{"id":276,"date":"2026-06-18T08:08:06","date_gmt":"2026-06-18T08:08:06","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=276"},"modified":"2026-06-18T08:08:06","modified_gmt":"2026-06-18T08:08:06","slug":"milli-liyakat-anayasasinda-yasama-yetkisinin-devredilemezligi-madde-70","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/milli-liyakat-anayasasinda-yasama-yetkisinin-devredilemezligi-madde-70\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Yasama Yetkisinin Devredilemezli\u011fi (Madde 70)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi<\/strong>, millet ad\u0131na kanun koyma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ba\u015fka bir organa, makama veya idari yap\u0131ya aktar\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden en temel anayasal ilkelerden biridir. Bir \u00fclkede kanun koyma yetkisinin kime ait oldu\u011fu, yaln\u0131zca kurumlar aras\u0131 g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131 meselesi de\u011fildir; do\u011frudan do\u011fruya egemenli\u011fin nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, vatanda\u015f\u0131n hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin hangi usulle belirlenece\u011fini ve y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n nerede ba\u015flay\u0131p nerede bitece\u011fini g\u00f6sterir. Bu nedenle yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, hukuk devletinin sessiz fakat belirleyici omurgalar\u0131ndan biridir. Kanunla d\u00fczenlenmesi gereken bir alan, idari kararlarla veya y\u00fcr\u00fctmenin tek tarafl\u0131 i\u015flemleriyle doldurulursa, vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik zay\u0131flar; Meclis iradesi etkisizle\u015fir ve kamu g\u00fcc\u00fc denetimsiz geni\u015fleme e\u011filimi g\u00f6sterebilir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 70, bu riske kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k ve kesin bir s\u0131n\u0131r koyar. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanun koyma yetkisi devredilemez. Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 ise yaln\u0131zca kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ve kanuna ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla d\u00fczenleyici i\u015flem yapabilir. Bu yakla\u015f\u0131m, y\u00fcr\u00fctmenin i\u015fleyi\u015fini tamamen kilitlemez; fakat y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme alan\u0131n\u0131 <strong>kanuna ba\u011fl\u0131, haklara sayg\u0131l\u0131, yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k ve stratejik devlet planlar\u0131yla uyumlu<\/strong> bir zeminde tutar. B\u00f6ylece d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisi, kanun koyma yetkisine d\u00f6n\u00fc\u015fmez; idare, Meclisin yerine ge\u00e7emez.<\/p>\n<p>Madde 70\u2019in anayasal de\u011feri, devlet y\u00f6netiminde h\u0131z ile me\u015fruiyet aras\u0131nda kurdu\u011fu dengede ortaya \u00e7\u0131kar. Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131, kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in y\u00f6netmelik, karar, tebli\u011f, genelge veya benzeri d\u00fczenleyici i\u015flemler yapmak zorunda kalabilir. Ancak bu i\u015flemler, kanunun \u00e7izdi\u011fi \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde kalmal\u0131d\u0131r. Haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan, yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck do\u011furan veya kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda h\u00fck\u00fcm tesis eden bir d\u00fczenleyici i\u015flem, art\u0131k uygulama arac\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar ve yasama yetkisine m\u00fcdahale niteli\u011fi kazan\u0131r. Madde 70, tam olarak bu noktada anayasal fren g\u00f6revini \u00fcstlenir.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 70 \u2013 Yasama Yetkisinin Devredilemezli\u011fi ve Y\u00fcr\u00fctmenin D\u00fczenleyici \u0130\u015flem Yetkisi<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanun koyma yetkisi devredilemez.<\/p>\n<p>Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 yaln\u0131zca kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ve kanuna ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131yla d\u00fczenleyici i\u015flem yapabilir.<\/p>\n<p>D\u00fczenleyici i\u015flemler haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getiremez ve kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda h\u00fck\u00fcm tesis edemez.<\/p>\n<p>Bu i\u015flemler Anayasaya, kanuna ve stratejik devlet planlar\u0131na uygun olmak zorundad\u0131r. Yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Yasama Yetkisi Neden Devredilemez?<\/h2>\n<p>Yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin millet ad\u0131na kulland\u0131\u011f\u0131 kanun koyma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ba\u015fka bir organa b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc kanun, vatanda\u015f\u0131n haklar\u0131n\u0131, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini, kamu kurumlar\u0131n\u0131n g\u00f6revlerini ve devletin i\u015fleyi\u015f s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen en temel hukuk arac\u0131d\u0131r. Bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yetkinin, do\u011frudan temsil ilkesine dayanmayan idari yap\u0131lara aktar\u0131lmas\u0131 anayasal dengeyi bozar.<\/p>\n<p>Buradaki mesele yaln\u0131zca \u201ckim karar verecek?\u201d sorusu de\u011fildir. As\u0131l mesele, vatanda\u015f\u0131n hayat\u0131n\u0131 etkileyen temel kurallar\u0131n hangi usulle yap\u0131laca\u011f\u0131d\u0131r. Kanunlar, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr, tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r, kabul edilir ve kamuya a\u00e7\u0131k bir yasama s\u00fcrecinden ge\u00e7er. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemleri daha h\u0131zl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131labilir; fakat bu h\u0131z, demokratik me\u015fruiyetin yerine ge\u00e7emez.<\/p>\n<p>Madde 70 bu nedenle ilk c\u00fcmlede kesin bir h\u00fck\u00fcm kurar: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanun koyma yetkisi devredilemez. Bu ifade, y\u00fcr\u00fctmeye veya ba\u015fka bir kuruma \u201ckanun gibi\u201d genel, asli ve ba\u011f\u0131ms\u0131z kural koyma alan\u0131 b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Y\u00fcr\u00fctme, kanunu uygulayabilir; fakat kanunun yerine ge\u00e7emez.<\/p>\n<h2>Y\u00fcr\u00fctmenin D\u00fczenleyici \u0130\u015flem Yetkisi Ne Kadard\u0131r?<\/h2>\n<p>Devlet y\u00f6netiminde her ayr\u0131nt\u0131n\u0131n kanunda tek tek yaz\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kanunlar genel \u00e7er\u00e7eveyi \u00e7izer; idare ise bu \u00e7er\u00e7evenin uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak baz\u0131 teknik d\u00fczenlemeler yapar. Bu y\u00fczden y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisi tamamen gereksiz de\u011fildir. Aksine, kamu hizmetlerinin d\u00fczenli y\u00fcr\u00fcyebilmesi i\u00e7in belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde zorunludur.<\/p>\n<p>Ancak Madde 70, bu yetkiyi iki temel \u015fartla s\u0131n\u0131rlar. Birincisi, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 yaln\u0131zca kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla d\u00fczenleyici i\u015flem yapabilir. \u0130kincisi, bu i\u015flemler kanuna ayk\u0131r\u0131 olamaz. Yani y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi <strong>asli de\u011fil, ba\u011fl\u0131 bir yetkidir<\/strong>. Kanundan do\u011far, kanunla s\u0131n\u0131rlan\u0131r ve kanuna ayk\u0131r\u0131 kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Bu ayr\u0131m, hukuk devleti bak\u0131m\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. E\u011fer y\u00fcr\u00fctme, kanun olmadan veya kanuna ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenleme yapabilirse, vatanda\u015f\u0131n hukuki konumu idarenin de\u011fi\u015fken tercihlerine ba\u011fl\u0131 h\u00e2le gelir. Madde 70, y\u00fcr\u00fctmenin uygulama g\u00fcc\u00fcn\u00fc kabul eder; fakat bu g\u00fcc\u00fcn kanun koyma yetkisine d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller.<\/p>\n<h2>D\u00fczenleyici \u0130\u015flem Kanunun Yerine Ge\u00e7ebilir mi?<\/h2>\n<p>Madde 70\u2019in en a\u00e7\u0131k cevap verdi\u011fi sorulardan biri budur: Hay\u0131r, d\u00fczenleyici i\u015flem kanunun yerine ge\u00e7emez. Y\u00fcr\u00fctmenin yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenleyici i\u015flemler haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getiremez ve kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda h\u00fck\u00fcm tesis edemez.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm, vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir koruma sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin bir ki\u015finin temel hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131, ancak anayasal ve kanuni dayana\u011f\u0131 olan a\u00e7\u0131k kurallarla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130dare, yaln\u0131zca kendi d\u00fczenleyici i\u015flemiyle yeni bir hak s\u0131n\u0131rlamas\u0131 olu\u015fturamaz. Ayn\u0131 \u015fekilde kanunda yer almayan bir mali, idari veya ki\u015fisel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de d\u00fczenleyici i\u015flemle vatanda\u015f\u0131n \u00fczerine y\u00fckleyemez.<\/p>\n<p>Bu s\u0131n\u0131r\u0131n mant\u0131\u011f\u0131 \u015fudur: Kanunla yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey kanunla yap\u0131l\u0131r; idari i\u015flemle yap\u0131lamaz. D\u00fczenleyici i\u015flem, kanunu a\u00e7\u0131klayabilir, uygulamay\u0131 d\u00fczenleyebilir, teknik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6sterebilir; fakat <u>kanunda bulunmayan yeni bir hukuk alan\u0131 icat edemez<\/u>.<\/p>\n<h2>Haklar\u0131n S\u0131n\u0131rlanmas\u0131nda Kanunilik G\u00fcvencesi<\/h2>\n<p>Madde 70\u2019in haklar bak\u0131m\u0131ndan en \u00f6nemli sonucu, haklar\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemleriyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamamas\u0131d\u0131r. Bu, \u201ckanunilik\u201d ilkesinin do\u011frudan bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Vatanda\u015f\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, m\u00fclkiyet hakk\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131, \u00f6zel hayat\u0131, e\u011fitim hakk\u0131 veya kamu hizmetlerine eri\u015fimi gibi alanlarda getirilecek s\u0131n\u0131rlamalar, idarenin tek tarafl\u0131 d\u00fczenleme yetkisine b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Bu ilke, vatanda\u015f\u0131n devlete kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc kanun, daha a\u00e7\u0131k bir me\u015fruiyet s\u00fcrecinden ge\u00e7er. Mecliste g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr, kabul edilir, yay\u0131mlan\u0131r ve denetlenebilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fczenleyici i\u015flemler daha idari bir nitelik ta\u015f\u0131r. Bu nedenle hak alan\u0131na dokunan esasl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n kanunla belirlenmesi gerekir.