{"id":242,"date":"2026-06-17T12:22:10","date_gmt":"2026-06-17T12:22:10","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=242"},"modified":"2026-06-17T12:22:10","modified_gmt":"2026-06-17T12:22:10","slug":"turkiye-buyuk-millet-meclisinin-kurulusu-madde-59","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/turkiye-buyuk-millet-meclisinin-kurulusu-madde-59\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin Kurulu\u015fu (Madde 59)"},"content":{"rendered":"<article><strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/strong>, devletin yasama yetkisinin kim ad\u0131na, hangi temsil yap\u0131s\u0131yla ve hangi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen temel anayasal h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Bir anayasa, y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131 ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc kurarsa kursun, yasama organ\u0131n\u0131n temsil g\u00fcc\u00fcn\u00fc, se\u00e7im sistemini ve di\u011fer anayasal organlarla ili\u015fkisini a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde d\u00fczenlemezse kurumsal denge eksik kal\u0131r. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 59, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisini yaln\u0131z kanun yapan bir organ olarak de\u011fil; T\u00fcrk Milletini temsil eden, yasama yetkisini kullanan ve \u00e7o\u011funluk g\u00fcc\u00fcn\u00fc di\u011fer devlet organlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremeyen temel anayasal merkez olarak d\u00fczenler.<\/p>\n<p>Bu madde, k\u0131sa g\u00f6r\u00fcnmesine ra\u011fmen son derece yo\u011fun bir kurumsal mant\u0131k ta\u015f\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin genel oyla se\u00e7ilen alt\u0131 y\u00fcz milletvekilinden olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Meclisin T\u00fcrk Milletini temsil etti\u011fini ve yasama yetkisini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Se\u00e7im sisteminin nispi temsil, makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve 47. maddedeki baraj g\u00fcvencesini koruyaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Se\u00e7im \u00e7evrelerinin se\u00e7men iradesini veya temsil dengesini bozamayaca\u011f\u0131n\u0131 h\u00fckme ba\u011flar. En kritik noktalardan biri de \u015fudur: Meclis i\u00e7indeki d\u00fczenlemeler, parti \u00e7o\u011funlu\u011funu Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez. B\u00f6ylece <strong><em>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/em><\/strong>, yaln\u0131z milletvekili say\u0131s\u0131n\u0131 belirleyen teknik bir madde de\u011fil; temsil, yasama ve anayasal dengeyi birlikte kuran bir g\u00fcvence maddesi h\u00e2line gelir.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 59 \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin Kurulu\u015fu<\/strong><br \/>\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, genel oyla se\u00e7ilen alt\u0131 y\u00fcz (600) milletvekilinden olu\u015fur. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, T\u00fcrk Milletini temsil eder ve yasama yetkisini kullan\u0131r.<br \/>\nSe\u00e7im sistemi nispi temsil, makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve 47. maddedeki baraj g\u00fcvencesini korur. Se\u00e7im \u00e7evreleri se\u00e7men iradesini veya temsil dengesini bozamaz. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi i\u00e7indeki d\u00fczenlemeler parti \u00e7o\u011funlu\u011funu Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Birinci \u0130lke: Meclis T\u00fcrk Milletini Temsil Eder<\/h2>\n<p>Madde 59\u2019un ilk b\u00fcy\u00fck c\u00fcmlesi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin T\u00fcrk Milletini temsil etti\u011fini s\u00f6yler. Bu ifade, <strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan yaln\u0131z sembolik de\u011fildir. Meclis, belirli bir grubun, b\u00f6lgenin, partinin, z\u00fcmrenin veya ge\u00e7ici \u00e7o\u011funlu\u011fun de\u011fil; b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk Milletinin temsil organ\u0131d\u0131r. Milletvekilleri farkl\u0131 se\u00e7im \u00e7evrelerinden ve farkl\u0131 listelerden se\u00e7ilebilir; fakat Meclis topluca milletin anayasal temsil makam\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu temsil fikri, yasama yetkisinin me\u015fruiyet temelini olu\u015fturur. Kanun yapma yetkisi, do\u011frudan toplumu ba\u011flayan genel kurallar koyma g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. B\u00f6yle bir g\u00fcc\u00fcn millet ad\u0131na kullan\u0131lmas\u0131 gerekir. Inter-Parliamentary Union, parlamentolar\u0131 halk\u0131n ihtiya\u00e7 ve beklentilerine cevap veren demokratik kurumlar olarak g\u00fc\u00e7lendirmeyi ama\u00e7layan uluslararas\u0131 bir yap\u0131 olarak tan\u0131mlar. Bu ba\u011flamda <a href=\"https:\/\/www.ipu.org\/about-us\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">parlamentolar\u0131n temsil g\u00f6revi<\/a>, yaln\u0131z oturum yapmak de\u011fil, toplumun sesini kurumsal karar s\u00fcrecine ta\u015f\u0131makt\u0131r.