve a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde i\u015flemesini sa\u011flayan anayasal denge organ\u0131d\u0131r. Madde 73\u2019\u00fcn \u00f6nemi, Meclisin i\u00e7 i\u015fleyi\u015finde a\u00e7\u0131kl\u0131k ile d\u00fczen aras\u0131nda kurdu\u011fu dengede ortaya \u00e7\u0131kar. Genel Kurul g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri kural olarak a\u00e7\u0131kt\u0131r; a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin tutanaklar\u0131 tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlan\u0131r. Kapal\u0131 oturum ise istisnad\u0131r ve soyut gerek\u00e7elerle a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde kullan\u0131lamaz. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bina, tesis, eklenti ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131ndaki g\u00fcvenlik hizmetleri de yasama faaliyetini engelleme, y\u00f6nlendirme veya bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz. Bu h\u00fck\u00fcmler birlikte okundu\u011funda Madde 73, Meclisin yaln\u0131zca karar alan bir organ olmas\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u015feffaf, \u00e7o\u011fulcu, tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fan bir anayasal kurum olmas\u0131n\u0131 hedefler. Madde 73 \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, Toplant\u0131 ve G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin A\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131; T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fkanvekilleri, K\u00e2tip \u00dcyeler ve \u0130dare Amirlerinden olu\u015fur. Divan parti gruplar\u0131n\u0131n \u00fcye say\u0131lar\u0131 g\u00f6zetilerek \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulur; \u00e7o\u011funlu\u011fa fiil\u00ee tekelle\u015fme sa\u011flayacak bi\u00e7imde d\u00fczenlenemez. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 i\u00e7in bir yasama d\u00f6neminde iki (2) se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. \u0130lk se\u00e7ilenlerin s\u00fcresi iki (2) y\u0131l, ikinci devre se\u00e7ilenlerin s\u00fcresi yasama d\u00f6neminin sonuna kadard\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131 milletvekilleri aras\u0131ndan gizli oyla se\u00e7ilir. \u0130lk iki (2) oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki (2\/3), \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu aran\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada sonu\u00e7 al\u0131namazsa en \u00e7ok oy alan iki (2) aday aras\u0131nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oylama yap\u0131l\u0131r ve en \u00e7ok oy alan se\u00e7ilir; e\u015fitlik kura ile giderilir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisini temsil eder; Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n d\u00fczenli, verimli ve tarafs\u0131z y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flar. Divan \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131, se\u00e7im usulleri, g\u00f6revleri ve g\u00f6revden al\u0131nmalar\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir; \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131k zedelenemez. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kendi yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamaz ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi organlar\u0131 ile \u00fcyeleri i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r. Kapal\u0131 oturum istisnad\u0131r; a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde yorumlanamaz ve soyut gerek\u00e7elere dayand\u0131r\u0131lamaz. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulu g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri kural olarak a\u00e7\u0131kt\u0131r; a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin tutanaklar\u0131 tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlan\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bina, tesis, eklenti ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131nda y\u00f6netim ve g\u00fcvenlik hizmetleri T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetiminde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; bu hizmetler yasama faaliyetini engelleme, y\u00f6nlendirme veya bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin idari te\u015fkilat\u0131, g\u00fcvenli\u011fi, \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 ve destek hizmetleri; yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131kl\u0131k, tarafs\u0131zl\u0131k ve milletvekillerinin g\u00f6rev g\u00fcvenceleri korunarak