{"id":211,"date":"2026-06-17T08:06:45","date_gmt":"2026-06-17T08:06:45","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=211"},"modified":"2026-06-17T08:06:45","modified_gmt":"2026-06-17T08:06:45","slug":"siyasi-partilerin-uyacaklari-esaslar-madde-49","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/siyasi-partilerin-uyacaklari-esaslar-madde-49\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda Siyasi Partilerin Uyacaklar\u0131 Esaslar (Madde 49)"},"content":{"rendered":"<article><strong>Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong>, demokratik hayat\u0131n yaln\u0131z se\u00e7im d\u00f6neminde de\u011fil, partilerin kendi i\u00e7 d\u00fczeninde de hukuk ve adaletle i\u015flemesini sa\u011flayan temel anayasal kurallard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyasi partiler toplumun farkl\u0131 taleplerini temsil eder; fakat kendileri \u015feffaf, denetlenebilir, \u00e7o\u011fulcu ve \u00fcyelerinin serbest iradesine dayal\u0131 bi\u00e7imde i\u015flemezse temsil ettikleri kamu d\u00fczenine de g\u00fcven veremezler. <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 49, siyasi partileri yaln\u0131z serbest faaliyet g\u00f6steren yap\u0131lar olarak de\u011fil; demokrasi, parti i\u00e7i demokrasi, mali denetim, liyakat, e\u015fit f\u0131rsat ve \u00e7o\u011fulculuk ilkeleriyle ba\u011fl\u0131 kurumsal yap\u0131lar olarak d\u00fczenler.<\/p>\n<p>Bu madde, partilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korurken partilerin keyf\u00eele\u015fmesini de \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130\u00e7 d\u00fczen, karar alma, aday belirleme ve g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 belli ki\u015fi veya gruplara ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131yacak \u015fekilde kurulamaz. Mali denetim Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r; Mahkeme Say\u0131\u015ftaydan yararlanabilir. Parti kapatma ise ancak Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesinin kesin karar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00dcstelik fiillerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kapatma yerine devlet yard\u0131m\u0131ndan k\u0131smen veya tamamen yoksun b\u0131rakma yapt\u0131r\u0131m\u0131 uygulanabilir. B\u00f6ylece <strong><em>siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/em><\/strong>, hem demokratik \u00e7o\u011fulculu\u011fu hem de anayasal d\u00fczenin g\u00fcvenli\u011fini birlikte koruyan dengeli bir \u00e7er\u00e7eve h\u00e2line gelir.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 49 \u2013 Siyasi Partilerin Uyacaklar\u0131 Esaslar<\/strong><br \/>\nSiyasi partilerin faaliyetleri, i\u00e7 d\u00fczeni ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 demokrasi, \u00e7o\u011fulculuk, parti i\u00e7i demokrasi, \u015feffafl\u0131k, liyakat, e\u015fit f\u0131rsat ve \u00fcyelerin serbest iradesine dayan\u0131r. Mali denetim Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Mahkeme Say\u0131\u015ftaydan yararlanabilir ve denetim kararlar\u0131 kesindir.<\/p>\n<p>Aday belirleme, g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve karar alma s\u00fcre\u00e7leri belirli ki\u015fi veya gruplara ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131yacak ya da \u00fcyelerin iradesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde d\u00fczenlenemez. Siyasi partilerin kapat\u0131lmas\u0131, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan kesin karara ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcz\u00fck veya program\u0131 Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olan ya da Anayasaya ayk\u0131r\u0131 eylemlerin oda\u011f\u0131 h\u00e2line gelen parti temelli kapat\u0131l\u0131r. Anayasa Mahkemesi, fiillerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kapatma yerine partiyi Devlet yard\u0131m\u0131ndan k\u0131smen veya tamamen yoksun b\u0131rakabilir.<\/p>\n<p>Kapatmaya beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucu ve \u00fcyeler, karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan itibaren be\u015f (5) y\u0131l s\u00fcreyle ba\u015fka partinin kurucusu, \u00fcyesi, y\u00f6neticisi veya deneticisi olamaz. Siyasi partilerin kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, denetlenmesi, kapat\u0131lmas\u0131, Devlet yard\u0131m\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve se\u00e7im harcamalar\u0131; partilerin varl\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011fulculuk ve parti i\u00e7i demokrasi korunarak d\u00fczenlenir.