<\/p>\n<h2>Alt\u0131 Y\u00fcz Milletvekili Ne Anlama Gelir?<\/h2>\n<p>Madde 59, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin genel oyla se\u00e7ilen alt\u0131 y\u00fcz milletvekilinden olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Buradaki say\u0131, <strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/strong> a\u00e7\u0131s\u0131ndan temsil kapasitesini belirler. Milletvekili say\u0131s\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olursa farkl\u0131 b\u00f6lgelerin, toplumsal kesimlerin ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin Mecliste kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131 zorla\u015fabilir. \u00c7ok y\u00fcksek olursa da yasama s\u00fcre\u00e7leri a\u011f\u0131rla\u015fabilir. Bu nedenle milletvekili say\u0131s\u0131, temsil ile \u00e7al\u0131\u015fma kapasitesi aras\u0131ndaki dengeyi etkiler.<\/p>\n<p>Alt\u0131 y\u00fcz milletvekili, geni\u015f n\u00fcfuslu bir \u00fclkede farkl\u0131 se\u00e7im \u00e7evrelerinin Meclise ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir temsil hacmi olu\u015fturur. Fakat say\u0131 tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. As\u0131l mesele, bu say\u0131n\u0131n hangi se\u00e7im sistemiyle ve hangi temsil dengesiyle olu\u015ftu\u011fudur. Madde bu nedenle yaln\u0131z 600 milletvekili demekle kalmaz; se\u00e7im sistemini nispi temsil ve makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi ilkelerine ba\u011flar.<\/p>\n<h2>Genel Oy, Temsilin A\u00e7\u0131k Kap\u0131s\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p>Madde 59\u2019da Meclisin genel oyla se\u00e7ilece\u011fi belirtilir. Bu ifade, <strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan halk\u0131n geni\u015f kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 esas al\u0131r. Genel oy, se\u00e7me hakk\u0131na sahip vatanda\u015flar\u0131n hukuka uygun ko\u015fullar alt\u0131nda temsil organ\u0131n\u0131 belirleyebilmesini ifade eder. Se\u00e7men iradesi daralt\u0131l\u0131rsa, Meclisin temsil niteli\u011fi de zay\u0131flar.<\/p>\n<p>Genel oy ilkesi, sadece sand\u0131\u011fa eri\u015fimden ibaret de\u011fildir. Se\u00e7im \u00e7evrelerinin adil belirlenmesi, barajlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc tutulmas\u0131, adayl\u0131k ve tercih \u00e7e\u015fitlili\u011finin korunmas\u0131 da bu ilkenin tamamlay\u0131c\u0131 unsurlar\u0131d\u0131r. Venedik Komisyonu\u2019nun se\u00e7im hukukuna ili\u015fkin iyi uygulama ilkeleri, e\u015fit oy g\u00fcc\u00fc bak\u0131m\u0131ndan sandalyelerin se\u00e7im \u00e7evreleri aras\u0131nda dengeli da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgular. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/www.venice.coe.int\/images\/SITE%20IMAGES\/Publications\/Code_conduite_PREMS%20026115%20GBR.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">se\u00e7im \u00e7evrelerinde denge<\/a>, temsil adaletinin teknik ama hayati bir boyutudur.<\/p>\n<h2>Yasama Yetkisi Neden Ayr\u0131 Bir G\u00fc\u00e7t\u00fcr?<\/h2>\n<p>Madde 59, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin yasama yetkisini kullanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu, Meclisin esas i\u015flevini ortaya koyar. Yasama yetkisi, toplumun genel kurallar\u0131n\u0131 belirleme, hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kanunla d\u00fczenleme, b\u00fct\u00e7e ve denetim s\u00fcre\u00e7lerinde kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlama imk\u00e2n\u0131d\u0131r. <strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/strong>, bu nedenle yaln\u0131z temsil meselesi de\u011fil, devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn hukukla \u015fekillenmesi meselesidir.<\/p>\n<p>Yasama organ\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc olmal\u0131d\u0131r; fakat bu g\u00fc\u00e7, di\u011fer organlar\u0131 ele ge\u00e7irme arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Meclis kanun yapar, denetim yapar, b\u00fct\u00e7e s\u00fcre\u00e7lerinde rol al\u0131r. Ancak yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin anayasal tarafs\u0131zl\u0131k alan\u0131n\u0131 veya ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar\u0131n kurumsal i\u015flevini parti \u00e7o\u011funlu\u011fu eliyle etkisizle\u015ftiremez. Burada ama\u00e7 zay\u0131f Meclis de\u011fil, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bilen g\u00fc\u00e7l\u00fc Meclistir.