{"id":107,"date":"2026-06-14T09:01:16","date_gmt":"2026-06-14T09:01:16","guid":{"rendered":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/?p=107"},"modified":"2026-06-14T09:01:16","modified_gmt":"2026-06-14T09:01:16","slug":"yerlesme-ve-seyahat-hurriyeti-madde-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/yerlesme-ve-seyahat-hurriyeti-madde-23\/","title":{"rendered":"Milli Liyakat Anayasas\u0131&#8217;nda Yerle\u015fme ve Seyahat H\u00fcrriyeti (Madde 23)"},"content":{"rendered":"<article><strong>Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yeri se\u00e7ebilmesini, \u00fclke i\u00e7inde serbest\u00e7e hareket edebilmesini ve hayat\u0131n\u0131 kendi iradesiyle kurabilmesini sa\u011flayan temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden biridir. Bir insan\u0131n nerede ya\u015fayaca\u011f\u0131na, hangi \u015fehirde \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131na, hangi b\u00f6lgeye ta\u015f\u0131naca\u011f\u0131na veya \u00fclke i\u00e7inde nas\u0131l hareket edece\u011fine ili\u015fkin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131, yaln\u0131zca pratik bir kolayl\u0131k de\u011fildir; do\u011frudan insan onuru, ki\u015fisel geli\u015fim ve aile hayat\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde Madde 23, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde tan\u0131rken, su\u00e7un \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 kentle\u015fme, kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve ceza soru\u015fturmas\u0131 gibi me\u015fru sebeplerle getirilebilecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 da kanun \u015fart\u0131na ba\u011flar. B\u00f6ylece <strong>yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, hem bireyin hareket alan\u0131n\u0131 koruyan hem de kamu d\u00fczenini \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bi\u00e7imde g\u00fcvenceye alan dengeli bir anayasal ilke h\u00e2line gelir.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Madde 23 \u2013 Yerle\u015fme ve Seyahat H\u00fcrriyeti<\/strong><br \/>\nHerkes yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyetine sahiptir. Yerle\u015fme h\u00fcrriyeti; su\u00e7un \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fme veya kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>Seyahat h\u00fcrriyeti; su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131, kovu\u015fturmas\u0131 veya su\u00e7un \u00f6nlenmesi amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Vatanda\u015f s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilemez ve yurda girme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Bu h\u00fcrriyetleri engelleyen genel veya s\u00fcresiz yasaklar kurulamaz.<\/p><\/blockquote>\n<h2>\u0130nsan\u0131n Kendi Yolunu Se\u00e7ebilmesi, \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn Do\u011fal Par\u00e7as\u0131d\u0131r<\/h2>\n<p><strong>Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kendi tercihleriyle \u015fekillendirebilmesi bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Ki\u015fi e\u011fitim, i\u015f, aile, sa\u011fl\u0131k, g\u00fcvenlik veya daha iyi ya\u015fam \u015fartlar\u0131 sebebiyle bir yerden ba\u015fka bir yere gitmek isteyebilir. Bu istek, devletin l\u00fctfuna b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f s\u0131radan bir hareket imk\u00e2n\u0131 de\u011fildir; anayasal g\u00fcvence alt\u0131nda bulunan temel bir hakt\u0131r.<\/p>\n<p>Madde 23\u2019\u00fcn \u201cHerkes yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyetine sahiptir.\u201d c\u00fcmlesi, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. \u0130nsan, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin i\u00e7inde s\u00fcrekli izin mekanizmalar\u0131na mahk\u00fbm edilmeden hareket edebilmelidir. <u>Yerle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/u>, ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kurdu\u011fu mek\u00e2nla; <em>seyahat h\u00fcrriyeti<\/em> ise ki\u015finin hareket alan\u0131yla ilgilidir. Bu iki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, vatanda\u015f\u0131n \u00fclke i\u00e7indeki varl\u0131\u011f\u0131 daha g\u00fcvenli ve daha anlaml\u0131 h\u00e2le gelir.<\/p>\n<h2>Yerle\u015fme H\u00fcrriyeti, Kanunla ve S\u0131n\u0131rl\u0131 Sebeplerle Daralt\u0131labilir<\/h2>\n<p><strong>Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, tamamen s\u0131n\u0131rs\u0131z bir alan de\u011fildir. Madde 23, yerle\u015fme h\u00fcrriyetinin su\u00e7un \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fme veya kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fini belirtir. Bu d\u00fczenleme, devletin \u015fehirle\u015fme, g\u00fcvenlik ve kamu varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma g\u00f6revini g\u00f6z ard\u0131 etmez.