{"id":191,"date":"2026-06-17T07:03:32","date_gmt":"2026-06-17T07:03:32","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=191"},"modified":"2026-06-17T07:03:32","modified_gmt":"2026-06-17T07:03:32","slug":"sosyal-guvenlik-ve-sosyal-koruma-madde-43","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/sosyal-guvenlik-ve-sosyal-koruma-madde-43\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda Sosyal G\u00fcvenlik ve Sosyal Koruma (Madde 43)"},"content":{"rendered":"<article><strong>Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/strong>, insan\u0131n hayat\u0131n k\u0131r\u0131lgan d\u00f6nemlerinde yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en temel anayasal g\u00fcvencelerden biridir. Bir insan hastal\u0131k, ya\u015fl\u0131l\u0131k, i\u015fsizlik, engellilik, yoksulluk, bak\u0131m ihtiyac\u0131 veya ailevi zorluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda tamamen piyasa \u015fartlar\u0131na ve tesad\u00fcfe terk edilirse, sosyal devlet fikri anlam\u0131n\u0131 kaybeder. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 43, sosyal g\u00fcvenli\u011fi sadece yard\u0131m da\u011f\u0131tma faaliyeti olarak de\u011fil; insan onuru, toplumsal dayan\u0131\u015fma, mali s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, denetlenebilirlik ve nesnel ihtiya\u00e7 esaslar\u0131na dayanan kurumsal bir g\u00fcvence olarak d\u00fczenler.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, sosyal haklar\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z vaatler veya keyf\u00ee yard\u0131mlar d\u00fczeyinde b\u0131rakmamas\u0131d\u0131r. Herkesin sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahip oldu\u011funu s\u00f6ylerken, sistemi adalet, e\u015fitlik, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, toplumsal dayan\u0131\u015fma, liyakat ve denetlenebilirlik ilkelerine ba\u011flar. Ayr\u0131ca insan onuruna dayanan asgari \u00e7ekirde\u011fin kaynak yetersizli\u011fi gerek\u00e7esiyle zedelenemeyece\u011fini belirtir. Bu c\u00fcmle ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc <strong><em>sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/em><\/strong>, burada sadece ekonomik destek de\u011fil, insan\u0131n en zor an\u0131nda devlete g\u00fcvenebilme hakk\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 43 \u2013 Sosyal G\u00fcvenlik, Sosyal Koruma ve Devletin Sosyal \u00d6devleri<\/strong><br \/>\nHerkes sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahiptir. Devlet, sosyal g\u00fcvenlik sistemini; adalet, e\u015fitlik, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, toplumsal dayan\u0131\u015fma, liyakat ve denetlenebilirlik esaslar\u0131yla kurar ve i\u015fletir.<\/p>\n<p>Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal korumada insan onuruna dayanan asgari \u00e7ekirdek kaynak yetersizli\u011fi gerek\u00e7esiyle zedelenemez. Bu \u00e7ekirde\u011fi a\u015fan sosyal ve ekonomik haklar e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, kademeli ger\u00e7ekle\u015ftirme ve mali disiplin esaslar\u0131yla geli\u015ftirilir.<\/p>\n<p>Devlet, sosyal koruma hizmetleri i\u00e7in gerekli te\u015fkilat ve tesisleri kurar, kurdurur ve denetler. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck denetimsiz b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Devlet, Anayasa ile belirlenen iktisadi ve sosyal \u00f6devlerini somut yarar, insan onuru, nesnel ihtiya\u00e7 ve mali disiplin esaslar\u0131yla yerine getirir. Mali kaynaklar liyakat, e\u015fitlik ve denetlenebilirlik ilkelerine uygun planlan\u0131r ve kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Siyasi sadakat, se\u00e7im tercihi, ki\u015fisel ili\u015fki veya keyf\u00ee takdir destek \u015fart\u0131 yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Sosyal g\u00fcvenlik, sosyal yard\u0131m, sosyal