{"id":110,"date":"2026-06-14T09:11:05","date_gmt":"2026-06-14T09:11:05","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=110"},"modified":"2026-06-14T09:11:05","modified_gmt":"2026-06-14T09:11:05","slug":"din-ve-vicdan-hurriyeti-madde-24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/din-ve-vicdan-hurriyeti-madde-24\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda Din ve Vicdan H\u00fcrriyeti (Madde 24)"},"content":{"rendered":"<article><strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131, inan\u00e7 alan\u0131n\u0131, kanaatini ve manevi tercihlerini devlet bask\u0131s\u0131ndan uzak bi\u00e7imde koruyan en temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden biridir. Bir insan\u0131n neye inanaca\u011f\u0131na, neye inanmayaca\u011f\u0131na, ibadet edip etmeyece\u011fine veya vicdani kanaatini nas\u0131l ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131na devletin keyf\u00ee bi\u00e7imde y\u00f6n vermesi, insan onuruyla ba\u011fda\u015fmaz. Bu nedenle <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 24, din\u00ee inan\u00e7 ve vicdan alan\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir g\u00fcvenceye ba\u011flar. Ancak bu g\u00fcvence, din\u00ee de\u011ferlerin ki\u015fisel, z\u00fcmresel veya siyasi \u00e7\u0131kar amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131na izin veren s\u0131n\u0131rs\u0131z bir alan da de\u011fildir. <strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, burada hem bireyin inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyan hem de kamu d\u00fczenini, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 ve anayasal d\u00fczeni g\u00f6zeten dengeli bir anayasal ilke olarak d\u00fczenlenir.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 24 \u2013 Din ve Vicdan H\u00fcrriyeti<\/strong><br \/>\nHerkes, vicdan, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaat h\u00fcrriyetine sahiptir. \u0130badet, din\u00ee ayin ve t\u00f6renler serbesttir. Ancak kamu d\u00fczenine, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na ve anayasal d\u00fczene ayk\u0131r\u0131 olamaz.<\/p>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan hak, kanuni temsilcisinin talebiyle kullan\u0131l\u0131r. Kimse, devletin temel d\u00fczenini din kurallar\u0131na dayand\u0131rmak veya din\u00ee de\u011ferleri ki\u015fisel, z\u00fcmresel veya siyasi \u00e7\u0131kar amac\u0131yla kullanmak i\u00e7in faaliyette bulunamaz.<\/p>\n<p>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti \u00f6n izin, ayr\u0131mc\u0131 denetim veya bask\u0131 yoluyla engellenemez.<\/p><\/blockquote>\n<h2>\u0130nan\u00e7 Alan\u0131 \u0130nsan\u0131n En Derin \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Alan\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, insan\u0131n en i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na dokunan bir hakt\u0131r. Madde 24, herkesin vicdan, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaat h\u00fcrriyetine sahip oldu\u011funu belirterek bu alan\u0131 anayasal g\u00fcvenceye al\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, yaln\u0131zca belirli bir dine inanma hakk\u0131n\u0131 de\u011fil; inanmama, farkl\u0131 kanaat ta\u015f\u0131ma veya vicdani tercihlerini koruma hakk\u0131n\u0131 da kapsayan geni\u015f bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan, inanc\u0131 sebebiyle d\u0131\u015flanmamal\u0131; inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle bask\u0131 g\u00f6rmemeli; vicdani kanaati sebebiyle devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcvensiz hissetmemelidir. <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/topic\/freedom-religion\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u0130nan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/a>, \u00e7a\u011fda\u015f insan haklar\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131nda ki\u015finin manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan en \u00f6nemli g\u00fcvencelerden biridir. Bu nedenle <u>vicdan alan\u0131<\/u>, devletin \u015fekillendirece\u011fi bir alan de\u011fil, hukuk d\u00fczeninin sayg\u0131 g\u00f6sterece\u011fi ki\u015fisel bir derinliktir.