{"id":273,"date":"2026-06-18T08:00:26","date_gmt":"2026-06-18T08:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=273"},"modified":"2026-06-18T08:00:26","modified_gmt":"2026-06-18T08:00:26","slug":"milletlerarasi-antlasmalarin-uygun-bulunmasi-madde-69","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/milletlerarasi-antlasmalarin-uygun-bulunmasi-madde-69\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda Milletleraras\u0131 Antla\u015fmalar\u0131n Uygun Bulunmas\u0131 (Madde 69)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131<\/strong>, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na d\u0131\u015f d\u00fcnyayla kurulan hukuki ba\u011flar\u0131n yaln\u0131zca y\u00fcr\u00fctme iradesiyle de\u011fil, millet ad\u0131na karar veren T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin a\u00e7\u0131k kanuni onay\u0131yla ge\u00e7erlilik kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel anayasal g\u00fcvencedir. Bir devletin ba\u015fka devletlerle veya milletleraras\u0131 kurulu\u015flarla yapt\u0131\u011f\u0131 antla\u015fmalar; ekonomi, ticaret, g\u00fcvenlik, insan haklar\u0131, teknik i\u015f birli\u011fi, kamu maliyesi ve idari y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler gibi \u00e7ok geni\u015f alanlarda sonu\u00e7 do\u011furabilir. Bu nedenle milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131, sadece d\u0131\u015f ili\u015fkiler alan\u0131na ait bir usul de\u011fildir; egemenli\u011fin nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, devletin hangi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere girece\u011fini, vatanda\u015f\u0131n hak alan\u0131n\u0131n nas\u0131l korunaca\u011f\u0131n\u0131 ve anayasal kurumlar\u0131n yetkilerinin d\u0131\u015f metinler yoluyla daralt\u0131l\u0131p daralt\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 do\u011frudan ilgilendirir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 69, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131k bir anayasal dengeye ba\u011flar. Buna g\u00f6re T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yap\u0131lacak antla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi ve sona erdirilmesi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, y\u00fcr\u00fctmenin d\u0131\u015f ili\u015fkilerde hareket edebilmesini kabul eder; ancak bu hareket alan\u0131n\u0131 <strong>Meclis denetimi, anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve temel hak g\u00fcvencesi<\/strong> ile s\u0131n\u0131rlar. B\u00f6ylece d\u0131\u015f ili\u015fkiler, kapal\u0131 bir idari tercih alan\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar; millet ad\u0131na denetlenebilir, hukuki sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131k ve anayasal \u00e7er\u00e7eveye ba\u011fl\u0131 bir kamu i\u015flemine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Madde 69\u2019un amac\u0131, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin milletleraras\u0131 ili\u015fkilerini zay\u0131flatmak de\u011fil; aksine bu ili\u015fkileri daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, daha \u015feffaf ve daha hukuken g\u00fcvenilir h\u00e2le getirmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u00e7\u0131k yetkiyle, belli s\u00fcreyle, bilinen taraflarla ve net y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerle yap\u0131lan antla\u015fmalar hem devleti hem vatanda\u015f\u0131 korur. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin uygun bulmad\u0131\u011f\u0131 antla\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamamas\u0131 ve hukuki sonu\u00e7 do\u011furmamas\u0131, <em>egemenli\u011fin d\u0131\u015f i\u015flem yoluyla devredilemeyece\u011fini<\/em> g\u00f6steren g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal kilittir.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 69 \u2013 Milletleraras\u0131 Antla\u015fmalar\u0131n Uygun Bulunmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yap\u0131lacak milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi ve sona erdirilmesi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince uygun bulunmayan antla\u015fmalar y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamaz ve hukuki sonu\u00e7 do\u011furmaz.<\/p>\n<p>Ekonomik, ticari veya teknik nitelikte olup s\u00fcresi bir (1) y\u0131l\u0131 a\u015fmayan antla\u015fmalar; devlet maliyesine y\u00fck getirmemek, ki\u015fi h\u00e2llerine ve haklara dokunmamak \u015fart\u0131yla yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulabilir ve iki (2) ay i\u00e7inde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bilgisine sunulur. Temel haklara ili\u015fkin antla\u015fmalarla kanunlar\u0131n ayn\u0131 konuda farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi h\u00e2linde, haklar alan\u0131nda antla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri esas al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar Anayasan\u0131n temel ilkelerini, Devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, egemenli\u011fini ve kamu d\u00fczenini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde yap\u0131lamaz. Anayasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc planlama \u00e7er\u00e7evesi ile anayasal kurumlar\u0131n g\u00f6revleri ve yetkileri daralt\u0131lamaz veya etkisiz k\u0131l\u0131namaz. Antla\u015fmalar\u0131n kapsam\u0131, s\u00fcresi, taraflar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Metinde yer almayan hak, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, yetki veya s\u0131n\u0131rlama do\u011furacak uygulama yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Usuller somut gizlilik ihtiyac\u0131, a\u00e7\u0131k s\u00fcre, kay\u0131t ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin uygun bulma ve denetim yetkisini korur. Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, temel hak g\u00fcvenceleri ve anayasal planlama \u00e7er\u00e7evesi zay\u0131flat\u0131lamaz.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Antla\u015fma Yetkisi Neden Meclis Onay\u0131na Ba\u011flan\u0131r?<\/h2>\n<p>Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar, devletin d\u0131\u015f d\u00fcnyaya verdi\u011fi s\u00f6zlerdir. Bu s\u00f6zler bazen ekonomik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck do\u011furur, bazen ticari d\u00fczeni etkiler, bazen temel hak alan\u0131na dokunur, bazen de kamu kurumlar\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri \u00fczerinde sonu\u00e7 do\u011furur. Bu nedenle antla\u015fmalar\u0131n yaln\u0131zca dar bir y\u00fcr\u00fctme \u00e7evresinde haz\u0131rlan\u0131p y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmas\u0131, demokratik me\u015fruiyet ve anayasal denetim bak\u0131m\u0131ndan ciddi riskler ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Madde 69, bu riski T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin uygun bulma yetkisiyle s\u0131n\u0131rlar. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yap\u0131lacak milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi ve sona erdirilmesi i\u00e7in Meclisin kanunla uygun bulmas\u0131 gerekir. Bu h\u00fck\u00fcm, antla\u015fman\u0131n sadece imzalanmas\u0131n\u0131 yeterli g\u00f6rmez; y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girebilmesi i\u00e7in millet ad\u0131na karar veren yasama organ\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k iradesini arar.<\/p>\n<p>Bu sistemde Meclis, d\u0131\u015f ili\u015fkiler alan\u0131nda her teknik ayr\u0131nt\u0131y\u0131 bizzat m\u00fczakere eden makam de\u011fildir. Ancak devletin hangi milletleraras\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kabul edece\u011fini denetleyen asli anayasal organd\u0131r. B\u00f6ylece d\u0131\u015f ili\u015fkilerde h\u0131z ile demokratik me\u015fruiyet aras\u0131nda dengeli bir ba\u011f kurulur. Antla\u015fma yap\u0131labilir; fakat bu antla\u015fman\u0131n i\u00e7 hukukta sonu\u00e7 do\u011furabilmesi i\u00e7in Meclisin kanuni uygun bulma iradesi gerekir.<\/p>\n<h2>Uygun Bulunmayan Antla\u015fman\u0131n Sonucu Nedir?<\/h2>\n<p>Madde 69, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince uygun bulunmayan antla\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve hukuki sonu\u00e7 do\u011furmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu ifade, antla\u015fma denetimini sembolik olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r. Meclisin uygun bulma yetkisi yaln\u0131zca bilgilendirme veya dan\u0131\u015fma niteli\u011finde de\u011fildir; antla\u015fman\u0131n hukuki kaderini belirleyen zorunlu bir anayasal \u015fartt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm, y\u00fcr\u00fctmenin d\u0131\u015f ili\u015fkilerde att\u0131\u011f\u0131 bir ad\u0131m\u0131 Meclisin iradesi olmadan i\u00e7 hukukta ba\u011flay\u0131c\u0131 h\u00e2le getirmesini engeller. B\u00f6ylece antla\u015fma yoluyla yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler do\u011fmas\u0131, kamu maliyesinin etkilenmesi, vatanda\u015flar\u0131n hak alan\u0131n\u0131n daralmas\u0131 veya anayasal kurumlar\u0131n yetkilerinin zay\u0131flamas\u0131 Meclis denetimi d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015femez.<\/p>\n<p>Bu y\u00f6n\u00fcyle milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131, egemenli\u011fin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kritik bir g\u00fcvence olu\u015fturur. Egemenlik, yaln\u0131zca i\u00e7eride kanun yapmakla de\u011fil; d\u0131\u015far\u0131da verilen taahh\u00fctlerin de millet ad\u0131na denetlenmesiyle korunur. Madde 69, bu denetimi anayasal bir zorunluluk h\u00e2line getirir.<\/p>\n<h2>K\u0131sa S\u00fcreli Teknik Antla\u015fmalar \u0130\u00e7in S\u0131n\u0131rl\u0131 Esneklik<\/h2>\n<p>Madde 69, b\u00fct\u00fcn antla\u015fmalar\u0131 ayn\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kta de\u011ferlendirmez. Ekonomik, ticari veya teknik nitelikte olup s\u00fcresi bir y\u0131l\u0131 a\u015fmayan baz\u0131 antla\u015fmalar i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 bir esneklik tan\u0131r. Ancak bu esneklik s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. B\u00f6yle antla\u015fmalar\u0131n yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulabilmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7 temel \u015fart aran\u0131r: S\u00fcre bir y\u0131l\u0131 a\u015fmamal\u0131, devlet maliyesine y\u00fck getirmemeli, ki\u015fi h\u00e2llerine ve haklara dokunmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu istisna, devletin g\u00fcnl\u00fck ve teknik d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde gereksiz yava\u015flamay\u0131 \u00f6nlemeyi ama\u00e7lar. Baz\u0131 antla\u015fmalar k\u0131sa s\u00fcreli, s\u0131n\u0131rl\u0131 kapsaml\u0131 ve teknik nitelikte olabilir. \u00d6rne\u011fin belirli bir fuar, teknik uzmanl\u0131k de\u011fi\u015fimi, k\u0131sa vadeli ticari uygulama veya s\u0131n\u0131rl\u0131 idari i\u015f birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde h\u0131zl\u0131 hareket edilmesi gerekebilir. Ancak bu t\u00fcr i\u015flemler, temel haklar\u0131 etkileyemez ve devlete mali y\u00fck do\u011furamaz.<\/p>\n<p>Bu dengenin daha a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclmesi i\u00e7in Madde 69\u2019daki istisna alan\u0131 \u015f\u00f6yle okunabilir:<\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u015eart<\/th>\n<th>Anayasal Anlam\u0131<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Ekonomik, ticari veya teknik nitelik<\/td>\n<td>Antla\u015fman\u0131n dar ve uygulamaya d\u00f6n\u00fck bir alanda kalmas\u0131 gerekir.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>S\u00fcrenin bir y\u0131l\u0131 a\u015fmamas\u0131<\/td>\n<td>Kal\u0131c\u0131 veya uzun vadeli y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck do\u011fmamal\u0131d\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Devlet maliyesine y\u00fck getirmemesi<\/td>\n<td>Kamu kaynaklar\u0131 Meclis denetimi d\u0131\u015f\u0131nda ba\u011flanamaz.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ki\u015fi h\u00e2llerine ve haklara dokunmamas\u0131<\/td>\n<td>Vatanda\u015f\u0131n temel hukuki konumu teknik istisna yoluyla de\u011fi\u015ftirilemez.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0130ki ay i\u00e7inde TBMM\u2019ye bilgi sunulmas\u0131<\/td>\n<td>Esneklik denetimsizli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmez.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu tablo, Madde 69\u2019un temel yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6sterir: Devletin teknik alanda h\u0131zl\u0131 hareket etmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; ancak bu h\u0131z, <strong>haklar, mali y\u00fckler ve kal\u0131c\u0131 egemenlik sonu\u00e7lar\u0131<\/strong> do\u011furacak \u015fekilde kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<h2>Temel Haklar Alan\u0131nda Antla\u015fma H\u00fckm\u00fc Neden Esas Al\u0131n\u0131r?