{"id":143,"date":"2026-06-15T08:27:18","date_gmt":"2026-06-15T08:27:18","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=143"},"modified":"2026-06-15T08:27:18","modified_gmt":"2026-06-15T08:27:18","slug":"bilim-sanat-teknoloji-ve-stratejik-milli-kapasite-madde-27","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/bilim-sanat-teknoloji-ve-stratejik-milli-kapasite-madde-27\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda Bilim, Sanat, Teknoloji ve Stratejik Mill\u00ee Kapasite (Madde 27)"},"content":{"rendered":"<article><strong>Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite<\/strong>, bir \u00fclkenin yaln\u0131zca bug\u00fcnk\u00fc geli\u015fmi\u015fli\u011fini de\u011fil, yar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 meydan okumalara nas\u0131l cevap verece\u011fini de belirler. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet sadece s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 koruyan de\u011fil; ayn\u0131 zamanda d\u00fc\u015f\u00fcnen, ara\u015ft\u0131ran, \u00fcreten, tasarlayan ve kendi teknolojik gelece\u011fini in\u015fa eden devlettir. Bu y\u00fczden bilgi \u00fcretimi ile mill\u00ee kapasite aras\u0131nda kurulan ba\u011f, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda her zamankinden daha de\u011ferlidir. <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 27, bilimi, sanat\u0131, teknolojiyi, ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirmeyi, stratejik sekt\u00f6rleri ve kamu desteklerini tek bir anayasal \u00e7er\u00e7evede bir araya getirerek son derece dikkat \u00e7ekici bir ufuk a\u00e7ar.<\/p>\n<p>Bu madde yaln\u0131zca \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d demekle yetinmez; ayn\u0131 zamanda <em>liyakat<\/em>, <u>akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck<\/u>, rekabet, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin, kamu yarar\u0131, teknoloji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve uzun vadeli planlama gibi birbirini tamamlayan ilkeleri de birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. B\u00f6ylece <strong>bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite<\/strong>, soyut bir kalk\u0131nma hedefi olmaktan \u00e7\u0131kar; \u00f6l\u00e7\u00fclebilir, denetlenebilir ve insan odakl\u0131 bir devlet vizyonuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bug\u00fcn ger\u00e7ekten hayranl\u0131k uyand\u0131ran toplumlar, yaln\u0131zca bilgi t\u00fcketen de\u011fil, bilgiyi \u00fcreten ve y\u00f6neten toplumlard\u0131r. Madde 27 tam da bu e\u015fi\u011fe i\u015faret eder.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 27 \u2013 Bilim, Sanat, Teknoloji ve Stratejik Mill\u00ee Kapasite<\/strong><br \/>\nHerkes bilim ve sanat\u0131 serbest\u00e7e \u00f6\u011frenme, \u00f6\u011fretme, a\u00e7\u0131klama, yayma ve bu alanlarda ara\u015ft\u0131rma yapma hakk\u0131na sahiptir. Bilimsel ve sanatsal faaliyetler idari veya mali usullerle keyf\u00ee engellenemez.<\/p>\n<p>Bu h\u00fcrriyet mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla, kanunla ve 13. maddeye g\u00f6re s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme, teknoloji transferi, giri\u015fimcilik, fikr\u00ee m\u00fclkiyet, stratejik teknoloji, \u00fcretim ve g\u00fcvenlik politikalar\u0131 liyakat, akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, rekabet, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin, uzun vadeli planlama ve kamu yarar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rlerde mill\u00ee kapasite; liyakat, rekabet, AR-GE, fikr\u00ee m\u00fclkiyet, nitelikli insan g\u00fcc\u00fc, teknoloji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fcretim zinciri derinli\u011fi ve tedarik g\u00fcvenli\u011fiyle geli\u015ftirilir.<\/p>\n<p>Devlet destekleri a\u00e7\u0131k hedef, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir sonu\u00e7, rekabet, yerli kapasite, kamu yarar\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetime dayan\u0131r; ayr\u0131cal\u0131k, kapal\u0131 s\u00fcbvansiyon veya verimsiz kaynak aktar\u0131m\u0131 rejimine d\u00f6n\u00fc\u015femez.