<\/p>\n<h2>Nispi Temsil: Oylar\u0131n Mecliste Kar\u015f\u0131l\u0131k Bulmas\u0131<\/h2>\n<p>Madde 59, se\u00e7im sisteminin nispi temsil ilkesini koruyaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, <strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan temsilde adaleti g\u00fc\u00e7lendirir. Nispi temsil, farkl\u0131 oy oranlar\u0131n\u0131n Mecliste m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lar. B\u00f6ylece se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131, toplumdaki g\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7e\u015fitlili\u011fini tamamen silen dar bir \u00e7o\u011funluk d\u00fczenine d\u00f6n\u00fc\u015fmez.<\/p>\n<p>International IDEA, se\u00e7im sisteminin bir demokraside en \u00f6nemli kurumsal tercihlerden biri oldu\u011funu; se\u00e7im sistemlerinin kimin se\u00e7ilece\u011fini, kampanyan\u0131n nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini, partilerin rol\u00fcn\u00fc ve nihayetinde kimin y\u00f6netece\u011fini etkiledi\u011fini belirtir. Bu a\u00e7\u0131dan <a href=\"https:\/\/www.idea.int\/data-tools\/data\/electoral-system-design-database\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">se\u00e7im sistemi tercihi<\/a>, teknik bir hesaplama de\u011fil, temsilin siyasal mimarisidir. Madde 59\u2019da nispi temsilin korunmas\u0131, Meclisin toplumdaki \u00e7o\u011fullu\u011fu daha do\u011fru yans\u0131tmas\u0131n\u0131 hedefler.<\/p>\n<h2>Makul Tercih \u00c7e\u015fitlili\u011fi: Se\u00e7men \u00d6n\u00fcne Ger\u00e7ek Se\u00e7enek \u00c7\u0131karmak<\/h2>\n<p>Nispi temsil tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Madde 59, se\u00e7im sisteminin makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fini de koruyaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bu ifade, se\u00e7menin \u00f6n\u00fcne ger\u00e7ekten farkl\u0131 se\u00e7eneklerin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nemser. E\u011fer se\u00e7im sistemi yaln\u0131z birka\u00e7 g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131n\u0131n s\u00fcrekli avantajl\u0131 kalaca\u011f\u0131 \u015fekilde d\u00fczenlenirse, se\u00e7men teknik olarak oy kullan\u0131r; fakat se\u00e7enekleri daral\u0131r.<\/p>\n<p><u>Makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi<\/u>, s\u0131n\u0131rs\u0131z ve da\u011f\u0131n\u0131k bir aday veya parti karma\u015fas\u0131 anlam\u0131na gelmez. As\u0131l anlam\u0131, farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin ve me\u015fru temsil iddialar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bi\u00e7imde d\u0131\u015flanmamas\u0131d\u0131r. Bu ilke, 47. maddedeki baraj g\u00fcvencesiyle birlikte okunmal\u0131d\u0131r. Baraj \u00e7o\u011fulculu\u011fu bo\u011facak kadar y\u00fcksek olamaz; ba\u011f\u0131ms\u0131z adaylar bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca daralt\u0131c\u0131 sonu\u00e7 do\u011furamaz. B\u00f6ylece se\u00e7men, yaln\u0131z \u00f6nceden g\u00fc\u00e7l\u00fc olanlar aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fmaz; ger\u00e7ek temsil ihtimalleriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r.<\/p>\n<h2>Se\u00e7im \u00c7evreleri Temsil Dengesini Bozamaz<\/h2>\n<p>Madde 59\u2019un en kritik teknik h\u00fck\u00fcmlerinden biri, se\u00e7im \u00e7evrelerinin se\u00e7men iradesini veya temsil dengesini bozamayaca\u011f\u0131d\u0131r. Bu c\u00fcmle k\u0131sa ama \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc se\u00e7im \u00e7evreleri, temsil sonucunu ciddi bi\u00e7imde etkileyebilir. Ayn\u0131 oy oran\u0131, se\u00e7im \u00e7evreleri farkl\u0131 \u00e7izildi\u011finde farkl\u0131 sandalye sonu\u00e7lar\u0131 do\u011furabilir.<\/p>\n<p>Bu nedenle se\u00e7im \u00e7evreleri tarafs\u0131z, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve temsil dengesine uygun bi\u00e7imde d\u00fczenlenmelidir. Aksi h\u00e2lde se\u00e7men iradesi sand\u0131kta de\u011fil, se\u00e7im \u00e7evresi m\u00fchendisli\u011finde bozulur. <strong><em>Se\u00e7im \u00e7evresi adaleti<\/em><\/strong>, temsilde adaletin g\u00f6r\u00fcnmeyen zeminidir. Madde 59, bu alan\u0131 anayasal g\u00fcvenceye alarak se\u00e7im sisteminin sadece oy verme g\u00fcn\u00fcnde de\u011fil, se\u00e7im co\u011frafyas\u0131n\u0131n belirlenmesi a\u015famas\u0131nda da adil olmas\u0131n\u0131 ister.<\/p>\n<h2>Meclis \u00c7o\u011funlu\u011fu Her \u015eeyi Yapabilir mi?<\/h2>\n<p>Madde 59\u2019un son c\u00fcmlesi, bu anayasa modelinin en \u00f6nemli denge h\u00fck\u00fcmlerinden biridir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi i\u00e7indeki d\u00fczenlemeler, parti \u00e7o\u011funlu\u011funu Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez. Bu c\u00fcmle, <strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan \u00e7o\u011funluk g\u00fcc\u00fcne anayasal s\u0131n\u0131r \u00e7izer.