{"id":266,"date":"2026-06-18T07:37:48","date_gmt":"2026-06-18T07:37:48","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=266"},"modified":"2026-06-18T07:37:48","modified_gmt":"2026-06-18T07:37:48","slug":"turkiye-buyuk-millet-meclisinin-gorevleri-madde-67","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/turkiye-buyuk-millet-meclisinin-gorevleri-madde-67\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin G\u00f6revleri (Madde 67)"},"content":{"rendered":"<article><strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri<\/strong>, devletin yasama organ\u0131n\u0131n hangi alanlarda karar alaca\u011f\u0131n\u0131, hangi alanlarda denetim yapaca\u011f\u0131n\u0131 ve hangi s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen anayasal yetki haritas\u0131d\u0131r. Bir Meclisin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 yaln\u0131z \u00e7ok say\u0131da yetkiye sahip olmas\u0131yla de\u011fil, bu yetkileri hangi ilkelere g\u00f6re kulland\u0131\u011f\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Kanun koymak, b\u00fct\u00e7eyi kabul etmek, sava\u015f ilan\u0131na karar vermek, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131 uygun bulmak, affa karar vermek ve y\u00fcr\u00fctmeyi denetlemek \u00e7ok a\u011f\u0131r kamu yetkileridir. Bu yetkiler \u015feffafl\u0131k, kamu yarar\u0131, hukuki gereklilik ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde kullan\u0131lmazsa, yasama g\u00fcc\u00fc de keyf\u00ee bir araca d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 67, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisini hem g\u00fc\u00e7l\u00fc hem de s\u0131n\u0131rlar\u0131 belli bir yasama organ\u0131 olarak d\u00fczenler. Meclis kanun koyar, de\u011fi\u015ftirir ve kald\u0131r\u0131r; b\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul eder; para bas\u0131lmas\u0131na, sava\u015f ilan\u0131na, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131na ve belirli \u00e7o\u011funlukla affa karar verir. Ayn\u0131 zamanda y\u00fcr\u00fctmeyi, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik devlet planlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 denetler. Fakat bu denetim y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7me yetkisi de\u011fildir. B\u00f6ylece <strong><em>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri<\/em><\/strong>, yasama g\u00fcc\u00fcn\u00fc etkili k\u0131lan ama y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 alanlar\u0131na m\u00fcdahaleyi de \u00f6nleyen dengeli bir anayasal \u00e7er\u00e7eveye oturur.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 67 \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin G\u00f6revleri, Kanun Teklifleri, G\u00f6r\u00fc\u015fme Usul\u00fc ve Faaliyet S\u0131n\u0131rlar\u0131<\/strong><br \/>\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6rev ve yetkileri \u015funlard\u0131r:<br \/>\na) Kanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmak;<br \/>\nb) B\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul etmek;<br \/>\nc) Para bas\u0131lmas\u0131na karar vermek;<br \/>\n\u00e7) Sava\u015f ilan\u0131na karar vermek;<br \/>\nd) Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131na karar vermek;<br \/>\ne) \u00dcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 (3\/5) \u00e7o\u011funlu\u011fuyla genel ve \u00f6zel affa karar vermek;<br \/>\nf) Y\u00fcr\u00fctmeyi, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik devlet planlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 denetlemek;<br \/>\ng) Anayasada verilen di\u011fer g\u00f6revleri yerine getirmek.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi kamu politikalar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesini kanunla belirler ve yetkilerini \u015feffafl\u0131k, kamu yarar\u0131 ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 esaslar\u0131yla kullan\u0131r. Plan denetimi, uyumun ve kaynaklar\u0131n hukuka uygun kullan\u0131m\u0131n\u0131n incelenmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r; y\u00fcr\u00fctmenin kanuni takdir alan\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7emez.<\/p>\n<p>Kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir. Teklifler kamu yarar\u0131, hukuki gereklilik ve plan uyumu g\u00f6zetilerek haz\u0131rlan\u0131r. Mali y\u00fck, haklara etki, idari de\u011fi\u015fiklik, uzun vadeli plan ba\u011flant\u0131s\u0131 veya geni\u015f toplumsal sonu\u00e7 do\u011furan h\u00e2llerde etki analizi yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Usuller teklif hakk\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131ramaz, milletvekilleri aras\u0131nda ayr\u0131mc\u0131l\u0131k do\u011furamaz ve tekliflerin i\u00e7erik tercihi sebebiyle g\u00fcndeme al\u0131nmas\u0131n\u0131 keyf\u00ee engelleyemez.<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131ktan sonra y\u00fcr\u00fctme program\u0131n\u0131, plan uyumunu ve \u00f6ncelikli hizmet hedeflerini T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunar. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi program\u0131 genel g\u00f6r\u00fc\u015fmeyle de\u011ferlendirir; bu g\u00f6r\u00fc\u015fme g\u00fcven oyu veya y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7me sonucu do\u011furmaz.<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan\u0131n \u00f6ncelikli kanun teklifleri \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckteki s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde azami k\u0131rk be\u015f (45) g\u00fcnde kabul, ret veya de\u011fi\u015fiklikle sonu\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi teklifleri kabul etmek zorunda de\u011fildir. Ancak g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi s\u00fcresiz erteleyerek y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revini, b\u00fct\u00e7eyi veya zorunlu hizmetleri kilitleyemez.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi faaliyetleri haklara, hukuk g\u00fcvenli\u011fine, kurumsal dengeye ve toplumsal ihtiyaca uygun y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Yasama yetkisi ki\u015fisel veya keyf\u00ee ama\u00e7larla kullan\u0131lamaz; y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 alanlar\u0131na m\u00fcdahale edilemez.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Madde 67\u2019nin Yetki Haritas\u0131<\/h2>\n<p>Madde 67, TBMM\u2019nin g\u00f6revlerini yaln\u0131z genel bir \u201cyasama organ\u0131d\u0131r\u201d ifadesiyle b\u0131rakmaz; g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 tek tek sayar. Bu say\u0131m \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc yasama organ\u0131n\u0131n hangi konularda do\u011frudan karar verece\u011fini, hangi konularda denetim yapaca\u011f\u0131n\u0131 ve hangi konularda s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 bilmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir. <strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri<\/strong>, burada hem kurucu hem s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>G\u00f6rev Alan\u0131<\/th>\n<th>Ne Anlama Gelir?