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Parti \u0130\u00e7i Demokrasi, Temsilin \u0130lk S\u0131nav\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong> i\u00e7inde en \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klardan biri parti i\u00e7i demokrasidir. Bir parti toplum ad\u0131na demokrasi, temsil ve kat\u0131l\u0131m iddias\u0131nda bulunuyorsa, kendi \u00fcyelerine de serbest irade ve e\u015fit f\u0131rsat alan\u0131 a\u00e7mal\u0131d\u0131r. Madde 49\u2019un faaliyetleri, i\u00e7 d\u00fczeni ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 demokrasi, \u00e7o\u011fulculuk, parti i\u00e7i demokrasi, \u015feffafl\u0131k, liyakat, e\u015fit f\u0131rsat ve \u00fcyelerin serbest iradesine ba\u011flamas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Parti i\u00e7i demokrasi, yaln\u0131z kongre yap\u0131lmas\u0131 veya \u00fcyelik kayd\u0131 tutulmas\u0131 de\u011fildir. \u00dcyelerin aday belirleme, karar alma, y\u00f6netici se\u00e7me ve ele\u015ftiri s\u00fcre\u00e7lerine ger\u00e7ek anlamda kat\u0131labilmesi gerekir. OSCE\/ODIHR ve Venedik Komisyonu\u2019nun <a href=\"https:\/\/odihr.osce.org\/odihr\/538473\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">siyasi parti d\u00fczenlemesi<\/a> rehberi de siyasi partilerin kurulmas\u0131, geli\u015fmesi ve i\u015fleyi\u015finin insan haklar\u0131 standartlar\u0131yla uyumlu bi\u00e7imde d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fini vurgular. Bu bak\u0131mdan <u>parti i\u00e7i demokrasi<\/u>, d\u0131\u015far\u0131ya verilen demokratik s\u00f6z\u00fcn i\u00e7erideki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Aday Belirleme ve G\u00f6rev Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 Kapal\u0131 Ayr\u0131cal\u0131\u011fa D\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir<\/h2>\n<p>Madde 49, aday belirleme, g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve karar alma s\u00fcre\u00e7lerinin belirli ki\u015fi veya gruplara ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131yacak ya da \u00fcyelerin iradesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde d\u00fczenlenemeyece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, <strong>siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok de\u011ferlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc partilerde temsil kalitesi \u00e7o\u011fu zaman aday belirleme s\u00fcre\u00e7lerinde belli olur.<\/p>\n<p>E\u011fer adaylar dar bir \u00e7evrenin tercihiyle belirleniyor, g\u00f6revler sadakat ili\u015fkilerine g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor veya kararlar \u00fcyelerin serbest iradesini tamamen etkisiz b\u0131rakacak \u015fekilde al\u0131n\u0131yorsa, parti i\u00e7i demokrasi zay\u0131flar. Bu durumda se\u00e7men \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kan se\u00e7enekler de ger\u00e7ek anlamda \u00e7o\u011fulcu olmayabilir. <strong><em>Aday belirlemede objektiflik<\/em><\/strong>, yaln\u0131z parti \u00fcyelerinin de\u011fil, se\u00e7menin de hakk\u0131n\u0131 ilgilendirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc se\u00e7men \u00e7o\u011fu zaman parti i\u00e7indeki kapal\u0131 s\u00fcre\u00e7lerin sonucunu sand\u0131kta g\u00f6rmek zorunda kal\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u015eeffafl\u0131k<\/strong>, parti kararlar\u0131n\u0131n kapal\u0131 ili\u015fkilere teslim olmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/li>\n<li><u>Liyakat<\/u>, g\u00f6revlerin ehil ki\u015filere verilmesini sa\u011flar.<\/li>\n<li><em>\u00dcyelerin serbest iradesi<\/em>, parti i\u00e7i me\u015fruiyetin temelidir.<\/li>\n<li><strong>Mali denetim<\/strong>, kamu kayna\u011f\u0131 ve parti gelirlerinin g\u00fcvenli\u011fini korur.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Mali Denetim, Siyasetin Temiz Kalma G\u00fcvencesidir<\/h2>\n<p><strong>Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong> yaln\u0131z adayl\u0131k ve i\u00e7 i\u015fleyi\u015fle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; mali d\u00fczen de demokratik hayat\u0131n merkezindedir. Madde 49\u2019a g\u00f6re siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Mahkeme Say\u0131\u015ftaydan yararlanabilir ve denetim kararlar\u0131 kesindir. Bu h\u00fck\u00fcm, parti finansman\u0131n\u0131 kapal\u0131 alan olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n<p>Para, temsil hayat\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etkiye sahiptir. Gelir kaynaklar\u0131, ba\u011f\u0131\u015flar, se\u00e7im harcamalar\u0131, devlet yard\u0131mlar\u0131 ve parti giderleri denetlenmezse siyasi rekabet bozulabilir. International IDEA\u2019n\u0131n <a href=\"https:\/\/www.idea.int\/data-tools\/data\/political-finance-database\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">political finance database<\/a> \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, parti finansman\u0131nda \u00f6zel gelirler, kamu yard\u0131mlar\u0131, harcama d\u00fczenlemeleri, raporlama, denetim ve yapt\u0131r\u0131mlar gibi ba\u015fl\u0131klar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenlendi\u011fini g\u00f6sterir. Madde 49\u2019daki mali denetim ilkesi de tam olarak bu temiz siyaset ihtiyac\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k verir.