hizmet, sosyal koruma kurumlar\u0131, destek \u00f6l\u00e7\u00fctleri, ba\u015fvuru ve denetim usulleri; insan onuru, e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, mali s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve yarg\u0131 yolu korunarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Sosyal G\u00fcvenlik Hakk\u0131, \u0130nsan\u0131n K\u0131r\u0131lgan Anlar\u0131nda Ba\u015flar<\/h2>\n<p><strong>Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/strong>, insan\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu zamanlarda de\u011fil, \u00e7o\u011fu zaman hayat\u0131n en zor d\u00f6nemlerinde ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Hastal\u0131k, ya\u015fl\u0131l\u0131k, i\u015fsizlik, gelir kayb\u0131, bak\u0131m ihtiyac\u0131 veya sosyal d\u0131\u015flanma gibi h\u00e2ller, ki\u015fiyi yaln\u0131z ekonomik de\u011fil, psikolojik ve toplumsal olarak da k\u0131r\u0131lganla\u015ft\u0131rabilir. Madde 43\u2019\u00fcn \u201cHerkes sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahiptir.\u201d h\u00fckm\u00fc bu y\u00fczden sade ama \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Sosyal g\u00fcvenlik, vatanda\u015f\u0131n yaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015fece\u011fi bo\u015flu\u011fu kapatan kamusal zemindir. ILO\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.ilo.org\/topics-and-sectors\/social-protection\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">sosyal koruma<\/a> yakla\u015f\u0131m\u0131, sa\u011fl\u0131k korumas\u0131ndan ya\u015fl\u0131l\u0131k ayl\u0131klar\u0131na, i\u015fsizlik yard\u0131mlar\u0131ndan aile desteklerine kadar geni\u015f bir g\u00fcvence alan\u0131n\u0131 kapsar. Bu \u00e7er\u00e7eve, Madde 43\u2019\u00fcn ruhuyla uyumludur: \u0130nsan, hayat\u0131n do\u011fal riskleri kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fct\u00fcn\u00fcyle savunmas\u0131z b\u0131rak\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Asgari \u00c7ekirdek, Kaynak Yetersizli\u011fi Gerek\u00e7esiyle Zedelenemez<\/h2>\n<p>Madde 43\u2019\u00fcn en \u00e7arp\u0131c\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinden biri, sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal korumada insan onuruna dayanan asgari \u00e7ekirde\u011fin kaynak yetersizli\u011fi gerek\u00e7esiyle zedelenemeyece\u011fini s\u00f6ylemesidir. <strong>Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/strong> a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu h\u00fck\u00fcm, sosyal devletin alt s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirler. Yani devlet, herkes i\u00e7in en temel insan onuru d\u00fczeyini korumak zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu asgari \u00e7ekirdek; temel sa\u011fl\u0131k, asgari gelir g\u00fcvenli\u011fi, korunmaya muhta\u00e7 ki\u015filere eri\u015filebilir destek, ya\u015fl\u0131l\u0131kta ve a\u011f\u0131r yoksullukta temel g\u00fcvence gibi alanlar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. ILO\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.ilo.org\/universal-social-protection-department\/areas-work-social-protection-department\/policy-development-and-applied-research\/social-protection-floor\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">sosyal koruma taban\u0131<\/a> yakla\u015f\u0131m\u0131 da t\u00fcm ihtiya\u00e7 sahipleri i\u00e7in en az\u0131ndan temel sa\u011fl\u0131k hizmetlerine ve temel gelir g\u00fcvenli\u011fine eri\u015fim fikrini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r. \u0130\u015fte Madde 43\u2019\u00fcn asgari \u00e7ekirdek vurgusu, bu insani e\u015fi\u011fi anayasal g\u00fcvenceye ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u0130nsan onuru<\/strong>, sosyal deste\u011fin temel \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/li>\n<li><u>Nesnel ihtiya\u00e7<\/u>, yard\u0131m\u0131n keyf\u00ee da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.