<\/p>\n<p>Uzay, yapay zek\u00e2, siber g\u00fcvenlik, biyoteknoloji, ileri \u00fcretim ve benzeri kritik teknoloji faaliyetleri bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l kullan\u0131m, mill\u00ee g\u00fcvenlik, insan onuru ve uluslararas\u0131 hukuk esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu alandaki destek, faaliyet ve usuller; akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, rekabet, liyakat, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin ve kamu yarar\u0131 korunarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p><\/blockquote>\n<h2>Bilim ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, g\u00fc\u00e7l\u00fc devlet akl\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite<\/strong> fikri, en ba\u015fta \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceyi korumadan ayakta kalamaz. Madde 27\u2019nin ilk c\u00fcmlesi bu y\u00fczden \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr: Herkes bilim ve sanat\u0131 serbest\u00e7e \u00f6\u011frenme, \u00f6\u011fretme, a\u00e7\u0131klama, yayma ve ara\u015ft\u0131rma yapma hakk\u0131na sahiptir. Bu yakla\u015f\u0131m, bilimi yaln\u0131z uzmanlar\u0131n kapal\u0131 alan\u0131na, sanat\u0131 da sadece bireysel estetik zevke indirgemez. Tam tersine, toplumun canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 besleyen iki ana damar olarak g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Bir \u00fclkede ara\u015ft\u0131rmac\u0131 korkuyorsa, akademisyen b\u00fcrokratik bask\u0131 alt\u0131nda eziliyorsa, sanat\u00e7\u0131 s\u00fcrekli idari veya mali engellerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorsa orada ger\u00e7ek \u00fcretim uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmaz. <a href=\"https:\/\/www.unesco.org\/en\/science-technology-and-innovation\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">bilim ve yenilik ekosistemi<\/a>, ancak merak duygusunun korunabildi\u011fi, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcncenin cezaland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve yarat\u0131c\u0131 eme\u011fin \u00f6zg\u00fcr kalabildi\u011fi toplumlarda geli\u015fir. Bu nedenle bilimsel ve sanatsal faaliyetlerin keyf\u00ee engellenememesi, yaln\u0131z bireysel bir hak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir medeniyet g\u00fcvencesidir.<\/p>\n<h2>AR-GE, giri\u015fimcilik ve fikr\u00ee m\u00fclkiyet birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir<\/h2>\n<p>Madde 27\u2019nin en dikkat \u00e7ekici taraflar\u0131ndan biri, ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme, teknoloji transferi, giri\u015fimcilik ve \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini tek tek saymakla kalmay\u0131p bunlar\u0131 ortak bir ilkesel \u00e7er\u00e7eveye ba\u011flamas\u0131d\u0131r. <strong>Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite<\/strong> burada yaln\u0131z laboratuvar ba\u015far\u0131s\u0131 anlam\u0131na gelmez; bilgiyle \u00fcretim aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn sa\u011flam kurulmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<p>Bir ara\u015ft\u0131rma sonucu raflarda bekliyorsa, teknoloji transferi kurumsal zay\u0131fl\u0131k nedeniyle i\u015flemiyorsa, giri\u015fimcilik kapal\u0131 \u00e7evre ili\u015fkilerine teslim oluyorsa veya <a href=\"https:\/\/www.wipo.int\/about-ip\/en\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">fikr\u00ee m\u00fclkiyet<\/a> yeterince korunmuyorsa kalk\u0131nma yar\u0131m kal\u0131r. Bu y\u00fczden madde; <em>liyakat<\/em>, rekabet, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin ve uzun vadeli planlamay\u0131 \u00f6zellikle vurgular. Bu, ger\u00e7ekten \u00e7ok ak\u0131ll\u0131ca bir anayasal tercihtir. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc teknoloji politikas\u0131, sadece para da\u011f\u0131tan de\u011fil; do\u011fru insan\u0131, do\u011fru alan\u0131 ve do\u011fru y\u00f6ntemi bulabilen kamu akl\u0131yla kurulabilir.