<\/th>\n<th>Anayasal De\u011feri<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Kanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmak<\/td>\n<td>Toplumu ba\u011flayan genel kurallar\u0131 belirlemek<\/td>\n<td>Yasama yetkisinin \u00f6z\u00fc<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>B\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul etmek<\/td>\n<td>Kamu gelir ve giderlerini belirlemek, \u00f6nceki harcamay\u0131 denetlemek<\/td>\n<td>Mali egemenlik ve hesap verebilirlik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Para bas\u0131lmas\u0131na karar vermek<\/td>\n<td>Devletin para yetkisine demokratik me\u015fruiyet kazand\u0131rmak<\/td>\n<td>Ekonomik egemenlik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sava\u015f ilan\u0131na karar vermek<\/td>\n<td>Milleti a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar\u0131 olan bir g\u00fcvenlik karar\u0131na ba\u011flamak<\/td>\n<td>Milli irade ve sorumluluk<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Antla\u015fmalar\u0131 uygun bulmak<\/td>\n<td>Devletin uluslararas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine Meclis onay\u0131 vermek<\/td>\n<td>D\u0131\u015f ili\u015fkilerde demokratik denetim<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Genel ve \u00f6zel af<\/td>\n<td>Ceza sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kald\u0131ran a\u011f\u0131r bir kamu karar\u0131 almak<\/td>\n<td>Nitelikli \u00e7o\u011funluk ve hukuk g\u00fcvenli\u011fi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Y\u00fcr\u00fctmeyi ve planlar\u0131 denetlemek<\/td>\n<td>Kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik hedeflere uyumu incelemek<\/td>\n<td>Hesap verebilir y\u00f6netim<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu tablo, Madde 67\u2019nin TBMM\u2019ye geni\u015f yetki verdi\u011fini; fakat bu yetkileri ayn\u0131 zamanda kamu yarar\u0131, \u015feffafl\u0131k ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkelerine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Kanun Yapmak: Sadece Metin \u00dcretmek De\u011fildir<\/h2>\n<p>TBMM\u2019nin ilk g\u00f6revi kanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmakt\u0131r. Bu, <strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri<\/strong> i\u00e7inde en temel yetkidir. Kanun, toplumun genel kurallar\u0131n\u0131 belirler; haklar\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131, idarenin yetkisini, kamu hizmetlerinin \u00e7er\u00e7evesini ve vatanda\u015f\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini \u015fekillendirir. Bu nedenle kanun yapma faaliyeti acele, ki\u015fisel, keyf\u00ee veya dar \u00e7\u0131kar hesab\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclemez.<\/p>\n<p>Madde 67\u2019nin \u201ckamu politikalar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesini kanunla belirler\u201d ifadesi burada \u00f6nemlidir. Meclis y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7erek her idari ayr\u0131nt\u0131y\u0131 y\u00f6netmez; kamu politikas\u0131n\u0131n genel kanuni \u00e7er\u00e7evesini \u00e7izer. B\u00f6ylece yasama, y\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6n veren ana kurallar\u0131 belirler; y\u00fcr\u00fctme ise kanun i\u00e7inde idari takdir ve uygulama sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131r. <u>Kanunla genel \u00e7er\u00e7eve belirleme<\/u>, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan bir y\u00f6ntemdir.<\/p>\n<h2>B\u00fct\u00e7e ve Kesin Hesap: Paran\u0131n Demokrasiyle Bulu\u015ftu\u011fu Yer<\/h2>\n<p>Madde 67\u2019ye g\u00f6re TBMM b\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul eder. Bu yetki, Meclisin en \u00f6nemli mali g\u00f6revlerinden biridir. B\u00fct\u00e7e, devletin hangi kayna\u011f\u0131 nereden toplayaca\u011f\u0131n\u0131 ve hangi hizmetlere ne kadar harcayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Kesin hesap ise yap\u0131lan harcamalar\u0131n geriye d\u00f6n\u00fck de\u011ferlendirilmesini sa\u011flar. Bu nedenle b\u00fct\u00e7e yetkisi, yaln\u0131z muhasebe meselesi de\u011fil, kamu politikalar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek \u00f6nceliklerini g\u00f6steren anayasal bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<p>Avrupa Parlamentosu\u2019nun b\u00fct\u00e7e yetkisine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, parlamentonun y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7e \u00fczerinde karar alma yetkisini Konsey ile payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve b\u00fct\u00e7e \u00fczerinde son s\u00f6z yetkisine sahip oldu\u011fu belirtilir. Bu \u00f6rnek, parlamentolar\u0131n mali karar ve denetim rol\u00fcn\u00fcn modern anayasal yap\u0131larda ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6sterir. Madde 67\u2019deki <a href=\"https:\/\/www.europarl.europa.eu\/about-parliament\/en\/parliaments-powers\/budgetary-powers\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">b\u00fct\u00e7e yetkisi<\/a> anlay\u0131\u015f\u0131 da kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n millet ad\u0131na denetlenmesi fikrine dayan\u0131r.<\/p>\n<h2>Sava\u015f, Para ve Antla\u015fma: A\u011f\u0131r Devlet Kararlar\u0131<\/h2>\n<p>Madde 67, TBMM\u2019ye para bas\u0131lmas\u0131na karar verme, sava\u015f ilan\u0131na karar verme ve milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131na karar verme yetkisi verir. Bu \u00fc\u00e7 alan, devletin egemenli\u011fiyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Para, ekonomik d\u00fczeni; sava\u015f, milletin g\u00fcvenli\u011fini ve hayat\u0131n\u0131; antla\u015fmalar ise devletin uluslararas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini etkiler.<\/p>\n<p>Bu nedenle bu kararlar\u0131n yaln\u0131z y\u00fcr\u00fctmenin dar takdir alan\u0131na b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 gerekir. Meclis, millet ad\u0131na bu a\u011f\u0131r kararlar\u0131 de\u011ferlendirir. Elbette y\u00fcr\u00fctme d\u0131\u015f politika, g\u00fcvenlik ve ekonomik y\u00f6netim alanlar\u0131nda haz\u0131rl\u0131k yapabilir; ancak sava\u015f ilan\u0131 veya milletleraras\u0131 antla\u015fman\u0131n uygun bulunmas\u0131 gibi konularda Meclis onay\u0131, demokratik me\u015fruiyet sa\u011flar. <strong><em>A\u011f\u0131r devlet kararlar\u0131nda Meclis onay\u0131<\/em><\/strong>, milletin kaderini etkileyen kararlar\u0131n kapal\u0131 y\u00fcr\u00fctme takdirine indirgenmesini engeller.<\/p>\n<h2>Af Yetkisi Neden Be\u015fte \u00dc\u00e7 \u00c7o\u011funluk \u0130ster?