<\/li>\n<li><em>Mali s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik<\/em>, sistemin uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<li><strong>Yarg\u0131 yolu<\/strong>, sosyal koruma kararlar\u0131n\u0131 denetlenebilir k\u0131lar.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Sosyal Haklar Geli\u015ftirilebilir; Ama Mali Disiplinle Birlikte<\/h2>\n<p><strong>Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/strong>, yaln\u0131z asgari \u00e7ekirdekten ibaret de\u011fildir. Madde 43, bu \u00e7ekirde\u011fi a\u015fan sosyal ve ekonomik haklar\u0131n e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, kademeli ger\u00e7ekle\u015ftirme ve mali disiplin esaslar\u0131yla geli\u015ftirilece\u011fini belirtir. Bu yakla\u015f\u0131m, hem ger\u00e7ek\u00e7i hem de sorumludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal haklar geni\u015fletilmeli; fakat sistemin gelece\u011fini t\u00fcketen plans\u0131z vaatlere de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmemelidir.<\/p>\n<p>Kademeli ger\u00e7ekle\u015ftirme ilkesi, sosyal devletin zaman i\u00e7inde kapasitesini art\u0131rmas\u0131n\u0131 ifade eder. Ancak bu s\u00fcre\u00e7, kime ne verilece\u011finin ki\u015fisel ili\u015fkilere, d\u00f6nemsel tercihlere veya keyf\u00ee takdire g\u00f6re belirlenmesi anlam\u0131na gelemez. D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n <a href=\"https:\/\/www.worldbank.org\/ext\/en\/topic\/social-protection\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">sosyal koruma sistemleri<\/a> yakla\u015f\u0131m\u0131, sosyal koruman\u0131n insanlar\u0131n risklerle ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131na, krizlerden korunmas\u0131na ve uzun vadeli dayan\u0131kl\u0131l\u0131k kazanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu\u011funu vurgular. Bu y\u00fczden sosyal haklar, hem bug\u00fcn\u00fc korumal\u0131 hem de yar\u0131n\u0131 iflas ettirmemelidir.<\/p>\n<h2>Te\u015fkilat ve Tesis Kurmak Yetmez; Denetlemek de Gerekir<\/h2>\n<p>Madde 43, devletin sosyal koruma hizmetleri i\u00e7in gerekli te\u015fkilat ve tesisleri kuraca\u011f\u0131n\u0131, kurduraca\u011f\u0131n\u0131 ve denetleyece\u011fini belirtir. Bu, <strong>sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/strong> alan\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir kurumsal mesajd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc iyi niyetli sosyal politika, sa\u011flam te\u015fkilat olmadan da\u011f\u0131n\u0131k kal\u0131r; te\u015fkilat denetimsiz kal\u0131rsa kaynak israf\u0131, hizmet kalitesizli\u011fi veya hak ihlali do\u011fabilir.<\/p>\n<p>Huzurevleri, bak\u0131m merkezleri, sosyal hizmet birimleri, engelli destek hizmetleri, \u00e7ocuk koruma kurumlar\u0131, ba\u015fvuru merkezleri ve dijital sosyal yard\u0131m sistemleri ancak iyi denetlendi\u011finde g\u00fcven \u00fcretir. ISSA\u2019n\u0131n <a href=\"https:\/\/www.issa.int\/guidelines\/ccc\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">sosyal g\u00fcvenlikte s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik<\/a> ve uyum s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin de\u011ferlendirmeleri, sosyal g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131n me\u015fruiyetinin g\u00fc\u00e7l\u00fc tahsilat, kay\u0131t ve denetim mekanizmalar\u0131yla da ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Madde 43\u2019teki \u201cdenetimsiz b\u0131rak\u0131lamaz\u201d h\u00fckm\u00fc, bu nedenle sosyal devletin omurgas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir.<\/p>\n<h2>Destek \u015eart\u0131 Siyasi Sadakate Ba\u011flanamaz<\/h2>\n<p>Madde 43\u2019\u00fcn belki de en keskin ve en ahlaki h\u00fckm\u00fc \u015fudur: Siyasi sadakat, se\u00e7im tercihi, ki\u015fisel ili\u015fki veya keyf\u00ee takdir destek \u015fart\u0131 yap\u0131lamaz. Bu c\u00fcmle, <strong>sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/strong> alan\u0131nda insan onurunu do\u011frudan korur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal destek, vatanda\u015f\u0131n minnet borcuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez; yard\u0131m alan ki\u015fi siyasi veya ki\u015fisel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisine zorlanamaz.<\/p>\n<p>Bir sosyal yard\u0131m sistemi, ihtiya\u00e7 sahibini korumak yerine onu kontrol etmeye ba\u015flarsa, sosyal devlet fikri bozulur. Yard\u0131m\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc vatanda\u015f\u0131n kim oldu\u011fu, kime oy verdi\u011fi, kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 veya hangi \u00e7evreye yak\u0131n oldu\u011fu olamaz. \u00d6l\u00e7\u00fc, nesnel ihtiya\u00e7t\u0131r. <strong><em>Sosyal yard\u0131mda tarafs\u0131zl\u0131k<\/em><\/strong>, yaln\u0131z idari bir teknik de\u011fil; insan onurunun siyasal bask\u0131dan korunmas\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle Madde 43, sosyal korumay\u0131 sadakat ili\u015fkilerinden ar\u0131nd\u0131ran g\u00fc\u00e7l\u00fc bir g\u00fcvence kurar.<\/p>\n<h2>Ba\u015fvuru ve Denetim Usulleri Hak Aramay\u0131 M\u00fcmk\u00fcn K\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/strong> sistemi ancak ba\u015fvuru yollar\u0131 a\u00e7\u0131k, \u00f6l\u00e7\u00fctleri anla\u015f\u0131l\u0131r ve kararlar\u0131 denetlenebilir oldu\u011funda adil i\u015fler. Madde 43, sosyal g\u00fcvenlik, sosyal yard\u0131m, sosyal hizmet, sosyal koruma kurumlar\u0131, destek \u00f6l\u00e7\u00fctleri, ba\u015fvuru ve denetim usullerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini belirtir. \u00dcstelik insan onuru, e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, mali s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve yarg\u0131 yolu korunacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcm, sosyal destek kararlar\u0131n\u0131n kapal\u0131 odalarda verilen belirsiz takdirlere d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller. Kim ba\u015fvurabilir? Hangi \u00f6l\u00e7\u00fct aran\u0131r? Ret karar\u0131 nas\u0131l gerek\u00e7elendirilir? \u0130tiraz nereye yap\u0131l\u0131r? Denetim nas\u0131l i\u015fler? Bunlar\u0131n a\u00e7\u0131k olmas\u0131 gerekir. WHO\u2019nun <a href=\"https:\/\/www.who.int\/health-topics\/social-determinants-of-health\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n sosyal belirleyicileri<\/a> yakla\u015f\u0131m\u0131 da gelir, bar\u0131nma, e\u011fitim, i\u015f ve sosyal destek gibi alanlar\u0131n insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131k ve refah\u0131 \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc etkileri oldu\u011funu g\u00f6sterir. Sosyal koruma sistemi bu nedenle yaln\u0131z \u00f6deme de\u011fil, ya\u015fam kalitesinin temel altyap\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Kapan\u0131\u015f: Sosyal Devlet, Onuru Korumakla Ba\u015flar<\/h2>\n<p><strong>Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde insan\u0131n hayat\u0131n riskleri kar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal g\u00fcvence olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 43, herkesin sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahip oldu\u011funu belirtir ve devletin sosyal g\u00fcvenlik sistemini adalet, e\u015fitlik, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, toplumsal dayan\u0131\u015fma, liyakat ve denetlenebilirlik esaslar\u0131yla kurup i\u015fletece\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n<p>Bu maddenin as\u0131l de\u011feri, sosyal destek alan\u0131n\u0131 hem insani hem kurumsal a\u00e7\u0131dan g\u00fcvenceye