<\/p>\n<h2>Stratejik mill\u00ee kapasite, yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fcn de\u011fil yar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fidir<\/h2>\n<p><strong>Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite<\/strong>, \u00f6zellikle kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rler s\u00f6z konusu oldu\u011funda mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelir. Madde 27, mill\u00ee kapasitenin liyakat, rekabet, AR-GE, nitelikli insan g\u00fcc\u00fc, teknoloji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fcretim zinciri derinli\u011fi ve tedarik g\u00fcvenli\u011fiyle geli\u015ftirilece\u011fini s\u00f6yler. Bu yakla\u015f\u0131m, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnyay\u0131 do\u011fru okuyan bir devlet refleksidir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sadece asker\u00ee g\u00fc\u00e7le tan\u0131mlanm\u0131yor. \u00c7ip \u00fcretemeyen, kritik yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftiremeyen, biyoteknoloji alan\u0131nda d\u0131\u015fa a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 kalan veya tedarik zinciri k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretimi duran \u00fclkeler, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde g\u00fc\u00e7l\u00fc olsalar bile k\u0131r\u0131lgan h\u00e2le gelebiliyor. Burada birka\u00e7 temel unsur \u00f6ne \u00e7\u0131kar:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>nitelikli insan g\u00fcc\u00fc<\/strong> yeti\u015ftirmek,<\/li>\n<li><u>teknoloji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/u> hedefi belirlemek,<\/li>\n<li><em>\u00fcretim zinciri derinli\u011fini<\/em> art\u0131rmak,<\/li>\n<li>d\u0131\u015f \u015foklara kar\u015f\u0131 <strong>tedarik g\u00fcvenli\u011fi<\/strong> kurmak.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0130\u015fte bu y\u00fczden stratejik kapasite, yaln\u0131z ekonomik de\u011fil; ayn\u0131 zamanda anayasal ve mill\u00ee bir meseledir. Bir \u00fclkenin yar\u0131n\u0131n\u0131 koruyan g\u00f6r\u00fcnmez kalkan \u00e7o\u011fu zaman bilgi, \u00fcretim ve insan kalitesidir.<\/p>\n<h2>Devlet deste\u011fi ayr\u0131cal\u0131\u011fa de\u011fil, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir sonuca dayanmal\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p>Madde 27\u2019nin belki de en \u00e7arp\u0131c\u0131 y\u00f6nlerinden biri, devlet desteklerini romantik bir kalk\u0131nma s\u00f6ylemine b\u0131rakmamas\u0131d\u0131r. A\u00e7\u0131k hedef, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir sonu\u00e7, rekabet, yerli kapasite, kamu yarar\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim \u015fart\u0131 koymas\u0131 son derece de\u011ferlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc <strong>bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite<\/strong> alan\u0131nda en b\u00fcy\u00fck risklerden biri, destek mekanizmalar\u0131n\u0131n zamanla kapal\u0131 ayr\u0131cal\u0131k d\u00fczenine d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir.<\/p>\n<p>E\u011fer kamu kayna\u011f\u0131 performansa de\u011fil ili\u015fkilere g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yorsa, destekler verimlilik \u00fcretmiyorsa ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim i\u015flemiyorsa kaynak aktar\u0131m\u0131 kalk\u0131nma de\u011fil savurganl\u0131k do\u011furur. Bu nedenle <u>a\u00e7\u0131k hedef ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir sonu\u00e7<\/u> ilkeleri, yaln\u0131z mali disiplin i\u00e7in de\u011fil, adalet i\u00e7in de gereklidir. <a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/sti\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">bilim teknoloji politikalar\u0131<\/a> alan\u0131ndaki \u00e7a\u011fda\u015f yakla\u015f\u0131mlar da kamu desteklerinin \u015feffafl\u0131k ve sonu\u00e7 odakl\u0131l\u0131kla y\u00f6netilmesinin \u00f6nemini vurgular. Devletin g\u00f6revi belli \u00e7evreleri korumak de\u011fil, \u00fclkenin gelece\u011fini b\u00fcy\u00fcten d\u00fczeni kurmakt\u0131r.<\/p>\n<h2>Yapay zek\u00e2dan uzaya kadar her kritik alan insan onuruyla y\u00f6netilmelidir<\/h2>\n<p>Madde 27, uzay, yapay zek\u00e2, siber g\u00fcvenlik, biyoteknoloji ve ileri \u00fcretim gibi kritik teknoloji alanlar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle anarak \u00e7ok \u00e7a\u011fda\u015f bir anayasal ufuk ortaya koyar. Bu alanlar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l kullan\u0131m, mill\u00ee g\u00fcvenlik, insan onuru ve uluslararas\u0131 hukuk esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini s\u00f6ylemesi son derece yerindedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc teknoloji, hayranl\u0131k verici bir ilerleme g\u00fcc\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 kadar, yanl\u0131\u015f y\u00f6netildi\u011finde a\u011f\u0131r riskler de \u00fcretir.