<\/h2>\n<p>Madde 67, genel ve \u00f6zel aff\u0131n TBMM \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlu\u011fuyla karara ba\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Af, ceza adaletini do\u011frudan etkileyen \u00e7ok a\u011f\u0131r bir karard\u0131r. Bir ceza sonucunu kald\u0131rmak veya de\u011fi\u015ftirmek, yaln\u0131z hukuki de\u011fil, toplumsal ve ahlaki sonu\u00e7lar da do\u011furur. Bu nedenle af yetkisinin basit \u00e7o\u011funlukla kolayca kullan\u0131lmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funluk, af karar\u0131n\u0131n daha geni\u015f bir mutabakata dayanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. B\u00f6ylece af, anl\u0131k siyasi hesaplar\u0131n, dar \u00e7o\u011funluk menfaatinin veya se\u00e7im d\u00f6nemine y\u00f6nelik beklentilerin arac\u0131 olmaktan uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. <u>Nitelikli \u00e7o\u011funlukla af<\/u>, hukuk g\u00fcvenli\u011fi ve kamu vicdan\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir fren mekanizmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Denetim Var, Y\u00fcr\u00fctmenin Yerine Ge\u00e7mek Yok<\/h2>\n<p>Madde 67\u2019nin en kritik denge h\u00fck\u00fcmlerinden biri, TBMM\u2019nin y\u00fcr\u00fctmeyi, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik devlet planlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 denetlemesidir. Ancak ayn\u0131 madde, plan denetiminin uyumun ve kaynaklar\u0131n hukuka uygun kullan\u0131m\u0131n\u0131n incelenmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu; y\u00fcr\u00fctmenin kanuni takdir alan\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7emeyece\u011fini belirtir.<\/p>\n<p>Bu ayr\u0131m \u00e7ok \u00f6nemlidir. Meclis denetim yapmal\u0131d\u0131r; kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n nereye harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131, stratejik planlara uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin kanuna uygun davran\u0131p davranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemelidir. Fakat Meclis, y\u00fcr\u00fctmenin her idari tercihinin yerine ge\u00e7erse kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 bozulur. Avrupa Parlamentosu\u2019nun denetim yetkilerine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, parlamentonun di\u011fer AB kurumlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 izledi\u011fi, b\u00fct\u00e7enin do\u011fru kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ve AB hukukunun uygulanmas\u0131n\u0131 g\u00f6zetti\u011fi belirtilir. Bu t\u00fcr <a href=\"https:\/\/www.europarl.europa.eu\/about-parliament\/en\/parliaments-powers\/supervisory-powers\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">parlamenter denetim<\/a>, y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7mekten ziyade hesap verebilirli\u011fi sa\u011flamaya y\u00f6nelir.<\/p>\n<h2>Kanun Teklifi Hakk\u0131 Milletvekilinindir<\/h2>\n<p>Madde 67, kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili oldu\u011funu belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, yasama inisiyatifini do\u011frudan milletvekilli\u011fi g\u00f6reviyle ili\u015fkilendirir. Milletvekili yaln\u0131z oy veren ki\u015fi de\u011fildir; kamu yarar\u0131, hukuki gereklilik ve plan uyumu \u00e7er\u00e7evesinde kanun teklifi haz\u0131rlayabilen anayasal akt\u00f6rd\u00fcr.<\/p>\n<p>Madde ayr\u0131ca teklif usullerinin teklif hakk\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131ramayaca\u011f\u0131n\u0131, milletvekilleri aras\u0131nda ayr\u0131mc\u0131l\u0131k do\u011furamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve tekliflerin i\u00e7erik tercihi sebebiyle g\u00fcndeme al\u0131nmas\u0131n\u0131 keyf\u00ee bi\u00e7imde engelleyemeyece\u011fini s\u00f6yler. Bu h\u00fck\u00fcm \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kanun teklifi hakk\u0131 k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde tan\u0131n\u0131p i\u00e7t\u00fcz\u00fck, g\u00fcndem, komisyon veya \u00e7o\u011funluk uygulamas\u0131yla fiilen etkisiz k\u0131l\u0131nabilir. <strong><em>Kanun teklifi hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131<\/em><\/strong>, \u00f6zellikle farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fteki milletvekillerinin yasama faaliyetine ger\u00e7ek kat\u0131l\u0131m\u0131 i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n<h2>Etki Analizi: Kanun Yapmadan \u00d6nce Sonucu G\u00f6rmek<\/h2>\n<p>Madde 67, mali y\u00fck, haklara etki, idari de\u011fi\u015fiklik, uzun vadeli plan ba\u011flant\u0131s\u0131 veya geni\u015f toplumsal sonu\u00e7 do\u011furan h\u00e2llerde etki analizi yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, yasama kalitesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece de\u011ferlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 kanunlar yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fcn sorununu \u00e7\u00f6zmez; b\u00fct\u00e7eye, temel haklara, idareye, uzun vadeli planlara ve toplumun geni\u015f kesimlerine etki eder.<\/p>\n<p>OECD\u2019ye g\u00f6re d\u00fczenleyici etki analizi, yeni d\u00fczenlemelerin olumlu ve olumsuz muhtemel etkilerini de\u011ferlendirmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r; karar al\u0131c\u0131lara kamu politikas\u0131 hedeflerine ula\u015fmak i\u00e7in d\u00fczenleme yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 ve nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda \u00f6nemli bilgi sa\u011flar. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/en\/publications\/2025\/06\/government-at-a-glance-2025_70e14c6c\/full-report\/regulatory-impact-assessment_5dd9e272.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">d\u00fczenleyici etki analizi<\/a>, kanun yap\u0131m\u0131nda \u015feffafl\u0131k ve kaliteyi art\u0131ran \u00f6nemli bir ara\u00e7t\u0131r. Madde 67\u2019deki etki analizi \u015fart\u0131 da kanun tekliflerini daha d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, hesaplanm\u0131\u015f ve kamu yarar\u0131na uygun h\u00e2le getirmeyi ama\u00e7lar.<\/p>\n<h2>Ba\u015fbakan Program\u0131: G\u00fcven Oyu De\u011fil, Genel De\u011ferlendirme<\/h2>\n<p>Madde 67\u2019ye g\u00f6re Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131ktan sonra y\u00fcr\u00fctme program\u0131n\u0131, plan uyumunu ve \u00f6ncelikli hizmet hedeflerini TBMM\u2019ye sunar. Meclis bu program\u0131 genel g\u00f6r\u00fc\u015fmeyle de\u011ferlendirir; ancak bu g\u00f6r\u00fc\u015fme g\u00fcven oyu veya y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7me sonucu do\u011furmaz. Bu h\u00fck\u00fcm, Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fctme-yasama ili\u015fkisini nas\u0131l kurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilen icra makam\u0131d\u0131r. Bu nedenle g\u00f6reve ba\u015flamak i\u00e7in Meclisten g\u00fcven oyu almak zorunda de\u011fildir. Fakat bu, Meclise kar\u015f\u0131 tamamen kapal\u0131 olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmez. Ba\u015fbakan program\u0131n\u0131 Meclise sunar; Meclis bunu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, de\u011ferlendirir, ele\u015ftirir ve kamuoyu \u00f6n\u00fcnde tart\u0131\u015f\u0131r. B\u00f6ylece <u>g\u00fcven oyuna d\u00f6n\u00fc\u015fmeyen genel g\u00f6r\u00fc\u015fme<\/u>, hem y\u00fcr\u00fctmenin do\u011frudan halk me\u015fruiyetini korur hem de Meclisin de\u011ferlendirme ve denetim rol\u00fcn\u00fc canl\u0131 tutar.