{"id":197,"date":"2026-06-17T07:27:14","date_gmt":"2026-06-17T07:27:14","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=197"},"modified":"2026-06-17T07:27:14","modified_gmt":"2026-06-17T07:27:14","slug":"tarih-kultur-tabiat-varliklari-ve-sanat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/tarih-kultur-tabiat-varliklari-ve-sanat\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda Tarih, K\u00fclt\u00fcr, Tabiat Varl\u0131klar\u0131 ve Sanat (Madde 45)"},"content":{"rendered":"<article><strong>Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/strong>, bir milletin yaln\u0131z ge\u00e7mi\u015fini de\u011fil, bug\u00fcn\u00fcn\u00fc nas\u0131l anlamland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gelece\u011fe ne aktarmak istedi\u011fini de belirler. Ta\u015f bir kemer, eski bir yazma eser, y\u00f6resel bir t\u00fcrk\u00fc, unutulmaya y\u00fcz tutmu\u015f bir zanaat, korunmas\u0131 gereken bir ma\u011fara, bir orman dokusu ya da \u00e7a\u011fda\u015f bir sanat eseri; hepsi toplumun haf\u0131zas\u0131nda ayr\u0131 bir iz b\u0131rak\u0131r. Bu y\u00fczden <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 45, tarih\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel ve tabii varl\u0131klar\u0131 yaln\u0131z korunacak nesneler olarak de\u011fil; gelecek nesillere aktar\u0131lmas\u0131 gereken ya\u015fayan bir emanet olarak ele al\u0131r.<\/p>\n<p>Bu madde, k\u00fclt\u00fcrel miras ile sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede bulu\u015fturmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zellikle de\u011ferlidir. Devletin g\u00f6revi, ge\u00e7mi\u015fi dondurmak de\u011fil; onu bilimsel esas, uzmanl\u0131k, liyakat, denetlenebilirlik ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlerle koruyup geli\u015ftirmektir. Ayn\u0131 zamanda sanat faaliyetleri ve sanat\u00e7\u0131lar, ifade ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ilkeleriyle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131r. B\u00f6ylece <strong><em>tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/em><\/strong>, hem haf\u0131zay\u0131 hem yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 birlikte koruyan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal ilkeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 45 \u2013 Tarih, K\u00fclt\u00fcr, Tabiat Varl\u0131klar\u0131, Sanat ve Sanat\u00e7\u0131n\u0131n Korunmas\u0131<\/strong><br \/>\nDevlet; tarih\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel ve tabii varl\u0131klar ile somut ve somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 korur, geli\u015ftirir ve gelecek nesillere aktar\u0131r. Bu alandaki faaliyetler; bilimsel esas, uzmanl\u0131k, liyakat, denetlenebilirlik ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Koruma rejiminde kamu yarar\u0131 ile m\u00fclkiyet hakk\u0131 aras\u0131nda adil denge g\u00f6zetilir. Sanat faaliyetleri ve sanat\u00e7\u0131lar; ifade ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ilkeleriyle g\u00fcvence alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Sanat eserlerinin korunmas\u0131, desteklenmesi ve tahsisi liyakat, objektiflik ve sanatsal \u00e7o\u011fulculukla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; ideolojik veya ki\u015fisel tercihe dayal\u0131 eleme yap\u0131lamaz. Sanatsal tercih fark\u0131 tek ba\u015f\u0131na d\u0131\u015flama sebebi olamaz.<\/p><\/blockquote>\n<h2>K\u00fclt\u00fcrel Miras, Milletin Haf\u0131zas\u0131n\u0131 Ta\u015f\u0131yan Sessiz Dildir<\/h2>\n<p><strong>Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/strong> alan\u0131nda ilk dikkat edilmesi gereken kavram k\u00fclt\u00fcrel mirast\u0131r. K\u00fclt\u00fcrel miras yaln\u0131z eski binalar, arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar veya m\u00fcze eserlerinden ibaret de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda gelenekler, rit\u00fceller, el sanatlar\u0131, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131mlar, m\u00fczik, halk oyunlar\u0131 ve ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lan ya\u015fam bi\u00e7imleri de bu miras\u0131n par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Madde 45\u2019in somut ve somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 birlikte anmas\u0131 bu y\u00fczden \u00e7ok anlaml\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir toplumun haf\u0131zas\u0131 sadece ta\u015fa, ah\u015faba veya k\u00e2\u011f\u0131da kaz\u0131nmaz; bazen bir a\u011f\u0131tta, bazen bir bak\u0131r ustas\u0131n\u0131n el hareketinde, bazen de bir mahallenin bayram gelene\u011finde ya\u015far. UNESCO\u2019nun <a href=\"https:\/\/ich.unesco.