<\/p>\n<p>Madde 70\u2019in \u201cd\u00fczenleyici i\u015flemler haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz\u201d c\u00fcmlesi, y\u00fcr\u00fctmenin kamu d\u00fczeni veya idari kolayl\u0131k gerek\u00e7esiyle hak alan\u0131n\u0131 geni\u015f bi\u00e7imde daraltmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. B\u00f6ylece birey, yaln\u0131zca idarenin de\u011fi\u015fen yorumlar\u0131na g\u00f6re de\u011fil; \u00f6nceden bilinen, kanuni ve anayasal kurallara g\u00f6re hareket eder.<\/p>\n<h2>Kanunda \u00d6ng\u00f6r\u00fclmeyen Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck Getirilemez<\/h2>\n<p>D\u00fczenleyici i\u015flemlerle kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getirilememesi, Madde 70\u2019in kamu y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan en pratik h\u00fck\u00fcmlerinden biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnl\u00fck hayatta vatanda\u015f ve kurumlar \u00e7o\u011fu zaman idari d\u00fczenlemelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r. Ba\u015fvuru \u015fartlar\u0131, izin s\u00fcre\u00e7leri, belge y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, bildirim usulleri, teknik standartlar veya idari prosed\u00fcrler \u00e7o\u011funlukla d\u00fczenleyici i\u015flemlerle belirlenir.<\/p>\n<p>Ancak bu i\u015flemler, kanunun \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi yeni ve a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler do\u011furamaz. \u0130dare, kanunu uygularken s\u00fcreci d\u00fczenleyebilir; fakat kanunda yer almayan yeni bir mecburiyet olu\u015fturamaz. Bu durum hem vatanda\u015f hem de \u00f6zel sekt\u00f6r bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik sa\u011flar.<\/p>\n<p>Bu s\u0131n\u0131r \u00f6zellikle \u015fu alanlarda \u00f6nemlidir:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler:<\/strong> Kanunda olmayan \u00f6deme, kesinti veya mali sorumluluk getirilemez.<\/li>\n<li><strong>\u0130dari izinler:<\/strong> Kanuni dayana\u011f\u0131 olmayan izin \u015fartlar\u0131 \u00fcretilemez.<\/li>\n<li><strong>Belge ve bildirim zorunluluklar\u0131:<\/strong> Kanunun amac\u0131 a\u015f\u0131lacak \u015fekilde yeni prosed\u00fcr y\u00fcklenemez.<\/li>\n<li><strong>Hak kullan\u0131m \u015fartlar\u0131:<\/strong> Vatanda\u015f\u0131n hakk\u0131n\u0131 kullanmas\u0131 idari i\u015flemle gereksiz bi\u00e7imde zorla\u015ft\u0131r\u0131lamaz.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu g\u00fcvence, y\u00fcr\u00fctmenin uygulama alan\u0131n\u0131 d\u00fczenli tutarken vatanda\u015f\u0131n keyf\u00ee idari y\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 engeller.<\/p>\n<h2>Stratejik Devlet Planlar\u0131na Uygunluk Ne Sa\u011flar?<\/h2>\n<p>Madde 70\u2019in \u00f6zg\u00fcn y\u00f6nlerinden biri, d\u00fczenleyici i\u015flemlerin yaln\u0131zca Anayasaya ve kanuna de\u011fil, ayn\u0131 zamanda stratejik devlet planlar\u0131na da uygun olmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, y\u00fcr\u00fctmenin k\u0131sa vadeli idari tercihlerle uzun vadeli devlet hedeflerini zay\u0131flatmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye y\u00f6neliktir.<\/p>\n<p>Stratejik devlet planlar\u0131, kamu y\u00f6netiminin s\u00fcreklili\u011fini ve uzun vadeli y\u00f6nelimini ifade eder. E\u011fitim, teknoloji, ekonomi, \u00e7evre, g\u00fcvenlik, altyap\u0131, insan kayna\u011f\u0131 ve kurumsal kapasite gibi alanlarda devletin planl\u0131 hareket etmesi gerekir. D\u00fczenleyici i\u015flemler bu planlara ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde yap\u0131l\u0131rsa, kamu y\u00f6netimi par\u00e7al\u0131 ve tutars\u0131z h\u00e2le gelir.<\/p>\n<p>Bu nedenle Madde 70, y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisini yaln\u0131zca dar hukukilik denetimine de\u011fil, ayn\u0131 zamanda planl\u0131 devlet y\u00f6netimi anlay\u0131\u015f\u0131na da ba\u011flar. B\u00f6ylece idare, kanuna uygun g\u00f6r\u00fcnse bile anayasal planlama \u00e7er\u00e7evesini bozan d\u00fczenlemeler yapamaz. Bu yakla\u015f\u0131m, <em>g\u00fcn\u00fcbirlik kararlarla devlet akl\u0131n\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131<\/em> \u00f6nleyen \u00f6nemli bir anayasal ilkedir.<\/p>\n<h2>Yarg\u0131 Yolunun A\u00e7\u0131k Olmas\u0131 Neden Kritik?<\/h2>\n<p>Madde 70\u2019in son c\u00fcmlesi, d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan en \u00f6nemli denetim kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7ar: Yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisinin yaln\u0131zca siyasi veya idari denetime de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131z yarg\u0131 denetimine de tabi oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131k oldu\u011funda, vatanda\u015flar, kurumlar veya menfaati etkilenen ki\u015filer hukuka ayk\u0131r\u0131 d\u00fczenleyici i\u015flemlere kar\u015f\u0131 dava a\u00e7abilir. B\u00f6ylece y\u00fcr\u00fctmenin i\u015flemleri Anayasaya, kanuna ve hukukun genel ilkelerine uygunluk bak\u0131m\u0131ndan denetlenir. \u0130dari yarg\u0131 denetimi, d\u00fczenleyici i\u015flemlerin uygulamada keyf\u00ee sonu\u00e7lar do\u011furmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen en \u00f6nemli ara\u00e7lardan biridir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de norm denetimi ve idari i\u015flem denetimi farkl\u0131 alanlarda i\u015fleyen iki \u00f6nemli g\u00fcvencedir. Kanunlar\u0131n ve baz\u0131 normlar\u0131n anayasaya uygunlu\u011fu bak\u0131m\u0131ndan <a href=\"https:\/\/www.anayasa.gov.tr\/tr\/mahkeme\/gorev-ve-yetkileri\/norm-denetimi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Anayasa Mahkemesinin norm denetimi<\/a> \u00f6ne \u00e7\u0131karken, idarenin d\u00fczenleyici i\u015flemleri bak\u0131m\u0131ndan idari yarg\u0131 denetimi \u00f6zel \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Dan\u0131\u015ftay\u0131n kurumsal yay\u0131nlar\u0131nda da d\u00fczenleyici i\u015flemlerin yarg\u0131sal denetimi, idari yarg\u0131n\u0131n temel alanlar\u0131ndan biri olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eve, Madde 70\u2019in \u201cyarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fcn neden vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Yasama ile Y\u00fcr\u00fctme Aras\u0131ndaki S\u0131n\u0131r \u00c7izgisi<\/h2>\n<p>Madde 70, yasama ile y\u00fcr\u00fctme aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131 sade fakat g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde \u00e7izer. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi kanun koyar; y\u00fcr\u00fctme ise bu kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n d\u00fczenleyici i\u015flem yapabilmesi, onun kanun koyma yetkisine sahip oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n<p>Bu ayr\u0131m\u0131n bozulmas\u0131, devlet y\u00f6netiminde ciddi sonu\u00e7lar do\u011furabilir. Y\u00fcr\u00fctme, d\u00fczenleyici i\u015flem ad\u0131 alt\u0131nda haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlamaya, yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirmeye veya kanun alan\u0131na girmeye ba\u015flarsa, Meclisin kanun koyma yetkisi \u015feklen var olsa bile fiilen zay\u0131flar. Madde 70 bu ihtimali engeller.<\/p>\n<p>Bu maddeyi tek bir ilke etraf\u0131nda okumak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: <strong>Y\u00fcr\u00fctme uygular, Meclis kanun koyar.<\/strong> Y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemleri ancak kanunun hizmetinde anlam kazan\u0131r. Kanunun yerine ge\u00e7en, kanunu a\u015fan veya kanunun bo\u015f b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 asli alan\u0131 dolduran i\u015flemler, anayasal s\u0131n\u0131r\u0131 ihlal eder.<\/p>\n<h2>Vatanda\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Madde 70\u2019in \u00d6nemi<\/h2>\n<p>Madde 70, ilk bak\u0131\u015fta kurumlar aras\u0131 yetki payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenliyor gibi g\u00f6r\u00fcnse de vatanda\u015f\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan do\u011frudan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc vatanda\u015f \u00e7o\u011fu zaman devletle kanun metinleri \u00fczerinden de\u011fil, idarenin uygulamalar\u0131 ve d\u00fczenleyici i\u015flemleri \u00fczerinden kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Bir y\u00f6netmelik, genelge veya idari d\u00fczenleme vatanda\u015f\u0131n ba\u015fvurusunu, hakk\u0131n\u0131, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya kamu hizmetine eri\u015fimini etkileyebilir.<\/p>\n<p>Bu madde sayesinde vatanda\u015f \u015fu g\u00fcvencelere sahip olur:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Kanuni dayanak g\u00fcvencesi:<\/strong> Hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler idarenin keyf\u00ee d\u00fczenlemelerine b\u0131rak\u0131lamaz.<\/li>\n<li><strong>Hak korumas\u0131:<\/strong> D\u00fczenleyici i\u015flemler temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz.<\/li>\n<li><strong>\u00d6ng\u00f6r\u00fclebilirlik:<\/strong> Kanunda olmayan yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler idari i\u015flemle getirilemez.<\/li>\n<li><strong>Planl\u0131 y\u00f6netim:<\/strong> D\u00fczenleyici i\u015flemler stratejik devlet planlar\u0131yla uyumlu olmak zorundad\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Yarg\u0131sal koruma:<\/strong> Hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flemlere kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu g\u00fcvenceler, vatanda\u015f\u0131n kamu g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda daha korunakl\u0131 bir konuma sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Devlet g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr; fakat bu g\u00fc\u00e7, kanunla s\u0131n\u0131rl\u0131 ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olmak zorundad\u0131r.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: Kanun Koyma Yetkisi Mecliste, Uygulama Yetkisi Y\u00fcr\u00fctmede Kal\u0131r<\/h2>\n<p>Yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019n\u0131n hukuk devleti anlay\u0131\u015f\u0131nda merkezi bir yere sahiptir. Madde 70, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanun koyma yetkisinin ba\u015fka bir organa devredilemeyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyarak millet ad\u0131na kullan\u0131lan yasama g\u00fcc\u00fcn\u00fc korur. Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleyici i\u015flem yapma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131n\u0131r; ancak bu imk\u00e2n yaln\u0131zca kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ve kanuna ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p>Bu maddenin as\u0131l g\u00fcc\u00fc, y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisini haklar, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, kanun alan\u0131, anayasal planlama ve yarg\u0131 denetimi bak\u0131m\u0131ndan s\u0131n\u0131rlamas\u0131d\u0131r. D\u00fczenleyici i\u015flemler haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getiremez ve kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda h\u00fck\u00fcm tesis edemez. Ayr\u0131ca Anayasaya, kanuna ve stratejik devlet planlar\u0131na uygun olmak zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Madde 70, devlet y\u00f6netiminde hem i\u015fleyi\u015f hem s\u0131n\u0131r \u00fcretir. Y\u00fcr\u00fctmenin uygulama g\u00fcc\u00fcn\u00fc tan\u0131r; fakat bu g\u00fcc\u00fcn Meclisin kanun koyma yetkisini a\u015f\u0131nd\u0131rmas\u0131na izin vermez. B\u00f6ylece yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, yaln\u0131zca teorik bir anayasa ilkesi olarak de\u011fil; <strong>vatanda\u015f\u0131 keyf\u00ee idari d\u00fczenlemelere kar\u015f\u0131 koruyan, Meclis iradesini g\u00fcvence alt\u0131na alan ve y\u00fcr\u00fctmeyi hukuk i\u00e7inde tutan<\/strong> somut bir anayasal mekanizma h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, millet ad\u0131na kanun koyma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ba\u015fka bir organa, makama veya idari yap\u0131ya aktar\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden en temel anayasal ilkelerden biridir. Bir \u00fclkede kanun koyma yetkisinin kime ait oldu\u011fu, yaln\u0131zca kurumlar aras\u0131 g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131 meselesi de\u011fildir; do\u011frudan do\u011fruya egemenli\u011fin nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, vatanda\u015f\u0131n hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin hangi usulle belirlenece\u011fini ve y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n nerede ba\u015flay\u0131p nerede bitece\u011fini g\u00f6sterir. Bu nedenle yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, hukuk devletinin sessiz fakat belirleyici omurgalar\u0131ndan biridir. Kanunla d\u00fczenlenmesi gereken bir alan, idari kararlarla veya y\u00fcr\u00fctmenin tek tarafl\u0131 i\u015flemleriyle doldurulursa, vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik zay\u0131flar; Meclis iradesi etkisizle\u015fir ve kamu g\u00fcc\u00fc denetimsiz geni\u015fleme e\u011filimi g\u00f6sterebilir. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 70, bu riske kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k ve kesin bir s\u0131n\u0131r koyar. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanun koyma yetkisi devredilemez. Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 ise yaln\u0131zca kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ve kanuna ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla d\u00fczenleyici i\u015flem yapabilir. Bu yakla\u015f\u0131m, y\u00fcr\u00fctmenin i\u015fleyi\u015fini tamamen kilitlemez; fakat y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme alan\u0131n\u0131 kanuna ba\u011fl\u0131, haklara sayg\u0131l\u0131, yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k ve stratejik devlet planlar\u0131yla uyumlu bir zeminde tutar. B\u00f6ylece d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisi, kanun koyma yetkisine d\u00f6n\u00fc\u015fmez; idare, Meclisin yerine ge\u00e7emez. Madde 70\u2019in anayasal de\u011feri, devlet y\u00f6netiminde h\u0131z ile me\u015fruiyet aras\u0131nda kurdu\u011fu dengede ortaya \u00e7\u0131kar. Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131, kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in y\u00f6netmelik, karar, tebli\u011f, genelge veya benzeri d\u00fczenleyici i\u015flemler yapmak zorunda kalabilir. Ancak bu i\u015flemler, kanunun \u00e7izdi\u011fi \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde kalmal\u0131d\u0131r. Haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan, yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck do\u011furan veya kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda h\u00fck\u00fcm tesis eden bir d\u00fczenleyici i\u015flem, art\u0131k uygulama arac\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar ve yasama yetkisine m\u00fcdahale niteli\u011fi kazan\u0131r. Madde 70, tam olarak bu noktada anayasal fren g\u00f6revini \u00fcstlenir. Madde 70 \u2013 Yasama Yetkisinin Devredilemezli\u011fi ve Y\u00fcr\u00fctmenin D\u00fczenleyici \u0130\u015flem Yetkisi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanun koyma yetkisi devredilemez. Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 yaln\u0131zca kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ve kanuna ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131yla d\u00fczenleyici i\u015flem yapabilir. D\u00fczenleyici i\u015flemler haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getiremez ve kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda h\u00fck\u00fcm tesis edemez. Bu i\u015flemler Anayasaya, kanuna ve stratejik devlet planlar\u0131na uygun olmak zorundad\u0131r. Yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Yasama Yetkisi Neden Devredilemez? Yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin millet ad\u0131na kulland\u0131\u011f\u0131 kanun koyma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ba\u015fka bir organa b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc kanun, vatanda\u015f\u0131n haklar\u0131n\u0131, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini, kamu kurumlar\u0131n\u0131n g\u00f6revlerini ve devletin i\u015fleyi\u015f s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen en temel hukuk arac\u0131d\u0131r. Bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yetkinin, do\u011frudan temsil ilkesine dayanmayan idari yap\u0131lara aktar\u0131lmas\u0131 anayasal dengeyi bozar. Buradaki mesele yaln\u0131zca \u201ckim karar verecek?\u201d sorusu de\u011fildir. As\u0131l mesele, vatanda\u015f\u0131n hayat\u0131n\u0131 etkileyen temel kurallar\u0131n hangi usulle yap\u0131laca\u011f\u0131d\u0131r. Kanunlar, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr, tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r, kabul edilir ve kamuya a\u00e7\u0131k bir yasama s\u00fcrecinden ge\u00e7er. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemleri daha h\u0131zl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131labilir; fakat bu h\u0131z, demokratik me\u015fruiyetin yerine ge\u00e7emez. Madde 70 bu nedenle ilk c\u00fcmlede kesin bir h\u00fck\u00fcm kurar: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanun koyma yetkisi devredilemez. Bu ifade, y\u00fcr\u00fctmeye veya ba\u015fka bir kuruma \u201ckanun gibi\u201d genel, asli ve ba\u011f\u0131ms\u0131z kural koyma alan\u0131 b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Y\u00fcr\u00fctme, kanunu uygulayabilir; fakat kanunun yerine ge\u00e7emez. Y\u00fcr\u00fctmenin D\u00fczenleyici \u0130\u015flem Yetkisi Ne Kadard\u0131r? Devlet y\u00f6netiminde her ayr\u0131nt\u0131n\u0131n kanunda tek tek yaz\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kanunlar genel \u00e7er\u00e7eveyi \u00e7izer; idare ise bu \u00e7er\u00e7evenin uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak baz\u0131 teknik d\u00fczenlemeler yapar. Bu y\u00fczden y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisi tamamen gereksiz de\u011fildir. Aksine, kamu hizmetlerinin d\u00fczenli y\u00fcr\u00fcyebilmesi i\u00e7in belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde zorunludur. Ancak Madde 70, bu yetkiyi iki temel \u015fartla s\u0131n\u0131rlar. Birincisi, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 yaln\u0131zca kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla d\u00fczenleyici i\u015flem yapabilir. \u0130kincisi, bu i\u015flemler kanuna ayk\u0131r\u0131 olamaz. Yani y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi asli de\u011fil, ba\u011fl\u0131 bir yetkidir. Kanundan do\u011far, kanunla s\u0131n\u0131rlan\u0131r ve kanuna ayk\u0131r\u0131 kullan\u0131lamaz. Bu ayr\u0131m, hukuk devleti bak\u0131m\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. E\u011fer y\u00fcr\u00fctme, kanun olmadan veya kanuna ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenleme yapabilirse, vatanda\u015f\u0131n hukuki konumu idarenin de\u011fi\u015fken tercihlerine ba\u011fl\u0131 h\u00e2le gelir. Madde 70, y\u00fcr\u00fctmenin uygulama g\u00fcc\u00fcn\u00fc kabul eder; fakat bu g\u00fcc\u00fcn kanun koyma yetkisine d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller. D\u00fczenleyici \u0130\u015flem Kanunun Yerine Ge\u00e7ebilir mi? Madde 70\u2019in en a\u00e7\u0131k cevap verdi\u011fi sorulardan biri budur: Hay\u0131r, d\u00fczenleyici i\u015flem kanunun yerine ge\u00e7emez. Y\u00fcr\u00fctmenin yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenleyici i\u015flemler haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getiremez ve kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda h\u00fck\u00fcm tesis edemez. Bu h\u00fck\u00fcm, vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir koruma sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin bir ki\u015finin temel hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131, ancak anayasal ve kanuni dayana\u011f\u0131 olan a\u00e7\u0131k kurallarla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130dare, yaln\u0131zca kendi d\u00fczenleyici i\u015flemiyle yeni bir hak s\u0131n\u0131rlamas\u0131 olu\u015fturamaz. Ayn\u0131 \u015fekilde kanunda yer almayan bir mali, idari veya ki\u015fisel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de d\u00fczenleyici i\u015flemle vatanda\u015f\u0131n \u00fczerine y\u00fckleyemez. Bu s\u0131n\u0131r\u0131n mant\u0131\u011f\u0131 \u015fudur: Kanunla yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey kanunla yap\u0131l\u0131r; idari i\u015flemle yap\u0131lamaz. D\u00fczenleyici i\u015flem, kanunu a\u00e7\u0131klayabilir, uygulamay\u0131 d\u00fczenleyebilir, teknik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6sterebilir; fakat kanunda bulunmayan yeni bir hukuk alan\u0131 icat edemez. Haklar\u0131n S\u0131n\u0131rlanmas\u0131nda Kanunilik G\u00fcvencesi Madde 70\u2019in haklar bak\u0131m\u0131ndan en \u00f6nemli sonucu, haklar\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemleriyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamamas\u0131d\u0131r. Bu, \u201ckanunilik\u201d ilkesinin do\u011frudan bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Vatanda\u015f\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, m\u00fclkiyet hakk\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131, \u00f6zel hayat\u0131, e\u011fitim hakk\u0131 veya kamu hizmetlerine eri\u015fimi gibi alanlarda getirilecek s\u0131n\u0131rlamalar, idarenin tek tarafl\u0131 d\u00fczenleme yetkisine b\u0131rak\u0131lamaz. Bu ilke, vatanda\u015f\u0131n devlete kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc kanun, daha a\u00e7\u0131k bir me\u015fruiyet s\u00fcrecinden ge\u00e7er. Mecliste g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr, kabul edilir, yay\u0131mlan\u0131r ve denetlenebilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fczenleyici i\u015flemler daha idari bir nitelik ta\u015f\u0131r. Bu nedenle hak alan\u0131na dokunan esasl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n kanunla belirlenmesi gerekir. Madde 70\u2019in \u201cd\u00fczenleyici i\u015flemler haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz\u201d c\u00fcmlesi, y\u00fcr\u00fctmenin kamu d\u00fczeni veya idari kolayl\u0131k gerek\u00e7esiyle hak alan\u0131n\u0131 geni\u015f bi\u00e7imde daraltmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. B\u00f6ylece birey, yaln\u0131zca idarenin de\u011fi\u015fen yorumlar\u0131na g\u00f6re de\u011fil; \u00f6nceden