<\/p>\n<p>Demokratik sistemlerde \u00e7o\u011funluk \u00f6nemlidir; fakat \u00e7o\u011funluk s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fu elde eden parti veya grup, yasama i\u00e7i d\u00fczenlemeler yoluyla y\u00fcr\u00fctmeyi, yarg\u0131y\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar\u0131 veya tarafs\u0131z makamlar\u0131 kendi hiyerar\u015fisine ba\u011flayamaz. Bu, \u00e7o\u011funluk y\u00f6netimi ile anayasal devlet aras\u0131ndaki farkt\u0131r. \u00c7o\u011funluk kanun yapabilir; fakat anayasal dengeyi ortadan kald\u0131racak bir h\u00e2kimiyet d\u00fczeni kuramaz.<\/p>\n<h2>Yasama G\u00fcc\u00fc ile Parti H\u00e2kimiyeti Aras\u0131ndaki \u0130nce \u00c7izgi<\/h2>\n<p>Madde 59, Meclisi zay\u0131flatmaz; aksine Meclisin ger\u00e7ek i\u015flevini korur. Meclisin g\u00f6revi yasama yetkisini kullanmak, T\u00fcrk Milletini temsil etmek ve kamu politikalar\u0131n\u0131n kanuni \u00e7er\u00e7evesini olu\u015fturmakt\u0131r. Fakat Meclis i\u00e7i \u00e7o\u011funluk, di\u011fer anayasal organlar\u0131 parti g\u00fcc\u00fcn\u00fcn uzant\u0131s\u0131 h\u00e2line getirirse yasama g\u00fcc\u00fc me\u015fruiyetini kaybetmeye ba\u015flar.<\/p>\n<p>Bu nedenle madde, parti \u00e7o\u011funlu\u011funu yasama faaliyetinin do\u011fal sonucu olarak kabul eder; ancak bu \u00e7o\u011funlu\u011fun Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller. <u>Parti \u00e7o\u011funlu\u011fu<\/u> ile <strong>anayasal denge<\/strong> aras\u0131nda b\u00f6yle bir s\u0131n\u0131r \u00e7izilmezse, se\u00e7imle gelen \u00e7o\u011funluk devletin b\u00fct\u00fcn organlar\u0131n\u0131 tek merkezli bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir.<\/p>\n<h2>Madde 59\u2019un Kurdu\u011fu Dengeyi K\u0131sa Bir Haritayla Okumak<\/h2>\n<p>Bu maddeyi daha net g\u00f6rmek i\u00e7in h\u00fckm\u00fcn kurdu\u011fu denge \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir:<\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Kurumsal Alan<\/th>\n<th>Madde 59\u2019un Tercihi<\/th>\n<th>Korunan \u0130lke<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Meclis yap\u0131s\u0131<\/td>\n<td>600 milletvekili<\/td>\n<td>Geni\u015f temsil kapasitesi<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Se\u00e7im usul\u00fc<\/td>\n<td>Genel oy ve nispi temsil<\/td>\n<td>Temsilde adalet<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Se\u00e7men se\u00e7enekleri<\/td>\n<td>Makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi<\/td>\n<td>\u00c7o\u011fulculuk<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Se\u00e7im \u00e7evreleri<\/td>\n<td>Temsil dengesini bozamama<\/td>\n<td>Se\u00e7men iradesinin korunmas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu<\/td>\n<td>Di\u011fer organlar \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131 olamama<\/td>\n<td>Anayasal denge ve tarafs\u0131zl\u0131k<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Bu harita, Madde 59\u2019un sadece \u201cMeclis ka\u00e7 ki\u015fiden olu\u015fur?\u201d sorusuna cevap vermedi\u011fini g\u00f6sterir. Madde ayn\u0131 zamanda \u201cMeclis nas\u0131l temsil eder, se\u00e7im sistemi neyi korur, \u00e7o\u011funluk nerede durur?\u201d sorular\u0131na da cevap verir.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7: G\u00fc\u00e7l\u00fc Meclis, S\u0131n\u0131rs\u0131z Meclis De\u011fildir<\/h2>\n<p><strong>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/strong>, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde yasama organ\u0131n\u0131n temsil g\u00fcc\u00fcn\u00fc, se\u00e7im sistemini ve anayasal denge i\u00e7indeki yerini belirleyen temel h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Madde 59, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin genel oyla se\u00e7ilen alt\u0131 y\u00fcz milletvekilinden olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131, T\u00fcrk Milletini temsil edece\u011fini ve yasama yetkisini kullanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclisin me\u015fruiyetini do\u011frudan millet iradesine ve genel oyla olu\u015fan temsil yap\u0131s\u0131na ba\u011flar.