almas\u0131d\u0131r. \u0130nsan onuruna dayanan asgari \u00e7ekirdek kaynak yetersizli\u011fi gerek\u00e7esiyle zedelenemez. Bu \u00e7ekirde\u011fi a\u015fan sosyal ve ekonomik haklar e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, kademeli ger\u00e7ekle\u015ftirme ve mali disiplinle geli\u015ftirilir. Devlet te\u015fkilat ve tesis kurmakla kalmaz, bunlar\u0131 denetler. Siyasi sadakat, se\u00e7im tercihi, ki\u015fisel ili\u015fki veya keyf\u00ee takdir destek \u015fart\u0131 yap\u0131lamaz. B\u00f6ylece <strong><em>sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma<\/em><\/strong>, yard\u0131m da\u011f\u0131tan de\u011fil; insan onurunu, adaleti ve toplumsal dayan\u0131\u015fmay\u0131 kurumsal olarak g\u00fcvence alt\u0131na alan ger\u00e7ek bir sosyal devlet ilkesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma, insan\u0131n hayat\u0131n k\u0131r\u0131lgan d\u00f6nemlerinde yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en temel anayasal g\u00fcvencelerden biridir. Bir insan hastal\u0131k, ya\u015fl\u0131l\u0131k, i\u015fsizlik, engellilik, yoksulluk, bak\u0131m ihtiyac\u0131 veya ailevi zorluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda tamamen piyasa \u015fartlar\u0131na ve tesad\u00fcfe terk edilirse, sosyal devlet fikri anlam\u0131n\u0131 kaybeder. Bu nedenle Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 43, sosyal g\u00fcvenli\u011fi sadece yard\u0131m da\u011f\u0131tma faaliyeti olarak de\u011fil; insan onuru, toplumsal dayan\u0131\u015fma, mali s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, denetlenebilirlik ve nesnel ihtiya\u00e7 esaslar\u0131na dayanan kurumsal bir g\u00fcvence olarak d\u00fczenler. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, sosyal haklar\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z vaatler veya keyf\u00ee yard\u0131mlar d\u00fczeyinde b\u0131rakmamas\u0131d\u0131r. Herkesin sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahip oldu\u011funu s\u00f6ylerken, sistemi adalet, e\u015fitlik, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, toplumsal dayan\u0131\u015fma, liyakat ve denetlenebilirlik ilkelerine ba\u011flar. Ayr\u0131ca insan onuruna dayanan asgari \u00e7ekirde\u011fin kaynak yetersizli\u011fi gerek\u00e7esiyle zedelenemeyece\u011fini belirtir. Bu c\u00fcmle ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma, burada sadece ekonomik destek de\u011fil, insan\u0131n en zor an\u0131nda devlete g\u00fcvenebilme hakk\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Madde 43 \u2013 Sosyal G\u00fcvenlik, Sosyal Koruma ve Devletin Sosyal \u00d6devleri Herkes sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahiptir. Devlet, sosyal g\u00fcvenlik sistemini; adalet, e\u015fitlik, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, toplumsal dayan\u0131\u015fma, liyakat ve denetlenebilirlik esaslar\u0131yla kurar ve i\u015fletir. Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal korumada insan onuruna dayanan asgari \u00e7ekirdek kaynak yetersizli\u011fi gerek\u00e7esiyle zedelenemez. Bu \u00e7ekirde\u011fi a\u015fan sosyal ve ekonomik haklar e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, kademeli ger\u00e7ekle\u015ftirme ve mali disiplin esaslar\u0131yla geli\u015ftirilir. Devlet, sosyal koruma hizmetleri i\u00e7in gerekli te\u015fkilat ve tesisleri kurar, kurdurur ve denetler. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck denetimsiz b\u0131rak\u0131lamaz. Devlet, Anayasa ile belirlenen iktisadi ve sosyal \u00f6devlerini somut yarar, insan onuru, nesnel ihtiya\u00e7 ve mali disiplin esaslar\u0131yla yerine getirir. Mali kaynaklar liyakat, e\u015fitlik ve denetlenebilirlik ilkelerine uygun planlan\u0131r ve kullan\u0131l\u0131r. Siyasi sadakat, se\u00e7im tercihi, ki\u015fisel ili\u015fki veya keyf\u00ee takdir destek \u015fart\u0131 yap\u0131lamaz. Sosyal g\u00fcvenlik, sosyal yard\u0131m, sosyal hizmet, sosyal koruma kurumlar\u0131, destek \u00f6l\u00e7\u00fctleri, ba\u015fvuru ve denetim usulleri; insan onuru, e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, mali s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve yarg\u0131 yolu korunarak kanunla d\u00fczenlenir. Sosyal G\u00fcvenlik Hakk\u0131, \u0130nsan\u0131n K\u0131r\u0131lgan Anlar\u0131nda Ba\u015flar Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma, insan\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu zamanlarda de\u011fil, \u00e7o\u011fu zaman hayat\u0131n en zor d\u00f6nemlerinde ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Hastal\u0131k, ya\u015fl\u0131l\u0131k, i\u015fsizlik, gelir kayb\u0131, bak\u0131m ihtiyac\u0131 veya sosyal d\u0131\u015flanma gibi h\u00e2ller, ki\u015fiyi yaln\u0131z ekonomik de\u011fil, psikolojik ve toplumsal olarak da k\u0131r\u0131lganla\u015ft\u0131rabilir. Madde 43\u2019\u00fcn \u201cHerkes sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahiptir.\u201d h\u00fckm\u00fc bu y\u00fczden sade ama \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Sosyal g\u00fcvenlik, vatanda\u015f\u0131n yaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015fece\u011fi bo\u015flu\u011fu kapatan kamusal zemindir. ILO\u2019nun sosyal koruma yakla\u015f\u0131m\u0131, sa\u011fl\u0131k korumas\u0131ndan ya\u015fl\u0131l\u0131k ayl\u0131klar\u0131na, i\u015fsizlik yard\u0131mlar\u0131ndan aile desteklerine kadar geni\u015f bir g\u00fcvence alan\u0131n\u0131 kapsar. Bu \u00e7er\u00e7eve, Madde 43\u2019\u00fcn ruhuyla uyumludur: \u0130nsan, hayat\u0131n do\u011fal riskleri kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fct\u00fcn\u00fcyle savunmas\u0131z b\u0131rak\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Asgari \u00c7ekirdek, Kaynak Yetersizli\u011fi Gerek\u00e7esiyle Zedelenemez Madde 43\u2019\u00fcn en \u00e7arp\u0131c\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinden biri, sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal korumada insan onuruna dayanan asgari \u00e7ekirde\u011fin kaynak yetersizli\u011fi gerek\u00e7esiyle zedelenemeyece\u011fini s\u00f6ylemesidir. Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu h\u00fck\u00fcm, sosyal devletin alt s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirler. Yani devlet, herkes i\u00e7in en temel insan onuru d\u00fczeyini korumak zorundad\u0131r. Bu asgari \u00e7ekirdek; temel sa\u011fl\u0131k, asgari gelir g\u00fcvenli\u011fi, korunmaya muhta\u00e7 ki\u015filere eri\u015filebilir destek, ya\u015fl\u0131l\u0131kta ve a\u011f\u0131r yoksullukta temel g\u00fcvence gibi alanlar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. ILO\u2019nun sosyal koruma taban\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 da t\u00fcm ihtiya\u00e7 sahipleri i\u00e7in en az\u0131ndan temel sa\u011fl\u0131k hizmetlerine ve temel gelir g\u00fcvenli\u011fine eri\u015fim fikrini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r. \u0130\u015fte Madde 43\u2019\u00fcn asgari \u00e7ekirdek vurgusu, bu insani e\u015fi\u011fi anayasal g\u00fcvenceye ta\u015f\u0131r. \u0130nsan onuru, sosyal deste\u011fin temel \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Nesnel ihtiya\u00e7, yard\u0131m\u0131n keyf\u00ee da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler. Mali s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, sistemin uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Yarg\u0131 yolu, sosyal koruma kararlar\u0131n\u0131 denetlenebilir k\u0131lar. Sosyal Haklar Geli\u015ftirilebilir; Ama Mali Disiplinle Birlikte Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma, yaln\u0131z asgari \u00e7ekirdekten ibaret de\u011fildir. Madde 43, bu \u00e7ekirde\u011fi