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras<\/a> yakla\u015f\u0131m\u0131 da ya\u015fayan geleneklerin korunmas\u0131n\u0131 ve gelecek ku\u015faklara aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 merkeze al\u0131r. Bu bak\u0131mdan k\u00fclt\u00fcrel miras, ge\u00e7mi\u015fe duyulan nostalji de\u011fil, gelece\u011fe ta\u015f\u0131nan kimliktir.<\/p>\n<h2>Koruma Bilimsel Esas ve Uzmanl\u0131kla Yap\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p>Madde 45, koruma faaliyetlerinin bilimsel esas, uzmanl\u0131k, liyakat, denetlenebilirlik ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere dayanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, <strong>tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/strong> alan\u0131nda duygusal sahiplenmeyi kurumsal ak\u0131lla tamamlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcrel ve tabii varl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131 iyi niyetle de\u011fil, bilgiyle yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Yanl\u0131\u015f restorasyon, bilin\u00e7siz m\u00fcdahale, uzman olmayan ki\u015filerle y\u00fcr\u00fct\u00fclen projeler veya siyasi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck u\u011fruna yap\u0131lan acele i\u015fler, bazen miras\u0131 korumak yerine geri d\u00f6n\u00fclmez bi\u00e7imde zedeleyebilir. <u>Uzmanl\u0131\u011fa dayal\u0131 koruma<\/u>, bu nedenle l\u00fcks de\u011fil, zorunluluktur. ICCROM\u2019un <a href=\"https:\/\/www.iccrom.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131<\/a> alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, koruma ve restorasyon faaliyetlerinin uluslararas\u0131 bilgi birikimi, e\u011fitim ve y\u00f6ntemle y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir. Madde 45\u2019in liyakat vurgusu tam da bu noktada de\u011fer kazan\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Bilimsel esas<\/strong>, koruma kararlar\u0131n\u0131n keyf\u00eele\u015fmesini \u00f6nler.<\/li>\n<li><u>Uzmanl\u0131k<\/u>, tarih\u00ee ve tabii varl\u0131klar\u0131n do\u011fru y\u00f6ntemle korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<li><em>Objektif \u00f6l\u00e7\u00fctler<\/em>, ki\u015fisel tercihe dayal\u0131 kararlar\u0131 s\u0131n\u0131rlar.<\/li>\n<li><strong>Sanatsal \u00e7o\u011fulculuk<\/strong>, farkl\u0131 \u00fcretim bi\u00e7imlerinin ya\u015famas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Kamu Yarar\u0131 ile M\u00fclkiyet Hakk\u0131 Aras\u0131nda Adil Denge Kurulmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/strong> meselesi bazen m\u00fclkiyet hakk\u0131yla temas eder. Bir tarih\u00ee yap\u0131 \u00f6zel m\u00fclkiyette olabilir. Bir tabiat varl\u0131\u011f\u0131 belirli bir arazinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayabilir. Bir sit alan\u0131, malik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ekonomik tasarruf imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 daraltabilir. \u0130\u015fte Madde 45, bu hassas alanda kamu yarar\u0131 ile m\u00fclkiyet hakk\u0131 aras\u0131nda adil denge g\u00f6zetilece\u011fini s\u00f6yleyerek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hukuk dengesi kurar.<\/p>\n<p>Bu denge son derece \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcrel miras toplumun ortak de\u011feri oldu\u011fu i\u00e7in korunmal\u0131d\u0131r; fakat koruma rejimi, maliki tamamen \u00e7aresiz ve y\u00fck alt\u0131nda b\u0131rakan bir sisteme de d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Adil denge, hem miras\u0131 korur hem bireyin hakk\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr. Bu anlay\u0131\u015f, hukuk devletinin inceli\u011fini yans\u0131t\u0131r. Devlet, \u201ckoruma\u201d derken m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 yok saymamal\u0131; \u201cm\u00fclkiyet\u201d derken de toplumun ortak haf\u0131zas\u0131n\u0131 feda etmemelidir.