{"id":167,"date":"2026-06-15T12:11:45","date_gmt":"2026-06-15T12:11:45","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=167"},"modified":"2026-06-15T12:11:45","modified_gmt":"2026-06-15T12:11:45","slug":"egitim-ve-ogrenim-madde-35","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/egitim-ve-ogrenim-madde-35\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda E\u011fitim ve \u00d6\u011frenim (Madde 35)"},"content":{"rendered":"<article><strong>E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/strong>, bir toplumun yaln\u0131zca okul sistemiyle ilgili meselesi de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda adalet duygusunun, \u00fcretim kapasitesinin, bilimsel seviyesinin ve gelece\u011fe g\u00fcvenle bakabilme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn temelidir. Bir \u00fclkede \u00e7ocuklar e\u015fit \u015fartlarda e\u011fitime ula\u015fam\u0131yorsa, gen\u00e7ler potansiyellerini geli\u015ftirecek imk\u00e2n bulam\u0131yorsa ve devlet nitelikli insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc planl\u0131 bi\u00e7imde yeti\u015ftiremiyorsa, o toplum uzun vadede kendi imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 eksik kullanmaya ba\u015flar. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 35, e\u011fitimi yaln\u0131z bireysel bir hak olarak de\u011fil; f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin, bilimsel geli\u015fmenin, gen\u00e7lik politikas\u0131n\u0131n ve mill\u00ee kapasitenin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 zemini olarak ele al\u0131r.<\/p>\n<p>Bu madde, ger\u00e7ekten dikkat \u00e7ekici bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece \u201ckimse e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz\u201d demekle kalmaz; okul \u00f6ncesi e\u011fitimi, \u00f6\u011fretmen niteli\u011fini, dijital yeterli\u011fi, yapay zek\u00e2 okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131, stratejik sekt\u00f6rler i\u00e7in insan g\u00fcc\u00fc planlamas\u0131n\u0131, \u00f6\u011frenci desteklerini, gen\u00e7lik politikalar\u0131n\u0131 ve spor hizmetlerini de ayn\u0131 anayasal \u00e7er\u00e7eveye yerle\u015ftirir. \u00dcstelik b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken <em>bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck<\/em>, <u>f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi<\/u>, laiklik, kamu yarar\u0131 ve liyakat gibi birbirini tamamlayan ilkeleri birlikte korur. K\u0131sacas\u0131 <strong><em>e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/em><\/strong>, burada yaln\u0131z s\u0131n\u0131f i\u00e7i \u00f6\u011fretim de\u011fil; insan\u0131 ve \u00fclkeyi birlikte y\u00fckselten b\u00fcy\u00fck bir kamusal sorumluluk olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 35 \u2013 E\u011fitim, \u00d6\u011frenim, Nitelikli \u0130nsan G\u00fcc\u00fc, Gen\u00e7lik ve Spor<\/strong><br \/>\nKimse e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz. Devlet, haktan herkesin e\u015fit ve fiil\u00ee olarak yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p>Temel e\u011fitim k\u0131z ve erkek b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar i\u00e7in zorunlu ve devlet okullar\u0131nda paras\u0131zd\u0131r. Erken \u00e7ocukluk ve okul \u00f6ncesi e\u011fitim f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin temel unsuru olarak desteklenir.<\/p>\n<p>E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim; Atat\u00fcrk ilkeleri, \u00e7a\u011fda\u015f bilim, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, mill\u00ee birlik ve Anayasaya sadakatle y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu sadakat bilimsel ele\u015ftiri, akademik tart\u0131\u015fma, \u00e7o\u011fulcu e\u011fitim veya hukuka uygun d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlama gerek\u00e7esi yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>E\u011fitim sistemi; \u00f6\u011fretmen niteli\u011fi, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce, matematik ve fen yeterli\u011fi, dijital yeterlik, yapay zek\u00e2 okuryazarl\u0131\u011f\u0131, yabanc\u0131 dil, mesleki beceri, \u00fcretkenlik, ahlaki sorumluluk, sanat ve spor esaslar\u0131yla geli\u015ftirilir.<\/p>\n<p>Devlet; stratejik sekt\u00f6rler, ileri teknoloji, savunma, enerji, sa\u011fl\u0131k, tar\u0131m, veri, siber g\u00fcvenlik ve \u00fcretim alanlar\u0131 i\u00e7in nitelikli insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc planl\u0131 ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fine dayal\u0131 bi\u00e7imde yeti\u015ftirir.