<\/p>\n<p>Ancak burada kritik nokta \u015fudur: S\u0131n\u0131rlama, keyf\u00ee kararla de\u011fil, <strong>kanunla<\/strong> yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00dcstelik s\u0131n\u0131rlaman\u0131n amac\u0131 a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fme, plans\u0131z yap\u0131la\u015fman\u0131n, kamu alanlar\u0131n\u0131n i\u015fgalinin veya riskli yerle\u015fimlerin \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan me\u015fru bir gerek\u00e7e olabilir. <a href=\"https:\/\/unhabitat.org\/topic\/urban-planning\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Kentsel planlama<\/a>, modern devletlerde yaln\u0131zca mimari bir mesele de\u011fil, insan g\u00fcvenli\u011fi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ya\u015fam meselesidir. Buna ra\u011fmen bu gerek\u00e7eler, ki\u015finin yerle\u015fme hakk\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bi\u00e7imde ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<h2>Seyahat H\u00fcrriyeti, Ceza S\u00fcre\u00e7lerinde \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fc S\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir<\/h2>\n<p><strong>Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131, kovu\u015fturmas\u0131 veya su\u00e7un \u00f6nlenmesi amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu h\u00fck\u00fcm, ceza adaletinin i\u015fleyi\u015fi bak\u0131m\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131r bir ihtiya\u00e7tan do\u011far. Baz\u0131 durumlarda bir ki\u015finin \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n veya belirli yerlere gitmesinin ge\u00e7ici olarak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, soru\u015fturman\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ya da su\u00e7un \u00f6nlenmesi i\u00e7in gerekli olabilir.<\/p>\n<p>Fakat bu s\u0131n\u0131rlama da hukuk i\u00e7inde kalmal\u0131d\u0131r. Seyahat yasa\u011f\u0131, ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 belirsiz s\u00fcreyle durduran genel bir cezaya d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Somut gerek\u00e7e, kanuni dayanak ve denetlenebilir karar \u015fartt\u0131r. <a href=\"https:\/\/ks.echr.coe.int\/web\/echr-ks\/article-2-protocol-4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/a>, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi sisteminde de ki\u015finin \u00fclke i\u00e7inde hareket edebilmesi ve yerle\u015fim yerini se\u00e7ebilmesiyle birlikte ele al\u0131n\u0131r. Bu nedenle <strong><em>yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/em><\/strong>, kamu g\u00fcvenli\u011fi ihtiyac\u0131 ile bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck aras\u0131nda dikkatli bir denge ister.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Yerle\u015fme h\u00fcrriyeti<\/strong>, ki\u015finin ya\u015fam alan\u0131n\u0131 se\u00e7ebilmesini sa\u011flar.<\/li>\n<li><em>Seyahat h\u00fcrriyeti<\/em>, \u00fclke i\u00e7inde serbest hareket imk\u00e2n\u0131 verir.<\/li>\n<li><u>Kanunilik<\/u>, s\u0131n\u0131rlaman\u0131n keyf\u00eele\u015fmesini \u00f6nler.<\/li>\n<li><strong>\u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck<\/strong>, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn gereksiz yere daralt\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Vatanda\u015f, Yurda Girme Hakk\u0131ndan Yoksun B\u0131rak\u0131lamaz<\/h2>\n<p><strong>Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, vatanda\u015f\u0131n \u00fclkesiyle ba\u011f\u0131n\u0131 da korur. Madde 23, vatanda\u015f\u0131n s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilemeyece\u011fini ve yurda girme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131n\u0131n yaln\u0131zca hukuki bir kay\u0131t de\u011fil, ki\u015finin devletiyle kurdu\u011fu en temel aidiyet ili\u015fkisi oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Bir vatanda\u015f\u0131n kendi \u00fclkesine girememesi, insan\u0131n en temel g\u00fcvenlik duygusunu sarsar. Devlet, vatanda\u015f\u0131n\u0131 \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na iten veya yurduna d\u00f6nmesini engelleyen bir g\u00fc\u00e7 gibi davranamaz. <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/instruments-mechanisms\/instruments\/international-covenant-civil-and-political-rights\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Medeni ve siyasi haklar<\/a> alan\u0131ndaki uluslararas\u0131 metinlerde de ki\u015finin kendi \u00fclkesine girme hakk\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde korunur. Bu nedenle <strong>yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, yaln\u0131zca hareket serbestisini de\u011fil, vatanda\u015f\u0131n \u00fclkesine d\u00f6nme g\u00fcvencesini de i\u00e7erir.