<\/p>\n<h2>M\u00fczeler ve Koruma Kurumlar\u0131 Toplumla Ba\u011f Kurmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p>Madde 45\u2019in ruhu, k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131n\u0131n kapal\u0131 depolarda bekleyen nesnelere d\u00f6n\u00fc\u015fmesini istemez. <strong>Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/strong>, toplumla temas etti\u011finde daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ya\u015far. M\u00fczeler, ar\u015fivler, koruma kurullar\u0131, sanat kurumlar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel mek\u00e2nlar bu nedenle yaln\u0131z saklama de\u011fil; anlatma, \u00f6\u011fretme, yorumlama ve eri\u015fim sa\u011flama g\u00f6revi de \u00fcstlenir.<\/p>\n<p>ICOM\u2019un <a href=\"https:\/\/icom.museum\/en\/resources\/standards-guidelines\/museum-definition\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">m\u00fcze tan\u0131m\u0131<\/a>, m\u00fczeleri toplumun hizmetinde, miras\u0131 ara\u015ft\u0131ran, toplayan, koruyan, yorumlayan ve sergileyen kurumlar olarak g\u00f6r\u00fcr. Bu yakla\u015f\u0131m Madde 45\u2019in gelecek nesillere aktarma hedefiyle \u00e7ok uyumludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc miras yaln\u0131z korunursa de\u011fil, anla\u015f\u0131l\u0131r ve payla\u015f\u0131l\u0131rsa ya\u015far. Bir \u00e7ocu\u011fun m\u00fczede g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc eski bir eserle kurdu\u011fu ba\u011f, bazen kitaplarda anlat\u0131lamayan tarih duygusunu bir anda uyand\u0131rabilir.<\/p>\n<h2>Sanat \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Toplumun Hayal Kurma Yetene\u011fini Korur<\/h2>\n<p>Madde 45 yaln\u0131z ge\u00e7mi\u015fi de\u011fil, bug\u00fcn\u00fcn ve gelece\u011fin sanat \u00fcretimini de korur. Sanat faaliyetleri ve sanat\u00e7\u0131lar, ifade ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ilkeleriyle g\u00fcvence alt\u0131ndad\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, <strong>tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en canl\u0131 taraf\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sanat, toplumun yaln\u0131z g\u00fczel olan\u0131 de\u011fil; ac\u0131y\u0131, ele\u015ftiriyi, aray\u0131\u015f\u0131, umudu ve hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fc ifade etme yoludur.<\/p>\n<p>Sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yoksa k\u00fclt\u00fcr canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybeder. Sanat\u00e7\u0131 yaln\u0131z be\u011fenilen \u015feyleri s\u00f6ylemek zorunda b\u0131rak\u0131l\u0131rsa sanat, toplumun aynas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar. UNESCO\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.unesco.org\/en\/tags\/freedom-artistic-expression\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">sanatsal ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/a> sayfas\u0131 da sanat\u00e7\u0131lar\u0131n sans\u00fcr veya bask\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00fcretme ve payla\u015fma hakk\u0131n\u0131 vurgular. Bu nedenle <strong><em>sanat faaliyetlerinin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131<\/em><\/strong>, yaln\u0131z sanat\u00e7\u0131n\u0131n de\u011fil, toplumun d\u00fc\u015f\u00fcnme ve hissetme kapasitesinin de korunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Sanat Deste\u011finde \u0130deolojik Eleme Yap\u0131lamaz<\/h2>\n<p>Madde 45\u2019in en dikkat \u00e7ekici h\u00fck\u00fcmlerinden biri, sanat eserlerinin korunmas\u0131, desteklenmesi ve tahsisinin liyakat, objektiflik ve sanatsal \u00e7o\u011fulculukla y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini s\u00f6ylemesidir. <strong>Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/strong> alan\u0131nda kamu deste\u011fi verilirken ideolojik veya ki\u015fisel tercihe dayal\u0131 eleme yap\u0131lamaz. Sanatsal tercih fark\u0131 tek ba\u015f\u0131na d\u0131\u015flama sebebi olamaz.