<\/p>\n<p>Bu maddenin as\u0131l de\u011feri, Meclisin temsil g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00e7o\u011funluk tahakk\u00fcm\u00fcnden ay\u0131rmas\u0131d\u0131r. Se\u00e7im sistemi nispi temsil, makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve 47. maddedeki baraj g\u00fcvencesini korur. Se\u00e7im \u00e7evreleri se\u00e7men iradesini veya temsil dengesini bozamaz. Meclis i\u00e7indeki d\u00fczenlemeler ise parti \u00e7o\u011funlu\u011funu Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez. B\u00f6ylece <strong><em>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu<\/em><\/strong>, hem g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yasama organ\u0131 hem de s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bilen bir anayasal temsil d\u00fczeni kurar. Bu sistemde Meclis millet ad\u0131na kanun yapar; fakat \u00e7o\u011funluk g\u00fcc\u00fcyle devletin tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z alanlar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7iremez. G\u00fc\u00e7l\u00fc Meclis budur: Temsil eden, yasama yapan, denetleyen; ama anayasal dengeyi yutmayan Meclis.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu, devletin yasama yetkisinin kim ad\u0131na, hangi temsil yap\u0131s\u0131yla ve hangi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen temel anayasal h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Bir anayasa, y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131n\u0131 ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc kurarsa kursun, yasama organ\u0131n\u0131n temsil g\u00fcc\u00fcn\u00fc, se\u00e7im sistemini ve di\u011fer anayasal organlarla ili\u015fkisini a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde d\u00fczenlemezse kurumsal denge eksik kal\u0131r. Bu nedenle Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 59, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisini yaln\u0131z kanun yapan bir organ olarak de\u011fil; T\u00fcrk Milletini temsil eden, yasama yetkisini kullanan ve \u00e7o\u011funluk g\u00fcc\u00fcn\u00fc di\u011fer devlet organlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremeyen temel anayasal merkez olarak d\u00fczenler. Bu madde, k\u0131sa g\u00f6r\u00fcnmesine ra\u011fmen son derece yo\u011fun bir kurumsal mant\u0131k ta\u015f\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin genel oyla se\u00e7ilen alt\u0131 y\u00fcz milletvekilinden olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Meclisin T\u00fcrk Milletini temsil etti\u011fini ve yasama yetkisini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Se\u00e7im sisteminin nispi temsil, makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve 47. maddedeki baraj g\u00fcvencesini koruyaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Se\u00e7im \u00e7evrelerinin se\u00e7men iradesini veya temsil dengesini bozamayaca\u011f\u0131n\u0131 h\u00fckme ba\u011flar. En kritik noktalardan biri de \u015fudur: Meclis i\u00e7indeki d\u00fczenlemeler, parti \u00e7o\u011funlu\u011funu Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu, yaln\u0131z milletvekili say\u0131s\u0131n\u0131 belirleyen teknik bir madde de\u011fil; temsil, yasama ve anayasal dengeyi birlikte kuran bir g\u00fcvence maddesi h\u00e2line gelir. Madde 59 \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin Kurulu\u015fu T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, genel oyla se\u00e7ilen alt\u0131 y\u00fcz (600) milletvekilinden olu\u015fur. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, T\u00fcrk Milletini temsil eder ve yasama yetkisini kullan\u0131r. Se\u00e7im sistemi nispi temsil, makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve 47. maddedeki baraj g\u00fcvencesini korur. Se\u00e7im \u00e7evreleri se\u00e7men iradesini veya temsil dengesini bozamaz. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi i\u00e7indeki d\u00fczenlemeler parti \u00e7o\u011funlu\u011funu Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez. Birinci \u0130lke: Meclis T\u00fcrk Milletini Temsil Eder Madde 59\u2019un ilk b\u00fcy\u00fck c\u00fcmlesi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin T\u00fcrk Milletini temsil etti\u011fini s\u00f6yler. Bu ifade, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu bak\u0131m\u0131ndan yaln\u0131z sembolik de\u011fildir. Meclis, belirli bir grubun, b\u00f6lgenin, partinin, z\u00fcmrenin veya ge\u00e7ici \u00e7o\u011funlu\u011fun de\u011fil; b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk Milletinin temsil organ\u0131d\u0131r. Milletvekilleri farkl\u0131 se\u00e7im \u00e7evrelerinden ve farkl\u0131 listelerden se\u00e7ilebilir; fakat Meclis topluca milletin anayasal temsil makam\u0131d\u0131r. Bu temsil fikri, yasama yetkisinin me\u015fruiyet temelini olu\u015fturur. Kanun yapma yetkisi, do\u011frudan toplumu ba\u011flayan genel kurallar koyma g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. B\u00f6yle bir g\u00fcc\u00fcn millet ad\u0131na kullan\u0131lmas\u0131 gerekir. Inter-Parliamentary Union, parlamentolar\u0131 halk\u0131n ihtiya\u00e7 ve beklentilerine