<\/p>\n<h2>\u0130badet ve Din\u00ee T\u00f6renler Serbesttir<\/h2>\n<p><strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, yaln\u0131zca i\u00e7sel bir inanma hakk\u0131 olarak kalmaz; ibadet, din\u00ee ayin ve t\u00f6renlerin serbest\u00e7e yap\u0131labilmesini de kapsar. \u00c7\u00fcnk\u00fc inan\u00e7, bir\u00e7ok insan i\u00e7in yaln\u0131zca d\u00fc\u015f\u00fcncede ta\u015f\u0131nan bir kanaat de\u011fildir. \u0130badetle, t\u00f6renle, toplulukla, sembolle ve g\u00fcnl\u00fck hayatla g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelen bir ya\u015fam alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Madde 24, ibadet ve din\u00ee ayinlerin serbest oldu\u011funu s\u00f6yleyerek bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr alan\u0131 da korur. Fakat ayn\u0131 c\u00fcmle, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn kamu d\u00fczenine, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na ve anayasal d\u00fczene ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu denge \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 yok eden bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck alan\u0131 de\u011fildir. Bu kapsamda\u00a0Avrupa insan haklar\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 da din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hem i\u00e7sel inan\u00e7 alan\u0131 hem de d\u0131\u015fa yans\u0131yan uygulamalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131r. <strong><em>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/em><\/strong>, tam da bu iki boyutun birlikte korunmas\u0131yla anlam kazan\u0131r.<\/p>\n<h2>Din\u00ee De\u011ferler \u00c7\u0131kar Arac\u0131na D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez<\/h2>\n<p><strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, din\u00ee de\u011ferlerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131na izin vermez. Madde 24, kimsenin devletin temel d\u00fczenini din kurallar\u0131na dayand\u0131rmak veya din\u00ee de\u011ferleri ki\u015fisel, z\u00fcmresel ya da siyasi \u00e7\u0131kar amac\u0131yla kullanmak i\u00e7in faaliyette bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc korurken dinin ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir s\u0131n\u0131r \u00e7izer.<\/p>\n<p>Bu yakla\u015f\u0131m, din\u00ee inanca kar\u015f\u0131 de\u011fil; din\u00ee de\u011ferlerin g\u00fc\u00e7, \u00e7\u0131kar veya bask\u0131 arac\u0131 h\u00e2line getirilmesine kar\u015f\u0131d\u0131r. Bir toplumda inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ne kadar de\u011ferliyse, inanc\u0131n samimiyetini korumak da o kadar de\u011ferlidir. Din, ki\u015fisel menfaat, grup \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc veya kamu d\u00fczenini ele ge\u00e7irme amac\u0131yla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hem hukuk d\u00fczeni hem de inan\u00e7 alan\u0131 zarar g\u00f6r\u00fcr. Bu nedenle <u>din\u00ee de\u011ferlerin istismar\u0131<\/u>, yaln\u0131zca anayasal d\u00fczen i\u00e7in de\u011fil, toplumun vicdani huzuru i\u00e7in de tehlikelidir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, ki\u015finin i\u00e7 kanaatini korur.<\/li>\n<li><em>\u0130badet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/em>, inanc\u0131n ya\u015fanabilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<li><u>Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131<\/u>, inan\u00e7 alan\u0131nda bask\u0131y\u0131 \u00f6nler.<\/li>\n<li><strong>Anayasal d\u00fczen<\/strong>, haklar\u0131n g\u00fcvenli zeminde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>K\u00fc\u00e7\u00fckler Bak\u0131m\u0131ndan Temsil Dengesi<\/h2>\n<p><strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, k\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca dikkatli bir denge gerektirir. Madde 24, k\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131n kanuni temsilcisinin talebiyle kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00e7ocu\u011fun korunmas\u0131, aile sorumlulu\u011fu ve din\u00ee e\u011fitim alan\u0131ndaki hassasiyetleri birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Burada ama\u00e7, \u00e7ocu\u011fun manevi geli\u015fimini bask\u0131 veya ihmal alan\u0131na b\u0131rakmak de\u011fildir. Kanuni temsilci, \u00e7ocu\u011fun yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Devlet ise bu alanda ayr\u0131mc\u0131, zorlay\u0131c\u0131 veya bask\u0131c\u0131 bir uygulama kurmamal\u0131d\u0131r. <a href=\"https:\/\/www.anayasa.gov.tr\/tr\/bireysel-basvuru\/temel-hak-ve-ozgurluklerin-ihlaline-dair-emsal-kararlar\/din-ve-vicdan-ozgurlugune-dair-emsal-kararlar\/din-ve-vicdan-ozgurlugune-dair-emsal-kararlar\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Din ve