<\/p>\n<h2>Genel ve S\u00fcresiz Yasaklar \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Bo\u011far<\/h2>\n<p><strong>Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan Madde 23\u2019\u00fcn son c\u00fcmlesi \u00e7ok \u00f6nemlidir: Bu h\u00fcrriyetleri engelleyen genel veya s\u00fcresiz yasaklar kurulamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc do\u011frudan kald\u0131rmadan da etkisiz h\u00e2le getirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun en tehlikeli yolu, geni\u015f kapsaml\u0131 ve belirsiz s\u00fcreli yasaklar getirmektir.<\/p>\n<p>Genel yasak, herkesi ayn\u0131 \u015f\u00fcphe alt\u0131nda b\u0131rak\u0131r. S\u00fcresiz yasak ise \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck anlam\u0131n\u0131 yok eder. Oysa hukuk devleti, s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n belirli, gerek\u00e7eli, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve denetlenebilir olmas\u0131n\u0131 ister. <a href=\"https:\/\/www.venice.coe.int\/webforms\/documents\/?pdf=CDL-AD(2016)007-e\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Hukuk devleti<\/a> ilkesi, kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir ve s\u0131n\u0131rl\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu y\u00fczden <strong><em>yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/em><\/strong>, belirsiz yasaklarla de\u011fil, a\u00e7\u0131k hukuk kurallar\u0131yla d\u00fczenlenmelidir.<\/p>\n<h2>\u00d6zg\u00fcr Hareket, G\u00fcvenli Toplum ve Planl\u0131 Kentle\u015fme Birlikte D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir<\/h2>\n<p><strong>Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, kamu d\u00fczeniyle \u00e7at\u0131\u015fmak zorunda de\u011fildir. Aksine, do\u011fru planlanan bir hukuk d\u00fczeninde \u00f6zg\u00fcr hareket, g\u00fcvenli toplum ve d\u00fczenli kentle\u015fme birbirini tamamlar. \u0130nsanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrce yerle\u015febildi\u011fi ve seyahat edebildi\u011fi bir \u00fclkede ekonomik hayat canlan\u0131r, aile ba\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7lenir, e\u011fitim ve \u00e7al\u0131\u015fma imk\u00e2nlar\u0131 geni\u015fler.<\/p>\n<p>Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, riskli yap\u0131la\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi, su\u00e7la m\u00fccadele ve kentlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fimi de devletin g\u00f6revleri aras\u0131ndad\u0131r. Buradaki mesele, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ortadan kald\u0131rmadan d\u00fczen kurabilmektir. <u>Planl\u0131 kentle\u015fme<\/u> ile temel haklar birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, insan\u0131 k\u0131s\u0131tlayan de\u011fil, insan\u0131n daha iyi ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir \u015fehir d\u00fczeni ortaya \u00e7\u0131kar. Bu y\u00f6n\u00fcyle Madde 23, hem bireyin yolunu hem de toplumun ortak ya\u015fam alan\u0131n\u0131 korur.<\/p>\n<h2>Son De\u011ferlendirme<\/h2>\n<p><strong>Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, <a href=\"https:\/\/milliliyakat.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Milli Liyakat Anayasas\u0131<\/a> i\u00e7inde ki\u015finin \u00fclke i\u00e7inde hareket etme, yerle\u015fme ve hayat\u0131n\u0131 kendi tercihlerine g\u00f6re kurma hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye alan temel bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fckt\u00fcr. Madde 23, herkesin bu h\u00fcrriyete sahip oldu\u011funu belirtir. Yerle\u015fme h\u00fcrriyeti; su\u00e7un \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fme veya kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Seyahat h\u00fcrriyeti ise su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131, kovu\u015fturmas\u0131 veya su\u00e7un \u00f6nlenmesi amac\u0131yla yine kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>Bu maddenin as\u0131l de\u011feri, s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 