kanun ve \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 Neden S\u0131radan Bir \u0130dari Kurul De\u011fildir? T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, Meclisin i\u00e7 y\u00f6netimini \u00fcstlenen en \u00f6nemli yap\u0131lardan biridir. Ba\u015fkan, Ba\u015fkanvekilleri, K\u00e2tip \u00dcyeler ve \u0130dare Amirleri; Genel Kurulun d\u00fczeninden tutanak s\u00fcre\u00e7lerine, temsil g\u00f6revinden \u00e7al\u0131\u015fma disiplinine kadar bir\u00e7ok alanda etkili olur. Bu nedenle Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, yaln\u0131zca toplant\u0131 saatlerini d\u00fczenleyen veya k\u00fcrs\u00fc ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00f6neten teknik bir kurul olarak g\u00f6r\u00fclemez. Meclis gibi \u00e7o\u011fulcu bir organda y\u00f6netim yap\u0131s\u0131 tarafs\u0131z de\u011filse, g\u00f6r\u00fc\u015fme d\u00fczeni de adil olmayabilir. S\u00f6z verme, g\u00fcndemi y\u00fcr\u00fctme, oturum ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flama, tutanaklar\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fi ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n idaresi gibi konular do\u011frudan yasama faaliyetinin kalitesini etkiler. Bu y\u00fczden Madde 73, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131 anayasal g\u00fcvenceye ba\u011flar. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulmas\u0131; Meclis i\u00e7indeki farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin y\u00f6netim d\u00fczeninde tamamen d\u0131\u015flanmamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00c7o\u011funluk elbette Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahip olabilir; fakat bu a\u011f\u0131rl\u0131k, Divan \u00fczerinden fiil\u00ee tekelle\u015fmeye d\u00f6n\u00fc\u015femez. Madde 73\u2019\u00fcn ilk f\u0131kras\u0131, tam olarak bu riski \u00f6nlemeye y\u00f6neliktir. \u00c7o\u011fulculuk ve Adil Temsil Neden Birlikte Korunur? Madde 73, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 kurulurken parti gruplar\u0131n\u0131n \u00fcye say\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6zetilece\u011fini s\u00f6yler. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclisteki say\u0131sal da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n tamamen yok say\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini ifade eder. Ancak ayn\u0131 c\u00fcmle, Divan\u0131n \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulaca\u011f\u0131n\u0131 da belirtir. Yani yaln\u0131zca say\u0131sal \u00fcst\u00fcnl\u00fck yeterli g\u00f6r\u00fclmez; temsilin adil ve \u00e7o\u011fulcu olmas\u0131 da anayasal \u015fart h\u00e2line getirilir. Bu ayr\u0131m \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 \u00fczerindeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini kontrol edecek bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrse, az\u0131nl\u0131kta kalan \u00fcyelerin yasama faaliyetlerine etkili kat\u0131l\u0131m\u0131 zay\u0131flayabilir. Meclis \u00e7o\u011funlu\u011funun karar alma g\u00fcc\u00fc ile Meclis y\u00f6netiminin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 birbirinden ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu d\u00fczenlemenin amac\u0131, \u00e7o\u011funlu\u011fu cezaland\u0131rmak de\u011fildir. Ama\u00e7, \u00e7o\u011funlu\u011fun Meclis idaresi yoluyla di\u011fer temsil alanlar\u0131n\u0131 tamamen etkisiz b\u0131rakmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclis, yaln\u0131zca \u00e7o\u011funlu\u011fun de\u011fil, milletin tamam\u0131n\u0131n temsil edildi\u011fi anayasal organd\u0131r. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 bu nedenle \u00e7o\u011funluk iradesi ile kurumsal tarafs\u0131zl\u0131k aras\u0131nda hassas bir denge kurmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 Se\u00e7imlerinin \u0130ki Devreye Ayr\u0131lmas\u0131 Madde 73\u2019e g\u00f6re Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 i\u00e7in bir yasama d\u00f6neminde iki se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. \u0130lk se\u00e7ilenlerin g\u00f6rev s\u00fcresi iki y\u0131l, ikinci devre se\u00e7ilenlerin g\u00f6rev s\u00fcresi ise yasama d\u00f6neminin sonuna kadard\u0131r. Bu d\u00fczenleme, Meclis i\u00e7 y\u00f6netiminin b\u00fct\u00fcn yasama d\u00f6nemi boyunca ayn\u0131 kadroyla donup kalmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Yasama d\u00f6nemleri i\u00e7inde Meclis dengeleri, \u00e7al\u0131\u015fma ihtiya\u00e7lar\u0131 ve kurumsal beklentiler de\u011fi\u015febilir. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n belirli aral\u0131klarla yenilenmesi, Meclisin kendi i\u00e7 y\u00f6netimini g\u00f6zden ge\u00e7irmesine imk\u00e2n tan\u0131r. \u0130lk devre se\u00e7imleri, yasama d\u00f6neminin ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00fczenini kurarken; ikinci devre se\u00e7imleri, kalan d\u00f6nemde daha olgunla\u015fm\u0131\u015f Meclis tecr\u00fcbesiyle yeni bir y\u00f6netim dengesinin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu sistem, hem istikrar hem yenilenme \u00fcretir. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 \u00e7ok k\u0131sa aral\u0131klarla de\u011fi\u015firse Meclis y\u00f6netimi da\u011f\u0131n\u0131k h\u00e2le gelebilir. Hi\u00e7 yenilenmezse temsil dengesi ve \u00e7al\u0131\u015fma verimlili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan kat\u0131la\u015fma olu\u015fabilir. Madde 73, iki devreli se\u00e7im modeliyle bu iki sak\u0131ncay\u0131 birlikte \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Meclis Ba\u015fkan\u0131 Nas\u0131l Se\u00e7ilir? Madde 73, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131n\u0131n milletvekilleri aras\u0131ndan gizli oyla se\u00e7ilece\u011fini d\u00fczenler. Gizli oy, Ba\u015fkan se\u00e7iminin bask\u0131dan uzak, daha serbest ve ki\u015fisel vicdana dayal\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclis Ba\u015fkan\u0131 yaln\u0131zca belirli bir grubun de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Meclisin temsil makam\u0131d\u0131r. Se\u00e7im sistemi kademeli bir \u00e7o\u011funluk mant\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine kurulmu\u015ftur. \u0130lk iki oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu aran\u0131r. Bu y\u00fcksek \u00e7o\u011funluk, m\u00fcmk\u00fcnse geni\u015f uzla\u015fmayla Ba\u015fkan se\u00e7ilmesini te\u015fvik eder. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu yeterli g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu a\u015famada da sonu\u00e7 al\u0131namazsa en \u00e7ok oy alan iki aday aras\u0131nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oylama yap\u0131l\u0131r ve en \u00e7ok oy alan aday se\u00e7ilir. Bu y\u00f6ntemin amac\u0131, Meclis Ba\u015fkan\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f destekle se\u00e7ilmesini sa\u011flamak; fakat se\u00e7im s\u00fcrecinin s\u00fcresiz t\u0131kanmas\u0131n\u0131 da \u00f6nlemektir. E\u015fitlik h\u00e2linde kura yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 ise son ihtimalde belirsizli\u011fi ortadan kald\u0131ran pratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ba\u015fkan\u0131n Temsil G\u00f6revi ve Tarafs\u0131z Y\u00f6netim \u0130lkesi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131, Meclisi temsil eder. Bu temsil, yaln\u0131zca t\u00f6renlerde veya resm\u00ee temaslarda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olan sembolik bir g\u00f6rev de\u011fildir. Meclis Ba\u015fkan\u0131, yasama organ\u0131n\u0131n kurumsal kimli\u011fini, sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tarafs\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini temsil eder. Bu nedenle Ba\u015fkan\u0131n y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131, Meclis faaliyetinin g\u00fcvenilirli\u011fi \u00fczerinde do\u011frudan etkilidir. Madde 73, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n d\u00fczenli, verimli ve tarafs\u0131z y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu \u00fc\u00e7 kavram birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. D\u00fczen, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemesini sa\u011flar. Verimlilik, zaman\u0131n ve kurumsal kapasitenin etkili kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade eder. Tarafs\u0131zl\u0131k ise y\u00f6netim yetkisinin belirli bir grup lehine veya aleyhine kullan\u0131lmamas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Ba\u015fkan ve Divan \u00fcyeleri, g\u00f6revlerini y\u00fcr\u00fct\u00fcrken Meclis i\u00e7indeki g\u00f6r\u00fc\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 bast\u0131ran de\u011fil, anayasal usul i\u00e7inde ifade edilebilir k\u0131lan bir tutum benimsemelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclis, do\u011fas\u0131 gere\u011fi tart\u0131\u015fma yeridir. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n g\u00f6revi tart\u0131\u015fmay\u0131 yok etmek de\u011fil; tart\u0131\u015fmay\u0131 d\u00fczenli, sayg\u0131l\u0131 ve verimli bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctmektir. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck: Meclisin Kendi Hukuku Madde 73\u2019e g\u00f6re T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kendi yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, Meclisin i\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini belirleyen temel metindir. Komisyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Genel Kurul g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, s\u00f6z alma usulleri, \u00f6nerge s\u00fcre\u00e7leri, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi ve bir\u00e7ok yasama faaliyeti \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmleriyle \u015fekillenir. Ancak \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck s\u0131n\u0131rs\u0131z bir metin de\u011fildir. Madde 73, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm son derece \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc Meclis kendi \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenini belirlerken bile anayasal s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamaz. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, \u00e7o\u011funlu\u011fun muhalefeti susturmas\u0131na, a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini etkisizle\u015ftirmesine veya Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131 tekelle\u015ftirmesine imk\u00e2n veren bir araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez. TBMM\u2019nin resm\u00ee sitesinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck metnine ayr\u0131 bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda eri\u015filebilmesi, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ne kadar merkezi bir kaynak oldu\u011funu g\u00f6sterir. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Neyi Sa\u011flar? Madde 73, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi organlar\u0131 ve \u00fcyeleri i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yler. Bu c\u00fcmle, Meclis i\u00e7indeki usul kurallar\u0131n\u0131n keyf\u00ee bi\u00e7imde uygulanmas\u0131n\u0131 engeller. E\u011fer \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck ba\u011flay\u0131c\u0131 olmasayd\u0131, ayn\u0131 olaylarda farkl\u0131 uygulamalar yap\u0131labilir, \u00e7o\u011funluk veya y\u00f6netim organlar\u0131 usul\u00fc kendi tercihine g\u00f6re esnetebilirdi. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, Meclis \u00fcyeleri bak\u0131m\u0131ndan da g\u00fcvence niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Bir milletvekili hangi \u015fartlarda s\u00f6z alabilece\u011fini, hangi usulle \u00f6nerge verebilece\u011fini, hangi yolla itiraz edebilece\u011fini ve hangi \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenine tabi oldu\u011funu \u00f6nceden bilmelidir. Bu \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik, temsil g\u00f6revinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in gereklidir. Bu ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k ayn\u0131 zamanda Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 i\u00e7in de s\u0131n\u0131rd\u0131r. Divan, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc keyf\u00ee bi\u00e7imde uygulayamaz; \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Anayasaya uygun \u015fekilde ve tarafs\u0131zl\u0131kla i\u015fletilmesini sa\u011flamak zorundad\u0131r. B\u00f6ylece Meclis i\u00e7 d\u00fczeni, ki\u015fisel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131na de\u011fil, yaz\u0131l\u0131 ve ba\u011flay\u0131c\u0131 kurallara dayan\u0131r. A\u00e7\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015fme \u0130lkesi Neden Esast\u0131r? Madde 73, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin kural olarak a\u00e7\u0131k oldu\u011funu belirtir. A\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesi, millet ad\u0131na yap\u0131lan yasama faaliyetinin millet taraf\u0131ndan izlenebilmesini sa\u011flar. Meclis g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri a\u00e7\u0131k oldu\u011funda vatanda\u015f, temsilcilerinin hangi konuda ne s\u00f6yledi\u011fini, hangi gerek\u00e7eyle karar ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kamu meselelerinin nas\u0131l tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilir. A\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fme ilkesi, sadece izlenebilirlik sa\u011flamaz; ayn\u0131 zamanda sorumluluk \u00fcretir. Milletvekilleri, kamuoyunun