vicdan<\/a> \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 da bu hakk\u0131n bireysel, toplumsal ve kamusal boyutlar\u0131n\u0131 anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. <strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, k\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan da insan onuru ve \u00e7ocu\u011fun yarar\u0131yla birlikte ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>\u00d6n \u0130zin ve Ayr\u0131mc\u0131 Denetim \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Zedeler<\/h2>\n<p><strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, \u00f6n izin, ayr\u0131mc\u0131 denetim veya bask\u0131 yoluyla engellenemez. Madde 24\u2019\u00fcn son c\u00fcmlesi, bu hakk\u0131n pratik hayatta etkisiz h\u00e2le getirilmesini \u00f6nleyen \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00fcvencedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir hak, metinde tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde a\u011f\u0131r izin s\u00fcre\u00e7lerine, ayr\u0131mc\u0131 kontrollere veya fiil\u00ee bask\u0131lara ba\u011flan\u0131rsa ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 kaybeder.<\/p>\n<p>Devlet, din\u00ee inan\u00e7lar aras\u0131nda ayr\u0131m yapamaz; bir inan\u00e7 grubunu kolayla\u015ft\u0131r\u0131p di\u011ferini zorla\u015ft\u0131ramaz. Ayn\u0131 \u015fekilde, insanlar\u0131n vicdani kanaatlerini a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 veya ya\u015famalar\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131na alan uygulamalar \u00f6zg\u00fcrl\u00fckle ba\u011fda\u015fmaz. <a href=\"https:\/\/www.coe.int\/en\/web\/compass\/religion-and-belief\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Din ve inan\u00e7<\/a> alan\u0131nda insan haklar\u0131 e\u011fitimi kaynaklar\u0131, \u00e7o\u011fulcu toplumlarda devletin tarafs\u0131z ve koruyucu rol\u00fcn\u00fc vurgular. Bu nedenle <strong><em>din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/em><\/strong>, yaln\u0131zca yasak koymama de\u011fil, ayr\u0131mc\u0131 bask\u0131y\u0131 da engelleme sorumlulu\u011fu do\u011furur.<\/p>\n<h2>Laik D\u00fczen ve \u0130nan\u00e7 \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Birbirini Tamamlar<\/h2>\n<p><strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, laik anayasal d\u00fczenle \u00e7eli\u015fen de\u011fil, onunla g\u00fc\u00e7lenen bir hakt\u0131r. Laiklik, devletin herhangi bir din\u00ee yorumu zorunlu d\u00fczen h\u00e2line getirmesini engeller. B\u00f6ylece farkl\u0131 inan\u00e7lara, mezheplere, kanaatlere ve inan\u00e7s\u0131zl\u0131k tercihlerine sahip insanlar ayn\u0131 hukuk d\u00fczeni i\u00e7inde g\u00fcvenle ya\u015fayabilir.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden Madde 24, hem ibadet ve din\u00ee t\u00f6renleri serbest b\u0131rak\u0131r hem de devletin temel d\u00fczeninin din kurallar\u0131na dayand\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu ikisi birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde dengeli bir anayasal yap\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Devlet, inanca d\u00fc\u015fman de\u011fildir; fakat inanc\u0131 iktidar arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren anlay\u0131\u015fa da kap\u0131 a\u00e7maz. <u>Laik hukuk d\u00fczeni<\/u>, bu y\u00f6n\u00fcyle inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn g\u00fcvencesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc devlet tarafs\u0131z kald\u0131\u011f\u0131nda, bireyin vicdan\u0131 daha \u00f6zg\u00fcr kal\u0131r.<\/p>\n<h2>Son De\u011ferlendirme<\/h2>\n<p><strong>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde insan\u0131n manevi d\u00fcnyas\u0131n\u0131, inanc\u0131n\u0131, kanaatini ve ibadet alan\u0131n\u0131 koruyan temel haklardan biridir. Madde 24, herkesin vicdan, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaat h\u00fcrriyetine sahip oldu\u011funu belirtir. \u0130badet, din\u00ee ayin ve t\u00f6renler serbesttir. Ancak bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, kamu d\u00fczenine, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na ve anayasal d\u00fczene ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Bu maddenin g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ile anayasal d\u00fczen aras\u0131nda dengeli bir \u00e7izgi kurmas\u0131d\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131n kanuni temsilcinin talebiyle kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Din\u00ee de\u011ferlerin ki\u015fisel, z\u00fcmresel veya siyasi \u00e7\u0131kar amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklar. Ayn\u0131 zamanda din ve vicdan h\u00fcrriyetinin \u00f6n izin, ayr\u0131mc\u0131 denetim veya bask\u0131 yoluyla engellenemeyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. B\u00f6ylece <strong>din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/strong>, hem inanan\u0131 hem inanmayan\u0131 hem farkl\u0131 kanaat sahiplerini hem de \u00e7o\u011fulcu toplum d\u00fczenini koruyan insani, dengeli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal ilke h\u00e2line gelir.