a\u015fan sosyal ve ekonomik haklar\u0131n e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, kademeli ger\u00e7ekle\u015ftirme ve mali disiplin esaslar\u0131yla geli\u015ftirilece\u011fini belirtir. Bu yakla\u015f\u0131m, hem ger\u00e7ek\u00e7i hem de sorumludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal haklar geni\u015fletilmeli; fakat sistemin gelece\u011fini t\u00fcketen plans\u0131z vaatlere de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmemelidir. Kademeli ger\u00e7ekle\u015ftirme ilkesi, sosyal devletin zaman i\u00e7inde kapasitesini art\u0131rmas\u0131n\u0131 ifade eder. Ancak bu s\u00fcre\u00e7, kime ne verilece\u011finin ki\u015fisel ili\u015fkilere, d\u00f6nemsel tercihlere veya keyf\u00ee takdire g\u00f6re belirlenmesi anlam\u0131na gelemez. D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n sosyal koruma sistemleri yakla\u015f\u0131m\u0131, sosyal koruman\u0131n insanlar\u0131n risklerle ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131na, krizlerden korunmas\u0131na ve uzun vadeli dayan\u0131kl\u0131l\u0131k kazanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu\u011funu vurgular. Bu y\u00fczden sosyal haklar, hem bug\u00fcn\u00fc korumal\u0131 hem de yar\u0131n\u0131 iflas ettirmemelidir. Te\u015fkilat ve Tesis Kurmak Yetmez; Denetlemek de Gerekir Madde 43, devletin sosyal koruma hizmetleri i\u00e7in gerekli te\u015fkilat ve tesisleri kuraca\u011f\u0131n\u0131, kurduraca\u011f\u0131n\u0131 ve denetleyece\u011fini belirtir. Bu, sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma alan\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir kurumsal mesajd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc iyi niyetli sosyal politika, sa\u011flam te\u015fkilat olmadan da\u011f\u0131n\u0131k kal\u0131r; te\u015fkilat denetimsiz kal\u0131rsa kaynak israf\u0131, hizmet kalitesizli\u011fi veya hak ihlali do\u011fabilir. Huzurevleri, bak\u0131m merkezleri, sosyal hizmet birimleri, engelli destek hizmetleri, \u00e7ocuk koruma kurumlar\u0131, ba\u015fvuru merkezleri ve dijital sosyal yard\u0131m sistemleri ancak iyi denetlendi\u011finde g\u00fcven \u00fcretir. ISSA\u2019n\u0131n sosyal g\u00fcvenlikte s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve uyum s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin de\u011ferlendirmeleri, sosyal g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131n me\u015fruiyetinin g\u00fc\u00e7l\u00fc tahsilat, kay\u0131t ve denetim mekanizmalar\u0131yla da ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Madde 43\u2019teki \u201cdenetimsiz b\u0131rak\u0131lamaz\u201d h\u00fckm\u00fc, bu nedenle sosyal devletin omurgas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. Destek \u015eart\u0131 Siyasi Sadakate Ba\u011flanamaz Madde 43\u2019\u00fcn belki de en keskin ve en ahlaki h\u00fckm\u00fc \u015fudur: Siyasi sadakat, se\u00e7im tercihi, ki\u015fisel ili\u015fki veya keyf\u00ee takdir destek \u015fart\u0131 yap\u0131lamaz. Bu c\u00fcmle, sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma alan\u0131nda insan onurunu do\u011frudan korur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal destek, vatanda\u015f\u0131n minnet borcuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez; yard\u0131m alan ki\u015fi siyasi veya ki\u015fisel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisine zorlanamaz. Bir sosyal yard\u0131m sistemi, ihtiya\u00e7 sahibini korumak yerine onu kontrol etmeye ba\u015flarsa, sosyal devlet fikri bozulur. Yard\u0131m\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc vatanda\u015f\u0131n kim oldu\u011fu, kime oy verdi\u011fi, kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 veya hangi \u00e7evreye yak\u0131n oldu\u011fu olamaz. \u00d6l\u00e7\u00fc, nesnel ihtiya\u00e7t\u0131r. Sosyal yard\u0131mda