g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde konu\u015fur, \u00f6neri sunar, itiraz eder ve oy kullan\u0131r. Bu durum temsil g\u00f6revini daha ciddi, daha hesap verebilir ve daha denetlenebilir h\u00e2le getirir. Madde 73\u2019\u00fcn a\u00e7\u0131kl\u0131k vurgusu, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kapal\u0131 devre bir y\u00f6netim alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller. Yasama faaliyeti millet ad\u0131na y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyorsa, bu faaliyetin kural olarak milletin bilgisine a\u00e7\u0131k olmas\u0131 gerekir. Kapal\u0131 oturum ancak istisnai \u015fartlarda ve ger\u00e7ek bir ihtiya\u00e7 varsa d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Kapal\u0131 Oturum Neden \u0130stisnad\u0131r? Madde 73, kapal\u0131 oturumun istisna oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclis g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin soyut veya genel gerek\u00e7elerle kamuya kapat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. \u201cUygun g\u00f6r\u00fclmedi\u201d, \u201chassas konu\u201d, \u201cgerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u201d gibi belirsiz gerek\u00e7eler a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yeterli olamaz. Kapal\u0131 oturum baz\u0131 durumlarda gerekli olabilir. Mill\u00ee g\u00fcvenlik, devlet s\u0131rr\u0131, hassas diplomatik bilgi veya ciddi kamu d\u00fczeni riski gibi somut nedenler g\u00fcndeme gelebilir. Ancak bu ihtiya\u00e7, a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesini tamamen etkisizle\u015ftirecek \u015fekilde geni\u015f yorumlanamaz. Madde 73, kapal\u0131 oturumun istisna oldu\u011funu s\u00f6yleyerek bu alan\u0131 dar tutar. Bu d\u00fczenlemenin amac\u0131, kamu yarar\u0131 ile \u015feffafl\u0131k aras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir denge kurmakt\u0131r. Devletin baz\u0131 hassas bilgileri korumas\u0131 gerekebilir; fakat bu koruma, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli kapal\u0131 h\u00e2le getiren bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015femez. A\u00e7\u0131kl\u0131k as\u0131l, kapal\u0131l\u0131k istisnad\u0131r. Tutanaklar\u0131n Tam, G\u00fcvenli ve Eri\u015filebilir Yay\u0131mlanmas\u0131 Madde 73, a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin tutanaklar\u0131n\u0131n tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015far. Bu h\u00fck\u00fcm, a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesinin yaln\u0131zca oturumun izlenebilmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin sonradan incelenebilmesi, ara\u015ft\u0131r\u0131labilmesi ve denetlenebilmesi i\u00e7in g\u00fcvenilir tutanak d\u00fczeni gerekir. Tutanaklar\u0131n tam olmas\u0131, konu\u015fmalar\u0131n eksiltilmemesini ve yasama s\u00fcrecinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. G\u00fcvenli olmas\u0131, tutanaklar\u0131n sonradan de\u011fi\u015ftirilmemesi, tahrif edilmemesi veya kaybolmamas\u0131 anlam\u0131na gelir. Eri\u015filebilir olmas\u0131 ise vatanda\u015flar\u0131n, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, hukuk\u00e7ular\u0131n ve kamu kurumlar\u0131n\u0131n bu kay\u0131tlara kolayca ula\u015fabilmesini ifade eder. TBMM\u2019nin tutanak metinlerine ili\u015fkin resm\u00ee sayfas\u0131nda farkl\u0131 yasama y\u0131llar\u0131na ait Genel Kurul tutanaklar\u0131 d\u00fczenli bi\u00e7imde yer almaktad\u0131r. TBMM tutanak metinleri, Meclis g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin kamu taraf\u0131ndan takip edilebilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir a\u00e7\u0131kl\u0131k kayna\u011f\u0131d\u0131r. Meclis G\u00fcvenli\u011fi Yasama Faaliyetini Etkileyebilir mi? Madde 73, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bina, tesis, eklenti ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131nda y\u00f6netim ve g\u00fcvenlik hizmetlerinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetiminde y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclis yerle\u015fkesinin g\u00fcvenli\u011fini yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131yla birlikte ele al\u0131r. Meclis g\u00fcvenli\u011fi elbette gereklidir. Ancak g\u00fcvenlik hizmetleri, milletvekillerinin g\u00f6revlerini yapmas\u0131n\u0131 engelleyen, g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri y\u00f6nlendiren, \u00fcyeler \u00fczerinde bask\u0131 kuran veya yasama faaliyetinin do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren bir araca