bilinen, kanuni ve anayasal kurallara g\u00f6re hareket eder. Kanunda \u00d6ng\u00f6r\u00fclmeyen Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck Getirilemez D\u00fczenleyici i\u015flemlerle kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getirilememesi, Madde 70\u2019in kamu y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan en pratik h\u00fck\u00fcmlerinden biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnl\u00fck hayatta vatanda\u015f ve kurumlar \u00e7o\u011fu zaman idari d\u00fczenlemelerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r. Ba\u015fvuru \u015fartlar\u0131, izin s\u00fcre\u00e7leri, belge y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, bildirim usulleri, teknik standartlar veya idari prosed\u00fcrler \u00e7o\u011funlukla d\u00fczenleyici i\u015flemlerle belirlenir. Ancak bu i\u015flemler, kanunun \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi yeni ve a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler do\u011furamaz. \u0130dare, kanunu uygularken s\u00fcreci d\u00fczenleyebilir; fakat kanunda yer almayan yeni bir mecburiyet olu\u015fturamaz. Bu durum hem vatanda\u015f hem de \u00f6zel sekt\u00f6r bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik sa\u011flar. Bu s\u0131n\u0131r \u00f6zellikle \u015fu alanlarda \u00f6nemlidir: Mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler: Kanunda olmayan \u00f6deme, kesinti veya mali sorumluluk getirilemez. \u0130dari izinler: Kanuni dayana\u011f\u0131 olmayan izin \u015fartlar\u0131 \u00fcretilemez. Belge ve bildirim zorunluluklar\u0131: Kanunun amac\u0131 a\u015f\u0131lacak \u015fekilde yeni prosed\u00fcr y\u00fcklenemez. Hak kullan\u0131m \u015fartlar\u0131: Vatanda\u015f\u0131n hakk\u0131n\u0131 kullanmas\u0131 idari i\u015flemle gereksiz bi\u00e7imde zorla\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Bu g\u00fcvence, y\u00fcr\u00fctmenin uygulama alan\u0131n\u0131 d\u00fczenli tutarken vatanda\u015f\u0131n keyf\u00ee idari y\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 engeller. Stratejik Devlet Planlar\u0131na Uygunluk Ne Sa\u011flar? Madde 70\u2019in \u00f6zg\u00fcn y\u00f6nlerinden biri, d\u00fczenleyici i\u015flemlerin yaln\u0131zca Anayasaya ve kanuna de\u011fil, ayn\u0131 zamanda stratejik devlet planlar\u0131na da uygun olmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, y\u00fcr\u00fctmenin k\u0131sa vadeli idari tercihlerle uzun vadeli devlet hedeflerini zay\u0131flatmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye y\u00f6neliktir. Stratejik devlet planlar\u0131, kamu y\u00f6netiminin s\u00fcreklili\u011fini ve uzun vadeli y\u00f6nelimini ifade eder. E\u011fitim, teknoloji, ekonomi, \u00e7evre, g\u00fcvenlik, altyap\u0131, insan kayna\u011f\u0131 ve kurumsal kapasite gibi alanlarda devletin planl\u0131 hareket etmesi gerekir. D\u00fczenleyici i\u015flemler bu planlara ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde yap\u0131l\u0131rsa, kamu y\u00f6netimi par\u00e7al\u0131 ve tutars\u0131z h\u00e2le gelir. Bu nedenle Madde 70, y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisini yaln\u0131zca dar hukukilik denetimine de\u011fil, ayn\u0131 zamanda planl\u0131 devlet y\u00f6netimi anlay\u0131\u015f\u0131na da ba\u011flar. B\u00f6ylece idare, kanuna uygun g\u00f6r\u00fcnse bile anayasal planlama \u00e7er\u00e7evesini bozan d\u00fczenlemeler yapamaz. Bu yakla\u015f\u0131m, g\u00fcn\u00fcbirlik kararlarla devlet akl\u0131n\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen \u00f6nemli bir anayasal ilkedir. Yarg\u0131 Yolunun A\u00e7\u0131k Olmas\u0131 Neden Kritik? Madde 70\u2019in son c\u00fcmlesi, d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan en \u00f6nemli denetim kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7ar: Yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisinin yaln\u0131zca siyasi veya idari denetime de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131z yarg\u0131 denetimine de tabi oldu\u011funu g\u00f6sterir. Yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131k oldu\u011funda, vatanda\u015flar, kurumlar veya menfaati etkilenen ki\u015filer hukuka ayk\u0131r\u0131 d\u00fczenleyici i\u015flemlere kar\u015f\u0131 dava a\u00e7abilir. B\u00f6ylece y\u00fcr\u00fctmenin i\u015flemleri Anayasaya, kanuna ve hukukun genel ilkelerine uygunluk bak\u0131m\u0131ndan denetlenir. \u0130dari yarg\u0131 denetimi, d\u00fczenleyici i\u015flemlerin uygulamada keyf\u00ee sonu\u00e7lar do\u011furmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen en \u00f6nemli ara\u00e7lardan biridir. T\u00fcrkiye\u2019de norm denetimi ve idari i\u015flem denetimi farkl\u0131 alanlarda i\u015fleyen iki \u00f6nemli g\u00fcvencedir. Kanunlar\u0131n ve baz\u0131 normlar\u0131n anayasaya uygunlu\u011fu bak\u0131m\u0131ndan Anayasa Mahkemesinin norm denetimi \u00f6ne \u00e7\u0131karken, idarenin d\u00fczenleyici i\u015flemleri bak\u0131m\u0131ndan idari yarg\u0131 denetimi \u00f6zel \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Dan\u0131\u015ftay\u0131n kurumsal yay\u0131nlar\u0131nda da d\u00fczenleyici i\u015flemlerin yarg\u0131sal denetimi, idari yarg\u0131n\u0131n temel alanlar\u0131ndan biri olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eve, Madde 70\u2019in \u201cyarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fcn neden vazge\u00e7ilmez oldu\u011funu g\u00f6sterir. Yasama ile Y\u00fcr\u00fctme Aras\u0131ndaki S\u0131n\u0131r \u00c7izgisi Madde 70, yasama ile y\u00fcr\u00fctme aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131 sade fakat g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde \u00e7izer. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi kanun koyar; y\u00fcr\u00fctme ise bu kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n d\u00fczenleyici i\u015flem yapabilmesi, onun kanun koyma yetkisine sahip oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Bu ayr\u0131m\u0131n bozulmas\u0131, devlet y\u00f6netiminde ciddi sonu\u00e7lar do\u011furabilir. Y\u00fcr\u00fctme, d\u00fczenleyici i\u015flem ad\u0131 alt\u0131nda haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlamaya, yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirmeye veya kanun alan\u0131na girmeye ba\u015flarsa, Meclisin kanun koyma yetkisi \u015feklen var olsa bile fiilen zay\u0131flar. Madde 70 bu ihtimali engeller. Bu maddeyi tek bir ilke etraf\u0131nda okumak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: Y\u00fcr\u00fctme uygular, Meclis kanun koyar. Y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemleri ancak kanunun hizmetinde anlam kazan\u0131r. Kanunun yerine ge\u00e7en, kanunu a\u015fan veya kanunun bo\u015f b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 asli alan\u0131 dolduran i\u015flemler, anayasal s\u0131n\u0131r\u0131 ihlal eder. Vatanda\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Madde 70\u2019in \u00d6nemi Madde 70, ilk bak\u0131\u015fta kurumlar aras\u0131 yetki payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenliyor gibi g\u00f6r\u00fcnse de vatanda\u015f\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan do\u011frudan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc vatanda\u015f \u00e7o\u011fu zaman devletle kanun metinleri \u00fczerinden de\u011fil, idarenin uygulamalar\u0131 ve d\u00fczenleyici i\u015flemleri \u00fczerinden kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Bir y\u00f6netmelik, genelge veya idari d\u00fczenleme vatanda\u015f\u0131n ba\u015fvurusunu, hakk\u0131n\u0131, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya kamu hizmetine eri\u015fimini etkileyebilir. Bu madde sayesinde vatanda\u015f \u015fu g\u00fcvencelere sahip olur: Kanuni dayanak g\u00fcvencesi: Hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler idarenin keyf\u00ee d\u00fczenlemelerine b\u0131rak\u0131lamaz. Hak korumas\u0131: D\u00fczenleyici i\u015flemler temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz. \u00d6ng\u00f6r\u00fclebilirlik: Kanunda olmayan yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler idari i\u015flemle getirilemez. Planl\u0131 y\u00f6netim: D\u00fczenleyici i\u015flemler stratejik devlet planlar\u0131yla uyumlu olmak zorundad\u0131r. Yarg\u0131sal koruma: Hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flemlere kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu g\u00fcvenceler, vatanda\u015f\u0131n kamu g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda daha korunakl\u0131 bir konuma sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Devlet g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr; fakat bu g\u00fc\u00e7, kanunla s\u0131n\u0131rl\u0131 ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olmak zorundad\u0131r. Sonu\u00e7: Kanun Koyma Yetkisi Mecliste, Uygulama Yetkisi Y\u00fcr\u00fctmede Kal\u0131r Yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019n\u0131n hukuk devleti anlay\u0131\u015f\u0131nda merkezi bir yere sahiptir. Madde 70, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanun koyma yetkisinin ba\u015fka bir organa devredilemeyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyarak millet ad\u0131na kullan\u0131lan yasama g\u00fcc\u00fcn\u00fc korur. Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleyici i\u015flem yapma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131n\u0131r; ancak bu imk\u00e2n yaln\u0131zca kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla ve kanuna ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla kullan\u0131labilir. Bu maddenin as\u0131l g\u00fcc\u00fc, y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flem yetkisini haklar, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, kanun alan\u0131, anayasal planlama ve yarg\u0131 denetimi bak\u0131m\u0131ndan s\u0131n\u0131rlamas\u0131d\u0131r. D\u00fczenleyici i\u015flemler haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayamaz, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getiremez ve kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda h\u00fck\u00fcm tesis edemez. Ayr\u0131ca Anayasaya, kanuna ve stratejik devlet planlar\u0131na uygun olmak zorundad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak Madde 70, devlet y\u00f6netiminde hem i\u015fleyi\u015f hem s\u0131n\u0131r \u00fcretir. Y\u00fcr\u00fctmenin uygulama g\u00fcc\u00fcn\u00fc tan\u0131r; fakat bu g\u00fcc\u00fcn Meclisin kanun koyma yetkisini a\u015f\u0131nd\u0131rmas\u0131na izin vermez. B\u00f6ylece yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, yaln\u0131zca teorik bir anayasa ilkesi olarak de\u011fil; vatanda\u015f\u0131 keyf\u00ee idari d\u00fczenlemelere kar\u015f\u0131 koruyan, Meclis iradesini g\u00fcvence alt\u0131na alan ve y\u00fcr\u00fctmeyi hukuk i\u00e7inde tutan somut bir anayasal mekanizma h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":277,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-276","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasama-ve-millet-temsili"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=276"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":278,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/276\/revisions\/278"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}