<\/p>\n<h2>Anayasa Mahkemesi Denetimi Neden \u00d6nemlidir?<\/h2>\n<p>Madde 49, mali denetim ve parti kapatma gibi a\u011f\u0131r meseleleri Anayasa Mahkemesinin g\u00f6rev alan\u0131na yerle\u015ftirir. <strong>Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan bu tercih, partilerle ilgili en kritik kararlar\u0131n s\u0131radan idari takdire b\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mali denetiminde yetkilidir ve bu g\u00f6revde Say\u0131\u015ftaydan yararlanabilir.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesinin kendi kurumsal a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda da <a href=\"https:\/\/www.anayasa.gov.tr\/en\/proceedings\/financial-audit-of-political-parties\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">siyasi partilerin mali denetimi<\/a> konusunda yetkili oldu\u011fu ve Say\u0131\u015ftaydan yard\u0131m ald\u0131\u011f\u0131 belirtilir. Bu mekanizma, parti gelir ve giderlerinin hukuk i\u00e7inde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ayn\u0131 zamanda kapatma gibi demokratik hayat\u0131 do\u011frudan etkileyen a\u011f\u0131r kararlar\u0131n y\u00fcksek anayasal yarg\u0131 denetimine ba\u011flanmas\u0131, siyasi \u00e7o\u011fulculuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir g\u00fcvencedir.<\/p>\n<h2>Parti Kapatma Son \u00c7are Niteli\u011finde D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir<\/h2>\n<p>Madde 49, t\u00fcz\u00fck veya program\u0131 Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olan ya da Anayasaya ayk\u0131r\u0131 eylemlerin oda\u011f\u0131 h\u00e2line gelen partinin temelli kapat\u0131labilece\u011fini d\u00fczenler. Ancak bu karar Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan kesin karara ba\u011flan\u0131r. <strong>Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan parti kapatma, son derece a\u011f\u0131r bir yapt\u0131r\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden kapatma karar\u0131n\u0131n usul g\u00fcvencelerine ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 gerekir. Siyasi partiler \u00e7o\u011fulculu\u011fun par\u00e7as\u0131d\u0131r; bu nedenle kapatma, basit g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n veya rahats\u0131z edici ele\u015ftirilerin yapt\u0131r\u0131m\u0131 h\u00e2line gelemez. Venedik Komisyonu\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.osce.org\/sites\/default\/files\/f\/documents\/1\/4\/37820.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">partilerin kapat\u0131lmas\u0131<\/a> hakk\u0131ndaki ilkeleri, yasaklama veya kapatma gibi tedbirlerin demokratik toplumda istisnai ve s\u0131k\u0131 \u015fartlara ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koyar. Madde 49\u2019un kapatmay\u0131 dava ve anayasal yarg\u0131 s\u00fcrecine ba\u011flamas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h2>Kapatma Yerine Devlet Yard\u0131m\u0131ndan Yoksun B\u0131rakma Daha \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fc Bir Yoldur<\/h2>\n<p>Madde 49, Anayasa Mahkemesine fiillerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kapatma yerine partiyi devlet yard\u0131m\u0131ndan k\u0131smen veya tamamen yoksun b\u0131rakma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, <strong>siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesinin somut bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc her ihlal ayn\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kta de\u011fildir; her ayk\u0131r\u0131l\u0131k da en a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131m\u0131 gerektirmez.