<\/p>\n<h2>K\u0131rk Be\u015f G\u00fcnl\u00fck G\u00f6r\u00fc\u015fme S\u0131n\u0131r\u0131 Ne Anlama Gelir?<\/h2>\n<p>Madde 67, Ba\u015fbakan\u0131n \u00f6ncelikli kanun tekliflerinin \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckteki s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde en fazla k\u0131rk be\u015f g\u00fcnde kabul, ret veya de\u011fi\u015fiklikle sonu\u00e7land\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. TBMM bu teklifleri kabul etmek zorunda de\u011fildir. Fakat g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi s\u00fcresiz erteleyerek y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revini, b\u00fct\u00e7eyi veya zorunlu hizmetleri kilitleyemez.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm \u00e7ok dengelidir. Meclis, Ba\u015fbakan\u0131n tekliflerini otomatik onay makam\u0131 de\u011fildir; kabul edebilir, reddedebilir veya de\u011fi\u015ftirebilir. Ancak Meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu, g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi hi\u00e7 yapmayarak y\u00fcr\u00fctmenin g\u00f6revini kilitleyemez. Bu yakla\u015f\u0131m, yasama ile y\u00fcr\u00fctme aras\u0131nda \u00fcretken gerilim kurar: Meclis karar verir, fakat g\u00fcndemi s\u00fcresiz bloke ederek kamu hizmetlerini felce u\u011fratamaz. <strong><em>S\u00fcresiz erteleme yasa\u011f\u0131<\/em><\/strong>, demokratik denetimi korurken kurumsal t\u0131kanmay\u0131 engeller.<\/p>\n<h2>Faaliyet S\u0131n\u0131rlar\u0131: Meclis G\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, Ama S\u0131n\u0131rs\u0131z De\u011fildir<\/h2>\n<p>Madde 67\u2019nin son f\u0131kras\u0131, TBMM faaliyetlerinin haklara, hukuk g\u00fcvenli\u011fine, kurumsal dengeye ve toplumsal ihtiyaca uygun y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini belirtir. Yasama yetkisi ki\u015fisel veya keyf\u00ee ama\u00e7larla kullan\u0131lamaz; y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 alanlar\u0131na m\u00fcdahale edilemez. Bu h\u00fck\u00fcm, maddenin anayasal frenidir.<\/p>\n<p>Yasama organ\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc olmal\u0131d\u0131r. Fakat g\u00fc\u00e7l\u00fc Meclis, s\u0131n\u0131rs\u0131z Meclis de\u011fildir. Kanun yoluyla ki\u015fisel hedef alma, belirli ki\u015fi veya gruplara keyf\u00ee avantaj sa\u011flama, yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerini y\u00f6nlendirme veya y\u00fcr\u00fctmenin kanuni takdir alan\u0131na do\u011frudan m\u00fcdahale etme, yasama yetkisinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelebilir. Venedik Komisyonu\u2019nun hukuk devleti yakla\u015f\u0131m\u0131nda kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 temel unsurlar aras\u0131nda yer al\u0131r. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/www.coe.int\/en\/web\/venice-commission\/-\/opinion-494\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/a>, Madde 67\u2019nin faaliyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in anahtar ilkelerden biridir.<\/p>\n<h2>Madde 67\u2019yi Tek Bir Sistem Olarak Okumak<\/h2>\n<p>Madde 67, par\u00e7al\u0131 yetkiler listesi de\u011fildir. Kanun, b\u00fct\u00e7e, denetim, plan uyumu, etki analizi, Ba\u015fbakan program\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u00fcresi birlikte okundu\u011funda ortaya b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir yasama modeli \u00e7\u0131kar. Bu modelde TBMM kamu politikalar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesini kurar; b\u00fct\u00e7eyi kabul eder; kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 denetler; y\u00fcr\u00fctmenin program\u0131n\u0131 de\u011ferlendirir; kanun teklif hakk\u0131n\u0131 milletvekillerine tan\u0131r; ancak y\u00fcr\u00fctmenin ve yarg\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7mez.<\/p>\n<p>Bu sistemi tek c\u00fcmleyle \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: <strong>TBMM millet ad\u0131na genel kurallar\u0131 koyar, kamu paras\u0131n\u0131 denetler, y\u00fcr\u00fctmeyi sorgular ve stratejik planlara uyumu inceler; fakat bu yetkileri ki\u015fisel, keyf\u00ee veya kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozan bi\u00e7imde kullanamaz.<\/strong><\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: Yasama Yetkisi Hem G\u00fc\u00e7 Hem S\u0131n\u0131rd\u0131r<\/h2>\n<p><strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri<\/strong>, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde yasama organ\u0131n\u0131n devlet d\u00fczenindeki yerini, karar alanlar\u0131n\u0131, denetim yetkisini, kanun teklif usul\u00fcn\u00fc ve faaliyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen temel h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Madde 67, TBMM\u2019ye kanun koyma, de\u011fi\u015ftirme ve kald\u0131rma; b\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul etme; para bas\u0131lmas\u0131na, sava\u015f ilan\u0131na, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131na ve be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlukla genel ve \u00f6zel affa karar verme yetkisi verir. Ayr\u0131ca y\u00fcr\u00fctmeyi, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik devlet planlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 denetleme g\u00f6revini a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler.<\/p>\n<p>Bu maddenin as\u0131l de\u011feri, TBMM\u2019yi g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131larken s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da g\u00f6stermesidir. Meclis kamu politikalar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesini kanunla belirler; yetkilerini \u015feffafl\u0131k, kamu yarar\u0131 ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 esaslar\u0131yla kullan\u0131r. Plan denetimi, uyumun ve kaynaklar\u0131n hukuka uygun kullan\u0131m\u0131n\u0131n incelenmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r; y\u00fcr\u00fctmenin kanuni takdir alan\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7emez. Kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir; tekliflerin kamu yarar\u0131, hukuki gereklilik ve plan uyumuyla haz\u0131rlanmas\u0131, \u00f6nemli etkiler do\u011furan hallerde etki analizi yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Ba\u015fbakan\u0131n program\u0131 TBMM\u2019de genel g\u00f6r\u00fc\u015fmeyle de\u011ferlendirilir; fakat bu g\u00f6r\u00fc\u015fme g\u00fcven oyu veya y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7me sonucu do\u011furmaz.