tarafs\u0131zl\u0131k, yaln\u0131z idari bir teknik de\u011fil; insan onurunun siyasal bask\u0131dan korunmas\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle Madde 43, sosyal korumay\u0131 sadakat ili\u015fkilerinden ar\u0131nd\u0131ran g\u00fc\u00e7l\u00fc bir g\u00fcvence kurar. Ba\u015fvuru ve Denetim Usulleri Hak Aramay\u0131 M\u00fcmk\u00fcn K\u0131lmal\u0131d\u0131r Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma sistemi ancak ba\u015fvuru yollar\u0131 a\u00e7\u0131k, \u00f6l\u00e7\u00fctleri anla\u015f\u0131l\u0131r ve kararlar\u0131 denetlenebilir oldu\u011funda adil i\u015fler. Madde 43, sosyal g\u00fcvenlik, sosyal yard\u0131m, sosyal hizmet, sosyal koruma kurumlar\u0131, destek \u00f6l\u00e7\u00fctleri, ba\u015fvuru ve denetim usullerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini belirtir. \u00dcstelik insan onuru, e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, mali s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve yarg\u0131 yolu korunacakt\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm, sosyal destek kararlar\u0131n\u0131n kapal\u0131 odalarda verilen belirsiz takdirlere d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engeller. Kim ba\u015fvurabilir? Hangi \u00f6l\u00e7\u00fct aran\u0131r? Ret karar\u0131 nas\u0131l gerek\u00e7elendirilir? \u0130tiraz nereye yap\u0131l\u0131r? Denetim nas\u0131l i\u015fler? Bunlar\u0131n a\u00e7\u0131k olmas\u0131 gerekir. WHO\u2019nun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n sosyal belirleyicileri yakla\u015f\u0131m\u0131 da gelir, bar\u0131nma, e\u011fitim, i\u015f ve sosyal destek gibi alanlar\u0131n insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131k ve refah\u0131 \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc etkileri oldu\u011funu g\u00f6sterir. Sosyal koruma sistemi bu nedenle yaln\u0131z \u00f6deme de\u011fil, ya\u015fam kalitesinin temel altyap\u0131s\u0131d\u0131r. Kapan\u0131\u015f: Sosyal Devlet, Onuru Korumakla Ba\u015flar Sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde insan\u0131n hayat\u0131n riskleri kar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal g\u00fcvence olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 43, herkesin sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahip oldu\u011funu belirtir ve devletin sosyal g\u00fcvenlik sistemini adalet, e\u015fitlik, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, toplumsal dayan\u0131\u015fma, liyakat ve denetlenebilirlik esaslar\u0131yla kurup i\u015fletece\u011fini s\u00f6yler. Bu maddenin as\u0131l de\u011feri, sosyal destek alan\u0131n\u0131 hem insani hem kurumsal a\u00e7\u0131dan g\u00fcvenceye almas\u0131d\u0131r. \u0130nsan onuruna dayanan asgari \u00e7ekirdek kaynak yetersizli\u011fi gerek\u00e7esiyle zedelenemez. Bu \u00e7ekirde\u011fi a\u015fan sosyal ve ekonomik haklar e\u015fitlik, nesnel ihtiya\u00e7, kademeli ger\u00e7ekle\u015ftirme ve mali disiplinle geli\u015ftirilir. Devlet te\u015fkilat ve tesis kurmakla kalmaz, bunlar\u0131 denetler. Siyasi sadakat, se\u00e7im tercihi, ki\u015fisel ili\u015fki veya keyf\u00ee takdir destek \u015fart\u0131 yap\u0131lamaz. B\u00f6ylece sosyal g\u00fcvenlik ve sosyal koruma, yard\u0131m da\u011f\u0131tan de\u011fil; insan onurunu, adaleti ve toplumsal dayan\u0131\u015fmay\u0131 kurumsal olarak g\u00fcvence alt\u0131na alan ger\u00e7ek bir sosyal devlet ilkesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":192,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-191","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosyal-devlet-egitim-saglik-ve-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=191"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":193,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191\/revisions\/193"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}