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131, inan\u00e7 alan\u0131n\u0131, kanaatini ve manevi tercihlerini devlet bask\u0131s\u0131ndan uzak bi\u00e7imde koruyan en temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden biridir. Bir insan\u0131n neye inanaca\u011f\u0131na, neye inanmayaca\u011f\u0131na, ibadet edip etmeyece\u011fine veya vicdani kanaatini nas\u0131l ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131na devletin keyf\u00ee bi\u00e7imde y\u00f6n vermesi, insan onuruyla ba\u011fda\u015fmaz. Bu nedenle Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 24, din\u00ee inan\u00e7 ve vicdan alan\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir g\u00fcvenceye ba\u011flar. Ancak bu g\u00fcvence, din\u00ee de\u011ferlerin ki\u015fisel, z\u00fcmresel veya siyasi \u00e7\u0131kar amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131na izin veren s\u0131n\u0131rs\u0131z bir alan da de\u011fildir. Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, burada hem bireyin inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyan hem de kamu d\u00fczenini, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 ve anayasal d\u00fczeni g\u00f6zeten dengeli bir anayasal ilke olarak d\u00fczenlenir. Madde 24 \u2013 Din ve Vicdan H\u00fcrriyeti Herkes, vicdan, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaat h\u00fcrriyetine sahiptir. \u0130badet, din\u00ee ayin ve t\u00f6renler serbesttir. Ancak kamu d\u00fczenine, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na ve anayasal d\u00fczene ayk\u0131r\u0131 olamaz. K\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan hak, kanuni temsilcisinin talebiyle kullan\u0131l\u0131r. Kimse, devletin temel d\u00fczenini din kurallar\u0131na dayand\u0131rmak veya din\u00ee de\u011ferleri ki\u015fisel, z\u00fcmresel veya siyasi \u00e7\u0131kar amac\u0131yla kullanmak i\u00e7in faaliyette bulunamaz. Din ve vicdan h\u00fcrriyeti \u00f6n izin, ayr\u0131mc\u0131 denetim veya bask\u0131 yoluyla engellenemez. \u0130nan\u00e7 Alan\u0131 \u0130nsan\u0131n En Derin \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Alan\u0131d\u0131r Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, insan\u0131n en i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na dokunan bir hakt\u0131r. Madde 24, herkesin vicdan, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaat h\u00fcrriyetine sahip oldu\u011funu belirterek bu alan\u0131 anayasal g\u00fcvenceye al\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, yaln\u0131zca belirli bir dine inanma hakk\u0131n\u0131 de\u011fil; inanmama, farkl\u0131 kanaat ta\u015f\u0131ma veya vicdani tercihlerini koruma hakk\u0131n\u0131 da kapsayan geni\u015f bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131d\u0131r. \u0130nsan, inanc\u0131 sebebiyle d\u0131\u015flanmamal\u0131; inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle bask\u0131 g\u00f6rmemeli; vicdani kanaati sebebiyle devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcvensiz hissetmemelidir. \u0130nan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7a\u011fda\u015f insan haklar\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131nda ki\u015finin manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan en \u00f6nemli g\u00fcvencelerden biridir. Bu nedenle vicdan alan\u0131, devletin \u015fekillendirece\u011fi bir alan de\u011fil, hukuk d\u00fczeninin sayg\u0131 g\u00f6sterece\u011fi ki\u015fisel bir derinliktir. \u0130badet ve Din\u00ee T\u00f6renler Serbesttir Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, yaln\u0131zca i\u00e7sel bir inanma hakk\u0131 olarak kalmaz; ibadet, din\u00ee ayin ve t\u00f6renlerin serbest\u00e7e yap\u0131labilmesini de kapsar. \u00c7\u00fcnk\u00fc inan\u00e7, bir\u00e7ok insan i\u00e7in yaln\u0131zca d\u00fc\u015f\u00fcncede