kabul ederken \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc korumas\u0131d\u0131r. Vatanda\u015f s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilemez ve yurda girme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz. Ayr\u0131ca yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyetini engelleyen genel veya s\u00fcresiz yasaklar kurulamaz. B\u00f6ylece <strong>yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/strong>, hem bireyin hareket alan\u0131n\u0131 hem vatanda\u015f\u0131n yurduyla ba\u011f\u0131n\u0131 hem de toplumun d\u00fczenli ve g\u00fcvenli geli\u015fimini koruyan dengeli bir anayasal g\u00fcvence h\u00e2line gelir.<\/p>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yeri se\u00e7ebilmesini, \u00fclke i\u00e7inde serbest\u00e7e hareket edebilmesini ve hayat\u0131n\u0131 kendi iradesiyle kurabilmesini sa\u011flayan temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden biridir. Bir insan\u0131n nerede ya\u015fayaca\u011f\u0131na, hangi \u015fehirde \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131na, hangi b\u00f6lgeye ta\u015f\u0131naca\u011f\u0131na veya \u00fclke i\u00e7inde nas\u0131l hareket edece\u011fine ili\u015fkin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131, yaln\u0131zca pratik bir kolayl\u0131k de\u011fildir; do\u011frudan insan onuru, ki\u015fisel geli\u015fim ve aile hayat\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde Madde 23, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde tan\u0131rken, su\u00e7un \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 kentle\u015fme, kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve ceza soru\u015fturmas\u0131 gibi me\u015fru sebeplerle getirilebilecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 da kanun \u015fart\u0131na ba\u011flar. B\u00f6ylece yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, hem bireyin hareket alan\u0131n\u0131 koruyan hem de kamu d\u00fczenini \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bi\u00e7imde g\u00fcvenceye alan dengeli bir anayasal ilke h\u00e2line gelir. Madde 23 \u2013 Yerle\u015fme ve Seyahat H\u00fcrriyeti Herkes yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyetine sahiptir. Yerle\u015fme h\u00fcrriyeti; su\u00e7un \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fme veya kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Seyahat h\u00fcrriyeti; su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131, kovu\u015fturmas\u0131 veya su\u00e7un \u00f6nlenmesi amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Vatanda\u015f s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilemez ve yurda girme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz. Bu h\u00fcrriyetleri engelleyen genel veya s\u00fcresiz yasaklar kurulamaz. \u0130nsan\u0131n Kendi Yolunu Se\u00e7ebilmesi, \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn Do\u011fal Par\u00e7as\u0131d\u0131r Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kendi tercihleriyle \u015fekillendirebilmesi bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Ki\u015fi e\u011fitim, i\u015f, aile, sa\u011fl\u0131k, g\u00fcvenlik veya daha iyi ya\u015fam \u015fartlar\u0131 sebebiyle bir yerden ba\u015fka bir yere gitmek isteyebilir. Bu istek, devletin l\u00fctfuna b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f s\u0131radan bir hareket imk\u00e2n\u0131 de\u011fildir; anayasal g\u00fcvence alt\u0131nda bulunan temel bir hakt\u0131r. Madde 23\u2019\u00fcn \u201cHerkes yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyetine sahiptir.\u201d c\u00fcmlesi, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. \u0130nsan, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin i\u00e7inde s\u00fcrekli izin mekanizmalar\u0131na mahk\u00fbm edilmeden hareket edebilmelidir. Yerle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kurdu\u011fu mek\u00e2nla; seyahat h\u00fcrriyeti ise ki\u015finin hareket alan\u0131yla ilgilidir. Bu iki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, vatanda\u015f\u0131n \u00fclke i\u00e7indeki varl\u0131\u011f\u0131 daha g\u00fcvenli ve daha anlaml\u0131 h\u00e2le gelir. Yerle\u015fme H\u00fcrriyeti, Kanunla ve S\u0131n\u0131rl\u0131 Sebeplerle Daralt\u0131labilir Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, tamamen s\u0131n\u0131rs\u0131z bir alan de\u011fildir. Madde 23, yerle\u015fme h\u00fcrriyetinin su\u00e7un \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fme veya kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fini belirtir. Bu d\u00fczenleme, devletin \u015fehirle\u015fme, g\u00fcvenlik ve kamu varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma g\u00f6revini g\u00f6z ard\u0131 etmez. Ancak burada kritik nokta \u015fudur: S\u0131n\u0131rlama, keyf\u00ee kararla de\u011fil, kanunla yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00dcstelik s\u0131n\u0131rlaman\u0131n amac\u0131 a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fme, plans\u0131z yap\u0131la\u015fman\u0131n, kamu alanlar\u0131n\u0131n i\u015fgalinin veya riskli yerle\u015fimlerin \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan me\u015fru bir gerek\u00e7e olabilir. Kentsel planlama, modern devletlerde yaln\u0131zca mimari bir mesele de\u011fil, insan g\u00fcvenli\u011fi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ya\u015fam meselesidir. Buna ra\u011fmen bu gerek\u00e7eler, ki\u015finin yerle\u015fme hakk\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bi\u00e7imde ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lamaz. Seyahat H\u00fcrriyeti, Ceza S\u00fcre\u00e7lerinde \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fc S\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131, kovu\u015fturmas\u0131 veya su\u00e7un \u00f6nlenmesi amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu h\u00fck\u00fcm, ceza adaletinin i\u015fleyi\u015fi bak\u0131m\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131r bir ihtiya\u00e7tan do\u011far. Baz\u0131 durumlarda bir ki\u015finin \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n veya belirli yerlere gitmesinin ge\u00e7ici olarak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, soru\u015fturman\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ya da su\u00e7un \u00f6nlenmesi i\u00e7in gerekli olabilir. Fakat bu s\u0131n\u0131rlama da hukuk i\u00e7inde kalmal\u0131d\u0131r. Seyahat yasa\u011f\u0131, ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 belirsiz s\u00fcreyle durduran genel bir cezaya d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir. Somut gerek\u00e7e, kanuni dayanak ve denetlenebilir karar \u015fartt\u0131r. Seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi sisteminde de ki\u015finin \u00fclke i\u00e7inde hareket edebilmesi ve yerle\u015fim yerini se\u00e7ebilmesiyle birlikte ele al\u0131n\u0131r. Bu nedenle yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, kamu g\u00fcvenli\u011fi ihtiyac\u0131 ile bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck aras\u0131nda dikkatli bir denge ister. Yerle\u015fme h\u00fcrriyeti, ki\u015finin ya\u015fam alan\u0131n\u0131 se\u00e7ebilmesini sa\u011flar. Seyahat h\u00fcrriyeti, \u00fclke i\u00e7inde serbest hareket imk\u00e2n\u0131 verir. Kanunilik, s\u0131n\u0131rlaman\u0131n keyf\u00eele\u015fmesini \u00f6nler. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn gereksiz yere daralt\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller. Vatanda\u015f, Yurda Girme Hakk\u0131ndan Yoksun B\u0131rak\u0131lamaz Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, vatanda\u015f\u0131n \u00fclkesiyle ba\u011f\u0131n\u0131 da korur. Madde 23, vatanda\u015f\u0131n s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilemeyece\u011fini ve yurda girme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir. Bu h\u00fck\u00fcm, vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131n\u0131n yaln\u0131zca hukuki bir kay\u0131t de\u011fil, ki\u015finin devletiyle kurdu\u011fu en temel aidiyet ili\u015fkisi oldu\u011funu g\u00f6sterir. Bir vatanda\u015f\u0131n kendi \u00fclkesine girememesi, insan\u0131n en temel g\u00fcvenlik duygusunu sarsar. Devlet, vatanda\u015f\u0131n\u0131 \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na iten veya yurduna d\u00f6nmesini engelleyen bir g\u00fc\u00e7 gibi davranamaz. Medeni ve siyasi haklar alan\u0131ndaki uluslararas\u0131 metinlerde de ki\u015finin kendi \u00fclkesine girme hakk\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde korunur. Bu nedenle yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, yaln\u0131zca hareket serbestisini de\u011fil, vatanda\u015f\u0131n \u00fclkesine d\u00f6nme g\u00fcvencesini de i\u00e7erir. Genel ve S\u00fcresiz Yasaklar \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Bo\u011far Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti bak\u0131m\u0131ndan Madde 23\u2019\u00fcn son c\u00fcmlesi \u00e7ok \u00f6nemlidir: Bu h\u00fcrriyetleri engelleyen