d\u00f6n\u00fc\u015femez. G\u00fcvenlik, Meclisin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in vard\u0131r; Meclisin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in de\u011fil. Bu nedenle g\u00fcvenlik hizmetlerinin Meclis Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetiminde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi \u00f6nemlidir. Yasama organ\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131, y\u00fcr\u00fctme veya ba\u015fka bir d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan fiilen bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Meclis yerle\u015fkesindeki g\u00fcvenlik anlay\u0131\u015f\u0131, yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren koruyucu bir i\u015flev ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. \u0130dari Te\u015fkilat ve Destek Hizmetleri Neden Anayasal G\u00fcvenceye Ba\u011flan\u0131r? Madde 73\u2019\u00fcn son f\u0131kras\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin idari te\u015fkilat\u0131, g\u00fcvenli\u011fi, \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 ve destek hizmetlerinin kanun ve \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclisin sadece Genel Kurul salonundan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder. Yasama faaliyeti, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir idari altyap\u0131 gerektirir. Komisyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, ara\u015ft\u0131rma hizmetleri, tutanak d\u00fczeni, bilgi i\u015flem altyap\u0131s\u0131, ar\u015fivler, g\u00fcvenlik, dan\u0131\u015fmanl\u0131k, bas\u0131n hizmetleri, milletvekillerinin \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 ve teknik destek hizmetleri Meclisin yasama kapasitesini do\u011frudan etkiler. E\u011fer bu alanlar tarafs\u0131z, g\u00fcvenli ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bi\u00e7imde d\u00fczenlenmezse, yasama faaliyeti fiilen zay\u0131flayabilir. Bu y\u00fczden Madde 73, idari te\u015fkilat ve destek hizmetlerinin d\u00fczenlenmesinde d\u00f6rt ilkeyi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r: yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131kl\u0131k, tarafs\u0131zl\u0131k ve milletvekillerinin g\u00f6rev g\u00fcvenceleri. Bu ilkeler korunmadan yap\u0131lacak bir idari d\u00fczenleme, Meclisin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde \u00e7al\u0131\u015fan fakat fiilen ba\u011f\u0131ml\u0131 h\u00e2le gelen bir organa d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7abilir. Madde 73\u2019\u00fcn Kurdu\u011fu G\u00fcvence Sistemi Madde 73, tek tek bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda farkl\u0131 alanlar\u0131 d\u00fczenliyor gibi g\u00f6r\u00fclebilir. Ancak bu h\u00fck\u00fcmler birlikte okundu\u011funda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u00e7 i\u015fleyi\u015f g\u00fcvence sistemi ortaya \u00e7\u0131kar. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fulcu kurulmas\u0131, Meclis Ba\u015fkan\u0131n\u0131n nitelikli oylama s\u00fcre\u00e7leriyle se\u00e7ilmesi, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131, tutanaklar\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131 ve g\u00fcvenlik hizmetlerinin yasama faaliyetini bask\u0131lamamas\u0131 ayn\u0131 anayasal mant\u0131\u011f\u0131n par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Alan Anayasal G\u00fcvence Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 \u00c7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulur. Meclis Ba\u015fkan\u0131 se\u00e7imi Gizli oy ve kademeli \u00e7o\u011funluk sistemi uygulan\u0131r. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamaz ve t\u00fcm \u00fcyeler i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r. Genel Kurul g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri Kural olarak a\u00e7\u0131kt\u0131r; kapal\u0131 oturum istisnad\u0131r. Tutanaklar Tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlan\u0131r. Meclis g\u00fcvenli\u011fi Yasama faaliyetini engelleme veya bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz. Bu tablo, Madde 73\u2019\u00fcn Meclis i\u00e7 d\u00fczenini yaln\u0131zca verimlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, anayasal me\u015fruiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Vatanda\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Madde 73\u2019\u00fcn \u00d6nemi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ilk bak\u0131\u015fta yaln\u0131zca milletvekillerini ilgilendiren konular gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Oysa bu madde vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011frudan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meclisin nas\u0131l y\u00f6netildi\u011fi, vatanda\u015f\u0131n iradesinin nas\u0131l temsil edildi\u011fini belirler. Madde 73 sayesinde vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fu g\u00fcvenceler olu\u015fur: \u00c7o\u011fulcu Meclis y\u00f6netimi: Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 \u00e7o\u011funlu\u011fun fiil\u00ee tekeline b\u0131rak\u0131lamaz. Tarafs\u0131z oturum d\u00fczeni: Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 belirli gruplar\u0131n lehine y\u00f6nlendirilemez. A\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fme ilkesi: Genel Kurul faaliyetleri kural olarak kamuya a\u00e7\u0131k y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. G\u00fcvenilir tutanak: A\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin kay\u0131tlar\u0131 tam ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlan\u0131r. Yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131: Meclis g\u00fcvenli\u011fi veya idari hizmetler bask\u0131 arac\u0131 yap\u0131lamaz. Anayasaya ba\u011fl\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck: Meclisin kendi kurallar\u0131 dahi anayasal s\u0131n\u0131r i\u00e7inde kal\u0131r. Bu g\u00fcvenceler, vatanda\u015f\u0131n Meclise duydu\u011fu g\u00fcveni g\u00fc\u00e7lendirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc millet ad\u0131na karar alan bir organ\u0131n yaln\u0131zca se\u00e7imle olu\u015fmas\u0131 yetmez; \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeninin de a\u00e7\u0131k, adil, denetlenebilir ve tarafs\u0131z olmas\u0131 gerekir. Sonu\u00e7: Meclisin \u0130\u00e7 D\u00fczeni Millet \u0130radesinin G\u00fcvencesidir T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, toplant\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131; Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde yasama organ\u0131n\u0131n yaln\u0131zca d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 de\u011fil, kendi i\u00e7 i\u015fleyi\u015finde de anayasal ilkelere ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel d\u00fczenlemelerden biridir. Madde 73, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fulculuk, adil temsil ve tarafs\u0131zl\u0131kla kurulmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015farak Meclis y\u00f6netiminin \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan fiilen tekelle\u015ftirilmesini \u00f6nler. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlerinden biri, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc Anayasaya ba\u011fl\u0131 ve Meclis organlar\u0131 ile \u00fcyeleri i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 bir metin olarak konumland\u0131rmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece Meclisin kendi \u00e7al\u0131\u015fma kurallar\u0131 dahi keyf\u00eeli\u011fe kapal\u0131 h\u00e2le gelir. Kapal\u0131 oturumun istisna olmas\u0131, a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin tutanaklar\u0131n\u0131n tam, g\u00fcvenli ve eri\u015filebilir bi\u00e7imde yay\u0131mlanmas\u0131 ise yasama faaliyetinin kamu denetimine a\u00e7\u0131k kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Sonu\u00e7 olarak Madde 73, Meclisin i\u00e7 d\u00fczenini basit bir idari mesele olarak de\u011fil, millet iradesinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesinin \u015fart\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131ndan g\u00fcvenlik hizmetlerine, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckten tutanak d\u00fczenine kadar b\u00fct\u00fcn alanlarda \u00e7o\u011fulculuk, a\u00e7\u0131kl\u0131k, tarafs\u0131zl\u0131k, yasama ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00f6rev g\u00fcvencesi birlikte korunur. Bu nedenle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, bu anayasa modelinde yaln\u0131zca Meclisi y\u00f6neten bir kurul de\u011fil; Meclisin adil, g\u00fcvenilir ve millet ad\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan anayasal emniyet mekanizmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":286,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-285","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasama-ve-millet-temsili"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":288,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285\/revisions\/288"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}