ta\u015f\u0131nan bir kanaat de\u011fildir. \u0130badetle, t\u00f6renle, toplulukla, sembolle ve g\u00fcnl\u00fck hayatla g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelen bir ya\u015fam alan\u0131d\u0131r. Madde 24, ibadet ve din\u00ee ayinlerin serbest oldu\u011funu s\u00f6yleyerek bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr alan\u0131 da korur. Fakat ayn\u0131 c\u00fcmle, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn kamu d\u00fczenine, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na ve anayasal d\u00fczene ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu denge \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 yok eden bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck alan\u0131 de\u011fildir. Bu kapsamda\u00a0Avrupa insan haklar\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 da din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hem i\u00e7sel inan\u00e7 alan\u0131 hem de d\u0131\u015fa yans\u0131yan uygulamalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131r. Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, tam da bu iki boyutun birlikte korunmas\u0131yla anlam kazan\u0131r. Din\u00ee De\u011ferler \u00c7\u0131kar Arac\u0131na D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, din\u00ee de\u011ferlerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131na izin vermez. Madde 24, kimsenin devletin temel d\u00fczenini din kurallar\u0131na dayand\u0131rmak veya din\u00ee de\u011ferleri ki\u015fisel, z\u00fcmresel ya da siyasi \u00e7\u0131kar amac\u0131yla kullanmak i\u00e7in faaliyette bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenler. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc korurken dinin ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir s\u0131n\u0131r \u00e7izer. Bu yakla\u015f\u0131m, din\u00ee inanca kar\u015f\u0131 de\u011fil; din\u00ee de\u011ferlerin g\u00fc\u00e7, \u00e7\u0131kar veya bask\u0131 arac\u0131 h\u00e2line getirilmesine kar\u015f\u0131d\u0131r. Bir toplumda inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ne kadar de\u011ferliyse, inanc\u0131n samimiyetini korumak da o kadar de\u011ferlidir. Din, ki\u015fisel menfaat, grup \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc veya kamu d\u00fczenini ele ge\u00e7irme amac\u0131yla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hem hukuk d\u00fczeni hem de inan\u00e7 alan\u0131 zarar g\u00f6r\u00fcr. Bu nedenle din\u00ee de\u011ferlerin istismar\u0131, yaln\u0131zca anayasal d\u00fczen i\u00e7in de\u011fil, toplumun vicdani huzuru i\u00e7in de tehlikelidir. Vicdan h\u00fcrriyeti, ki\u015finin i\u00e7 kanaatini korur. \u0130badet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, inanc\u0131n ya\u015fanabilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasa\u011f\u0131, inan\u00e7 alan\u0131nda bask\u0131y\u0131 \u00f6nler. Anayasal d\u00fczen, haklar\u0131n g\u00fcvenli zeminde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. K\u00fc\u00e7\u00fckler Bak\u0131m\u0131ndan Temsil Dengesi Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, k\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca dikkatli bir denge gerektirir. Madde 24, k\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131n kanuni temsilcisinin talebiyle kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, \u00e7ocu\u011fun korunmas\u0131, aile sorumlulu\u011fu ve din\u00ee e\u011fitim alan\u0131ndaki hassasiyetleri birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Burada ama\u00e7, \u00e7ocu\u011fun manevi geli\u015fimini bask\u0131 veya ihmal alan\u0131na b\u0131rakmak de\u011fildir. Kanuni temsilci, \u00e7ocu\u011fun yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Devlet ise bu alanda ayr\u0131mc\u0131, zorlay\u0131c\u0131 veya bask\u0131c\u0131 bir uygulama kurmamal\u0131d\u0131r. Din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 da bu hakk\u0131n bireysel, toplumsal ve kamusal boyutlar\u0131n\u0131 anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, k\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan da insan onuru ve \u00e7ocu\u011fun yarar\u0131yla birlikte ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00d6n \u0130zin ve Ayr\u0131mc\u0131 Denetim \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Zedeler Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, \u00f6n izin, ayr\u0131mc\u0131 denetim veya bask\u0131 yoluyla engellenemez. Madde 24\u2019\u00fcn