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin <a href=\"https:\/\/oecd.ai\/en\/ai-principles\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">yapay zek\u00e2 y\u00f6neti\u015fimi<\/a> tart\u0131\u015fmalar\u0131nda bug\u00fcn en \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131kan konular a\u00e7\u0131klanabilirlik, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131, insan denetimi ve g\u00fcvenliktir. Benzer \u015fekilde <a href=\"https:\/\/www.unoosa.org\/oosa\/en\/ourwork\/spacelaw\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">uzay hukuku ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l kullan\u0131m ilkeleri<\/a>, teknolojik rekabetin hukuk d\u0131\u015f\u0131 bir alana d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engellemeyi ama\u00e7lar. Yani mesele sadece teknolojiye sahip olmak de\u011fildir; o teknolojiyi hangi ahlaki ve hukuki s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilmektir. Ger\u00e7ek olgunluk burada ba\u015flar.<\/p>\n<h2>Son de\u011ferlendirme: Gelece\u011fi kuran devlet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve liyakati birlikte korur<\/h2>\n<p><strong>Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ile planlamay\u0131, yarat\u0131c\u0131l\u0131k ile kamu yarar\u0131n\u0131, giri\u015fimcilik ile denetimi ayn\u0131 zeminde bulu\u015fturan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal \u00e7er\u00e7eveye d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Madde 27, bilimi ve sanat\u0131 \u00f6\u011frenme, \u00f6\u011fretme, a\u00e7\u0131klama ve yayma hakk\u0131n\u0131 korurken; ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme, teknoloji transferi, stratejik sekt\u00f6rler ve devlet destekleri i\u00e7in de a\u00e7\u0131k ilkesel s\u0131n\u0131rlar \u00e7izer.<\/p>\n<p>Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, kalk\u0131nmay\u0131 yaln\u0131z ekonomik b\u00fcy\u00fcme gibi g\u00f6rmemesidir. Burada esas olan; <em>akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck<\/em>, liyakat, rekabet, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin, kamu yarar\u0131 ve insan onurunun birlikte korunmas\u0131d\u0131r. Bilimsel \u00fcretimin serbest oldu\u011fu, sanat\u0131n nefes alabildi\u011fi, teknolojinin ba\u011f\u0131ms\u0131z kapasiteye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve kamu kaynaklar\u0131n\u0131n denetlenebilir \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczen, yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fc de\u011fil yar\u0131n\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. K\u0131sacas\u0131 Madde 27, heyecan verici oldu\u011fu kadar ciddi; idealist oldu\u011fu kadar ayaklar\u0131 yere basan bir anayasal vizyon sunar.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite, bir \u00fclkenin yaln\u0131zca bug\u00fcnk\u00fc geli\u015fmi\u015fli\u011fini de\u011fil, yar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 meydan okumalara nas\u0131l cevap verece\u011fini de belirler. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet sadece s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 koruyan de\u011fil; ayn\u0131 zamanda d\u00fc\u015f\u00fcnen, ara\u015ft\u0131ran, \u00fcreten, tasarlayan ve kendi teknolojik gelece\u011fini in\u015fa eden devlettir. Bu y\u00fczden bilgi \u00fcretimi ile mill\u00ee kapasite aras\u0131nda kurulan ba\u011f, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda her zamankinden daha de\u011ferlidir. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 27, bilimi, sanat\u0131, teknolojiyi, ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirmeyi, stratejik sekt\u00f6rleri ve kamu desteklerini tek bir anayasal \u00e7er\u00e7evede bir araya getirerek son derece dikkat \u00e7ekici bir ufuk a\u00e7ar. Bu madde yaln\u0131zca \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d demekle yetinmez; ayn\u0131 zamanda liyakat, akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, rekabet, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin, kamu yarar\u0131, teknoloji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve uzun vadeli planlama gibi birbirini tamamlayan ilkeleri de birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. B\u00f6ylece bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite, soyut bir kalk\u0131nma hedefi olmaktan \u00e7\u0131kar; \u00f6l\u00e7\u00fclebilir, denetlenebilir ve insan odakl\u0131 bir devlet vizyonuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bug\u00fcn ger\u00e7ekten hayranl\u0131k uyand\u0131ran toplumlar, yaln\u0131zca bilgi t\u00fcketen de\u011fil, bilgiyi \u00fcreten ve y\u00f6neten toplumlard\u0131r. Madde 27 tam da bu e\u015fi\u011fe i\u015faret eder. Madde 27 \u2013 Bilim, Sanat, Teknoloji ve Stratejik Mill\u00ee Kapasite Herkes bilim ve sanat\u0131 serbest\u00e7e \u00f6\u011frenme, \u00f6\u011fretme, a\u00e7\u0131klama, yayma ve bu alanlarda ara\u015ft\u0131rma yapma hakk\u0131na sahiptir. Bilimsel ve sanatsal faaliyetler idari veya mali usullerle keyf\u00ee engellenemez. Bu h\u00fcrriyet mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla, kanunla ve 13. maddeye g\u00f6re s\u0131n\u0131rlanabilir. Ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme, teknoloji transferi, giri\u015fimcilik, fikr\u00ee m\u00fclkiyet, stratejik teknoloji, \u00fcretim ve g\u00fcvenlik politikalar\u0131 liyakat, akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, rekabet, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin, uzun vadeli planlama ve kamu yarar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rlerde mill\u00ee kapasite; liyakat, rekabet, AR-GE, fikr\u00ee m\u00fclkiyet, nitelikli insan g\u00fcc\u00fc, teknoloji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fcretim zinciri derinli\u011fi ve tedarik g\u00fcvenli\u011fiyle geli\u015ftirilir. Devlet destekleri a\u00e7\u0131k hedef, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir sonu\u00e7, rekabet, yerli kapasite, kamu yarar\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetime dayan\u0131r; ayr\u0131cal\u0131k, kapal\u0131 s\u00fcbvansiyon veya verimsiz kaynak aktar\u0131m\u0131 rejimine d\u00f6n\u00fc\u015femez. Uzay, yapay zek\u00e2, siber g\u00fcvenlik, biyoteknoloji, ileri \u00fcretim ve benzeri kritik teknoloji faaliyetleri bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l kullan\u0131m, mill\u00ee g\u00fcvenlik, insan onuru ve uluslararas\u0131 hukuk esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu alandaki destek, faaliyet ve usuller; akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, rekabet, liyakat, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin ve kamu yarar\u0131 korunarak kanunla d\u00fczenlenir. Bilim ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, g\u00fc\u00e7l\u00fc devlet akl\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite fikri, en ba\u015fta \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceyi korumadan ayakta kalamaz. Madde 27\u2019nin ilk c\u00fcmlesi bu y\u00fczden \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr: Herkes bilim ve sanat\u0131 serbest\u00e7e \u00f6\u011frenme, \u00f6\u011fretme, a\u00e7\u0131klama, yayma ve ara\u015ft\u0131rma yapma hakk\u0131na sahiptir. Bu yakla\u015f\u0131m, bilimi yaln\u0131z uzmanlar\u0131n kapal\u0131 alan\u0131na, sanat\u0131 da sadece bireysel estetik zevke indirgemez. Tam tersine, toplumun canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 besleyen iki ana damar olarak g\u00f6r\u00fcr. Bir \u00fclkede ara\u015ft\u0131rmac\u0131 korkuyorsa, akademisyen b\u00fcrokratik bask\u0131 alt\u0131nda eziliyorsa, sanat\u00e7\u0131 s\u00fcrekli idari veya mali engellerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorsa orada ger\u00e7ek \u00fcretim uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmaz. bilim ve yenilik ekosistemi, ancak merak duygusunun korunabildi\u011fi, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcncenin cezaland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve yarat\u0131c\u0131 eme\u011fin \u00f6zg\u00fcr kalabildi\u011fi toplumlarda geli\u015fir. Bu nedenle bilimsel ve sanatsal faaliyetlerin keyf\u00ee engellenememesi, yaln\u0131z bireysel bir hak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir medeniyet g\u00fcvencesidir. AR-GE, giri\u015fimcilik ve fikr\u00ee m\u00fclkiyet birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir Madde 27\u2019nin en dikkat \u00e7ekici taraflar\u0131ndan biri, ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme, teknoloji transferi, giri\u015fimcilik ve \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini tek tek saymakla kalmay\u0131p bunlar\u0131 ortak bir ilkesel \u00e7er\u00e7eveye ba\u011flamas\u0131d\u0131r. Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite burada yaln\u0131z laboratuvar ba\u015far\u0131s\u0131 anlam\u0131na gelmez; bilgiyle \u00fcretim aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn sa\u011flam kurulmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bir ara\u015ft\u0131rma sonucu raflarda bekliyorsa, teknoloji transferi kurumsal zay\u0131fl\u0131k nedeniyle i\u015flemiyorsa, giri\u015fimcilik kapal\u0131 \u00e7evre ili\u015fkilerine teslim oluyorsa veya fikr\u00ee m\u00fclkiyet yeterince korunmuyorsa kalk\u0131nma yar\u0131m kal\u0131r. Bu y\u00fczden madde; liyakat, rekabet, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin ve uzun vadeli planlamay\u0131 \u00f6zellikle vurgular. Bu, ger\u00e7ekten \u00e7ok ak\u0131ll\u0131ca bir anayasal tercihtir. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc teknoloji politikas\u0131, sadece para da\u011f\u0131tan de\u011fil; do\u011fru insan\u0131, do\u011fru alan\u0131 ve do\u011fru y\u00f6ntemi bulabilen kamu akl\u0131yla kurulabilir. Stratejik mill\u00ee kapasite, yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fcn de\u011fil yar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fidir Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite, \u00f6zellikle kritik teknoloji ve stratejik sekt\u00f6rler s\u00f6z konusu oldu\u011funda mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelir. Madde 27, mill\u00ee kapasitenin liyakat, rekabet, AR-GE, nitelikli insan g\u00fcc\u00fc, teknoloji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fcretim zinciri derinli\u011fi ve tedarik g\u00fcvenli\u011fiyle geli\u015ftirilece\u011fini s\u00f6yler. Bu yakla\u015f\u0131m, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnyay\u0131 do\u011fru okuyan bir devlet refleksidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sadece asker\u00ee g\u00fc\u00e7le tan\u0131mlanm\u0131yor. \u00c7ip \u00fcretemeyen, kritik yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftiremeyen, biyoteknoloji alan\u0131nda d\u0131\u015fa a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 kalan veya tedarik zinciri k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretimi duran \u00fclkeler, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde g\u00fc\u00e7l\u00fc olsalar bile k\u0131r\u0131lgan h\u00e2le gelebiliyor. Burada birka\u00e7 temel unsur \u00f6ne \u00e7\u0131kar: nitelikli insan g\u00fcc\u00fc yeti\u015ftirmek, teknoloji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hedefi belirlemek, \u00fcretim zinciri derinli\u011fini art\u0131rmak, d\u0131\u015f \u015foklara kar\u015f\u0131 tedarik g\u00fcvenli\u011fi kurmak. \u0130\u015fte bu y\u00fczden stratejik kapasite, yaln\u0131z ekonomik de\u011fil; ayn\u0131 zamanda anayasal ve mill\u00ee bir meseledir. Bir \u00fclkenin yar\u0131n\u0131n\u0131 koruyan g\u00f6r\u00fcnmez kalkan \u00e7o\u011fu zaman bilgi, \u00fcretim ve insan kalitesidir. Devlet deste\u011fi ayr\u0131cal\u0131\u011fa de\u011fil, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir sonuca dayanmal\u0131d\u0131r Madde 27\u2019nin belki de en \u00e7arp\u0131c\u0131 y\u00f6nlerinden biri, devlet desteklerini romantik bir kalk\u0131nma s\u00f6ylemine b\u0131rakmamas\u0131d\u0131r. A\u00e7\u0131k hedef, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir sonu\u00e7, rekabet, yerli kapasite, kamu yarar\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim \u015fart\u0131 koymas\u0131 son derece de\u011ferlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite alan\u0131nda en b\u00fcy\u00fck risklerden biri, destek mekanizmalar\u0131n\u0131n zamanla kapal\u0131 ayr\u0131cal\u0131k d\u00fczenine d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. E\u011fer kamu kayna\u011f\u0131 performansa de\u011fil ili\u015fkilere g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yorsa, destekler verimlilik \u00fcretmiyorsa ve ba\u011f\u0131ms\u0131z denetim i\u015flemiyorsa kaynak aktar\u0131m\u0131 kalk\u0131nma de\u011fil savurganl\u0131k do\u011furur. Bu