<\/p>\n<p>\u00d6zel e\u011fitim kurumlar\u0131 e\u011fitim hakk\u0131n\u0131, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu yarar\u0131n\u0131 zedeleyemez. Farkl\u0131 dil ve k\u00fclt\u00fcrlerin \u00f6\u011frenilmesi ve \u00f6\u011fretilmesi, mill\u00ee birlik ve \u00f6\u011frenme hakk\u0131 korunarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Devlet, maddi imk\u00e2nlardan yoksun \u00f6\u011frencilerin e\u011fitim hakk\u0131ndan fiilen yararlanmas\u0131 i\u00e7in objektif, liyakatli ve denetlenebilir destek sa\u011flar.<\/p>\n<p>Gen\u00e7lik politikalar\u0131 bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce, Atat\u00fcrk ilkeleri, Cumhuriyet de\u011ferleri, mill\u00ee birlik, liyakat ve bireysel potansiyelin geli\u015ftirilmesine dayan\u0131r. Devlet gen\u00e7leri ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, su\u00e7 ve kumar gibi zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klardan korur; tedbirler keyf\u00ee m\u00fcdahaleye d\u00f6n\u00fc\u015femez.<\/p>\n<p>E\u011fitim sisteminin kademeleri, \u00f6\u011fretmen yeterli\u011fi, okul \u00f6ncesi e\u011fitim, \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131, \u00f6\u011frenci destekleri, mesleki e\u011fitim, spor ve gen\u00e7lik hizmetleri kanunla d\u00fczenlenir; e\u011fitim hakk\u0131, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, laiklik ve bilimsel esas zay\u0131flat\u0131lamaz.<\/p><\/blockquote>\n<h2>E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131, kap\u0131s\u0131 herkese a\u00e7\u0131k bir gelecek vaadidir<\/h2>\n<p><strong>E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/strong> hakk\u0131n\u0131n en temel anlam\u0131 \u015fudur: Hi\u00e7 kimse s\u0131rf yoksul oldu\u011fu, bulundu\u011fu b\u00f6lge geri kald\u0131\u011f\u0131, sosyal \u00e7evresi s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu ya da ba\u015fka bir nedenle e\u011fitimin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lamaz. Madde 35\u2019in ilk c\u00fcmlesi bu bak\u0131mdan son derece nettir. Devletin g\u00f6revi, hakk\u0131 yaln\u0131z teoride tan\u0131mak de\u011fil; herkesin bu haktan <strong>e\u015fit ve fiil\u00ee olarak<\/strong> yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n<p>Buradaki \u201cfiil\u00ee yararlanma\u201d vurgusu \u00e7ok de\u011ferlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 haklar k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde mevcut oldu\u011fu h\u00e2lde, uygulamada eri\u015filemez kalabilir. Bir okulun varl\u0131\u011f\u0131 tek ba\u015f\u0131na yeterli olmaz; o okula g\u00fcvenli ula\u015f\u0131m, nitelikli \u00f6\u011fretmen, uygun materyal, dijital eri\u015fim ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00f6\u011frenme ortam\u0131 da gerekir. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/special-procedures\/sr-education\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">e\u011fitim hakk\u0131<\/a>, salt kay\u0131tl\u0131 olma imk\u00e2n\u0131ndan ibaret de\u011fildir. Ger\u00e7ek anlamda e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim, insan\u0131n potansiyelini kullanabildi\u011fi somut bir f\u0131rsat alan\u0131 \u00fcretmelidir.<\/p>\n<h2>F\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, en \u00e7ok okul \u00f6ncesinde anlam kazan\u0131r<\/h2>\n<p>Madde 35\u2019in en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlerinden biri, temel e\u011fitimin k\u0131z ve erkek b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar i\u00e7in zorunlu ve devlet okullar\u0131nda paras\u0131z oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlemesidir. Bu, yaln\u0131z anayasal bir g\u00fcvence de\u011fil; ayn\u0131 zamanda sosyal adaletin temel ta\u015f\u0131d\u0131r. <strong>E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/strong>, parasal g\u00fcce g\u00f6re ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda toplumun gelecek dengesi bozulur.<\/p>\n<p>Daha da dikkat \u00e7ekici olan nokta, erken \u00e7ocukluk ve okul \u00f6ncesi e\u011fitimin f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin temel unsuru olarak ayr\u0131ca desteklenmesidir. Bu \u00e7ok yerinde bir tercihtir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayat\u0131n erken d\u00f6nemlerinde ya\u015fanan geli\u015fim farklar\u0131, sonraki y\u0131llarda katlanarak b\u00fcy\u00fcyebilir. <a href=\"https:\/\/www.unicef.org\/early-childhood-development\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Erken \u00e7ocukluk geli\u015fimi<\/a> \u00fczerine yap\u0131lan uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar da okul \u00f6ncesi y\u0131llar\u0131n bili\u015fsel, duygusal ve sosyal geli\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirleyici oldu\u011funu vurgular. Yani <u>f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi<\/u> ilkesini ger\u00e7ekten ciddiye alan bir anayasal yakla\u015f\u0131m, oyuna, okul \u00f6ncesine ve erken \u00f6\u011frenmeye mutlaka yat\u0131r\u0131m yapar.