<\/h2>\n<p>Madde 69, temel haklara ili\u015fkin antla\u015fmalarla kanunlar\u0131n ayn\u0131 konuda farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi h\u00e2linde, haklar alan\u0131nda antla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin esas al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, bireyin hak alan\u0131n\u0131 koruyan \u00f6nemli bir norm \u00f6nceli\u011fi kurar. Ama\u00e7, milletleraras\u0131 temel hak g\u00fcvencelerinin i\u00e7 hukukta zay\u0131flat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, hukuk d\u00fczeninde temel haklar\u0131n yaln\u0131zca ulusal kanunlarla de\u011fil, insan haklar\u0131na ili\u015fkin milletleraras\u0131 standartlarla da desteklenmesini sa\u011flar. T\u00fcrkiye\u2019de mevcut anayasal tart\u0131\u015fmalarda da milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n i\u00e7 hukuktaki yeri bak\u0131m\u0131ndan benzer ilkeler \u00f6nemli bir yer tutar. Anayasa Mahkemesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde yay\u0131mlanan bir de\u011ferlendirmede, mevcut T\u00fcrk Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 90. maddesinin usul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n i\u00e7 hukukta kanun h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funu kabul etti\u011fi ifade edilmektedir. <a href=\"https:\/\/www.anayasa.gov.tr\/en\/president\/former-presidents-speeches\/zuhtu-arslan\/speeches\/the-status-of-the-international-law-in-the-turkish-constitution\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">milletleraras\u0131 hukukun i\u00e7 hukuktaki yeri<\/a> hakk\u0131ndaki bu yakla\u015f\u0131m, temel haklar alan\u0131nda antla\u015fmalar\u0131n neden \u00f6zel \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Madde 69\u2019un tercih etti\u011fi modelde antla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri, temel hak alan\u0131nda kanunlara kar\u015f\u0131 koruyucu bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Ancak bu \u00fcst\u00fcnl\u00fck, anayasan\u0131n temel ilkelerini ve devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131racak bir s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131k anlam\u0131na gelmez. Haklar alan\u0131nda antla\u015fma h\u00fckm\u00fcn\u00fcn esas al\u0131nmas\u0131, bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren; fakat anayasal d\u00fczeni yok saymayan dengeli bir norm ili\u015fkisi kurar.<\/p>\n<h2>Anayasan\u0131n Temel \u0130lkeleri Antla\u015fmayla A\u015f\u0131lamaz<\/h2>\n<p>Madde 69, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n Anayasan\u0131n temel ilkelerini, Devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, egemenli\u011fini ve kamu d\u00fczenini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, d\u0131\u015f ili\u015fkilerde anayasal s\u0131n\u0131r\u0131n nerede ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Devlet antla\u015fma yapabilir; fakat anayasal kimli\u011fini ve egemenlik temelini ortadan kald\u0131ran bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131na giremez.<\/p>\n<p>Bu d\u00fczenleme, milletleraras\u0131 ili\u015fkileri reddeden kapal\u0131 bir yakla\u015f\u0131m de\u011fildir. Tam tersine, devletin d\u0131\u015f ili\u015fkilerde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir s\u0131n\u0131r \u00e7izgisidir. Bir antla\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131k, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve anayasal \u00e7er\u00e7eveye uygun olmas\u0131; hem kar\u015f\u0131 taraflar hem de T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin i\u00e7 hukuk d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcven \u00fcretir.<\/p>\n<p>Anayasan\u0131n temel ilkeleri, devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, egemenlik ve kamu d\u00fczeni gibi alanlar, ge\u00e7ici d\u0131\u015f taahh\u00fctlerle etkisizle\u015ftirilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu alanlar, devletin kurucu d\u00fczenini ve milletin ortak hukuk zeminini ilgilendirir. Madde 69, bu zeminin d\u0131\u015f i\u015flem yoluyla a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n<h2>Anayasal Planlama \u00c7er\u00e7evesi Nas\u0131l Korunur?<\/h2>\n<p>Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019n\u0131n genel yap\u0131s\u0131nda planlama \u00f6nemli bir yer tutar. Devletin uzun vadeli hedefleri, kurumsal g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 ve stratejik \u00f6ncelikleri anayasal planlama anlay\u0131\u015f\u0131yla ele al\u0131n\u0131r. Madde 69, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n bu planlama \u00e7er\u00e7evesini daraltamayaca\u011f\u0131n\u0131 veya etkisiz k\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm, d\u0131\u015f antla\u015fmalar\u0131n i\u00e7 kamu d\u00fczeni \u00fczerinde s\u0131n\u0131rs\u0131z belirleyicili\u011fe sahip olmas\u0131n\u0131 engeller. \u00d6rne\u011fin bir antla\u015fma, anayasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kurumlar\u0131n g\u00f6revlerini fiilen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakacak, planlama hedeflerini anlams\u0131zla\u015ft\u0131racak veya kamu y\u00f6netiminin anayasal y\u00f6nelimini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde yap\u0131lamaz. Antla\u015fma, anayasal sistemi tamamlayabilir; fakat onun yerine ge\u00e7emez.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, devlet akl\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da gereklidir. Uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi, \u00fclkenin uzun vadeli planlama d\u00fczeniyle uyumlu oldu\u011funda faydal\u0131d\u0131r. Ancak d\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, anayasal kurumlar\u0131n yetkilerini belirsizle\u015ftiriyor veya planlama \u00e7er\u00e7evesini etkisizle\u015ftiriyorsa, kamu yarar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir risk do\u011far. Madde 69, bu riske kar\u015f\u0131 <u>anayasal planlamay\u0131 koruyan a\u00e7\u0131k bir s\u0131n\u0131r<\/u> koyar.