<\/p>\n<p>Bir partinin kapat\u0131lmas\u0131, sadece o partiyi de\u011fil, o partiye oy veren vatanda\u015flar\u0131n temsil imk\u00e2n\u0131n\u0131 da etkiler. Bu y\u00fczden daha hafif yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu durumlarda kapatma yerine devlet yard\u0131m\u0131ndan yoksun b\u0131rakma gibi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ara\u00e7lar tercih edilebilir. <u>\u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fc yapt\u0131r\u0131m<\/u>, hem anayasal d\u00fczeni korur hem de \u00e7o\u011fulculu\u011fu gereksiz yere daraltmaz. Bu yakla\u015f\u0131m, Madde 49\u2019un cezaland\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fil, dengeleyici ruhunu g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2>Kapatmaya Sebep Olanlara Ge\u00e7ici Yasak Getirilmesi<\/h2>\n<p>Madde 49, kapatmaya beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucu ve \u00fcyelerin, karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan itibaren be\u015f y\u0131l s\u00fcreyle ba\u015fka partinin kurucusu, \u00fcyesi, y\u00f6neticisi veya deneticisi olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu d\u00fczenleme, <strong>siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan sorumlulu\u011fu do\u011frudan ihlale katk\u0131 sunan ki\u015filerle ili\u015fkilendirir.<\/p>\n<p>Bu noktada denge hassast\u0131r. Kapatma sonucunun t\u00fcm \u00fcyeleri otomatik ve s\u00fcresiz bi\u00e7imde cezaland\u0131rmas\u0131 \u00e7o\u011fulculu\u011fu zedeleyebilir. Madde ise kapatmaya beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucu ve \u00fcyeleri hedefler ve be\u015f y\u0131ll\u0131k s\u00fcre \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. B\u00f6ylece sorumluluk ki\u015fiselle\u015ftirilir, s\u00fcreli tutulur ve parti kapatma karar\u0131n\u0131n temsil hayat\u0131nda s\u0131n\u0131rs\u0131z bir tasfiyeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi \u00f6nlenir. <em>S\u00fcreli siyasi yasak<\/em>, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz geni\u015fletilmedi\u011finde anayasal sorumluluk fikrini destekleyebilir.<\/p>\n<h2>Partilerin Varl\u0131\u011f\u0131 ve \u00c7o\u011fulculuk Korunarak D\u00fczenleme Yap\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p>Madde 49\u2019un son c\u00fcmlesi, siyasi partilerin kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, denetlenmesi, kapat\u0131lmas\u0131, devlet yard\u0131m\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve se\u00e7im harcamalar\u0131n\u0131n; partilerin varl\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011fulculuk ve parti i\u00e7i demokrasi korunarak d\u00fczenlenece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, <strong>siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan maddenin ana dengesini \u00f6zetler.<\/p>\n<p>Devlet partileri denetlemelidir; fakat denetim, \u00e7o\u011fulculu\u011fu bo\u011fan bir araca d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Partiler serbest\u00e7e var olmal\u0131d\u0131r; fakat bu serbestlik \u015feffafl\u0131k, mali denetim ve anayasal s\u0131n\u0131rlar d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131k anlam\u0131na gelmemelidir. Transparency International\u2019\u0131n <a href=\"https:\/\/knowledgehub.transparency.org\/guide\/topic-guide-on-political-finance\/5211\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">siyasi finansman<\/a> rehberi de para, siyaset ve denetim ili\u015fkisinde a\u00e7\u0131k kurallar\u0131n ve etkili uygulaman\u0131n \u00f6nemini g\u00f6sterir. Madde 49 bu dengeyi, partilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyarak kurmak ister.<\/p>\n<h2>Son De\u011ferlendirme<\/h2>\n<p><strong>Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde demokratik \u00e7o\u011fulculu\u011fu, parti i\u00e7i demokrasiyi, mali \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 ve anayasal d\u00fczeni birlikte koruyan temel bir \u00e7er\u00e7eve olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 49, siyasi partilerin faaliyetleri, i\u00e7 d\u00fczeni ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n demokrasi, \u00e7o\u011fulculuk, parti i\u00e7i demokrasi, \u015feffafl\u0131k, liyakat, e\u015fit f\u0131rsat ve \u00fcyelerin serbest iradesine dayanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu yakla\u015f\u0131m, partileri yaln\u0131z temsil arac\u0131 de\u011fil; kendi i\u00e7inde de demokratik i\u015flemek zorunda olan kurumlar olarak g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu maddenin as\u0131l g\u00fcc\u00fc, denetim ile \u00e7o\u011fulculuk aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir ba\u011f kurmas\u0131d\u0131r. Aday belirleme, g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve karar alma s\u00fcre\u00e7leri belirli ki\u015fi veya gruplara ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131yacak ya da \u00fcyelerin iradesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde d\u00fczenlenemez. Mali denetim Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r