<\/p>\n<h2>Bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ile anayasal sadakat aras\u0131nda kurulan denge \u00e7ok de\u011ferlidir<\/h2>\n<p><strong>E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/strong> alan\u0131nda belki de en incelikli d\u00fczenleme, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimin Atat\u00fcrk ilkeleri, \u00e7a\u011fda\u015f bilim, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, mill\u00ee birlik ve Anayasaya sadakatle y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011finin belirtilmesidir. \u0130lk bak\u0131\u015fta bu ilkeler yo\u011fun g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda birbirini tamamlayan bir \u00e7er\u00e7eve sunar. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7a\u011fda\u015f bir e\u011fitim sistemi hem ortak de\u011ferleri korumal\u0131 hem de ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi canl\u0131 tutmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Madde, \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00fcvence daha getirir: Bu sadakat, <em>bilimsel ele\u015ftiri<\/em>, akademik tart\u0131\u015fma, \u00e7o\u011fulcu e\u011fitim veya hukuka uygun d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlama gerek\u00e7esi yap\u0131lamaz. \u0130\u015fte bu c\u00fcmle, maddenin en parlak taraflar\u0131ndan biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc anayasal ba\u011fl\u0131l\u0131k, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi daraltan bir disiplin sopas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Tam tersine, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir toplum; sorgulayan, tart\u0131\u015fan ve delile dayal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilen insanlarla geli\u015fir. <a href=\"https:\/\/www.unesco.org\/en\/education\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u011fitim ilkeleri<\/a> de ancak bu t\u00fcr a\u00e7\u0131k, \u00e7o\u011fulcu ve canl\u0131 ortamlarda anlam kazan\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u00d6\u011fretmen niteli\u011fi<\/strong>, sistemin omurgas\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><u>Bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce<\/u>, ezberi de\u011fil anlay\u0131\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcr.<\/li>\n<li><em>Yapay zek\u00e2 okuryazarl\u0131\u011f\u0131<\/em>, \u00e7a\u011f\u0131n yeni okuma yazma becerilerinden biridir.<\/li>\n<li><strong>Sanat ve spor<\/strong>, e\u011fitimi sadece s\u0131nav sisteminden ibaret olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Nitelikli insan g\u00fcc\u00fc tesad\u00fcfen de\u011fil, planl\u0131 e\u011fitim politikas\u0131yla yeti\u015fir<\/h2>\n<p>Madde 35\u2019in en \u00e7a\u011fda\u015f y\u00f6nlerinden biri, stratejik sekt\u00f6rler i\u00e7in nitelikli insan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn planl\u0131 ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fine dayal\u0131 bi\u00e7imde yeti\u015ftirilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemesidir. Bu, \u00e7ok \u00f6nemli bir vizyon i\u015faretidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc <strong>e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/strong> yaln\u0131z bireyin ki\u015fisel y\u00fckseli\u015fiyle ilgili de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda \u00fclkenin bilim, teknoloji, enerji, sa\u011fl\u0131k, tar\u0131m, savunma ve siber g\u00fcvenlik kapasitesini belirler.<\/p>\n<p>Bir \u00fclke ileri teknoloji hedefliyorsa bunu yaln\u0131z tesis kurarak ba\u015faramaz; o tesisleri y\u00f6netecek, geli\u015ftirecek ve s\u00fcrd\u00fcrecek insan\u0131 yeti\u015ftirmesi gerekir. \u0130\u015fte bu y\u00fczden \u00f6\u011fretmen niteli\u011fi, matematik ve fen yeterli\u011fi, dijital yeterlik, yabanc\u0131 dil, mesleki beceri ve \u00fcretkenlik gibi unsurlar\u0131n madde i\u00e7inde \u00f6zellikle say\u0131lmas\u0131 \u00e7ok anlaml\u0131d\u0131r. <strong>Nitelikli beceri ve ya\u015fam boyu \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131m\u0131 da<\/strong> bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yaln\u0131z diplomayla de\u011fil, g\u00fcncel beceri kapasitesiyle g\u00fc\u00e7lendirildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Burada hayranl\u0131k uyand\u0131ran nokta \u015fudur: Madde, e\u011fitimi do\u011frudan mill\u00ee kapasite in\u015fas\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getirir.