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak <strong><em>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri<\/em><\/strong>, bu anayasa modelinde yasama organ\u0131n\u0131 yaln\u0131z kanun \u00e7\u0131karan bir mekanizma olarak de\u011fil, kamu kayna\u011f\u0131n\u0131 denetleyen, stratejik planlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 izleyen, y\u00fcr\u00fctme program\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren ve temel devlet kararlar\u0131na millet ad\u0131na kat\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal kurum olarak konumland\u0131r\u0131r. Fakat ayn\u0131 zamanda yasama yetkisinin ki\u015fisel veya keyf\u00ee ama\u00e7larla kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 alanlar\u0131na m\u00fcdahale edilemeyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirler. B\u00f6ylece Madde 67, Meclisi hem etkili hem sorumlu; hem g\u00fc\u00e7l\u00fc hem s\u0131n\u0131rl\u0131; hem denetleyici hem de kurumsal dengeye ba\u011fl\u0131 bir yasama organ\u0131 olarak kurar.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri, devletin yasama organ\u0131n\u0131n hangi alanlarda karar alaca\u011f\u0131n\u0131, hangi alanlarda denetim yapaca\u011f\u0131n\u0131 ve hangi s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen anayasal yetki haritas\u0131d\u0131r. Bir Meclisin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 yaln\u0131z \u00e7ok say\u0131da yetkiye sahip olmas\u0131yla de\u011fil, bu yetkileri hangi ilkelere g\u00f6re kulland\u0131\u011f\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Kanun koymak, b\u00fct\u00e7eyi kabul etmek, sava\u015f ilan\u0131na karar vermek, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131 uygun bulmak, affa karar vermek ve y\u00fcr\u00fctmeyi denetlemek \u00e7ok a\u011f\u0131r kamu yetkileridir. Bu yetkiler \u015feffafl\u0131k, kamu yarar\u0131, hukuki gereklilik ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde kullan\u0131lmazsa, yasama g\u00fcc\u00fc de keyf\u00ee bir araca d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 67, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisini hem g\u00fc\u00e7l\u00fc hem de s\u0131n\u0131rlar\u0131 belli bir yasama organ\u0131 olarak d\u00fczenler. Meclis kanun koyar, de\u011fi\u015ftirir ve kald\u0131r\u0131r; b\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul eder; para bas\u0131lmas\u0131na, sava\u015f ilan\u0131na, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131na ve belirli \u00e7o\u011funlukla affa karar verir. Ayn\u0131 zamanda y\u00fcr\u00fctmeyi, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik devlet planlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 denetler. Fakat bu denetim y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7me yetkisi de\u011fildir. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri, yasama g\u00fcc\u00fcn\u00fc etkili k\u0131lan ama y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 alanlar\u0131na m\u00fcdahaleyi de \u00f6nleyen dengeli bir anayasal \u00e7er\u00e7eveye oturur. Madde 67 \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin G\u00f6revleri, Kanun Teklifleri, G\u00f6r\u00fc\u015fme Usul\u00fc ve Faaliyet S\u0131n\u0131rlar\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6rev ve yetkileri \u015funlard\u0131r: a) Kanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmak; b) B\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul etmek; c) Para bas\u0131lmas\u0131na karar vermek; \u00e7) Sava\u015f ilan\u0131na karar vermek; d) Milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131na karar vermek; e) \u00dcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 (3\/5) \u00e7o\u011funlu\u011fuyla genel ve \u00f6zel affa karar vermek; f) Y\u00fcr\u00fctmeyi, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik devlet planlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 denetlemek; g) Anayasada verilen di\u011fer g\u00f6revleri yerine getirmek. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi kamu politikalar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesini kanunla belirler ve yetkilerini \u015feffafl\u0131k, kamu yarar\u0131 ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 esaslar\u0131yla kullan\u0131r. Plan denetimi, uyumun ve kaynaklar\u0131n hukuka uygun kullan\u0131m\u0131n\u0131n incelenmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r; y\u00fcr\u00fctmenin kanuni takdir alan\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7emez. Kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir. Teklifler kamu yarar\u0131, hukuki gereklilik ve plan uyumu g\u00f6zetilerek haz\u0131rlan\u0131r. Mali y\u00fck, haklara etki, idari de\u011fi\u015fiklik, uzun vadeli plan ba\u011flant\u0131s\u0131 veya geni\u015f toplumsal sonu\u00e7 do\u011furan h\u00e2llerde etki analizi yap\u0131l\u0131r. Usuller teklif hakk\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131ramaz, milletvekilleri aras\u0131nda ayr\u0131mc\u0131l\u0131k do\u011furamaz ve tekliflerin i\u00e7erik tercihi sebebiyle g\u00fcndeme al\u0131nmas\u0131n\u0131 keyf\u00ee engelleyemez. Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131ktan sonra y\u00fcr\u00fctme program\u0131n\u0131, plan uyumunu ve \u00f6ncelikli hizmet hedeflerini T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunar. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi program\u0131 genel g\u00f6r\u00fc\u015fmeyle de\u011ferlendirir; bu g\u00f6r\u00fc\u015fme g\u00fcven oyu veya y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7me sonucu do\u011furmaz. Ba\u015fbakan\u0131n \u00f6ncelikli kanun teklifleri \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckteki s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde azami k\u0131rk be\u015f (45) g\u00fcnde kabul, ret veya de\u011fi\u015fiklikle sonu\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi teklifleri kabul etmek zorunda de\u011fildir. Ancak g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi s\u00fcresiz erteleyerek y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revini, b\u00fct\u00e7eyi veya zorunlu hizmetleri kilitleyemez. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi faaliyetleri haklara, hukuk g\u00fcvenli\u011fine, kurumsal dengeye ve toplumsal ihtiyaca uygun y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Yasama yetkisi ki\u015fisel veya keyf\u00ee ama\u00e7larla kullan\u0131lamaz; y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 alanlar\u0131na m\u00fcdahale edilemez. Madde 67\u2019nin Yetki Haritas\u0131 Madde 67, TBMM\u2019nin g\u00f6revlerini yaln\u0131z genel bir \u201cyasama organ\u0131d\u0131r\u201d ifadesiyle b\u0131rakmaz; g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 tek tek sayar. Bu say\u0131m \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc yasama organ\u0131n\u0131n hangi konularda do\u011frudan karar verece\u011fini, hangi konularda denetim yapaca\u011f\u0131n\u0131 ve hangi konularda s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 bilmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri, burada hem kurucu hem s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. G\u00f6rev Alan\u0131 Ne Anlama Gelir? Anayasal De\u011feri Kanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmak Toplumu ba\u011flayan genel kurallar\u0131 belirlemek Yasama yetkisinin \u00f6z\u00fc B\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul etmek Kamu gelir ve giderlerini belirlemek, \u00f6nceki harcamay\u0131 denetlemek Mali egemenlik ve hesap verebilirlik Para bas\u0131lmas\u0131na karar vermek Devletin para yetkisine demokratik me\u015fruiyet kazand\u0131rmak Ekonomik egemenlik Sava\u015f ilan\u0131na karar vermek Milleti a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar\u0131 olan bir g\u00fcvenlik karar\u0131na ba\u011flamak Milli irade ve sorumluluk Antla\u015fmalar\u0131 uygun bulmak Devletin uluslararas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine Meclis onay\u0131 vermek D\u0131\u015f ili\u015fkilerde demokratik denetim Genel ve \u00f6zel af Ceza sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kald\u0131ran a\u011f\u0131r bir kamu karar\u0131 almak Nitelikli \u00e7o\u011funluk ve hukuk g\u00fcvenli\u011fi Y\u00fcr\u00fctmeyi ve planlar\u0131 denetlemek Kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik hedeflere uyumu incelemek Hesap verebilir y\u00f6netim Bu tablo, Madde 67\u2019nin TBMM\u2019ye geni\u015f yetki verdi\u011fini; fakat bu yetkileri ayn\u0131 zamanda kamu yarar\u0131, \u015feffafl\u0131k ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkelerine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Kanun Yapmak: Sadece Metin \u00dcretmek De\u011fildir TBMM\u2019nin ilk g\u00f6revi kanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmakt\u0131r. Bu, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri i\u00e7inde en temel yetkidir. Kanun, toplumun genel kurallar\u0131n\u0131 belirler; haklar\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131, idarenin yetkisini, kamu hizmetlerinin \u00e7er\u00e7evesini ve vatanda\u015f\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini \u015fekillendirir. Bu nedenle kanun yapma faaliyeti acele, ki\u015fisel, keyf\u00ee veya dar \u00e7\u0131kar hesab\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclemez. Madde 67\u2019nin \u201ckamu politikalar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesini kanunla belirler\u201d ifadesi burada \u00f6nemlidir. Meclis y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7erek her idari ayr\u0131nt\u0131y\u0131 y\u00f6netmez; kamu politikas\u0131n\u0131n genel kanuni \u00e7er\u00e7evesini \u00e7izer. B\u00f6ylece yasama, y\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6n veren ana kurallar\u0131 belirler; y\u00fcr\u00fctme ise kanun i\u00e7inde idari takdir ve uygulama sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131r. Kanunla genel \u00e7er\u00e7eve belirleme, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan bir y\u00f6ntemdir. B\u00fct\u00e7e ve Kesin Hesap: Paran\u0131n Demokrasiyle Bulu\u015ftu\u011fu Yer Madde 67\u2019ye g\u00f6re TBMM b\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul eder. Bu yetki, Meclisin en \u00f6nemli mali g\u00f6revlerinden biridir. B\u00fct\u00e7e, devletin hangi kayna\u011f\u0131 nereden toplayaca\u011f\u0131n\u0131 ve hangi hizmetlere ne kadar harcayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Kesin hesap ise yap\u0131lan harcamalar\u0131n geriye d\u00f6n\u00fck de\u011ferlendirilmesini sa\u011flar. Bu nedenle b\u00fct\u00e7e yetkisi, yaln\u0131z muhasebe meselesi de\u011fil, kamu politikalar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek \u00f6nceliklerini g\u00f6steren anayasal bir ara\u00e7t\u0131r. Avrupa Parlamentosu\u2019nun b\u00fct\u00e7e yetkisine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, parlamentonun y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7e \u00fczerinde karar alma yetkisini Konsey ile payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve b\u00fct\u00e7e \u00fczerinde son s\u00f6z yetkisine sahip oldu\u011fu belirtilir. Bu \u00f6rnek, parlamentolar\u0131n mali karar ve denetim rol\u00fcn\u00fcn modern anayasal yap\u0131larda ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6sterir. Madde 67\u2019deki b\u00fct\u00e7e yetkisi anlay\u0131\u015f\u0131 da kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n millet ad\u0131na denetlenmesi fikrine dayan\u0131r. Sava\u015f, Para ve Antla\u015fma: A\u011f\u0131r Devlet Kararlar\u0131 Madde 67, TBMM\u2019ye para bas\u0131lmas\u0131na karar verme, sava\u015f ilan\u0131na karar verme ve milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131na karar verme yetkisi verir. Bu \u00fc\u00e7 alan, devletin egemenli\u011fiyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Para, ekonomik d\u00fczeni; sava\u015f, milletin g\u00fcvenli\u011fini ve hayat\u0131n\u0131; antla\u015fmalar ise devletin uluslararas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini etkiler. Bu nedenle bu kararlar\u0131n yaln\u0131z y\u00fcr\u00fctmenin dar takdir alan\u0131na b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 gerekir. Meclis, millet ad\u0131na bu a\u011f\u0131r kararlar\u0131 de\u011ferlendirir. Elbette y\u00fcr\u00fctme d\u0131\u015f politika, g\u00fcvenlik ve ekonomik y\u00f6netim alanlar\u0131nda haz\u0131rl\u0131k yapabilir; ancak sava\u015f ilan\u0131 veya milletleraras\u0131 antla\u015fman\u0131n uygun bulunmas\u0131 gibi konularda Meclis onay\u0131, demokratik me\u015fruiyet sa\u011flar. A\u011f\u0131r devlet kararlar\u0131nda Meclis onay\u0131, milletin kaderini etkileyen kararlar\u0131n kapal\u0131 y\u00fcr\u00fctme takdirine indirgenmesini engeller. Af Yetkisi Neden Be\u015fte \u00dc\u00e7 \u00c7o\u011funluk \u0130ster? Madde 67, genel ve \u00f6zel aff\u0131n TBMM \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlu\u011fuyla karara ba\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Af, ceza adaletini do\u011frudan etkileyen \u00e7ok a\u011f\u0131r bir karard\u0131r. Bir ceza sonucunu kald\u0131rmak veya de\u011fi\u015ftirmek, yaln\u0131z hukuki de\u011fil, toplumsal ve ahlaki sonu\u00e7lar da do\u011furur. Bu nedenle af yetkisinin basit \u00e7o\u011funlukla kolayca kullan\u0131lmamas\u0131 gerekir. Be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funluk, af karar\u0131n\u0131n daha geni\u015f bir mutabakata dayanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. B\u00f6ylece af, anl\u0131k siyasi hesaplar\u0131n, dar \u00e7o\u011funluk menfaatinin veya se\u00e7im d\u00f6nemine y\u00f6nelik beklentilerin arac\u0131 olmaktan uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Nitelikli \u00e7o\u011funlukla af, hukuk g\u00fcvenli\u011fi ve kamu vicdan\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir fren mekanizmas\u0131d\u0131r. Denetim Var, Y\u00fcr\u00fctmenin Yerine Ge\u00e7mek Yok Madde 67\u2019nin en kritik denge h\u00fck\u00fcmlerinden biri, TBMM\u2019nin y\u00fcr\u00fctmeyi, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik devlet planlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 denetlemesidir. Ancak ayn\u0131 madde, plan denetiminin uyumun ve kaynaklar\u0131n hukuka uygun kullan\u0131m\u0131n\u0131n incelenmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu; y\u00fcr\u00fctmenin kanuni takdir alan\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7emeyece\u011fini belirtir. Bu ayr\u0131m \u00e7ok \u00f6nemlidir. Meclis denetim yapmal\u0131d\u0131r; kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n nereye harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131, stratejik planlara uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin kanuna uygun davran\u0131p davranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemelidir. Fakat Meclis, y\u00fcr\u00fctmenin her idari tercihinin yerine ge\u00e7erse kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 bozulur. Avrupa Parlamentosu\u2019nun denetim yetkilerine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, parlamentonun di\u011fer AB kurumlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 izledi\u011fi, b\u00fct\u00e7enin do\u011fru kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ve AB hukukunun uygulanmas\u0131n\u0131 g\u00f6zetti\u011fi belirtilir. Bu t\u00fcr parlamenter denetim, y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7mekten ziyade hesap verebilirli\u011fi sa\u011flamaya y\u00f6nelir. Kanun Teklifi Hakk\u0131 Milletvekilinindir Madde 67, kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili oldu\u011funu belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, yasama inisiyatifini do\u011frudan milletvekilli\u011fi g\u00f6reviyle ili\u015fkilendirir. Milletvekili yaln\u0131z oy veren ki\u015fi de\u011fildir; kamu yarar\u0131, hukuki gereklilik ve plan uyumu \u00e7er\u00e7evesinde kanun teklifi haz\u0131rlayabilen anayasal akt\u00f6rd\u00fcr. Madde ayr\u0131ca teklif usullerinin teklif hakk\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131ramayaca\u011f\u0131n\u0131, milletvekilleri aras\u0131nda ayr\u0131mc\u0131l\u0131k do\u011furamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve tekliflerin i\u00e7erik tercihi sebebiyle g\u00fcndeme al\u0131nmas\u0131n\u0131 keyf\u00ee bi\u00e7imde engelleyemeyece\u011fini s\u00f6yler. Bu h\u00fck\u00fcm \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kanun teklifi hakk\u0131 k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde tan\u0131n\u0131p i\u00e7t\u00fcz\u00fck, g\u00fcndem, komisyon veya \u00e7o\u011funluk uygulamas\u0131yla fiilen etkisiz k\u0131l\u0131nabilir. Kanun teklifi hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131, \u00f6zellikle farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fteki milletvekillerinin yasama faaliyetine ger\u00e7ek kat\u0131l\u0131m\u0131 i\u00e7in gereklidir. Etki Analizi: Kanun Yapmadan \u00d6nce Sonucu G\u00f6rmek Madde 67, mali y\u00fck, haklara etki, idari de\u011fi\u015fiklik, uzun vadeli plan ba\u011flant\u0131s\u0131 veya geni\u015f toplumsal sonu\u00e7 do\u011furan h\u00e2llerde etki analizi yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, yasama kalitesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece de\u011ferlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 kanunlar yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fcn sorununu \u00e7\u00f6zmez; b\u00fct\u00e7eye, temel haklara, idareye, uzun vadeli planlara ve toplumun geni\u015f kesimlerine etki eder. OECD\u2019ye g\u00f6re d\u00fczenleyici etki analizi, yeni d\u00fczenlemelerin olumlu ve olumsuz muhtemel etkilerini de\u011ferlendirmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r; karar al\u0131c\u0131lara kamu politikas\u0131 hedeflerine ula\u015fmak i\u00e7in d\u00fczenleme yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 ve nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda \u00f6nemli bilgi sa\u011flar. Bu nedenle d\u00fczenleyici etki analizi, kanun yap\u0131m\u0131nda \u015feffafl\u0131k ve kaliteyi art\u0131ran \u00f6nemli bir ara\u00e7t\u0131r. Madde 67\u2019deki etki analizi \u015fart\u0131 da kanun tekliflerini daha d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, hesaplanm\u0131\u015f ve kamu yarar\u0131na uygun h\u00e2le getirmeyi ama\u00e7lar. Ba\u015fbakan Program\u0131: G\u00fcven Oyu De\u011fil, Genel De\u011ferlendirme Madde 67\u2019ye g\u00f6re Ba\u015fbakan g\u00f6reve ba\u015flad\u0131ktan sonra y\u00fcr\u00fctme program\u0131n\u0131, plan uyumunu ve \u00f6ncelikli hizmet hedeflerini TBMM\u2019ye sunar. Meclis bu program\u0131 genel g\u00f6r\u00fc\u015fmeyle de\u011ferlendirir; ancak bu g\u00f6r\u00fc\u015fme g\u00fcven oyu veya y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7me sonucu do\u011furmaz. Bu h\u00fck\u00fcm, Milli Liyakat Anayasas\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fctme-yasama ili\u015fkisini nas\u0131l kurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. Ba\u015fbakan halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilen icra makam\u0131d\u0131r. Bu nedenle g\u00f6reve ba\u015flamak i\u00e7in Meclisten g\u00fcven oyu almak zorunda de\u011fildir. Fakat bu, Meclise kar\u015f\u0131 tamamen kapal\u0131 olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmez. Ba\u015fbakan program\u0131n\u0131 Meclise sunar; Meclis bunu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, de\u011ferlendirir, ele\u015ftirir ve kamuoyu \u00f6n\u00fcnde tart\u0131\u015f\u0131r. B\u00f6ylece g\u00fcven oyuna d\u00f6n\u00fc\u015fmeyen genel g\u00f6r\u00fc\u015fme, hem y\u00fcr\u00fctmenin do\u011frudan halk me\u015fruiyetini korur hem de Meclisin de\u011ferlendirme ve denetim rol\u00fcn\u00fc canl\u0131 tutar. K\u0131rk Be\u015f G\u00fcnl\u00fck G\u00f6r\u00fc\u015fme S\u0131n\u0131r\u0131 Ne Anlama Gelir? Madde 67, Ba\u015fbakan\u0131n \u00f6ncelikli kanun tekliflerinin \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckteki s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde en fazla k\u0131rk be\u015f g\u00fcnde kabul, ret veya de\u011fi\u015fiklikle sonu\u00e7land\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenler. TBMM bu teklifleri kabul etmek zorunda de\u011fildir. Fakat g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi s\u00fcresiz erteleyerek y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revini, b\u00fct\u00e7eyi veya zorunlu hizmetleri kilitleyemez. Bu h\u00fck\u00fcm \u00e7ok dengelidir. Meclis, Ba\u015fbakan\u0131n tekliflerini otomatik onay makam\u0131 