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir adalet \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc getirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sanat alan\u0131nda kamu deste\u011fi, yaln\u0131z belirli zevklere, belirli \u00e7evrelere veya belirli g\u00f6r\u00fc\u015flere a\u00e7\u0131k olursa k\u00fclt\u00fcrel hayat daral\u0131r. Devletin g\u00f6revi tek tip sanat \u00fcretmek de\u011fil, farkl\u0131 sanat anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcr ve adil bi\u00e7imde var olabilece\u011fi zemini kurmakt\u0131r. <u>Sanatsal \u00e7o\u011fulculuk<\/u>, toplumun k\u00fclt\u00fcrel nefesidir. Farkl\u0131 resimler, farkl\u0131 m\u00fczikler, farkl\u0131 sahne dilleri ve farkl\u0131 estetik anlay\u0131\u015flar bir arada ya\u015fayabildi\u011finde k\u00fclt\u00fcr ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n<h2>Son De\u011ferlendirme<\/h2>\n<p><strong>Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde milletin haf\u0131zas\u0131n\u0131, do\u011fayla ili\u015fkisini ve yarat\u0131c\u0131 \u00fcretim g\u00fcc\u00fcn\u00fc birlikte koruyan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal alan olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 45, devletin tarih\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel ve tabii varl\u0131klar ile somut ve somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 koruyaca\u011f\u0131n\u0131, geli\u015ftirece\u011fini ve gelecek nesillere aktaraca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu faaliyetlerin bilimsel esas, uzmanl\u0131k, liyakat, denetlenebilirlik ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere dayanmas\u0131 ise koruma alan\u0131n\u0131 keyf\u00eelikten uzakla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bu maddenin as\u0131l g\u00fcc\u00fc, koruma ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ayn\u0131 yerde bulu\u015fturmas\u0131d\u0131r. Kamu yarar\u0131 ile m\u00fclkiyet hakk\u0131 aras\u0131nda adil denge g\u00f6zetilir. Sanat faaliyetleri ve sanat\u00e7\u0131lar ifade ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ilkeleriyle g\u00fcvence alt\u0131ndad\u0131r. Sanat eserlerinin korunmas\u0131, desteklenmesi ve tahsisi liyakat, objektiflik ve sanatsal \u00e7o\u011fulculukla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; ideolojik veya ki\u015fisel tercihe dayal\u0131 eleme yap\u0131lamaz. B\u00f6ylece <strong><em>tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat<\/em><\/strong>, ge\u00e7mi\u015fi koruyan, bug\u00fcn\u00fc zenginle\u015ftiren ve gelece\u011fe daha derin bir medeniyet haf\u0131zas\u0131 ta\u015f\u0131yan anayasal bir g\u00fcvence h\u00e2line gelir.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat, bir milletin yaln\u0131z ge\u00e7mi\u015fini de\u011fil, bug\u00fcn\u00fcn\u00fc nas\u0131l anlamland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gelece\u011fe ne aktarmak istedi\u011fini de belirler. Ta\u015f bir kemer, eski bir yazma eser, y\u00f6resel bir t\u00fcrk\u00fc, unutulmaya y\u00fcz tutmu\u015f bir zanaat, korunmas\u0131 gereken bir ma\u011fara, bir orman dokusu ya da \u00e7a\u011fda\u015f bir sanat eseri; hepsi toplumun haf\u0131zas\u0131nda ayr\u0131 bir iz b\u0131rak\u0131r. Bu y\u00fczden Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 45, tarih\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel ve tabii varl\u0131klar\u0131 yaln\u0131z korunacak nesneler olarak de\u011fil; gelecek nesillere aktar\u0131lmas\u0131 gereken ya\u015fayan bir emanet olarak ele al\u0131r. Bu madde, k\u00fclt\u00fcrel miras ile sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede bulu\u015fturmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zellikle de\u011ferlidir. Devletin g\u00f6revi, ge\u00e7mi\u015fi dondurmak de\u011fil; onu bilimsel esas, uzmanl\u0131k, liyakat, denetlenebilirlik ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlerle koruyup geli\u015ftirmektir. Ayn\u0131 zamanda sanat faaliyetleri ve sanat\u00e7\u0131lar, ifade ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ilkeleriyle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131r. B\u00f6ylece tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat, hem