<\/p>\n<h2>\u00d6\u011frenci destekleri ve \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131 adalet duygusunu bozmayacak \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir<\/h2>\n<p><strong>E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/strong> hakk\u0131, maddi imk\u00e2n\u0131 olmayan \u00f6\u011frenciler i\u00e7in sadece iyi niyet temennisi olarak b\u0131rak\u0131lamaz. Madde 35 bu nedenle devletin, maddi imk\u00e2nlardan yoksun \u00f6\u011frencilerin e\u011fitim hakk\u0131ndan fiilen yararlanmas\u0131 i\u00e7in objektif, liyakatli ve denetlenebilir destek sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu yakla\u015f\u0131m son derece insani ve ger\u00e7ek\u00e7idir.<\/p>\n<p>Burslar, bar\u0131nma deste\u011fi, beslenme imk\u00e2n\u0131, k\u0131rtasiye yard\u0131m\u0131, dijital cihaz deste\u011fi veya ula\u015f\u0131m katk\u0131s\u0131 gibi mekanizmalar; hakka eri\u015fimi somutla\u015ft\u0131r\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n da e\u011fitim hakk\u0131n\u0131, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu yarar\u0131n\u0131 zedeleyemeyece\u011finin belirtilmesi \u00f6nemlidir. \u00d6zel giri\u015fim olabilir; fakat kamusal adalet duygusunu bozan, e\u015fitsizli\u011fi b\u00fcy\u00fcten veya \u00f6\u011frenme hakk\u0131n\u0131 ticari daralmaya indiren bir yap\u0131 anayasal ama\u00e7la ba\u011fda\u015fmaz. Bu bak\u0131mdan <u>\u00f6\u011frenci destekleri<\/u> ile <em>\u00f6zel kurum denetimi<\/em> aras\u0131nda kurulan denge son derece yerindedir.<\/p>\n<h2>Gen\u00e7lik ve spor, yaln\u0131z bo\u015f zaman de\u011fil karakter ve diren\u00e7 alan\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p>Madde 35\u2019in son b\u00f6l\u00fcm\u00fc, gen\u00e7lik politikalar\u0131n\u0131 bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce, Atat\u00fcrk ilkeleri, Cumhuriyet de\u011ferleri, mill\u00ee birlik, liyakat ve bireysel potansiyelin geli\u015ftirilmesi \u00fczerine kurar. Bu olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7er\u00e7evedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc gen\u00e7lik yaln\u0131z korunacak bir ya\u015f grubu de\u011fil; \u00fclkenin en b\u00fcy\u00fck enerjisidir. <strong>E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/strong> s\u00fcreci, gen\u00e7 insan\u0131n sadece bilgiyle de\u011fil; y\u00f6n duygusu, sorumluluk ve \u00f6zg\u00fcvenle de b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Devletin gen\u00e7leri ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, su\u00e7 ve kumar gibi zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klardan koruma g\u00f6revi ta\u015f\u0131mas\u0131 da maddenin \u00f6nemli bir boyutudur. Fakat ayn\u0131 c\u00fcmlede yer alan \u201ctedbirler keyf\u00ee m\u00fcdahaleye d\u00f6n\u00fc\u015femez\u201d kayd\u0131 \u00e7ok de\u011ferlidir. Yani koruma politikas\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc anlams\u0131zla\u015ft\u0131ran belirsiz bask\u0131 rejimine d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Sporun ayr\u0131ca anayasal \u00e7er\u00e7eveye al\u0131nmas\u0131 da \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc spor, disiplin, sa\u011fl\u0131k, tak\u0131m ruhu ve psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan gen\u00e7li\u011fin geli\u015fiminde b\u00fcy\u00fck rol oynar. <a href=\"https:\/\/www.unesco.org\/en\/sport\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Gen\u00e7lik ve spor alan\u0131ndaki kamusal yakla\u015f\u0131m<\/a>, e\u011fitimin s\u0131n\u0131f duvarlar\u0131n\u0131 a\u015fan y\u00f6n\u00fcn\u00fc hat\u0131rlat\u0131r.<\/p>\n<h2>Gelece\u011fe Not<\/h2>\n<p><strong>E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde yaln\u0131z bireyin okul hakk\u0131 olarak de\u011fil; toplumun bilimsel seviyesini, \u00fcretkenli\u011fini, ahlaki sorumlulu\u011funu ve stratejik g\u00fcc\u00fcn\u00fc belirleyen temel anayasal alanlardan biri olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 35, kimsenin e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken; f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini, paras\u0131z temel e\u011fitimi, okul \u00f6ncesi deste\u011fi, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve nitelikli insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc ayn\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7alar\u0131 h\u00e2line getirir.