son c\u00fcmlesi, bu hakk\u0131n pratik hayatta etkisiz h\u00e2le getirilmesini \u00f6nleyen \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00fcvencedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir hak, metinde tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde a\u011f\u0131r izin s\u00fcre\u00e7lerine, ayr\u0131mc\u0131 kontrollere veya fiil\u00ee bask\u0131lara ba\u011flan\u0131rsa ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 kaybeder. Devlet, din\u00ee inan\u00e7lar aras\u0131nda ayr\u0131m yapamaz; bir inan\u00e7 grubunu kolayla\u015ft\u0131r\u0131p di\u011ferini zorla\u015ft\u0131ramaz. Ayn\u0131 \u015fekilde, insanlar\u0131n vicdani kanaatlerini a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 veya ya\u015famalar\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131na alan uygulamalar \u00f6zg\u00fcrl\u00fckle ba\u011fda\u015fmaz. Din ve inan\u00e7 alan\u0131nda insan haklar\u0131 e\u011fitimi kaynaklar\u0131, \u00e7o\u011fulcu toplumlarda devletin tarafs\u0131z ve koruyucu rol\u00fcn\u00fc vurgular. Bu nedenle din ve vicdan h\u00fcrriyeti, yaln\u0131zca yasak koymama de\u011fil, ayr\u0131mc\u0131 bask\u0131y\u0131 da engelleme sorumlulu\u011fu do\u011furur. Laik D\u00fczen ve \u0130nan\u00e7 \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Birbirini Tamamlar Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, laik anayasal d\u00fczenle \u00e7eli\u015fen de\u011fil, onunla g\u00fc\u00e7lenen bir hakt\u0131r. Laiklik, devletin herhangi bir din\u00ee yorumu zorunlu d\u00fczen h\u00e2line getirmesini engeller. B\u00f6ylece farkl\u0131 inan\u00e7lara, mezheplere, kanaatlere ve inan\u00e7s\u0131zl\u0131k tercihlerine sahip insanlar ayn\u0131 hukuk d\u00fczeni i\u00e7inde g\u00fcvenle ya\u015fayabilir. Bu y\u00fczden Madde 24, hem ibadet ve din\u00ee t\u00f6renleri serbest b\u0131rak\u0131r hem de devletin temel d\u00fczeninin din kurallar\u0131na dayand\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Bu ikisi birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde dengeli bir anayasal yap\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Devlet, inanca d\u00fc\u015fman de\u011fildir; fakat inanc\u0131 iktidar arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren anlay\u0131\u015fa da kap\u0131 a\u00e7maz. Laik hukuk d\u00fczeni, bu y\u00f6n\u00fcyle inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn g\u00fcvencesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc devlet tarafs\u0131z kald\u0131\u011f\u0131nda, bireyin vicdan\u0131 daha \u00f6zg\u00fcr kal\u0131r. Son De\u011ferlendirme Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde insan\u0131n manevi d\u00fcnyas\u0131n\u0131, inanc\u0131n\u0131, kanaatini ve ibadet alan\u0131n\u0131 koruyan temel haklardan biridir. Madde 24, herkesin vicdan, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaat h\u00fcrriyetine sahip oldu\u011funu belirtir. \u0130badet, din\u00ee ayin ve t\u00f6renler serbesttir. Ancak bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, kamu d\u00fczenine, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na ve anayasal d\u00fczene ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde kullan\u0131lamaz. Bu maddenin g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ile anayasal d\u00fczen aras\u0131nda dengeli bir \u00e7izgi kurmas\u0131d\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131n kanuni temsilcinin talebiyle kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Din\u00ee de\u011ferlerin ki\u015fisel, z\u00fcmresel veya siyasi \u00e7\u0131kar amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklar. Ayn\u0131 zamanda din ve vicdan h\u00fcrriyetinin \u00f6n izin, ayr\u0131mc\u0131 denetim veya bask\u0131 yoluyla engellenemeyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. B\u00f6ylece din ve vicdan h\u00fcrriyeti, hem inanan\u0131 hem inanmayan\u0131 hem farkl\u0131 kanaat sahiplerini hem de \u00e7o\u011fulcu toplum d\u00fczenini koruyan insani, dengeli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anayasal ilke h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":111,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-110","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haklar-ozgurlukler-ve-vatandaslik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":112,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110\/revisions\/112"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}