ve Say\u0131\u015ftaydan yararlan\u0131labilir. Parti kapatma, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan kesin karara ba\u011flan\u0131r. Fiillerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kapatma yerine devlet yard\u0131m\u0131ndan yoksun b\u0131rakma yapt\u0131r\u0131m\u0131 uygulanabilir. Kapatmaya sebep olanlara s\u00fcreli yasak getirilir. B\u00fct\u00fcn bu d\u00fczenlemeler partilerin varl\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011fulculuk ve parti i\u00e7i demokrasi korunarak yap\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece <strong><em>siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/em><\/strong>, demokratik hayat\u0131 hem \u00f6zg\u00fcr hem sorumlu hem de denetlenebilir k\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal ilkeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar, demokratik hayat\u0131n yaln\u0131z se\u00e7im d\u00f6neminde de\u011fil, partilerin kendi i\u00e7 d\u00fczeninde de hukuk ve adaletle i\u015flemesini sa\u011flayan temel anayasal kurallard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyasi partiler toplumun farkl\u0131 taleplerini temsil eder; fakat kendileri \u015feffaf, denetlenebilir, \u00e7o\u011fulcu ve \u00fcyelerinin serbest iradesine dayal\u0131 bi\u00e7imde i\u015flemezse temsil ettikleri kamu d\u00fczenine de g\u00fcven veremezler. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 49, siyasi partileri yaln\u0131z serbest faaliyet g\u00f6steren yap\u0131lar olarak de\u011fil; demokrasi, parti i\u00e7i demokrasi, mali denetim, liyakat, e\u015fit f\u0131rsat ve \u00e7o\u011fulculuk ilkeleriyle ba\u011fl\u0131 kurumsal yap\u0131lar olarak d\u00fczenler. Bu madde, partilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korurken partilerin keyf\u00eele\u015fmesini de \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130\u00e7 d\u00fczen, karar alma, aday belirleme ve g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 belli ki\u015fi veya gruplara ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131yacak \u015fekilde kurulamaz. Mali denetim Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r; Mahkeme Say\u0131\u015ftaydan yararlanabilir. Parti kapatma ise ancak Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesinin kesin karar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00dcstelik fiillerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kapatma yerine devlet yard\u0131m\u0131ndan k\u0131smen veya tamamen yoksun b\u0131rakma yapt\u0131r\u0131m\u0131 uygulanabilir. B\u00f6ylece siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar, hem demokratik \u00e7o\u011fulculu\u011fu hem de anayasal d\u00fczenin g\u00fcvenli\u011fini birlikte koruyan dengeli bir \u00e7er\u00e7eve h\u00e2line gelir. Madde 49 \u2013 Siyasi Partilerin Uyacaklar\u0131 Esaslar Siyasi partilerin faaliyetleri, i\u00e7 d\u00fczeni ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 demokrasi, \u00e7o\u011fulculuk, parti i\u00e7i demokrasi, \u015feffafl\u0131k, liyakat, e\u015fit f\u0131rsat ve \u00fcyelerin serbest iradesine dayan\u0131r. Mali denetim Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Mahkeme Say\u0131\u015ftaydan yararlanabilir ve denetim kararlar\u0131 kesindir. Aday belirleme, g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve karar alma s\u00fcre\u00e7leri belirli ki\u015fi veya gruplara ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131yacak ya da \u00fcyelerin iradesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde d\u00fczenlenemez. Siyasi partilerin kapat\u0131lmas\u0131, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan kesin karara ba\u011flan\u0131r. T\u00fcz\u00fck veya program\u0131 Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olan ya da Anayasaya ayk\u0131r\u0131 eylemlerin oda\u011f\u0131 h\u00e2line gelen parti temelli kapat\u0131l\u0131r. Anayasa Mahkemesi, fiillerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kapatma yerine partiyi Devlet yard\u0131m\u0131ndan k\u0131smen veya tamamen yoksun b\u0131rakabilir. Kapatmaya beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucu ve \u00fcyeler, karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan itibaren be\u015f (5) y\u0131l s\u00fcreyle ba\u015fka partinin kurucusu, \u00fcyesi, y\u00f6neticisi veya deneticisi olamaz. Siyasi partilerin kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, denetlenmesi, kapat\u0131lmas\u0131, Devlet yard\u0131m\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve se\u00e7im harcamalar\u0131; partilerin varl\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011fulculuk