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6n\u00fc, e\u011fitim sistemini yaln\u0131z ders program\u0131 olarak g\u00f6rmemesidir. \u00d6\u011fretmen yeterli\u011fi, matematik ve fen becerisi, dijital okuryazarl\u0131k, yapay zek\u00e2 bilgisi, yabanc\u0131 dil, sanat, spor, gen\u00e7lik politikalar\u0131 ve sosyal destek mekanizmalar\u0131 ayn\u0131 anayasal vizyonda bulu\u015fur. \u00dcstelik laiklik, bilimsel esas, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ve kamu yarar\u0131 zay\u0131flat\u0131lamaz bi\u00e7imde korunur. B\u00f6ylece <strong><em>e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim<\/em><\/strong>, yaln\u0131z diploma veren bir s\u00fcre\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar; adaletli, \u00fcretken, bilin\u00e7li ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir toplumun temel ta\u015f\u0131 h\u00e2line gelir.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim, bir toplumun yaln\u0131zca okul sistemiyle ilgili meselesi de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda adalet duygusunun, \u00fcretim kapasitesinin, bilimsel seviyesinin ve gelece\u011fe g\u00fcvenle bakabilme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn temelidir. Bir \u00fclkede \u00e7ocuklar e\u015fit \u015fartlarda e\u011fitime ula\u015fam\u0131yorsa, gen\u00e7ler potansiyellerini geli\u015ftirecek imk\u00e2n bulam\u0131yorsa ve devlet nitelikli insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc planl\u0131 bi\u00e7imde yeti\u015ftiremiyorsa, o toplum uzun vadede kendi imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 eksik kullanmaya ba\u015flar. Bu nedenle Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 35, e\u011fitimi yaln\u0131z bireysel bir hak olarak de\u011fil; f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin, bilimsel geli\u015fmenin, gen\u00e7lik politikas\u0131n\u0131n ve mill\u00ee kapasitenin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 zemini olarak ele al\u0131r. Bu madde, ger\u00e7ekten dikkat \u00e7ekici bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece \u201ckimse e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz\u201d demekle kalmaz; okul \u00f6ncesi e\u011fitimi, \u00f6\u011fretmen niteli\u011fini, dijital yeterli\u011fi, yapay zek\u00e2 okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131, stratejik sekt\u00f6rler i\u00e7in insan g\u00fcc\u00fc planlamas\u0131n\u0131, \u00f6\u011frenci desteklerini, gen\u00e7lik politikalar\u0131n\u0131 ve spor hizmetlerini de ayn\u0131 anayasal \u00e7er\u00e7eveye yerle\u015ftirir. \u00dcstelik b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, laiklik, kamu yarar\u0131 ve liyakat gibi birbirini tamamlayan ilkeleri birlikte korur. K\u0131sacas\u0131 e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim, burada yaln\u0131z s\u0131n\u0131f i\u00e7i \u00f6\u011fretim de\u011fil; insan\u0131 ve \u00fclkeyi birlikte y\u00fckselten b\u00fcy\u00fck bir kamusal sorumluluk olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Madde 35 \u2013 E\u011fitim, \u00d6\u011frenim, Nitelikli \u0130nsan G\u00fcc\u00fc, Gen\u00e7lik ve Spor Kimse e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz. Devlet, haktan herkesin e\u015fit ve fiil\u00ee olarak yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Temel e\u011fitim k\u0131z ve erkek b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar i\u00e7in zorunlu ve devlet okullar\u0131nda paras\u0131zd\u0131r. Erken \u00e7ocukluk ve okul \u00f6ncesi e\u011fitim f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin temel unsuru olarak desteklenir. E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim; Atat\u00fcrk ilkeleri, \u00e7a\u011fda\u015f bilim, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, mill\u00ee birlik ve Anayasaya sadakatle y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu sadakat bilimsel ele\u015ftiri, akademik tart\u0131\u015fma, \u00e7o\u011fulcu e\u011fitim veya hukuka uygun d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlama gerek\u00e7esi yap\u0131lamaz. E\u011fitim sistemi; \u00f6\u011fretmen niteli\u011fi, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce, matematik ve fen yeterli\u011fi, dijital yeterlik, yapay zek\u00e2 okuryazarl\u0131\u011f\u0131, yabanc\u0131 dil, mesleki beceri, \u00fcretkenlik, ahlaki sorumluluk, sanat ve spor esaslar\u0131yla geli\u015ftirilir. Devlet; stratejik sekt\u00f6rler, ileri teknoloji, savunma, enerji, sa\u011fl\u0131k, tar\u0131m, veri, siber g\u00fcvenlik ve \u00fcretim alanlar\u0131 i\u00e7in nitelikli insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc planl\u0131 ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fine dayal\u0131 bi\u00e7imde yeti\u015ftirir. \u00d6zel e\u011fitim kurumlar\u0131 e\u011fitim hakk\u0131n\u0131, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu yarar\u0131n\u0131 zedeleyemez. Farkl\u0131 dil ve k\u00fclt\u00fcrlerin \u00f6\u011frenilmesi ve \u00f6\u011fretilmesi, mill\u00ee birlik ve \u00f6\u011frenme hakk\u0131 korunarak kanunla d\u00fczenlenir. Devlet, maddi imk\u00e2nlardan yoksun \u00f6\u011frencilerin e\u011fitim hakk\u0131ndan fiilen yararlanmas\u0131 i\u00e7in objektif, liyakatli ve denetlenebilir destek sa\u011flar. Gen\u00e7lik politikalar\u0131 bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce, Atat\u00fcrk ilkeleri, Cumhuriyet de\u011ferleri, mill\u00ee birlik, liyakat ve bireysel potansiyelin geli\u015ftirilmesine dayan\u0131r. Devlet gen\u00e7leri ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, su\u00e7 ve kumar gibi zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klardan korur; tedbirler keyf\u00ee m\u00fcdahaleye d\u00f6n\u00fc\u015femez. E\u011fitim sisteminin kademeleri, \u00f6\u011fretmen yeterli\u011fi, okul \u00f6ncesi e\u011fitim, \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131, \u00f6\u011frenci destekleri, mesleki e\u011fitim, spor ve gen\u00e7lik hizmetleri kanunla d\u00fczenlenir; e\u011fitim hakk\u0131, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, laiklik ve bilimsel esas zay\u0131flat\u0131lamaz. E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131, kap\u0131s\u0131 herkese a\u00e7\u0131k bir gelecek vaadidir E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131n\u0131n en temel anlam\u0131 \u015fudur: Hi\u00e7 kimse s\u0131rf yoksul oldu\u011fu, bulundu\u011fu b\u00f6lge geri kald\u0131\u011f\u0131, sosyal \u00e7evresi s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu ya da ba\u015fka bir nedenle e\u011fitimin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lamaz. Madde 35\u2019in ilk c\u00fcmlesi bu bak\u0131mdan son derece nettir. Devletin g\u00f6revi, hakk\u0131 yaln\u0131z teoride tan\u0131mak de\u011fil; herkesin bu haktan e\u015fit ve fiil\u00ee olarak yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Buradaki \u201cfiil\u00ee yararlanma\u201d vurgusu \u00e7ok de\u011ferlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 haklar k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde mevcut oldu\u011fu h\u00e2lde, uygulamada eri\u015filemez kalabilir. Bir okulun varl\u0131\u011f\u0131 tek ba\u015f\u0131na yeterli olmaz; o okula g\u00fcvenli ula\u015f\u0131m, nitelikli \u00f6\u011fretmen, uygun materyal, dijital eri\u015fim ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00f6\u011frenme ortam\u0131 da gerekir. Bu nedenle e\u011fitim hakk\u0131, salt kay\u0131tl\u0131 olma imk\u00e2n\u0131ndan ibaret de\u011fildir. Ger\u00e7ek anlamda e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim, insan\u0131n potansiyelini kullanabildi\u011fi somut bir f\u0131rsat alan\u0131 \u00fcretmelidir. F\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, en \u00e7ok okul \u00f6ncesinde anlam kazan\u0131r Madde 35\u2019in en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlerinden biri, temel e\u011fitimin k\u0131z ve erkek b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar i\u00e7in zorunlu ve devlet okullar\u0131nda paras\u0131z oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlemesidir. Bu, yaln\u0131z anayasal bir g\u00fcvence de\u011fil; ayn\u0131 zamanda sosyal adaletin temel ta\u015f\u0131d\u0131r. E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim, parasal g\u00fcce g\u00f6re ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda toplumun gelecek dengesi bozulur. Daha da dikkat \u00e7ekici olan nokta, erken \u00e7ocukluk ve okul \u00f6ncesi e\u011fitimin f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin temel unsuru olarak ayr\u0131ca desteklenmesidir. Bu \u00e7ok yerinde bir tercihtir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayat\u0131n erken d\u00f6nemlerinde ya\u015fanan geli\u015fim farklar\u0131, sonraki y\u0131llarda katlanarak b\u00fcy\u00fcyebilir. Erken \u00e7ocukluk geli\u015fimi \u00fczerine yap\u0131lan uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar da okul \u00f6ncesi y\u0131llar\u0131n bili\u015fsel, duygusal ve sosyal geli\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirleyici oldu\u011funu vurgular. Yani f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ilkesini ger\u00e7ekten ciddiye alan bir anayasal yakla\u015f\u0131m, oyuna, okul \u00f6ncesine ve erken \u00f6\u011frenmeye mutlaka yat\u0131r\u0131m yapar. Bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ile anayasal sadakat aras\u0131nda kurulan denge \u00e7ok de\u011ferlidir E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim alan\u0131nda belki de en incelikli d\u00fczenleme, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimin Atat\u00fcrk ilkeleri, \u00e7a\u011fda\u015f bilim, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, mill\u00ee birlik ve Anayasaya sadakatle y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011finin belirtilmesidir. \u0130lk bak\u0131\u015fta bu ilkeler yo\u011fun g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda birbirini tamamlayan bir \u00e7er\u00e7eve sunar. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7a\u011fda\u015f bir e\u011fitim sistemi hem ortak de\u011ferleri korumal\u0131 hem de ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi canl\u0131 tutmal\u0131d\u0131r. Madde, \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00fcvence daha getirir: Bu sadakat, bilimsel ele\u015ftiri, akademik tart\u0131\u015fma, \u00e7o\u011fulcu e\u011fitim veya hukuka uygun d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlama gerek\u00e7esi yap\u0131lamaz. \u0130\u015fte bu c\u00fcmle, maddenin en parlak taraflar\u0131ndan biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc anayasal ba\u011fl\u0131l\u0131k, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi daraltan bir disiplin sopas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Tam tersine, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir toplum; sorgulayan, tart\u0131\u015fan ve delile dayal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilen insanlarla geli\u015fir. Bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u011fitim ilkeleri de ancak bu t\u00fcr a\u00e7\u0131k, \u00e7o\u011fulcu ve canl\u0131 ortamlarda anlam kazan\u0131r. \u00d6\u011fretmen niteli\u011fi, sistemin omurgas\u0131d\u0131r. Bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce, ezberi de\u011fil anlay\u0131\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcr. Yapay zek\u00e2 okuryazarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7a\u011f\u0131n yeni okuma yazma becerilerinden biridir. Sanat ve spor, e\u011fitimi sadece s\u0131nav sisteminden ibaret olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r. Nitelikli insan g\u00fcc\u00fc tesad\u00fcfen de\u011fil, planl\u0131 e\u011fitim politikas\u0131yla yeti\u015fir Madde 35\u2019in en \u00e7a\u011fda\u015f y\u00f6nlerinden biri, stratejik sekt\u00f6rler i\u00e7in nitelikli insan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn planl\u0131 ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fine dayal\u0131 bi\u00e7imde yeti\u015ftirilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemesidir. Bu, \u00e7ok \u00f6nemli bir vizyon i\u015faretidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim yaln\u0131z bireyin ki\u015fisel y\u00fckseli\u015fiyle ilgili de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda \u00fclkenin bilim, teknoloji, enerji, sa\u011fl\u0131k, tar\u0131m, savunma ve siber g\u00fcvenlik kapasitesini belirler. Bir \u00fclke ileri teknoloji hedefliyorsa bunu yaln\u0131z tesis kurarak ba\u015faramaz; o tesisleri y\u00f6netecek, geli\u015ftirecek ve s\u00fcrd\u00fcrecek insan\u0131 yeti\u015ftirmesi gerekir. \u0130\u015fte bu y\u00fczden \u00f6\u011fretmen niteli\u011fi, matematik ve fen yeterli\u011fi, dijital yeterlik, yabanc\u0131 dil, mesleki beceri ve \u00fcretkenlik gibi unsurlar\u0131n madde i\u00e7inde \u00f6zellikle say\u0131lmas\u0131 \u00e7ok anlaml\u0131d\u0131r. Nitelikli beceri ve ya\u015fam boyu \u00f6\u011frenme yakla\u015f\u0131m\u0131 da bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yaln\u0131z diplomayla de\u011fil, g\u00fcncel beceri kapasitesiyle g\u00fc\u00e7lendirildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Burada hayranl\u0131k uyand\u0131ran nokta \u015fudur: Madde, e\u011fitimi do\u011frudan mill\u00ee kapasite in\u015fas\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getirir. \u00d6\u011frenci destekleri ve \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131 adalet duygusunu bozmayacak \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131, maddi imk\u00e2n\u0131 olmayan \u00f6\u011frenciler i\u00e7in sadece iyi niyet temennisi olarak b\u0131rak\u0131lamaz. Madde 35 bu nedenle devletin, maddi imk\u00e2nlardan yoksun \u00f6\u011frencilerin e\u011fitim hakk\u0131ndan fiilen yararlanmas\u0131 i\u00e7in objektif, liyakatli ve denetlenebilir destek sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu yakla\u015f\u0131m son derece insani ve ger\u00e7ek\u00e7idir. Burslar, bar\u0131nma deste\u011fi, beslenme imk\u00e2n\u0131, k\u0131rtasiye yard\u0131m\u0131, dijital cihaz deste\u011fi veya ula\u015f\u0131m katk\u0131s\u0131 gibi mekanizmalar; hakka eri\u015fimi somutla\u015ft\u0131r\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n da e\u011fitim