haf\u0131zay\u0131 hem yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 birlikte koruyan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal ilkeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Madde 45 \u2013 Tarih, K\u00fclt\u00fcr, Tabiat Varl\u0131klar\u0131, Sanat ve Sanat\u00e7\u0131n\u0131n Korunmas\u0131 Devlet; tarih\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel ve tabii varl\u0131klar ile somut ve somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 korur, geli\u015ftirir ve gelecek nesillere aktar\u0131r. Bu alandaki faaliyetler; bilimsel esas, uzmanl\u0131k, liyakat, denetlenebilirlik ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere dayan\u0131r. Koruma rejiminde kamu yarar\u0131 ile m\u00fclkiyet hakk\u0131 aras\u0131nda adil denge g\u00f6zetilir. Sanat faaliyetleri ve sanat\u00e7\u0131lar; ifade ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ilkeleriyle g\u00fcvence alt\u0131ndad\u0131r. Sanat eserlerinin korunmas\u0131, desteklenmesi ve tahsisi liyakat, objektiflik ve sanatsal \u00e7o\u011fulculukla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; ideolojik veya ki\u015fisel tercihe dayal\u0131 eleme yap\u0131lamaz. Sanatsal tercih fark\u0131 tek ba\u015f\u0131na d\u0131\u015flama sebebi olamaz. K\u00fclt\u00fcrel Miras, Milletin Haf\u0131zas\u0131n\u0131 Ta\u015f\u0131yan Sessiz Dildir Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat alan\u0131nda ilk dikkat edilmesi gereken kavram k\u00fclt\u00fcrel mirast\u0131r. K\u00fclt\u00fcrel miras yaln\u0131z eski binalar, arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar veya m\u00fcze eserlerinden ibaret de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda gelenekler, rit\u00fceller, el sanatlar\u0131, s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131mlar, m\u00fczik, halk oyunlar\u0131 ve ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lan ya\u015fam bi\u00e7imleri de bu miras\u0131n par\u00e7as\u0131d\u0131r. Madde 45\u2019in somut ve somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 birlikte anmas\u0131 bu y\u00fczden \u00e7ok anlaml\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir toplumun haf\u0131zas\u0131 sadece ta\u015fa, ah\u015faba veya k\u00e2\u011f\u0131da kaz\u0131nmaz; bazen bir a\u011f\u0131tta, bazen bir bak\u0131r ustas\u0131n\u0131n el hareketinde, bazen de bir mahallenin bayram gelene\u011finde ya\u015far. UNESCO\u2019nun somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras yakla\u015f\u0131m\u0131 da ya\u015fayan geleneklerin korunmas\u0131n\u0131 ve gelecek ku\u015faklara aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 merkeze al\u0131r. Bu bak\u0131mdan k\u00fclt\u00fcrel miras, ge\u00e7mi\u015fe duyulan nostalji de\u011fil, gelece\u011fe ta\u015f\u0131nan kimliktir. Koruma Bilimsel Esas ve Uzmanl\u0131kla Yap\u0131lmal\u0131d\u0131r Madde 45, koruma faaliyetlerinin bilimsel esas, uzmanl\u0131k, liyakat, denetlenebilirlik ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere dayanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat alan\u0131nda duygusal sahiplenmeyi kurumsal ak\u0131lla tamamlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcrel ve tabii varl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131 iyi niyetle de\u011fil, bilgiyle yap\u0131l\u0131r. Yanl\u0131\u015f restorasyon, bilin\u00e7siz m\u00fcdahale, uzman olmayan ki\u015filerle y\u00fcr\u00fct\u00fclen projeler veya siyasi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck u\u011fruna yap\u0131lan acele i\u015fler, bazen miras\u0131 korumak yerine geri d\u00f6n\u00fclmez bi\u00e7imde zedeleyebilir. Uzmanl\u0131\u011fa dayal\u0131 koruma, bu nedenle l\u00fcks de\u011fil, zorunluluktur. ICCROM\u2019un k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131 alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, koruma ve restorasyon faaliyetlerinin uluslararas\u0131 bilgi birikimi, e\u011fitim ve y\u00f6ntemle y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir. Madde 45\u2019in liyakat vurgusu tam da bu noktada de\u011fer kazan\u0131r. Bilimsel esas, koruma kararlar\u0131n\u0131n keyf\u00eele\u015fmesini \u00f6nler. Uzmanl\u0131k, tarih\u00ee ve tabii varl\u0131klar\u0131n do\u011fru y\u00f6ntemle korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Objektif \u00f6l\u00e7\u00fctler, ki\u015fisel tercihe dayal\u0131 kararlar\u0131 s\u0131n\u0131rlar. Sanatsal \u00e7o\u011fulculuk, farkl\u0131 \u00fcretim bi\u00e7imlerinin ya\u015famas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131r. Kamu Yarar\u0131 ile M\u00fclkiyet Hakk\u0131 Aras\u0131nda Adil Denge Kurulmal\u0131d\u0131r Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat meselesi bazen m\u00fclkiyet hakk\u0131yla temas eder. Bir tarih\u00ee yap\u0131 \u00f6zel m\u00fclkiyette olabilir. Bir tabiat varl\u0131\u011f\u0131 belirli bir arazinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayabilir. Bir sit alan\u0131, malik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ekonomik tasarruf imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 daraltabilir. \u0130\u015fte Madde 45, bu hassas alanda kamu yarar\u0131 ile m\u00fclkiyet hakk\u0131 aras\u0131nda adil denge g\u00f6zetilece\u011fini s\u00f6yleyerek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hukuk dengesi kurar. Bu denge son derece \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcrel miras toplumun ortak de\u011feri oldu\u011fu i\u00e7in korunmal\u0131d\u0131r; fakat koruma rejimi, maliki tamamen \u00e7aresiz ve y\u00fck alt\u0131nda b\u0131rakan bir sisteme de d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Adil denge, hem miras\u0131 korur hem bireyin hakk\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr. Bu anlay\u0131\u015f, hukuk devletinin inceli\u011fini yans\u0131t\u0131r. Devlet, \u201ckoruma\u201d derken m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 yok saymamal\u0131; \u201cm\u00fclkiyet\u201d derken de toplumun ortak haf\u0131zas\u0131n\u0131 feda etmemelidir. M\u00fczeler ve Koruma Kurumlar\u0131 Toplumla Ba\u011f Kurmal\u0131d\u0131r Madde 45\u2019in ruhu, k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131n\u0131n kapal\u0131 depolarda bekleyen nesnelere d\u00f6n\u00fc\u015fmesini istemez. Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat, toplumla temas etti\u011finde daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ya\u015far. M\u00fczeler, ar\u015fivler, koruma kurullar\u0131, sanat kurumlar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel mek\u00e2nlar bu nedenle yaln\u0131z saklama de\u011fil; anlatma, \u00f6\u011fretme, yorumlama ve eri\u015fim sa\u011flama g\u00f6revi de \u00fcstlenir. ICOM\u2019un m\u00fcze tan\u0131m\u0131, m\u00fczeleri toplumun hizmetinde, miras\u0131 ara\u015ft\u0131ran, toplayan, koruyan, yorumlayan ve sergileyen kurumlar olarak g\u00f6r\u00fcr. Bu yakla\u015f\u0131m Madde 45\u2019in gelecek nesillere aktarma hedefiyle \u00e7ok uyumludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc miras yaln\u0131z korunursa de\u011fil, anla\u015f\u0131l\u0131r ve payla\u015f\u0131l\u0131rsa ya\u015far. Bir \u00e7ocu\u011fun m\u00fczede g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc eski bir eserle kurdu\u011fu ba\u011f, bazen kitaplarda anlat\u0131lamayan tarih duygusunu bir anda uyand\u0131rabilir. Sanat \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Toplumun Hayal Kurma Yetene\u011fini Korur Madde 45 yaln\u0131z ge\u00e7mi\u015fi de\u011fil, bug\u00fcn\u00fcn ve gelece\u011fin sanat \u00fcretimini de korur. Sanat faaliyetleri ve sanat\u00e7\u0131lar, ifade ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ilkeleriyle g\u00fcvence alt\u0131ndad\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en canl\u0131 taraf\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sanat, toplumun yaln\u0131z g\u00fczel olan\u0131 de\u011fil; ac\u0131y\u0131, ele\u015ftiriyi, aray\u0131\u015f\u0131, umudu ve hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fc ifade etme yoludur. Sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yoksa k\u00fclt\u00fcr canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybeder. Sanat\u00e7\u0131 yaln\u0131z be\u011fenilen \u015feyleri s\u00f6ylemek zorunda b\u0131rak\u0131l\u0131rsa sanat, toplumun