ve parti i\u00e7i demokrasi korunarak d\u00fczenlenir. Parti \u0130\u00e7i Demokrasi, Temsilin \u0130lk S\u0131nav\u0131d\u0131r Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar i\u00e7inde en \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klardan biri parti i\u00e7i demokrasidir. Bir parti toplum ad\u0131na demokrasi, temsil ve kat\u0131l\u0131m iddias\u0131nda bulunuyorsa, kendi \u00fcyelerine de serbest irade ve e\u015fit f\u0131rsat alan\u0131 a\u00e7mal\u0131d\u0131r. Madde 49\u2019un faaliyetleri, i\u00e7 d\u00fczeni ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 demokrasi, \u00e7o\u011fulculuk, parti i\u00e7i demokrasi, \u015feffafl\u0131k, liyakat, e\u015fit f\u0131rsat ve \u00fcyelerin serbest iradesine ba\u011flamas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Parti i\u00e7i demokrasi, yaln\u0131z kongre yap\u0131lmas\u0131 veya \u00fcyelik kayd\u0131 tutulmas\u0131 de\u011fildir. \u00dcyelerin aday belirleme, karar alma, y\u00f6netici se\u00e7me ve ele\u015ftiri s\u00fcre\u00e7lerine ger\u00e7ek anlamda kat\u0131labilmesi gerekir. OSCE\/ODIHR ve Venedik Komisyonu\u2019nun siyasi parti d\u00fczenlemesi rehberi de siyasi partilerin kurulmas\u0131, geli\u015fmesi ve i\u015fleyi\u015finin insan haklar\u0131 standartlar\u0131yla uyumlu bi\u00e7imde d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fini vurgular. Bu bak\u0131mdan parti i\u00e7i demokrasi, d\u0131\u015far\u0131ya verilen demokratik s\u00f6z\u00fcn i\u00e7erideki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Aday Belirleme ve G\u00f6rev Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 Kapal\u0131 Ayr\u0131cal\u0131\u011fa D\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir Madde 49, aday belirleme, g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve karar alma s\u00fcre\u00e7lerinin belirli ki\u015fi veya gruplara ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131yacak ya da \u00fcyelerin iradesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde d\u00fczenlenemeyece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok de\u011ferlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc partilerde temsil kalitesi \u00e7o\u011fu zaman aday belirleme s\u00fcre\u00e7lerinde belli olur. E\u011fer adaylar dar bir \u00e7evrenin tercihiyle belirleniyor, g\u00f6revler sadakat ili\u015fkilerine g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor veya kararlar \u00fcyelerin serbest iradesini tamamen etkisiz b\u0131rakacak \u015fekilde al\u0131n\u0131yorsa, parti i\u00e7i demokrasi zay\u0131flar. Bu durumda se\u00e7men \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kan se\u00e7enekler de ger\u00e7ek anlamda \u00e7o\u011fulcu olmayabilir. Aday belirlemede objektiflik, yaln\u0131z parti \u00fcyelerinin de\u011fil, se\u00e7menin de hakk\u0131n\u0131 ilgilendirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc se\u00e7men \u00e7o\u011fu zaman parti i\u00e7indeki kapal\u0131 s\u00fcre\u00e7lerin sonucunu sand\u0131kta g\u00f6rmek zorunda kal\u0131r. \u015eeffafl\u0131k, parti kararlar\u0131n\u0131n kapal\u0131 ili\u015fkilere teslim olmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Liyakat, g\u00f6revlerin ehil ki\u015filere verilmesini sa\u011flar. \u00dcyelerin serbest iradesi, parti i\u00e7i me\u015fruiyetin temelidir. Mali denetim, kamu kayna\u011f\u0131 ve parti gelirlerinin g\u00fcvenli\u011fini korur. Mali Denetim, Siyasetin Temiz Kalma G\u00fcvencesidir Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar yaln\u0131z adayl\u0131k ve i\u00e7 i\u015fleyi\u015fle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; mali d\u00fczen de demokratik hayat\u0131n merkezindedir. Madde 49\u2019a g\u00f6re siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Mahkeme Say\u0131\u015ftaydan yararlanabilir ve denetim kararlar\u0131 kesindir. Bu h\u00fck\u00fcm, parti finansman\u0131n\u0131 kapal\u0131 alan olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r. Para, temsil hayat\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etkiye sahiptir. Gelir kaynaklar\u0131, ba\u011f\u0131\u015flar, se\u00e7im harcamalar\u0131, devlet yard\u0131mlar\u0131 ve parti giderleri denetlenmezse siyasi rekabet bozulabilir. International IDEA\u2019n\u0131n political finance database \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, parti finansman\u0131nda \u00f6zel gelirler, kamu yard\u0131mlar\u0131, harcama d\u00fczenlemeleri, raporlama, denetim ve yapt\u0131r\u0131mlar gibi ba\u015fl\u0131klar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenlendi\u011fini g\u00f6sterir. Madde 49\u2019daki mali denetim ilkesi de tam olarak bu temiz siyaset ihtiyac\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k verir. Anayasa Mahkemesi Denetimi Neden \u00d6nemlidir? Madde 49, mali denetim ve parti kapatma gibi a\u011f\u0131r meseleleri Anayasa Mahkemesinin g\u00f6rev alan\u0131na yerle\u015ftirir. Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar bak\u0131m\u0131ndan bu tercih, partilerle ilgili en kritik kararlar\u0131n s\u0131radan idari takdire b\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mali denetiminde yetkilidir ve bu g\u00f6revde Say\u0131\u015ftaydan yararlanabilir. Anayasa Mahkemesinin kendi kurumsal a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda da siyasi partilerin mali denetimi konusunda yetkili oldu\u011fu ve Say\u0131\u015ftaydan yard\u0131m ald\u0131\u011f\u0131 belirtilir. Bu mekanizma, parti gelir ve giderlerinin hukuk i\u00e7inde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ayn\u0131 zamanda kapatma gibi demokratik hayat\u0131 do\u011frudan etkileyen a\u011f\u0131r kararlar\u0131n y\u00fcksek anayasal yarg\u0131 denetimine ba\u011flanmas\u0131, siyasi \u00e7o\u011fulculuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir g\u00fcvencedir. Parti Kapatma Son \u00c7are Niteli\u011finde D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir Madde 49, t\u00fcz\u00fck veya program\u0131 Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olan ya da Anayasaya ayk\u0131r\u0131 eylemlerin oda\u011f\u0131 h\u00e2line gelen partinin temelli kapat\u0131labilece\u011fini d\u00fczenler. Ancak bu karar Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan kesin karara ba\u011flan\u0131r. Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar bak\u0131m\u0131ndan parti kapatma, son derece a\u011f\u0131r bir yapt\u0131r\u0131md\u0131r. Bu y\u00fczden kapatma karar\u0131n\u0131n usul g\u00fcvencelerine ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 gerekir. Siyasi partiler \u00e7o\u011fulculu\u011fun par\u00e7as\u0131d\u0131r; bu nedenle kapatma, basit g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n veya rahats\u0131z edici ele\u015ftirilerin yapt\u0131r\u0131m\u0131 h\u00e2line gelemez. Venedik Komisyonu\u2019nun partilerin kapat\u0131lmas\u0131 hakk\u0131ndaki ilkeleri, yasaklama veya kapatma gibi tedbirlerin demokratik toplumda istisnai ve s\u0131k\u0131 \u015fartlara ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koyar. Madde 49\u2019un kapatmay\u0131 dava ve anayasal yarg\u0131 s\u00fcrecine ba\u011flamas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir. Kapatma Yerine Devlet Yard\u0131m\u0131ndan Yoksun B\u0131rakma Daha \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fc Bir Yoldur Madde 49, Anayasa Mahkemesine fiillerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kapatma yerine partiyi devlet yard\u0131m\u0131ndan k\u0131smen veya tamamen yoksun b\u0131rakma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar bak\u0131m\u0131ndan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesinin somut bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc her ihlal ayn\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kta de\u011fildir; her ayk\u0131r\u0131l\u0131k da en a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131m\u0131 gerektirmez. Bir partinin kapat\u0131lmas\u0131, sadece o partiyi de\u011fil, o partiye oy veren vatanda\u015flar\u0131n temsil imk\u00e2n\u0131n\u0131 da etkiler. Bu y\u00fczden daha hafif yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu durumlarda kapatma yerine devlet yard\u0131m\u0131ndan yoksun b\u0131rakma gibi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ara\u00e7lar tercih edilebilir. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fc yapt\u0131r\u0131m, hem anayasal d\u00fczeni korur hem de \u00e7o\u011fulculu\u011fu gereksiz yere daraltmaz. Bu yakla\u015f\u0131m, Madde 49\u2019un cezaland\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fil, dengeleyici ruhunu g\u00f6sterir. Kapatmaya Sebep Olanlara Ge\u00e7ici Yasak Getirilmesi Madde 49, kapatmaya beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucu ve \u00fcyelerin, karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan itibaren be\u015f y\u0131l s\u00fcreyle ba\u015fka partinin kurucusu, \u00fcyesi, y\u00f6neticisi veya deneticisi olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu d\u00fczenleme, siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar bak\u0131m\u0131ndan sorumlulu\u011fu do\u011frudan ihlale katk\u0131 sunan ki\u015filerle ili\u015fkilendirir. Bu