cevap veren demokratik kurumlar olarak g\u00fc\u00e7lendirmeyi ama\u00e7layan uluslararas\u0131 bir yap\u0131 olarak tan\u0131mlar. Bu ba\u011flamda parlamentolar\u0131n temsil g\u00f6revi, yaln\u0131z oturum yapmak de\u011fil, toplumun sesini kurumsal karar s\u00fcrecine ta\u015f\u0131makt\u0131r. Alt\u0131 Y\u00fcz Milletvekili Ne Anlama Gelir? Madde 59, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin genel oyla se\u00e7ilen alt\u0131 y\u00fcz milletvekilinden olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Buradaki say\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan temsil kapasitesini belirler. Milletvekili say\u0131s\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olursa farkl\u0131 b\u00f6lgelerin, toplumsal kesimlerin ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin Mecliste kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131 zorla\u015fabilir. \u00c7ok y\u00fcksek olursa da yasama s\u00fcre\u00e7leri a\u011f\u0131rla\u015fabilir. Bu nedenle milletvekili say\u0131s\u0131, temsil ile \u00e7al\u0131\u015fma kapasitesi aras\u0131ndaki dengeyi etkiler. Alt\u0131 y\u00fcz milletvekili, geni\u015f n\u00fcfuslu bir \u00fclkede farkl\u0131 se\u00e7im \u00e7evrelerinin Meclise ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir temsil hacmi olu\u015fturur. Fakat say\u0131 tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. As\u0131l mesele, bu say\u0131n\u0131n hangi se\u00e7im sistemiyle ve hangi temsil dengesiyle olu\u015ftu\u011fudur. Madde bu nedenle yaln\u0131z 600 milletvekili demekle kalmaz; se\u00e7im sistemini nispi temsil ve makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi ilkelerine ba\u011flar. Genel Oy, Temsilin A\u00e7\u0131k Kap\u0131s\u0131d\u0131r Madde 59\u2019da Meclisin genel oyla se\u00e7ilece\u011fi belirtilir. Bu ifade, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu bak\u0131m\u0131ndan halk\u0131n geni\u015f kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 esas al\u0131r. Genel oy, se\u00e7me hakk\u0131na sahip vatanda\u015flar\u0131n hukuka uygun ko\u015fullar alt\u0131nda temsil organ\u0131n\u0131 belirleyebilmesini ifade eder. Se\u00e7men iradesi daralt\u0131l\u0131rsa, Meclisin temsil niteli\u011fi de zay\u0131flar. Genel oy ilkesi, sadece sand\u0131\u011fa eri\u015fimden ibaret de\u011fildir. Se\u00e7im \u00e7evrelerinin adil belirlenmesi, barajlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc tutulmas\u0131, adayl\u0131k ve tercih \u00e7e\u015fitlili\u011finin korunmas\u0131 da bu ilkenin tamamlay\u0131c\u0131 unsurlar\u0131d\u0131r. Venedik Komisyonu\u2019nun se\u00e7im hukukuna ili\u015fkin iyi uygulama ilkeleri, e\u015fit oy g\u00fcc\u00fc bak\u0131m\u0131ndan sandalyelerin se\u00e7im \u00e7evreleri aras\u0131nda dengeli da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgular. Bu nedenle se\u00e7im \u00e7evrelerinde denge, temsil adaletinin teknik ama hayati bir boyutudur. Yasama Yetkisi Neden Ayr\u0131 Bir G\u00fc\u00e7t\u00fcr? Madde 59, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin yasama yetkisini kullanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu, Meclisin esas i\u015flevini ortaya koyar. Yasama yetkisi, toplumun genel kurallar\u0131n\u0131 belirleme, hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kanunla d\u00fczenleme, b\u00fct\u00e7e ve denetim s\u00fcre\u00e7lerinde kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlama imk\u00e2n\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu, bu nedenle yaln\u0131z temsil meselesi de\u011fil, devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn hukukla \u015fekillenmesi meselesidir. Yasama organ\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc olmal\u0131d\u0131r; fakat bu g\u00fc\u00e7, di\u011fer organlar\u0131 ele ge\u00e7irme arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Meclis kanun yapar, denetim yapar, b\u00fct\u00e7e s\u00fcre\u00e7lerinde rol al\u0131r. Ancak yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin anayasal tarafs\u0131zl\u0131k alan\u0131n\u0131 veya ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar\u0131n kurumsal i\u015flevini parti \u00e7o\u011funlu\u011fu eliyle etkisizle\u015ftiremez. Burada ama\u00e7 zay\u0131f Meclis de\u011fil, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bilen g\u00fc\u00e7l\u00fc Meclistir. Nispi Temsil: Oylar\u0131n Mecliste Kar\u015f\u0131l\u0131k Bulmas\u0131 Madde 59, se\u00e7im sisteminin nispi temsil ilkesini koruyaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu bak\u0131m\u0131ndan temsilde adaleti g\u00fc\u00e7lendirir. Nispi temsil, farkl\u0131 oy oranlar\u0131n\u0131n Mecliste