<\/p>\n<h2>Antla\u015fma Metninde A\u00e7\u0131kl\u0131k \u015eart\u0131<\/h2>\n<p>Madde 69\u2019a g\u00f6re antla\u015fmalar\u0131n kapsam\u0131, s\u00fcresi, taraflar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, milletleraras\u0131 antla\u015fmalarda belirsizli\u011fin do\u011furabilece\u011fi a\u011f\u0131r sonu\u00e7lara kar\u015f\u0131 getirilmi\u015f \u00f6nemli bir g\u00fcvencedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc belirsiz bir antla\u015fma, ileride farkl\u0131 yorumlarla yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p>Madde ayr\u0131ca, metinde yer almayan hak, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, yetki veya s\u0131n\u0131rlama do\u011furacak uygulama yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu c\u00fcmle, antla\u015fma metninin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fan yorumlarla devletin veya vatanda\u015f\u0131n yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131na sokulmas\u0131n\u0131 engeller. B\u00f6ylece <strong>yaz\u0131l\u0131 metin, hukuki s\u0131n\u0131r\u0131n kendisi<\/strong> h\u00e2line gelir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcvence vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemlidir. Bir antla\u015fma ki\u015fi h\u00e2llerini, haklar\u0131 veya kamu d\u00fczenini ilgilendiren sonu\u00e7lar do\u011furuyorsa, bu sonu\u00e7lar\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a metinde yer almas\u0131 gerekir. Uygulamada metinde bulunmayan bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00fcretilemez. B\u00f6ylece vatanda\u015f, idare ve yarg\u0131 bak\u0131m\u0131ndan daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir hukuk d\u00fczeni kurulur.<\/p>\n<h2>Gizlilik \u0130htiyac\u0131 Denetimi Ortadan Kald\u0131rmaz<\/h2>\n<p>Milletleraras\u0131 ili\u015fkilerde baz\u0131 konular belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde gizlilik gerektirebilir. Ancak Madde 69, gizlilik ihtiyac\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin uygun bulma ve denetim yetkisini ortadan kald\u0131rmas\u0131na izin vermez. Usuller; somut gizlilik ihtiyac\u0131n\u0131, a\u00e7\u0131k s\u00fcreyi, kay\u0131t d\u00fczenini ve Meclis denetimini birlikte korumal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m son derece \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc gizlilik, devlet y\u00f6netiminde bazen gerekli olabilir; fakat s\u0131n\u0131rs\u0131z gizlilik, denetimsizli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Madde 69, gizlili\u011fi ancak somut ihtiyaca, belirli s\u00fcreye ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f usule ba\u011flayarak kabul eder. B\u00f6ylece <em>devlet s\u0131rr\u0131 gerek\u00e7esiyle anayasal denetimin t\u00fcmden d\u0131\u015flanmas\u0131<\/em> engellenir.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm, \u00f6zellikle antla\u015fmalar\u0131n kapsam\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Meclis, millet ad\u0131na hangi taahh\u00fctlere girildi\u011fini denetleyebilmelidir. Gizlilik ihtiyac\u0131 varsa bunun da s\u0131n\u0131r\u0131, s\u00fcresi ve kay\u0131t d\u00fczeni olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece hem devletin me\u015fru g\u00fcvenlik ve diplomasi ihtiya\u00e7lar\u0131 korunur hem de anayasal hesap verebilirlik ortadan kalkmaz.<\/p>\n<h2>Vatanda\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Madde 69\u2019un \u00d6nemi<\/h2>\n<p>Madde 69, yaln\u0131zca devlet organlar\u0131 aras\u0131ndaki bir yetki payla\u015f\u0131m\u0131 maddesi de\u011fildir. Vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan da do\u011frudan anlam ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc milletleraras\u0131 antla\u015fmalar bazen \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131, ticareti, seyahati, e\u011fitim imk\u00e2nlar\u0131n\u0131, ki\u015fisel stat\u00fcy\u00fc, temel haklar\u0131 veya kamu hizmetlerine eri\u015fimi etkileyebilir.<\/p>\n<p>Bu madde sayesinde vatanda\u015f \u015fu g\u00fcvencelere sahip olur:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Meclis denetimi:<\/strong> Devletin d\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri millet ad\u0131na denetlenir.<\/li>\n<li><strong>Hak g\u00fcvencesi:<\/strong> Temel haklara ili\u015fkin antla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri koruyucu \u015fekilde esas al\u0131n\u0131r.<\/li>\n<li><strong>A\u00e7\u0131kl\u0131k:<\/strong> Antla\u015fman\u0131n kapsam\u0131, s\u00fcresi, taraflar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri belirli olmak zorundad\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Anayasal s\u0131n\u0131r:<\/strong> Egemenlik, devlet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu d\u00fczeni antla\u015fma yoluyla ortadan kald\u0131r\u0131lamaz.<\/li>\n<li><strong>Denetimli gizlilik:<\/strong> Gizlilik ihtiyac\u0131, Meclis denetimini etkisiz h\u00e2le getiremez.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu g\u00fcvenceler, vatanda\u015f\u0131n devletin d\u0131\u015f ili\u015fkiler alan\u0131nda da korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc modern hukuk d\u00fczeninde d\u0131\u015f antla\u015fmalar, yaln\u0131zca devletler aras\u0131 diplomatik metinler de\u011fildir; \u00e7o\u011fu zaman bireyin g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131na kadar uzanan sonu\u00e7lar do\u011furur.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: D\u0131\u015f \u0130li\u015fkilerde G\u00fc\u00e7l\u00fc Devlet, Denetlenebilir Antla\u015fma<\/h2>\n<p>Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131, Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda d\u0131\u015f ili\u015fkiler alan\u0131n\u0131 hem g\u00fc\u00e7l\u00fc hem de denetlenebilir k\u0131lan temel h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Madde 69, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yap\u0131lacak antla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131n\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesini ve sona erdirilmesini T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011flayarak egemenlik yetkisinin millet ad\u0131na kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Meclis\u00e7e uygun bulunmayan antla\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamamas\u0131 ve hukuki sonu\u00e7 do\u011furmamas\u0131, bu denetimi \u015fekli olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p ger\u00e7ek bir anayasal \u015fart h\u00e2line getirir.