hakk\u0131n\u0131, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu yarar\u0131n\u0131 zedeleyemeyece\u011finin belirtilmesi \u00f6nemlidir. \u00d6zel giri\u015fim olabilir; fakat kamusal adalet duygusunu bozan, e\u015fitsizli\u011fi b\u00fcy\u00fcten veya \u00f6\u011frenme hakk\u0131n\u0131 ticari daralmaya indiren bir yap\u0131 anayasal ama\u00e7la ba\u011fda\u015fmaz. Bu bak\u0131mdan \u00f6\u011frenci destekleri ile \u00f6zel kurum denetimi aras\u0131nda kurulan denge son derece yerindedir. Gen\u00e7lik ve spor, yaln\u0131z bo\u015f zaman de\u011fil karakter ve diren\u00e7 alan\u0131d\u0131r Madde 35\u2019in son b\u00f6l\u00fcm\u00fc, gen\u00e7lik politikalar\u0131n\u0131 bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce, Atat\u00fcrk ilkeleri, Cumhuriyet de\u011ferleri, mill\u00ee birlik, liyakat ve bireysel potansiyelin geli\u015ftirilmesi \u00fczerine kurar. Bu olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7er\u00e7evedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc gen\u00e7lik yaln\u0131z korunacak bir ya\u015f grubu de\u011fil; \u00fclkenin en b\u00fcy\u00fck enerjisidir. E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim s\u00fcreci, gen\u00e7 insan\u0131n sadece bilgiyle de\u011fil; y\u00f6n duygusu, sorumluluk ve \u00f6zg\u00fcvenle de b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Devletin gen\u00e7leri ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, su\u00e7 ve kumar gibi zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klardan koruma g\u00f6revi ta\u015f\u0131mas\u0131 da maddenin \u00f6nemli bir boyutudur. Fakat ayn\u0131 c\u00fcmlede yer alan \u201ctedbirler keyf\u00ee m\u00fcdahaleye d\u00f6n\u00fc\u015femez\u201d kayd\u0131 \u00e7ok de\u011ferlidir. Yani koruma politikas\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc anlams\u0131zla\u015ft\u0131ran belirsiz bask\u0131 rejimine d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Sporun ayr\u0131ca anayasal \u00e7er\u00e7eveye al\u0131nmas\u0131 da \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc spor, disiplin, sa\u011fl\u0131k, tak\u0131m ruhu ve psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan gen\u00e7li\u011fin geli\u015fiminde b\u00fcy\u00fck rol oynar. Gen\u00e7lik ve spor alan\u0131ndaki kamusal yakla\u015f\u0131m, e\u011fitimin s\u0131n\u0131f duvarlar\u0131n\u0131 a\u015fan y\u00f6n\u00fcn\u00fc hat\u0131rlat\u0131r. Gelece\u011fe Not E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde yaln\u0131z bireyin okul hakk\u0131 olarak de\u011fil; toplumun bilimsel seviyesini, \u00fcretkenli\u011fini, ahlaki sorumlulu\u011funu ve stratejik g\u00fcc\u00fcn\u00fc belirleyen temel anayasal alanlardan biri olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde 35, kimsenin e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken; f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini, paras\u0131z temel e\u011fitimi, okul \u00f6ncesi deste\u011fi, bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve nitelikli insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc ayn\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7alar\u0131 h\u00e2line getirir. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6n\u00fc, e\u011fitim sistemini yaln\u0131z ders program\u0131 olarak g\u00f6rmemesidir. \u00d6\u011fretmen yeterli\u011fi, matematik ve fen becerisi, dijital okuryazarl\u0131k, yapay zek\u00e2 bilgisi, yabanc\u0131 dil, sanat, spor, gen\u00e7lik politikalar\u0131 ve sosyal destek mekanizmalar\u0131 ayn\u0131 anayasal vizyonda bulu\u015fur. \u00dcstelik laiklik, bilimsel esas, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ve kamu yarar\u0131 zay\u0131flat\u0131lamaz bi\u00e7imde korunur. B\u00f6ylece e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim, yaln\u0131z diploma veren bir s\u00fcre\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar; adaletli, \u00fcretken, bilin\u00e7li ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir toplumun temel ta\u015f\u0131 h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":168,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-167","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosyal-devlet-egitim-saglik-ve-cevre"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=167"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":169,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167\/revisions\/169"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/168"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=167"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=167"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=167"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}