aynas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar. UNESCO\u2019nun sanatsal ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc sayfas\u0131 da sanat\u00e7\u0131lar\u0131n sans\u00fcr veya bask\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00fcretme ve payla\u015fma hakk\u0131n\u0131 vurgular. Bu nedenle sanat faaliyetlerinin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, yaln\u0131z sanat\u00e7\u0131n\u0131n de\u011fil, toplumun d\u00fc\u015f\u00fcnme ve hissetme kapasitesinin de korunmas\u0131d\u0131r. Sanat Deste\u011finde \u0130deolojik Eleme Yap\u0131lamaz Madde 45\u2019in en dikkat \u00e7ekici h\u00fck\u00fcmlerinden biri, sanat eserlerinin korunmas\u0131, desteklenmesi ve tahsisinin liyakat, objektiflik ve sanatsal \u00e7o\u011fulculukla y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fini s\u00f6ylemesidir. Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat alan\u0131nda kamu deste\u011fi verilirken ideolojik veya ki\u015fisel tercihe dayal\u0131 eleme yap\u0131lamaz. Sanatsal tercih fark\u0131 tek ba\u015f\u0131na d\u0131\u015flama sebebi olamaz. Bu h\u00fck\u00fcm \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir adalet \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc getirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sanat alan\u0131nda kamu deste\u011fi, yaln\u0131z belirli zevklere, belirli \u00e7evrelere veya belirli g\u00f6r\u00fc\u015flere a\u00e7\u0131k olursa k\u00fclt\u00fcrel hayat daral\u0131r. Devletin g\u00f6revi tek tip sanat \u00fcretmek de\u011fil, farkl\u0131 sanat anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcr ve adil bi\u00e7imde var olabilece\u011fi zemini kurmakt\u0131r. Sanatsal \u00e7o\u011fulculuk, toplumun k\u00fclt\u00fcrel nefesidir. Farkl\u0131 resimler, farkl\u0131 m\u00fczikler, farkl\u0131 sahne dilleri ve farkl\u0131 estetik anlay\u0131\u015flar bir arada ya\u015fayabildi\u011finde k\u00fclt\u00fcr ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fcr. Son De\u011ferlendirme Tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde milletin haf\u0131zas\u0131n\u0131, do\u011fayla ili\u015fkisini ve yarat\u0131c\u0131 \u00fcretim g\u00fcc\u00fcn\u00fc birlikte koruyan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal alan olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 45, devletin tarih\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel ve tabii varl\u0131klar ile somut ve somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 koruyaca\u011f\u0131n\u0131, geli\u015ftirece\u011fini ve gelecek nesillere aktaraca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu faaliyetlerin bilimsel esas, uzmanl\u0131k, liyakat, denetlenebilirlik ve objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere dayanmas\u0131 ise koruma alan\u0131n\u0131 keyf\u00eelikten uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. Bu maddenin as\u0131l g\u00fcc\u00fc, koruma ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ayn\u0131 yerde bulu\u015fturmas\u0131d\u0131r. Kamu yarar\u0131 ile m\u00fclkiyet hakk\u0131 aras\u0131nda adil denge g\u00f6zetilir. Sanat faaliyetleri ve sanat\u00e7\u0131lar ifade ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ilkeleriyle g\u00fcvence alt\u0131ndad\u0131r. Sanat eserlerinin korunmas\u0131, desteklenmesi ve tahsisi liyakat, objektiflik ve sanatsal \u00e7o\u011fulculukla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr; ideolojik veya ki\u015fisel tercihe dayal\u0131 eleme yap\u0131lamaz. B\u00f6ylece tarih, k\u00fclt\u00fcr, tabiat varl\u0131klar\u0131 ve sanat, ge\u00e7mi\u015fi koruyan, bug\u00fcn\u00fc zenginle\u015ftiren ve gelece\u011fe daha derin bir medeniyet haf\u0131zas\u0131 ta\u015f\u0131yan anayasal bir g\u00fcvence h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":198,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-197","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosyal-devlet-egitim-saglik-ve-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=197"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":199,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/197\/revisions\/199"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}