m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lar. B\u00f6ylece se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131, toplumdaki g\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7e\u015fitlili\u011fini tamamen silen dar bir \u00e7o\u011funluk d\u00fczenine d\u00f6n\u00fc\u015fmez. International IDEA, se\u00e7im sisteminin bir demokraside en \u00f6nemli kurumsal tercihlerden biri oldu\u011funu; se\u00e7im sistemlerinin kimin se\u00e7ilece\u011fini, kampanyan\u0131n nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini, partilerin rol\u00fcn\u00fc ve nihayetinde kimin y\u00f6netece\u011fini etkiledi\u011fini belirtir. Bu a\u00e7\u0131dan se\u00e7im sistemi tercihi, teknik bir hesaplama de\u011fil, temsilin siyasal mimarisidir. Madde 59\u2019da nispi temsilin korunmas\u0131, Meclisin toplumdaki \u00e7o\u011fullu\u011fu daha do\u011fru yans\u0131tmas\u0131n\u0131 hedefler. Makul Tercih \u00c7e\u015fitlili\u011fi: Se\u00e7men \u00d6n\u00fcne Ger\u00e7ek Se\u00e7enek \u00c7\u0131karmak Nispi temsil tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Madde 59, se\u00e7im sisteminin makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fini de koruyaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bu ifade, se\u00e7menin \u00f6n\u00fcne ger\u00e7ekten farkl\u0131 se\u00e7eneklerin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nemser. E\u011fer se\u00e7im sistemi yaln\u0131z birka\u00e7 g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131n\u0131n s\u00fcrekli avantajl\u0131 kalaca\u011f\u0131 \u015fekilde d\u00fczenlenirse, se\u00e7men teknik olarak oy kullan\u0131r; fakat se\u00e7enekleri daral\u0131r. Makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi, s\u0131n\u0131rs\u0131z ve da\u011f\u0131n\u0131k bir aday veya parti karma\u015fas\u0131 anlam\u0131na gelmez. As\u0131l anlam\u0131, farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin ve me\u015fru temsil iddialar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bi\u00e7imde d\u0131\u015flanmamas\u0131d\u0131r. Bu ilke, 47. maddedeki baraj g\u00fcvencesiyle birlikte okunmal\u0131d\u0131r. Baraj \u00e7o\u011fulculu\u011fu bo\u011facak kadar y\u00fcksek olamaz; ba\u011f\u0131ms\u0131z adaylar bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca daralt\u0131c\u0131 sonu\u00e7 do\u011furamaz. B\u00f6ylece se\u00e7men, yaln\u0131z \u00f6nceden g\u00fc\u00e7l\u00fc olanlar aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fmaz; ger\u00e7ek temsil ihtimalleriyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Se\u00e7im \u00c7evreleri Temsil Dengesini Bozamaz Madde 59\u2019un en kritik teknik h\u00fck\u00fcmlerinden biri, se\u00e7im \u00e7evrelerinin se\u00e7men iradesini veya temsil dengesini bozamayaca\u011f\u0131d\u0131r. Bu c\u00fcmle k\u0131sa ama \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc se\u00e7im \u00e7evreleri, temsil sonucunu ciddi bi\u00e7imde etkileyebilir. Ayn\u0131 oy oran\u0131, se\u00e7im \u00e7evreleri farkl\u0131 \u00e7izildi\u011finde farkl\u0131 sandalye sonu\u00e7lar\u0131 do\u011furabilir. Bu nedenle se\u00e7im \u00e7evreleri tarafs\u0131z, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve temsil dengesine uygun bi\u00e7imde d\u00fczenlenmelidir. Aksi h\u00e2lde se\u00e7men iradesi sand\u0131kta de\u011fil, se\u00e7im \u00e7evresi m\u00fchendisli\u011finde bozulur. Se\u00e7im \u00e7evresi adaleti, temsilde adaletin g\u00f6r\u00fcnmeyen zeminidir. Madde 59, bu alan\u0131 anayasal g\u00fcvenceye alarak se\u00e7im sisteminin sadece oy verme g\u00fcn\u00fcnde de\u011fil, se\u00e7im co\u011frafyas\u0131n\u0131n belirlenmesi a\u015famas\u0131nda da adil olmas\u0131n\u0131 ister. Meclis \u00c7o\u011funlu\u011fu Her \u015eeyi Yapabilir mi? Madde 59\u2019un son c\u00fcmlesi, bu anayasa modelinin en \u00f6nemli denge h\u00fck\u00fcmlerinden biridir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi i\u00e7indeki d\u00fczenlemeler, parti \u00e7o\u011funlu\u011funu Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez. Bu c\u00fcmle, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu bak\u0131m\u0131ndan \u00e7o\u011funluk g\u00fcc\u00fcne anayasal s\u0131n\u0131r \u00e7izer. Demokratik sistemlerde \u00e7o\u011funluk \u00f6nemlidir; fakat \u00e7o\u011funluk s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fu elde eden parti veya grup, yasama i\u00e7i d\u00fczenlemeler yoluyla y\u00fcr\u00fctmeyi, yarg\u0131y\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar\u0131 veya tarafs\u0131z makamlar\u0131 kendi hiyerar\u015fisine ba\u011flayamaz. Bu, \u00e7o\u011funluk y\u00f6netimi ile anayasal devlet aras\u0131ndaki farkt\u0131r. \u00c7o\u011funluk kanun yapabilir; fakat anayasal dengeyi ortadan