de\u011fildir; kabul edebilir, reddedebilir veya de\u011fi\u015ftirebilir. Ancak Meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu, g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi hi\u00e7 yapmayarak y\u00fcr\u00fctmenin g\u00f6revini kilitleyemez. Bu yakla\u015f\u0131m, yasama ile y\u00fcr\u00fctme aras\u0131nda \u00fcretken gerilim kurar: Meclis karar verir, fakat g\u00fcndemi s\u00fcresiz bloke ederek kamu hizmetlerini felce u\u011fratamaz. S\u00fcresiz erteleme yasa\u011f\u0131, demokratik denetimi korurken kurumsal t\u0131kanmay\u0131 engeller. Faaliyet S\u0131n\u0131rlar\u0131: Meclis G\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, Ama S\u0131n\u0131rs\u0131z De\u011fildir Madde 67\u2019nin son f\u0131kras\u0131, TBMM faaliyetlerinin haklara, hukuk g\u00fcvenli\u011fine, kurumsal dengeye ve toplumsal ihtiyaca uygun y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini belirtir. Yasama yetkisi ki\u015fisel veya keyf\u00ee ama\u00e7larla kullan\u0131lamaz; y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 alanlar\u0131na m\u00fcdahale edilemez. Bu h\u00fck\u00fcm, maddenin anayasal frenidir. Yasama organ\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc olmal\u0131d\u0131r. Fakat g\u00fc\u00e7l\u00fc Meclis, s\u0131n\u0131rs\u0131z Meclis de\u011fildir. Kanun yoluyla ki\u015fisel hedef alma, belirli ki\u015fi veya gruplara keyf\u00ee avantaj sa\u011flama, yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerini y\u00f6nlendirme veya y\u00fcr\u00fctmenin kanuni takdir alan\u0131na do\u011frudan m\u00fcdahale etme, yasama yetkisinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelebilir. Venedik Komisyonu\u2019nun hukuk devleti yakla\u015f\u0131m\u0131nda kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 temel unsurlar aras\u0131nda yer al\u0131r. Bu nedenle kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131, Madde 67\u2019nin faaliyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in anahtar ilkelerden biridir. Madde 67\u2019yi Tek Bir Sistem Olarak Okumak Madde 67, par\u00e7al\u0131 yetkiler listesi de\u011fildir. Kanun, b\u00fct\u00e7e, denetim, plan uyumu, etki analizi, Ba\u015fbakan program\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u00fcresi birlikte okundu\u011funda ortaya b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir yasama modeli \u00e7\u0131kar. Bu modelde TBMM kamu politikalar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesini kurar; b\u00fct\u00e7eyi kabul eder; kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 denetler; y\u00fcr\u00fctmenin program\u0131n\u0131 de\u011ferlendirir; kanun teklif hakk\u0131n\u0131 milletvekillerine tan\u0131r; ancak y\u00fcr\u00fctmenin ve yarg\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7mez. Bu sistemi tek c\u00fcmleyle \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: TBMM millet ad\u0131na genel kurallar\u0131 koyar, kamu paras\u0131n\u0131 denetler, y\u00fcr\u00fctmeyi sorgular ve stratejik planlara uyumu inceler; fakat bu yetkileri ki\u015fisel, keyf\u00ee veya kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozan bi\u00e7imde kullanamaz. Sonu\u00e7: Yasama Yetkisi Hem G\u00fc\u00e7 Hem S\u0131n\u0131rd\u0131r T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde yasama organ\u0131n\u0131n devlet d\u00fczenindeki yerini, karar alanlar\u0131n\u0131, denetim yetkisini, kanun teklif usul\u00fcn\u00fc ve faaliyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen temel h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Madde 67, TBMM\u2019ye kanun koyma, de\u011fi\u015ftirme ve kald\u0131rma; b\u00fct\u00e7e ve kesin hesab\u0131 kabul etme; para bas\u0131lmas\u0131na, sava\u015f ilan\u0131na, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131na ve be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlukla genel ve \u00f6zel affa karar verme yetkisi verir. Ayr\u0131ca y\u00fcr\u00fctmeyi, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve stratejik devlet planlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 denetleme g\u00f6revini a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu maddenin as\u0131l de\u011feri, TBMM\u2019yi g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131larken s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da g\u00f6stermesidir. Meclis kamu politikalar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesini kanunla belirler; yetkilerini \u015feffafl\u0131k, kamu yarar\u0131 ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 esaslar\u0131yla kullan\u0131r. Plan denetimi, uyumun ve kaynaklar\u0131n hukuka uygun kullan\u0131m\u0131n\u0131n incelenmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r; y\u00fcr\u00fctmenin kanuni takdir alan\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7emez. Kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir; tekliflerin kamu yarar\u0131, hukuki gereklilik ve plan uyumuyla haz\u0131rlanmas\u0131, \u00f6nemli etkiler do\u011furan hallerde etki analizi yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Ba\u015fbakan\u0131n program\u0131 TBMM\u2019de genel g\u00f6r\u00fc\u015fmeyle de\u011ferlendirilir; fakat bu g\u00f6r\u00fc\u015fme g\u00fcven oyu veya y\u00fcr\u00fctmenin yerine ge\u00e7me sonucu do\u011furmaz. Sonu\u00e7 olarak T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6revleri, bu anayasa modelinde yasama organ\u0131n\u0131 yaln\u0131z kanun \u00e7\u0131karan bir mekanizma olarak de\u011fil, kamu kayna\u011f\u0131n\u0131 denetleyen, stratejik planlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 izleyen, y\u00fcr\u00fctme program\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren ve temel devlet kararlar\u0131na millet ad\u0131na kat\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal kurum olarak konumland\u0131r\u0131r. Fakat ayn\u0131 zamanda yasama yetkisinin ki\u015fisel veya keyf\u00ee ama\u00e7larla kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 alanlar\u0131na m\u00fcdahale edilemeyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirler. B\u00f6ylece Madde 67, Meclisi hem etkili hem sorumlu; hem g\u00fc\u00e7l\u00fc hem s\u0131n\u0131rl\u0131; hem denetleyici hem de kurumsal dengeye ba\u011fl\u0131 bir yasama organ\u0131 olarak kurar.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":267,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-266","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasama-ve-millet-temsili"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/266","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=266"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/266\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":269,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/266\/revisions\/269"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/267"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}