genel veya s\u00fcresiz yasaklar kurulamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc do\u011frudan kald\u0131rmadan da etkisiz h\u00e2le getirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun en tehlikeli yolu, geni\u015f kapsaml\u0131 ve belirsiz s\u00fcreli yasaklar getirmektir. Genel yasak, herkesi ayn\u0131 \u015f\u00fcphe alt\u0131nda b\u0131rak\u0131r. S\u00fcresiz yasak ise \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck anlam\u0131n\u0131 yok eder. Oysa hukuk devleti, s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n belirli, gerek\u00e7eli, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve denetlenebilir olmas\u0131n\u0131 ister. Hukuk devleti ilkesi, kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir ve s\u0131n\u0131rl\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu y\u00fczden yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, belirsiz yasaklarla de\u011fil, a\u00e7\u0131k hukuk kurallar\u0131yla d\u00fczenlenmelidir. \u00d6zg\u00fcr Hareket, G\u00fcvenli Toplum ve Planl\u0131 Kentle\u015fme Birlikte D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, kamu d\u00fczeniyle \u00e7at\u0131\u015fmak zorunda de\u011fildir. Aksine, do\u011fru planlanan bir hukuk d\u00fczeninde \u00f6zg\u00fcr hareket, g\u00fcvenli toplum ve d\u00fczenli kentle\u015fme birbirini tamamlar. \u0130nsanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrce yerle\u015febildi\u011fi ve seyahat edebildi\u011fi bir \u00fclkede ekonomik hayat canlan\u0131r, aile ba\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7lenir, e\u011fitim ve \u00e7al\u0131\u015fma imk\u00e2nlar\u0131 geni\u015fler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, riskli yap\u0131la\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi, su\u00e7la m\u00fccadele ve kentlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fimi de devletin g\u00f6revleri aras\u0131ndad\u0131r. Buradaki mesele, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ortadan kald\u0131rmadan d\u00fczen kurabilmektir. Planl\u0131 kentle\u015fme ile temel haklar birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, insan\u0131 k\u0131s\u0131tlayan de\u011fil, insan\u0131n daha iyi ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir \u015fehir d\u00fczeni ortaya \u00e7\u0131kar. Bu y\u00f6n\u00fcyle Madde 23, hem bireyin yolunu hem de toplumun ortak ya\u015fam alan\u0131n\u0131 korur. Son De\u011ferlendirme Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, Milli Liyakat Anayasas\u0131 i\u00e7inde ki\u015finin \u00fclke i\u00e7inde hareket etme, yerle\u015fme ve hayat\u0131n\u0131 kendi tercihlerine g\u00f6re kurma hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye alan temel bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fckt\u00fcr. Madde 23, herkesin bu h\u00fcrriyete sahip oldu\u011funu belirtir. Yerle\u015fme h\u00fcrriyeti; su\u00e7un \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fme veya kamu mallar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Seyahat h\u00fcrriyeti ise su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131, kovu\u015fturmas\u0131 veya su\u00e7un \u00f6nlenmesi amac\u0131yla yine kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu maddenin as\u0131l de\u011feri, s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 kabul ederken \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc korumas\u0131d\u0131r. Vatanda\u015f s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilemez ve yurda girme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz. Ayr\u0131ca yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyetini engelleyen genel veya s\u00fcresiz yasaklar kurulamaz. B\u00f6ylece yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti, hem bireyin hareket alan\u0131n\u0131 hem vatanda\u015f\u0131n yurduyla ba\u011f\u0131n\u0131 hem de toplumun d\u00fczenli ve g\u00fcvenli geli\u015fimini koruyan dengeli bir anayasal g\u00fcvence h\u00e2line gelir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":108,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-107","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haklar-ozgurlukler-ve-vatandaslik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=107"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":109,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107\/revisions\/109"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliliyakat.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}