<\/p>\n<p>Madde ayn\u0131 zamanda d\u0131\u015f ili\u015fkilerde gerekli olan esnekli\u011fi tamamen yok etmez. K\u0131sa s\u00fcreli, ekonomik, ticari veya teknik nitelikteki baz\u0131 antla\u015fmalara s\u0131n\u0131rl\u0131 bir alan tan\u0131r; fakat bu alan\u0131 devlet maliyesine y\u00fck getirmeme, ki\u015fi h\u00e2llerine ve haklara dokunmama, yay\u0131mlama ve iki ay i\u00e7inde Meclise bilgi sunma \u015fartlar\u0131yla s\u0131n\u0131rlar. Temel haklara ili\u015fkin antla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin haklar alan\u0131nda esas al\u0131nmas\u0131 ise bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren \u00f6nemli bir g\u00fcvencedir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Madde 69, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin milletleraras\u0131 ili\u015fkilerini anayasal ciddiyet, a\u00e7\u0131kl\u0131k ve denetim i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctmesini ama\u00e7lar. Antla\u015fma yapma yetkisi tan\u0131n\u0131r; ancak bu yetki anayasan\u0131n temel ilkelerini, devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, egemenli\u011fi, kamu d\u00fczenini ve anayasal planlama \u00e7er\u00e7evesini zay\u0131flatacak bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz. B\u00f6ylece milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnyayla kurulan ili\u015fkilerde <strong>Meclis iradesini, temel haklar\u0131, anayasal \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve devletin uzun vadeli kurumsal akl\u0131n\u0131 birlikte koruyan<\/strong> dengeli bir mekanizma h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na d\u0131\u015f d\u00fcnyayla kurulan hukuki ba\u011flar\u0131n yaln\u0131zca y\u00fcr\u00fctme iradesiyle de\u011fil, millet ad\u0131na karar veren T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin a\u00e7\u0131k kanuni onay\u0131yla ge\u00e7erlilik kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan temel anayasal g\u00fcvencedir. Bir devletin ba\u015fka devletlerle veya milletleraras\u0131 kurulu\u015flarla yapt\u0131\u011f\u0131 antla\u015fmalar; ekonomi, ticaret, g\u00fcvenlik, insan haklar\u0131, teknik i\u015f birli\u011fi, kamu maliyesi ve idari y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler gibi \u00e7ok geni\u015f alanlarda sonu\u00e7 do\u011furabilir. Bu nedenle milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131, sadece d\u0131\u015f ili\u015fkiler alan\u0131na ait bir usul de\u011fildir; egemenli\u011fin nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, devletin hangi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere girece\u011fini, vatanda\u015f\u0131n hak alan\u0131n\u0131n nas\u0131l korunaca\u011f\u0131n\u0131 ve anayasal kurumlar\u0131n yetkilerinin d\u0131\u015f metinler yoluyla daralt\u0131l\u0131p daralt\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 do\u011frudan ilgilendirir. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 69, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131k bir anayasal dengeye ba\u011flar. Buna g\u00f6re T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yap\u0131lacak antla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi ve sona erdirilmesi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, y\u00fcr\u00fctmenin d\u0131\u015f ili\u015fkilerde hareket edebilmesini kabul eder; ancak bu hareket alan\u0131n\u0131 Meclis denetimi, anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve temel hak g\u00fcvencesi ile s\u0131n\u0131rlar. B\u00f6ylece d\u0131\u015f ili\u015fkiler, kapal\u0131 bir idari tercih alan\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar; millet ad\u0131na denetlenebilir, hukuki sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131k ve anayasal \u00e7er\u00e7eveye ba\u011fl\u0131 bir kamu i\u015flemine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Madde 69\u2019un amac\u0131, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin milletleraras\u0131 ili\u015fkilerini zay\u0131flatmak de\u011fil; aksine bu ili\u015fkileri daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, daha \u015feffaf ve daha hukuken g\u00fcvenilir h\u00e2le getirmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u00e7\u0131k yetkiyle, belli s\u00fcreyle, bilinen taraflarla ve net y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerle yap\u0131lan antla\u015fmalar hem devleti hem vatanda\u015f\u0131 korur. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin uygun bulmad\u0131\u011f\u0131 antla\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamamas\u0131 ve hukuki sonu\u00e7 do\u011furmamas\u0131, egemenli\u011fin d\u0131\u015f i\u015flem yoluyla devredilemeyece\u011fini g\u00f6steren g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal kilittir. Madde 69 \u2013 Milletleraras\u0131 Antla\u015fmalar\u0131n Uygun Bulunmas\u0131 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yap\u0131lacak milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi ve sona erdirilmesi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince uygun bulunmayan antla\u015fmalar y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamaz ve hukuki sonu\u00e7 do\u011furmaz. Ekonomik, ticari veya teknik nitelikte olup s\u00fcresi bir (1) y\u0131l\u0131 a\u015fmayan antla\u015fmalar; devlet maliyesine y\u00fck getirmemek, ki\u015fi h\u00e2llerine ve haklara dokunmamak \u015fart\u0131yla yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulabilir ve iki (2) ay i\u00e7inde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bilgisine sunulur. Temel haklara ili\u015fkin antla\u015fmalarla kanunlar\u0131n ayn\u0131 konuda farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi h\u00e2linde, haklar alan\u0131nda antla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri esas al\u0131n\u0131r. Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar Anayasan\u0131n temel ilkelerini, Devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, egemenli\u011fini ve kamu d\u00fczenini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde yap\u0131lamaz. Anayasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc planlama \u00e7er\u00e7evesi ile anayasal kurumlar\u0131n g\u00f6revleri ve yetkileri daralt\u0131lamaz veya etkisiz k\u0131l\u0131namaz. Antla\u015fmalar\u0131n kapsam\u0131, s\u00fcresi, taraflar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Metinde yer almayan hak, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, yetki veya s\u0131n\u0131rlama do\u011furacak uygulama yap\u0131lamaz. Usuller somut gizlilik ihtiyac\u0131, a\u00e7\u0131k s\u00fcre, kay\u0131t ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin uygun bulma ve denetim yetkisini korur. Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, temel hak g\u00fcvenceleri ve anayasal planlama \u00e7er\u00e7evesi zay\u0131flat\u0131lamaz. Antla\u015fma Yetkisi Neden Meclis Onay\u0131na Ba\u011flan\u0131r? Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar, devletin d\u0131\u015f d\u00fcnyaya verdi\u011fi s\u00f6zlerdir. Bu s\u00f6zler bazen ekonomik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck do\u011furur, bazen ticari d\u00fczeni etkiler, bazen temel hak alan\u0131na dokunur, bazen de kamu kurumlar\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri \u00fczerinde sonu\u00e7 do\u011furur. Bu nedenle antla\u015fmalar\u0131n yaln\u0131zca dar bir y\u00fcr\u00fctme \u00e7evresinde haz\u0131rlan\u0131p y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmas\u0131, demokratik me\u015fruiyet ve anayasal denetim bak\u0131m\u0131ndan ciddi riskler ta\u015f\u0131r. Madde 69, bu riski T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin uygun bulma yetkisiyle s\u0131n\u0131rlar. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yap\u0131lacak milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi ve sona erdirilmesi i\u00e7in Meclisin kanunla uygun bulmas\u0131 gerekir. Bu h\u00fck\u00fcm, antla\u015fman\u0131n sadece imzalanmas\u0131n\u0131 yeterli g\u00f6rmez; y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girebilmesi i\u00e7in millet ad\u0131na karar veren yasama organ\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k iradesini arar. Bu sistemde Meclis, d\u0131\u015f ili\u015fkiler alan\u0131nda her teknik ayr\u0131nt\u0131y\u0131 bizzat m\u00fczakere eden makam de\u011fildir. Ancak devletin hangi milletleraras\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kabul edece\u011fini denetleyen asli anayasal organd\u0131r. B\u00f6ylece d\u0131\u015f ili\u015fkilerde h\u0131z ile demokratik me\u015fruiyet aras\u0131nda dengeli bir ba\u011f kurulur. Antla\u015fma yap\u0131labilir; fakat bu antla\u015fman\u0131n i\u00e7 hukukta sonu\u00e7 do\u011furabilmesi i\u00e7in Meclisin kanuni uygun bulma iradesi gerekir. Uygun Bulunmayan Antla\u015fman\u0131n Sonucu Nedir? Madde 69, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince uygun bulunmayan antla\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve hukuki sonu\u00e7 do\u011furmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu ifade, antla\u015fma denetimini sembolik olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r. Meclisin uygun bulma yetkisi yaln\u0131zca bilgilendirme veya dan\u0131\u015fma niteli\u011finde de\u011fildir; antla\u015fman\u0131n hukuki kaderini belirleyen zorunlu bir anayasal \u015fartt\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, y\u00fcr\u00fctmenin d\u0131\u015f ili\u015fkilerde att\u0131\u011f\u0131 bir ad\u0131m\u0131 Meclisin iradesi olmadan i\u00e7 hukukta ba\u011flay\u0131c\u0131 h\u00e2le getirmesini engeller. B\u00f6ylece antla\u015fma yoluyla yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler do\u011fmas\u0131, kamu maliyesinin etkilenmesi, vatanda\u015flar\u0131n hak alan\u0131n\u0131n daralmas\u0131 veya anayasal kurumlar\u0131n yetkilerinin zay\u0131flamas\u0131 Meclis denetimi d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015femez. Bu y\u00f6n\u00fcyle milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131, egemenli\u011fin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kritik bir g\u00fcvence olu\u015fturur. Egemenlik, yaln\u0131zca i\u00e7eride kanun yapmakla de\u011fil; d\u0131\u015far\u0131da verilen taahh\u00fctlerin de millet ad\u0131na denetlenmesiyle korunur. Madde 69, bu denetimi anayasal bir zorunluluk h\u00e2line getirir. K\u0131sa S\u00fcreli Teknik Antla\u015fmalar \u0130\u00e7in S\u0131n\u0131rl\u0131 Esneklik Madde 69, b\u00fct\u00fcn antla\u015fmalar\u0131 ayn\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kta de\u011ferlendirmez. Ekonomik, ticari veya teknik nitelikte olup s\u00fcresi bir y\u0131l\u0131 a\u015fmayan baz\u0131 antla\u015fmalar i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 bir esneklik tan\u0131r. Ancak bu esneklik s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. B\u00f6yle antla\u015fmalar\u0131n yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulabilmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7 temel \u015fart aran\u0131r: S\u00fcre bir y\u0131l\u0131 a\u015fmamal\u0131, devlet maliyesine y\u00fck getirmemeli, ki\u015fi h\u00e2llerine ve haklara dokunmamal\u0131d\u0131r. Bu istisna, devletin g\u00fcnl\u00fck ve teknik d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde gereksiz yava\u015flamay\u0131 \u00f6nlemeyi ama\u00e7lar. Baz\u0131 antla\u015fmalar k\u0131sa s\u00fcreli, s\u0131n\u0131rl\u0131 kapsaml\u0131 ve teknik nitelikte olabilir. \u00d6rne\u011fin belirli bir fuar, teknik uzmanl\u0131k de\u011fi\u015fimi, k\u0131sa vadeli ticari uygulama veya s\u0131n\u0131rl\u0131 idari i\u015f birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde h\u0131zl\u0131 hareket edilmesi gerekebilir. Ancak bu t\u00fcr i\u015flemler, temel haklar\u0131 etkileyemez ve devlete mali y\u00fck do\u011furamaz. Bu dengenin daha a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclmesi i\u00e7in Madde 69\u2019daki istisna alan\u0131 \u015f\u00f6yle okunabilir: \u015eart Anayasal Anlam\u0131 Ekonomik, ticari veya teknik nitelik Antla\u015fman\u0131n dar ve uygulamaya d\u00f6n\u00fck bir alanda kalmas\u0131 gerekir. S\u00fcrenin bir y\u0131l\u0131 a\u015fmamas\u0131 Kal\u0131c\u0131 veya uzun vadeli y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck do\u011fmamal\u0131d\u0131r. Devlet maliyesine y\u00fck getirmemesi Kamu kaynaklar\u0131 Meclis denetimi d\u0131\u015f\u0131nda ba\u011flanamaz. Ki\u015fi h\u00e2llerine ve haklara dokunmamas\u0131 Vatanda\u015f\u0131n temel hukuki konumu teknik istisna yoluyla de\u011fi\u015ftirilemez. \u0130ki ay i\u00e7inde TBMM\u2019ye bilgi sunulmas\u0131 Esneklik denetimsizli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmez. Bu tablo, Madde 69\u2019un temel yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6sterir: Devletin teknik alanda h\u0131zl\u0131 hareket etmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; ancak bu h\u0131z, haklar, mali y\u00fckler ve kal\u0131c\u0131 egemenlik sonu\u00e7lar\u0131 do\u011furacak \u015fekilde kullan\u0131lamaz. Temel Haklar Alan\u0131nda Antla\u015fma H\u00fckm\u00fc Neden Esas Al\u0131n\u0131r? Madde 69, temel haklara ili\u015fkin antla\u015fmalarla kanunlar\u0131n ayn\u0131 konuda farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi h\u00e2linde, haklar alan\u0131nda antla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin esas al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, bireyin hak alan\u0131n\u0131 koruyan \u00f6nemli bir norm \u00f6nceli\u011fi kurar. Ama\u00e7, milletleraras\u0131 temel hak g\u00fcvencelerinin i\u00e7 hukukta zay\u0131flat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. Bu yakla\u015f\u0131m, hukuk d\u00fczeninde temel haklar\u0131n yaln\u0131zca ulusal kanunlarla de\u011fil, insan haklar\u0131na ili\u015fkin milletleraras\u0131 standartlarla da desteklenmesini sa\u011flar. T\u00fcrkiye\u2019de mevcut anayasal tart\u0131\u015fmalarda da milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n