noktada denge hassast\u0131r. Kapatma sonucunun t\u00fcm \u00fcyeleri otomatik ve s\u00fcresiz bi\u00e7imde cezaland\u0131rmas\u0131 \u00e7o\u011fulculu\u011fu zedeleyebilir. Madde ise kapatmaya beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucu ve \u00fcyeleri hedefler ve be\u015f y\u0131ll\u0131k s\u00fcre \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. B\u00f6ylece sorumluluk ki\u015fiselle\u015ftirilir, s\u00fcreli tutulur ve parti kapatma karar\u0131n\u0131n temsil hayat\u0131nda s\u0131n\u0131rs\u0131z bir tasfiyeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi \u00f6nlenir. S\u00fcreli siyasi yasak, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz geni\u015fletilmedi\u011finde anayasal sorumluluk fikrini destekleyebilir. Partilerin Varl\u0131\u011f\u0131 ve \u00c7o\u011fulculuk Korunarak D\u00fczenleme Yap\u0131lmal\u0131d\u0131r Madde 49\u2019un son c\u00fcmlesi, siyasi partilerin kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, denetlenmesi, kapat\u0131lmas\u0131, devlet yard\u0131m\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve se\u00e7im harcamalar\u0131n\u0131n; partilerin varl\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011fulculuk ve parti i\u00e7i demokrasi korunarak d\u00fczenlenece\u011fini belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar bak\u0131m\u0131ndan maddenin ana dengesini \u00f6zetler. Devlet partileri denetlemelidir; fakat denetim, \u00e7o\u011fulculu\u011fu bo\u011fan bir araca d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Partiler serbest\u00e7e var olmal\u0131d\u0131r; fakat bu serbestlik \u015feffafl\u0131k, mali denetim ve anayasal s\u0131n\u0131rlar d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131k anlam\u0131na gelmemelidir. Transparency International\u2019\u0131n siyasi finansman rehberi de para, siyaset ve denetim ili\u015fkisinde a\u00e7\u0131k kurallar\u0131n ve etkili uygulaman\u0131n \u00f6nemini g\u00f6sterir. Madde 49 bu dengeyi, partilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyarak kurmak ister. Son De\u011ferlendirme Siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde demokratik \u00e7o\u011fulculu\u011fu, parti i\u00e7i demokrasiyi, mali \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 ve anayasal d\u00fczeni birlikte koruyan temel bir \u00e7er\u00e7eve olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 49, siyasi partilerin faaliyetleri, i\u00e7 d\u00fczeni ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n demokrasi, \u00e7o\u011fulculuk, parti i\u00e7i demokrasi, \u015feffafl\u0131k, liyakat, e\u015fit f\u0131rsat ve \u00fcyelerin serbest iradesine dayanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu yakla\u015f\u0131m, partileri yaln\u0131z temsil arac\u0131 de\u011fil; kendi i\u00e7inde de demokratik i\u015flemek zorunda olan kurumlar olarak g\u00f6r\u00fcr. Bu maddenin as\u0131l g\u00fcc\u00fc, denetim ile \u00e7o\u011fulculuk aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir ba\u011f kurmas\u0131d\u0131r. Aday belirleme, g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve karar alma s\u00fcre\u00e7leri belirli ki\u015fi veya gruplara ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131yacak ya da \u00fcyelerin iradesini ortadan kald\u0131racak \u015fekilde d\u00fczenlenemez. Mali denetim Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r ve Say\u0131\u015ftaydan yararlan\u0131labilir. Parti kapatma, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan kesin karara ba\u011flan\u0131r. Fiillerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kapatma yerine devlet yard\u0131m\u0131ndan yoksun b\u0131rakma yapt\u0131r\u0131m\u0131 uygulanabilir. Kapatmaya sebep olanlara s\u00fcreli yasak getirilir. B\u00fct\u00fcn bu d\u00fczenlemeler partilerin varl\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011fulculuk ve parti i\u00e7i demokrasi korunarak yap\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece siyasi partilerin uyacaklar\u0131 esaslar, demokratik hayat\u0131 hem \u00f6zg\u00fcr hem sorumlu hem de denetlenebilir k\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal ilkeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":212,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-211","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyasi-haklar-kamu-hizmeti-ve-mali-seffaflik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=211"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":213,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211\/revisions\/213"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}