nedenle a\u00e7\u0131k hedef ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir sonu\u00e7 ilkeleri, yaln\u0131z mali disiplin i\u00e7in de\u011fil, adalet i\u00e7in de gereklidir. bilim teknoloji politikalar\u0131 alan\u0131ndaki \u00e7a\u011fda\u015f yakla\u015f\u0131mlar da kamu desteklerinin \u015feffafl\u0131k ve sonu\u00e7 odakl\u0131l\u0131kla y\u00f6netilmesinin \u00f6nemini vurgular. Devletin g\u00f6revi belli \u00e7evreleri korumak de\u011fil, \u00fclkenin gelece\u011fini b\u00fcy\u00fcten d\u00fczeni kurmakt\u0131r. Yapay zek\u00e2dan uzaya kadar her kritik alan insan onuruyla y\u00f6netilmelidir Madde 27, uzay, yapay zek\u00e2, siber g\u00fcvenlik, biyoteknoloji ve ileri \u00fcretim gibi kritik teknoloji alanlar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle anarak \u00e7ok \u00e7a\u011fda\u015f bir anayasal ufuk ortaya koyar. Bu alanlar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l kullan\u0131m, mill\u00ee g\u00fcvenlik, insan onuru ve uluslararas\u0131 hukuk esaslar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini s\u00f6ylemesi son derece yerindedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc teknoloji, hayranl\u0131k verici bir ilerleme g\u00fcc\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 kadar, yanl\u0131\u015f y\u00f6netildi\u011finde a\u011f\u0131r riskler de \u00fcretir. \u00d6rne\u011fin yapay zek\u00e2 y\u00f6neti\u015fimi tart\u0131\u015fmalar\u0131nda bug\u00fcn en \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131kan konular a\u00e7\u0131klanabilirlik, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131, insan denetimi ve g\u00fcvenliktir. Benzer \u015fekilde uzay hukuku ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l kullan\u0131m ilkeleri, teknolojik rekabetin hukuk d\u0131\u015f\u0131 bir alana d\u00f6n\u00fc\u015fmesini engellemeyi ama\u00e7lar. Yani mesele sadece teknolojiye sahip olmak de\u011fildir; o teknolojiyi hangi ahlaki ve hukuki s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilmektir. Ger\u00e7ek olgunluk burada ba\u015flar. Son de\u011ferlendirme: Gelece\u011fi kuran devlet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve liyakati birlikte korur Bilim, sanat, teknoloji ve stratejik mill\u00ee kapasite, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ile planlamay\u0131, yarat\u0131c\u0131l\u0131k ile kamu yarar\u0131n\u0131, giri\u015fimcilik ile denetimi ayn\u0131 zeminde bulu\u015fturan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal \u00e7er\u00e7eveye d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Madde 27, bilimi ve sanat\u0131 \u00f6\u011frenme, \u00f6\u011fretme, a\u00e7\u0131klama ve yayma hakk\u0131n\u0131 korurken; ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme, teknoloji transferi, stratejik sekt\u00f6rler ve devlet destekleri i\u00e7in de a\u00e7\u0131k ilkesel s\u0131n\u0131rlar \u00e7izer. Bu maddenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, kalk\u0131nmay\u0131 yaln\u0131z ekonomik b\u00fcy\u00fcme gibi g\u00f6rmemesidir. Burada esas olan; akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, liyakat, rekabet, \u015feffafl\u0131k, mali disiplin, kamu yarar\u0131 ve insan onurunun birlikte korunmas\u0131d\u0131r. Bilimsel \u00fcretimin serbest oldu\u011fu, sanat\u0131n nefes alabildi\u011fi, teknolojinin ba\u011f\u0131ms\u0131z kapasiteye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve kamu kaynaklar\u0131n\u0131n denetlenebilir \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczen, yaln\u0131z bug\u00fcn\u00fc de\u011fil yar\u0131n\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. K\u0131sacas\u0131 Madde 27, heyecan verici oldu\u011fu kadar ciddi; idealist oldu\u011fu kadar ayaklar\u0131 yere basan bir anayasal vizyon sunar.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":144,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-143","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haklar-ozgurlukler-ve-vatandaslik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=143"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/143\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":145,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/143\/revisions\/145"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}