i\u00e7 hukuktaki yeri bak\u0131m\u0131ndan benzer ilkeler \u00f6nemli bir yer tutar. Anayasa Mahkemesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde yay\u0131mlanan bir de\u011ferlendirmede, mevcut T\u00fcrk Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 90. maddesinin usul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n i\u00e7 hukukta kanun h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funu kabul etti\u011fi ifade edilmektedir. milletleraras\u0131 hukukun i\u00e7 hukuktaki yeri hakk\u0131ndaki bu yakla\u015f\u0131m, temel haklar alan\u0131nda antla\u015fmalar\u0131n neden \u00f6zel \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Madde 69\u2019un tercih etti\u011fi modelde antla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri, temel hak alan\u0131nda kanunlara kar\u015f\u0131 koruyucu bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Ancak bu \u00fcst\u00fcnl\u00fck, anayasan\u0131n temel ilkelerini ve devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131racak bir s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131k anlam\u0131na gelmez. Haklar alan\u0131nda antla\u015fma h\u00fckm\u00fcn\u00fcn esas al\u0131nmas\u0131, bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren; fakat anayasal d\u00fczeni yok saymayan dengeli bir norm ili\u015fkisi kurar. Anayasan\u0131n Temel \u0130lkeleri Antla\u015fmayla A\u015f\u0131lamaz Madde 69, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n Anayasan\u0131n temel ilkelerini, Devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, egemenli\u011fini ve kamu d\u00fczenini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, d\u0131\u015f ili\u015fkilerde anayasal s\u0131n\u0131r\u0131n nerede ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Devlet antla\u015fma yapabilir; fakat anayasal kimli\u011fini ve egemenlik temelini ortadan kald\u0131ran bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131na giremez. Bu d\u00fczenleme, milletleraras\u0131 ili\u015fkileri reddeden kapal\u0131 bir yakla\u015f\u0131m de\u011fildir. Tam tersine, devletin d\u0131\u015f ili\u015fkilerde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir s\u0131n\u0131r \u00e7izgisidir. Bir antla\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131k, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve anayasal \u00e7er\u00e7eveye uygun olmas\u0131; hem kar\u015f\u0131 taraflar hem de T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin i\u00e7 hukuk d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcven \u00fcretir. Anayasan\u0131n temel ilkeleri, devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, egemenlik ve kamu d\u00fczeni gibi alanlar, ge\u00e7ici d\u0131\u015f taahh\u00fctlerle etkisizle\u015ftirilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu alanlar, devletin kurucu d\u00fczenini ve milletin ortak hukuk zeminini ilgilendirir. Madde 69, bu zeminin d\u0131\u015f i\u015flem yoluyla a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Anayasal Planlama \u00c7er\u00e7evesi Nas\u0131l Korunur? Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019n\u0131n genel yap\u0131s\u0131nda planlama \u00f6nemli bir yer tutar. Devletin uzun vadeli hedefleri, kurumsal g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 ve stratejik \u00f6ncelikleri anayasal planlama anlay\u0131\u015f\u0131yla ele al\u0131n\u0131r. Madde 69, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n bu planlama \u00e7er\u00e7evesini daraltamayaca\u011f\u0131n\u0131 veya etkisiz k\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, d\u0131\u015f antla\u015fmalar\u0131n i\u00e7 kamu d\u00fczeni \u00fczerinde s\u0131n\u0131rs\u0131z belirleyicili\u011fe sahip olmas\u0131n\u0131 engeller. \u00d6rne\u011fin bir antla\u015fma, anayasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kurumlar\u0131n g\u00f6revlerini fiilen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakacak, planlama hedeflerini anlams\u0131zla\u015ft\u0131racak veya kamu y\u00f6netiminin anayasal y\u00f6nelimini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde yap\u0131lamaz. Antla\u015fma, anayasal sistemi tamamlayabilir; fakat onun yerine ge\u00e7emez. Bu yakla\u015f\u0131m, devlet akl\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da gereklidir. Uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi, \u00fclkenin uzun vadeli planlama d\u00fczeniyle uyumlu oldu\u011funda faydal\u0131d\u0131r. Ancak d\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, anayasal kurumlar\u0131n yetkilerini belirsizle\u015ftiriyor veya planlama \u00e7er\u00e7evesini etkisizle\u015ftiriyorsa, kamu yarar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir risk do\u011far. Madde 69, bu riske kar\u015f\u0131 anayasal planlamay\u0131 koruyan a\u00e7\u0131k bir s\u0131n\u0131r koyar. Antla\u015fma Metninde A\u00e7\u0131kl\u0131k \u015eart\u0131 Madde 69\u2019a g\u00f6re antla\u015fmalar\u0131n kapsam\u0131, s\u00fcresi, taraflar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, milletleraras\u0131 antla\u015fmalarda belirsizli\u011fin do\u011furabilece\u011fi a\u011f\u0131r sonu\u00e7lara kar\u015f\u0131 getirilmi\u015f \u00f6nemli bir g\u00fcvencedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc belirsiz bir antla\u015fma, ileride farkl\u0131 yorumlarla yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. Madde ayr\u0131ca, metinde yer almayan hak, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, yetki veya s\u0131n\u0131rlama do\u011furacak uygulama yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu c\u00fcmle, antla\u015fma metninin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fan yorumlarla devletin veya vatanda\u015f\u0131n yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131na sokulmas\u0131n\u0131 engeller. B\u00f6ylece yaz\u0131l\u0131 metin, hukuki s\u0131n\u0131r\u0131n kendisi h\u00e2line gelir. Bu g\u00fcvence vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemlidir. Bir antla\u015fma ki\u015fi h\u00e2llerini, haklar\u0131 veya kamu d\u00fczenini ilgilendiren sonu\u00e7lar do\u011furuyorsa, bu sonu\u00e7lar\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a metinde yer almas\u0131 gerekir. Uygulamada metinde bulunmayan bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00fcretilemez. B\u00f6ylece vatanda\u015f, idare ve yarg\u0131 bak\u0131m\u0131ndan daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir hukuk d\u00fczeni kurulur. Gizlilik \u0130htiyac\u0131 Denetimi Ortadan Kald\u0131rmaz Milletleraras\u0131 ili\u015fkilerde baz\u0131 konular belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde gizlilik gerektirebilir. Ancak Madde 69, gizlilik ihtiyac\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin uygun bulma ve denetim yetkisini ortadan kald\u0131rmas\u0131na izin vermez. Usuller; somut gizlilik ihtiyac\u0131n\u0131, a\u00e7\u0131k s\u00fcreyi, kay\u0131t d\u00fczenini ve Meclis denetimini birlikte korumal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m son derece \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc gizlilik, devlet y\u00f6netiminde bazen gerekli olabilir; fakat s\u0131n\u0131rs\u0131z gizlilik, denetimsizli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Madde 69, gizlili\u011fi ancak somut ihtiyaca, belirli s\u00fcreye ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f usule ba\u011flayarak kabul eder. B\u00f6ylece devlet s\u0131rr\u0131 gerek\u00e7esiyle anayasal denetimin t\u00fcmden d\u0131\u015flanmas\u0131 engellenir. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00f6zellikle antla\u015fmalar\u0131n kapsam\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Meclis, millet ad\u0131na hangi taahh\u00fctlere girildi\u011fini denetleyebilmelidir. Gizlilik ihtiyac\u0131 varsa bunun da s\u0131n\u0131r\u0131, s\u00fcresi ve kay\u0131t d\u00fczeni olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece hem devletin me\u015fru g\u00fcvenlik ve diplomasi ihtiya\u00e7lar\u0131 korunur hem de anayasal hesap verebilirlik ortadan kalkmaz. Vatanda\u015f A\u00e7\u0131s\u0131ndan Madde 69\u2019un \u00d6nemi Madde 69, yaln\u0131zca devlet organlar\u0131 aras\u0131ndaki bir yetki payla\u015f\u0131m\u0131 maddesi de\u011fildir. Vatanda\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan da do\u011frudan anlam ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc milletleraras\u0131 antla\u015fmalar bazen \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131, ticareti, seyahati, e\u011fitim imk\u00e2nlar\u0131n\u0131, ki\u015fisel stat\u00fcy\u00fc, temel haklar\u0131 veya kamu hizmetlerine eri\u015fimi etkileyebilir. Bu madde sayesinde vatanda\u015f \u015fu g\u00fcvencelere sahip olur: Meclis denetimi: Devletin d\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri millet ad\u0131na denetlenir. Hak g\u00fcvencesi: Temel haklara ili\u015fkin antla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri koruyucu \u015fekilde esas al\u0131n\u0131r. A\u00e7\u0131kl\u0131k: Antla\u015fman\u0131n kapsam\u0131, s\u00fcresi, taraflar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri belirli olmak zorundad\u0131r. Anayasal s\u0131n\u0131r: Egemenlik, devlet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu d\u00fczeni antla\u015fma yoluyla ortadan kald\u0131r\u0131lamaz. Denetimli gizlilik: Gizlilik ihtiyac\u0131, Meclis denetimini etkisiz h\u00e2le getiremez. Bu g\u00fcvenceler, vatanda\u015f\u0131n devletin d\u0131\u015f ili\u015fkiler alan\u0131nda da korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc modern hukuk d\u00fczeninde d\u0131\u015f antla\u015fmalar, yaln\u0131zca devletler aras\u0131 diplomatik metinler de\u011fildir; \u00e7o\u011fu zaman bireyin g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131na kadar uzanan sonu\u00e7lar do\u011furur. Sonu\u00e7: D\u0131\u015f \u0130li\u015fkilerde G\u00fc\u00e7l\u00fc Devlet, Denetlenebilir Antla\u015fma Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131, Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019nda d\u0131\u015f ili\u015fkiler alan\u0131n\u0131 hem g\u00fc\u00e7l\u00fc hem de denetlenebilir k\u0131lan temel h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Madde 69, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yap\u0131lacak antla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131n\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesini ve sona erdirilmesini T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011flayarak egemenlik yetkisinin millet ad\u0131na kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Meclis\u00e7e uygun bulunmayan antla\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamamas\u0131 ve hukuki sonu\u00e7 do\u011furmamas\u0131, bu denetimi \u015fekli olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p ger\u00e7ek bir anayasal \u015fart h\u00e2line getirir. Madde ayn\u0131 zamanda d\u0131\u015f ili\u015fkilerde gerekli olan esnekli\u011fi tamamen yok etmez. K\u0131sa s\u00fcreli, ekonomik, ticari veya teknik nitelikteki baz\u0131 antla\u015fmalara s\u0131n\u0131rl\u0131 bir alan tan\u0131r; fakat bu alan\u0131 devlet maliyesine y\u00fck getirmeme, ki\u015fi h\u00e2llerine ve haklara dokunmama, yay\u0131mlama ve iki ay i\u00e7inde Meclise bilgi sunma \u015fartlar\u0131yla s\u0131n\u0131rlar. Temel haklara ili\u015fkin antla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin haklar alan\u0131nda esas al\u0131nmas\u0131 ise bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren \u00f6nemli bir g\u00fcvencedir. Sonu\u00e7 olarak Madde 69, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin milletleraras\u0131 ili\u015fkilerini anayasal ciddiyet, a\u00e7\u0131kl\u0131k ve denetim i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctmesini ama\u00e7lar. Antla\u015fma yapma yetkisi tan\u0131n\u0131r; ancak bu yetki anayasan\u0131n temel ilkelerini, devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, egemenli\u011fi, kamu d\u00fczenini ve anayasal planlama \u00e7er\u00e7evesini zay\u0131flatacak bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz. B\u00f6ylece milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnyayla kurulan ili\u015fkilerde Meclis iradesini, temel haklar\u0131, anayasal \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve devletin uzun vadeli kurumsal akl\u0131n\u0131 birlikte koruyan dengeli bir mekanizma h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":274,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-273","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasama-ve-millet-temsili"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/273","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=273"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/273\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":275,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/273\/revisions\/275"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=273"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=273"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=273"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}