kald\u0131racak bir h\u00e2kimiyet d\u00fczeni kuramaz. Yasama G\u00fcc\u00fc ile Parti H\u00e2kimiyeti Aras\u0131ndaki \u0130nce \u00c7izgi Madde 59, Meclisi zay\u0131flatmaz; aksine Meclisin ger\u00e7ek i\u015flevini korur. Meclisin g\u00f6revi yasama yetkisini kullanmak, T\u00fcrk Milletini temsil etmek ve kamu politikalar\u0131n\u0131n kanuni \u00e7er\u00e7evesini olu\u015fturmakt\u0131r. Fakat Meclis i\u00e7i \u00e7o\u011funluk, di\u011fer anayasal organlar\u0131 parti g\u00fcc\u00fcn\u00fcn uzant\u0131s\u0131 h\u00e2line getirirse yasama g\u00fcc\u00fc me\u015fruiyetini kaybetmeye ba\u015flar. Bu nedenle madde, parti \u00e7o\u011funlu\u011funu yasama faaliyetinin do\u011fal sonucu olarak kabul eder; ancak bu \u00e7o\u011funlu\u011fun Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller. Parti \u00e7o\u011funlu\u011fu ile anayasal denge aras\u0131nda b\u00f6yle bir s\u0131n\u0131r \u00e7izilmezse, se\u00e7imle gelen \u00e7o\u011funluk devletin b\u00fct\u00fcn organlar\u0131n\u0131 tek merkezli bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir. Madde 59\u2019un Kurdu\u011fu Dengeyi K\u0131sa Bir Haritayla Okumak Bu maddeyi daha net g\u00f6rmek i\u00e7in h\u00fckm\u00fcn kurdu\u011fu denge \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir: Kurumsal Alan Madde 59\u2019un Tercihi Korunan \u0130lke Meclis yap\u0131s\u0131 600 milletvekili Geni\u015f temsil kapasitesi Se\u00e7im usul\u00fc Genel oy ve nispi temsil Temsilde adalet Se\u00e7men se\u00e7enekleri Makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi \u00c7o\u011fulculuk Se\u00e7im \u00e7evreleri Temsil dengesini bozamama Se\u00e7men iradesinin korunmas\u0131 Meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu Di\u011fer organlar \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131 olamama Anayasal denge ve tarafs\u0131zl\u0131k Bu harita, Madde 59\u2019un sadece \u201cMeclis ka\u00e7 ki\u015fiden olu\u015fur?\u201d sorusuna cevap vermedi\u011fini g\u00f6sterir. Madde ayn\u0131 zamanda \u201cMeclis nas\u0131l temsil eder, se\u00e7im sistemi neyi korur, \u00e7o\u011funluk nerede durur?\u201d sorular\u0131na da cevap verir. Sonu\u00e7: G\u00fc\u00e7l\u00fc Meclis, S\u0131n\u0131rs\u0131z Meclis De\u011fildir T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde yasama organ\u0131n\u0131n temsil g\u00fcc\u00fcn\u00fc, se\u00e7im sistemini ve anayasal denge i\u00e7indeki yerini belirleyen temel h\u00fck\u00fcmlerden biridir. Madde 59, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin genel oyla se\u00e7ilen alt\u0131 y\u00fcz milletvekilinden olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131, T\u00fcrk Milletini temsil edece\u011fini ve yasama yetkisini kullanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, Meclisin me\u015fruiyetini do\u011frudan millet iradesine ve genel oyla olu\u015fan temsil yap\u0131s\u0131na ba\u011flar. Bu maddenin as\u0131l de\u011feri, Meclisin temsil g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00e7o\u011funluk tahakk\u00fcm\u00fcnden ay\u0131rmas\u0131d\u0131r. Se\u00e7im sistemi nispi temsil, makul tercih \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve 47. maddedeki baraj g\u00fcvencesini korur. Se\u00e7im \u00e7evreleri se\u00e7men iradesini veya temsil dengesini bozamaz. Meclis i\u00e7indeki d\u00fczenlemeler ise parti \u00e7o\u011funlu\u011funu Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan, yarg\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z kurumlar veya y\u00fcr\u00fctme makamlar\u0131 \u00fczerinde h\u00e2kimiyet arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremez. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu, hem g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yasama organ\u0131 hem de s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 bilen bir anayasal temsil d\u00fczeni kurar. Bu sistemde Meclis millet ad\u0131na kanun yapar; fakat \u00e7o\u011funluk g\u00fcc\u00fcyle devletin tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z alanlar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7iremez. G\u00fc\u00e7l\u00fc Meclis budur: Temsil eden, yasama yapan, denetleyen; ama anayasal dengeyi yutmayan Meclis.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":243,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-242","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasama-ve-millet-temsili"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=242"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/242\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":244,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/242\/revisions\/244"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}